Գործ հ.ԵԴ1/0468/01/25
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
29 սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ
ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան/

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Խ․Մովսիսյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով <<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին>> Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Վ․Գրիգորյան/ 2025թ․ օգոստոսի 12-ի թիվ ԵԴ1/0468/01/25 որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ քննվում է թիվ ԵԴ1/0468/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վիտալի Տիգրանի Ուսոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025թ․ օգոստոսի 12-ի որոշմամբ մեղադրյալ Վիտալի Տիգրանի Ուսոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխվել է և վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով /հասցեն՝ ք. Երևան, Սերո Խանզադյան 104 տուն/։
Տնային կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվարկվել է մեղադրյալ Վիտալի Տիգրանի Ուսոյանին փաստացի հաշվառման վերցնելու պահից:
Մեղադրյալ Վիտալի Տիգրանի Ուսոյանին արգելվել է /օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ/.
- ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց /բացառությամբ պետական մարմինների կողմից ուղարկվող առաքանիների/,
- շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և մերձավոր ազգականներից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
Տնային կալանք խափանման միջոցի կատարումը և սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ 01․09․2025թ․ հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Խ․Մովսիսյանը։
Վերաքննիչ դատարանի 08․09․2025թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Խ․Մովսիսյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով, իսկ դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2025թ. սեպտեմբերի 18-ը:
Հատուկ վերանայման բողոքի կապակցությամբ 12․09․2025թ․ պատասխան է ներկյացրել պաշտպան Շ․Ղազարյանը։
Վերաքննիչ դատարանի 18․09․2025թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Խ․Մովսիսյանի հատուկ վերանայման բողոքի քննության ժամկետը երկարաձգվել է 10/տասը/ օրով և դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2025թ․ սեպտեմբերի 29-ը։
Հատուկ վերանայման բողոքի կապակցությամբ վարույթի մասնակիցների կողմից բացատրություններ, նյութեր և միջնորդություններ չեն ներկայացվել։

2․ Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Վիտալի Տիգրանի Ուսոյան նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ <<․․․նա ապօրինաբար մեկ ուրիշին կյանքից զրկելու դիտավորությամբ, 2024թ․ նոյեմբերի 25-ին՝ ժամը 20.00-ի սահմաններում, Մնացական Հրանտի Հովհաննիսյանի հետ կենցաղային հարցի շուրջ ծագած վիճաբանության ընթացքում Երևան քաղաքի Սերո Խանզադյան փողոց 102 հասցեի մոտ իր մոտ առկա կտրող-ծակող առարկայով դիտավորությամբ, հարվածներ է հասցրել վերջինիս մարմնի կենսական նշանակության օրգանների հատվածներին, սակայն չի կարողացել իր դիւրավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն ավարտին հասցնել:
Այսպես.
Վիտալի Տիգրանի Ուսոյանը 2024թ․ նոեմբերի 25-ին՝ ժամը 20:00-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Սերո Խանզադյան փողոց 102 հասցեի մուր, կենցաղային հարցի շուրջ վիճաբանել է նույն հասցեի բնակիչ, իր հարևան Մնացական Հրանտի Հովհաննիսյանի հեւր, որի ընթացքում ապօրինաբար վերջինիս կյանքից զրկելու դիտավորությամբ, իր մուր առկա կտրող-ծակող առարկայով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել վերջինիս մարմնի կենսական նշանակության օրգաններին՝ մասնավորապես կրծքավանդակի աջ և ախ կեսերի հատվածներին, առողջությանը պատճառել կյանքի համար վտանգավոր ծանր մարմնական վնասվածքներ՝ արտահայտված կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վիրավորումների, ձախակողմյան հեմոպնևմոթորաքսի, կրծքավանդակի ձախ և աջ կեսերի ծակած-կտրած չթափանցող վիրավորների ձևով: Վիտալի Ուսոյանն իր կամքից անկախ հանգամանքներով, այն է՝ հարևանությամբ բնակվող Ալեքսանդր Եսայանի կողմից Մնացական Հովհաննիսյանին <<Հերացի>> թիվ 1 համալսարանական հիվանդանոց տեղափոխելու և տեղում ցուցաբերված բժշկական միջամտության արդյունքում չի կարողացել իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն ավարտին հասցնել>>։

3․Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Խ․Մովսիսյանն իր ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքում գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառման ենթակա խափանման միջոցի հարցը, հանգել է մեղադրյալ Վ.Ուսոյանի հնարավոր վարքագծին վերաբերող ոչ իրավաչափ հետևությունների։
Մասնավորապես, քրեական գործը գտնվում է ապացույցների հետազոտման փուլում, դեռևս չեն ավարտվել հիմնական դատալսումները, ինչպես նաև դեռևս նոր ապացույցներ ձեռք բերելու միջնորդություններ կարող են ներկայացվել, որպիսի պայմաններում բարձր է վարույթի մասնակիցների վրա ազեցություն գործադրելու եղանակով մեղադրյալի կողմից ապացուցման գործընթացին միջամտելու հավանականությունը:
Ուստի հարկ է նշել, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար գործիքակազմ չունեն մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ ամբողջ ծավալով հսկողություն իրականացնելու համար, իսկ դրանցից մեկի կամ դրանք համակցված կիրառման համար անհրաժեշտ է անձի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավորության մասին որոշակի տեղեկությունների առկայություն կամ ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու օբյեկտիվ հնարավորության բացակայություն, ինչը սույն պարագայում բացակայում է:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ Վ.Ուսոյանի կողմից ազատության մեջ գտնվելու դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքները կատարելու հավանականությունն այնքան բարձր է, որ նրա պատշաճ վարքագծի ապահովման համար Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցը անհրաժեշտ և պիտանի հանդիսանալ չեն կարող:
Հետևաբար մեղադրյալ Վ.Ուսոյանի նկատմամբ նկատմամբ տնային կալանք կիրառելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի իմաստով՝ հիմք է դատական ակտը բեկանելու և փոխարինող դատական ակտ կայացնելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 38-րդ հոդվածով, 116-րդ հոդվածով, 352-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, 353-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով, 389-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով և 390-րդ հոդվածի 1-ին մասով, բողոք ներկայացրած անձը խնդրում է բեկանել թիվ ԵԴ1/0468/01/25 քեական գործով մեղադրյալ Վիտալի Տիգրանի Ուսոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխելու և որպես խափանման միջոց տնային կալանք կիրառելու մասին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ․ օգոստոսի 12-ի որոշումը և բեկանված մասով կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ այն է՝ մեղադրյալ Վիտալի Տիգրանի Ուսոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգել 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:

4․ Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխանը․
Պաշտպան Շ․Ղազարյանն իր ներկայացրած պատասխանում նշում է, որ դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի արդյունավետությունը և դրա տեսակի ընտրությունը, ինչպես նաև բողոքում նշված եզրահանգումների հիմնավորվածությունը գնահատելու տեսանկյունից՝ անհրաժեշտ է հաշվի առնել քրեական գործի որոշ փաստական տվյալներ, որոնք էական նշանակություն ունեն այդ հարցում, մասնավորապես․
- Մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյնի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց է կիրառված եղել 2024թ. նոյեմբերի 28-ից մինչև 2025թ․ մայիսի 8-ը։ Թե՛ խափանման միջոց կիրառելու և թե՛ դրա ժամկետները երկարաձգելու բոլոր որոշումներով արձանագրվել է միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հիմքի առկայությունը, հետևաբար՝ մյուս հիմքերի առկայությունը բացառվել է։
- Դատաքննության ընթացքում՝ մինչև 2025թ․ մայիսի 8-ը, հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացված բոլոր ապացույցների հետազոտումն ավարտվել է՝ բացառությամբ տուժողի ցուցմունքի, ով նախաքննության ավարտական փուլից սկսած մինչ օրս բացակայում է ՀՀ-ից։
- Դատարանի՝ 08․05․2025թ․ որոշմամբ փոփոխվել է մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը և ընտրվել է տնային կալանքը, սակայն հանրային մեղադրողի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա այդ որոշումը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 19․06․2025թ․ որոշմամբ բեկանվել է և մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամկետով։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը հիմնավոր է համարել հանրային մեղադրողի այն ենթադրությունը, որ մեղադրյալը կարող է իր հարևանությամբ բնակվող՝ տուժողի անչափահաս երեխայի միջոցով ազդեցություն ունենալ ՀՀ-ից բացակայող տուժողի վրա։
- 2025թ․ մայիսի 8-ից մինչև հուլիսի 2-ը /մինչև Վիտալի Ուսոյանին կրկին ՔԿՀ տեղափոխելը/՝ շուրջ երկու ամիս, մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյանը գտնվել է տնային կալանքի տակ և այդ ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ։
- 2025թ․ օգոստոսի 12-ին տեսակապի միջոցով տուժողի հարցաքննությունն ավարտվել է և, ըստ էության, հանրային մեղադրողի ներկայացրած բոլոր ապացույցների հետազոտումն ավարտվել է։
- 2025թ․ օգոստոսի 12-ի դրությամբ այլ անձանց հարցաքննություն նախատեսված չի եղել /բացառությամբ մեղադրյալի հարցաքննության/ և նույն օրը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքը կրկին փոփոխվել ու որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ համապատասխան սահմանափակումներով։
- 2025թ․ օգոստոսի 12-ից մինչև սույն պատասխանը ներկայացնելը՝ արդեն շուրջ մեկ ամիս, մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյանը գտնվում է տնային կալանքի տակ և մինչ օրս դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ։
Անդրադառնալով բողոքում նշված փաստարկներին և դրանց հիմնավորվածությանը, հարկ է նշել հետևյալը․
Բողոքում նշված այն փաստարկը, որ քրեական գործը գտնվում է ապացույցների հետազոտման փուլում՝ ձևական առումով համապատասխանում է իրականությանը, սակայն, անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ հետազոտման ենթակա ապացույցներից մնացել է միայն մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյանի ցուցմունքի հետազոտությունը, որպիսի պայմաններում առնվազն անտրամաբանական է այն հետևությունը, որ մեղադրյալը կարող է ինքն իր վրա ազդեցություն գործադրելու եղանակով միջամտել ապացուցման գործընթացին։ Ինչ վերաբերվում է նոր ապացույցներ ձեռք բերելու միջնորդություններ ներկայացնելու հավանականությանը, ապա պետք է հաշվի առնել այն փաստը, որ մինչ օրս հետազոտված ապացույցներով, այդ թվում՝ չորս վկաների և տուժողի ցուցմունքներով, ի հայտ չեն եկել այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնց կապակցությամբ այլ անձանց հարցաքննելու անհրաժեշտությունն ակնհայտ է և կանխատեսելի։ Նման պայմաններում՝ դեռևս վարույթի մասնակից չհանդիսացող անձանց վրա ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը որևէ կերպ չի կարող բարձր գնահատվել։
Հակառակ մոտեցման պարագայում կստացվի, որ բոլոր քրեական գործերով, անկախ դրանց փաստական հանգամանքներից, վարույթի հնարավոր մասնակիցների վրա ազդեցություն գործադրելու եղանակով ապացուցման գործընթացին միջամտելու հիմքը և հետևաբար՝ մեղադրյալի նկատմամբ բացառապես կալանք կիրառելու անհրաժեշտությունը միշտ առկա կլինի։
Բողոքում նշվել է նաև, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման համար անհրաժեշտ է անձի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավորության մասին որոշակի տեղեկությունների առկայություն կամ՝ ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու օբյեկտիվ հնարավորության բացակայություն, ինչը, ըստ դատախազի՝ սույն պարագայում բացակայում է։
Ակնհայտ է, որ դատախազի կողմից <<անտեսվել>> է այն փաստը, որ մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյանի նկատմամբ 2025թ․ մայիսի 8-ից մինչև հուլիսի 2-ը կիրառված է եղել տնային կալանքը, որի ընթացքում վերջինս դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ։ Նշված փաստը հանդիսանում է հենց այն որոշակի տեղեկությունը, որը վկայում է մեղադրյալի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավորության մասին։ Ավելին՝ 2025թ․ օգոստոսի 12-ին՝ տուժողի հարցաքննության ընթացքում, վերջինս իրեն ուղղված հարցին ի պատասխան հայտնել է, որ Վիտալի Ուսոյանի կողմից իր վրա ազդեցություն ունենալու որևէ փորձ չի եղել։ Այսինքն՝ նախկինում փաստարկված համարվող այն կասկածը, որ մեղադրյալը կարող է տուժողի անչափահաս երեխայի միջոցով ազդեցություն ունենալ վերջինիս վրա՝ փարատվել է հօգուտ մեղադրյալի։
Այսպիսով, պատասխան ներկայացրած անձը գտնում է, որ դատարանը որևէ դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի խախտում թույլ չի տվել, կայացրել է օրինական, հիմնավոր և պատշաճ պատճառաբանված որոշում, իսկ բողոքում չեն նշվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք անհրաժեշտ են այդ որոշումը բեկանելու համար, հետևաբար՝ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանին խնդրում է դատարանի որոշումը թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել։

5․ Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումները ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում` ներկայացված նյութերի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով <<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին>> Առաջին ատյանի դատարանի 2025թ․ օգոստոսի 12-ի որոշումը, հանգում է այն հետևության, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Խ․Մովսիսյանի հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է մերժման, իսկ դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` /…/
4/ անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով./…/>>:
Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի 2077 /2015/ հանձնարարականի 1-ին կետում ամրագրված է, որ կալանավորումը պետք է օգտագործվի բացառության կարգով, որպես վերջին միջոց, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն քրեական վարույթի անվտանգությունն ապահովելու համար։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
/.../
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով /…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ /…/
3/ չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. /…/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1/ տնային կալանքը.
2/ վարչական հսկողությունը.
3/ գրավը.
4/ պաշտոնավարման կասեցումը.
5/ բացակայելու արգելքը.
6/ երաշխավորությունը.
7/ դաստիարակչական հսկողությունը.
8/ զինվորական հսկողությունը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1/ մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2/ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3/ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: /…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին /…/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
/…/
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները։ Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ /…/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները։
/…/
4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: /…/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե՝
1/ վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը. /…/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1/ ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2/ շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։
4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:
6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
<<Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
<<3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
1/ դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2/ փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3/ ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:
2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացակարգով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակիցներին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան:
3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատյանի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյունքով վերաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առաջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում>>։
Տիգրան Պետրոսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ <</…/ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք/եր/ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ /…/>>:
Դատական քննության փուլում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու հարցերի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումները վերադաս ատյանի կողմից վերանայելու սահմանների կապակցությամբ՝ Վճռաբեկ դատարանը Ն.Հարությունյանի գործով որոշմամբ արձանագրել է. <</.../ [Գ]ործի ըստ էության քննության ընթացքում դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու հարցերի լուծումը գտնվում են նրա` արդարադատության իրականացման պատշաճ կազմակերպման լիազորության ոլորտում։
/…/ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։/…/>>:
Անդրադառնալով դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020թ․ մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ <<․․․որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ /…/>> ։
Առաջին ատյանի դատարանը գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի հարցին, իրավաչափորեն արձանագրել է, որ հիմնավոր կասկածի՝ առաջադրված մեղադրանքի մասով, մանրամասն դատողություններ անելու հնարավորություն, մասնավորապես, քանի դեռ չեն հետազոտվել գործի նյութերը, չեն հարցաքննվել անձինք, տվյալ ընթացակարգի շրջանակներում առկա չէ:
Այսինքն, նկատի ունենալով, որ <<հիմնավոր կասկած>> ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է, կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, հետևաբար վերը նշվածից առավել մանրազնին դեպքը և մեղսագրվող արարքները, դրանց գնահատման համար հիմք հանդիսացած ապացույցների արժանահավատությունը, նյութերի բավարարությունը, Առաջին ատյանի դատարանն այս փուլում քննարկելու իրավասություն չունի:
Կալանավորման իրավաչափության այլ պայմանների շարքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերին անդրադառնալով՝ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ․ հունվարի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Վ.Ուսոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է, որի հիմքում դրվել է քրեական վարույթին խոչընդոտելու եղանակով մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախությունը:
2025թ․ փետրվարի 20-ին քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, դատարանն արձանագրել է հետևյալը.
<</…/ Ներկայումս քննության առնելով մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
Քննարկելով մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախության շարունակական առկայությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված հիմքը շարունակում է պահպանվել, հաշվի առնելով, որ քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործով ապացույցները, չեն հարցաքննվել քրեական գործի դատակոչի ցուցակում ընդգրկված անձինք, ինչպիսի պայմաններում ողջամիտ է մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու եղանակով իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախությունը: Դատարանը տվյալ հիմքի քննարկման տեսանկյունից հարկ է համարում արձանագրել նաև, որ ըստ քրեական գործում առկա տեղեկությունների՝ մեղադրյալը և վկաները միմյանց հետ ունեն որոշակի հարաբերություններ, այդ թվում նաև հարևանական հարաբերություններ, որը ևս ողջամտաբար կարող է ազդեցություն ունենալ մեղադրյալի կողմից ազատության կամ ազատության սահմանափակման պայմաններում վերջիններիս հետ իր օգտին ցուցմունքներ տալու վերաբերյալ որոշակի համաձայնության գալու տեսանկյունից:
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից փախուստը կանխելու հիմքի առկայության վերաբերյալ հանրային մեղադրողի պնդումներին, ապա Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ խափանման միջոցի ժամկետը կարող է երկարաձգվել բացառապես այն դեպքում, երբ պահպանվում են նախկինում արձանագրված մտավախությունները կամ ի հայտ են եկել նոր հանգամանքներ: Այս տեսանկյունից Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը քննարկելու նախորդ որոշումներով նշված հիմքը չի արձանագրվել, իսկ հանրային մեղադրողի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք կարող են հիմք հանդիսանալ քրեական գործի քննության տվյալ փուլում սույն հիմքն արձանագրելու համար, հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ քննարկվող հիմքը բացակայում է:
Անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությանը՝ Դատարանը նախ անհրաժեշտ է համարում նշել, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար գործիքակազմ չունեն մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ ամբողջ ծավալով հսկողություն իրականացնելու համար, իսկ դրանցից մեկի կամ դրանք համակցված կիրառման համար անհրաժեշտ է անձի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավորության մասին որոշակի տեղեկությունների առկայություն կամ ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու օբյեկտիվ հնարավորության բացակայություն, ինչը սույն պարագայում բացակայում է: Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել նաև, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցներից նվազ խիստ խափանման միջոցներ տնային կալանքը և վարչական հսկողությունը չեն կարող ապահովել Դատարանի կողմից արձանագրված վերը նշված մտավախության չեզոքացումը: Հետևաբար՝ պաշտպան Շ.Ղազարյանի միջնորդությունը ենթակա է մերժման: /…/:>>:
2025թ․ մայիսի 08-ին քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, դատարանը արձանագրել է հետևյալը. <<․․․Քրեական գործի քննության ներկա փուլում քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի շարունակական պահպանման անհրաժեշտության հարցը և այդ համատեքստում անդրադառնալով խափանման միջոցի հիմքերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու եղանակով իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ Դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախությունը բավականաչափ նվազել է, հաշվի առնելով, որ արդեն իսկ քրեական գործով հարցաքննվել են գործի դատակոչի ցուցակում ներգրավված վկաները, ինչպիսի պայմաններում մեղադրյալի կողմից վերջիններիս վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու եղանակով քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականության մտավախությունները նվազել են: Այս տեսանկյունից Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս տուժողը չի հարցաքննվել, ինչպես նաև դեռևս հնարավոր չէ կանխատեսել, թե ինչ նոր ապացույցներ ձեռք բերելու միջնորդություններ կարող են ներկայացվել, ինչպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ ապացուցման գործընթացին միջամտելու հավանականությունը որոշակի չափով պահպանվում է, սակայն միաժամանակ հաշվի առնելով, որ տուժողը ներկայումս բացակայում է ՀՀ տարածքից, ուստի նշված մտավախությունը էականորեն նվազ բնույթ է կրում:>>:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2025թ․ հունիսի 19-ի որոշմամբ բավարարել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ.Մարգարյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը և բեկանել է դատարանի կողմից վերը նշված որոշումը՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով կալանքը 3 /երեք/ ամիս ժամկետով: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանն, ըստ էության, արձանագրել է, որ դեռևս չի հարցաքննվել տուժողը, ում վրա ազատության սահմանափակման պայմաններում կարող է ապօրինի ազդեցություն գործադրել մեղադրյալը, ինչպես նաև հնարավոր է նոր անձանց հարցաքննելու միջնորդություններ ներկայացվեն:
Սույն դեպքում քննարկելով մեղադրյալ Վ.Ուսոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի շարունակական անհրաժեշտությունը և այդ համատեքստում՝ մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու եղանակով իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախության առկայության հարցը, Առաջին ատյանի դատարանը նախ և առաջ իրավաչափորեն արձանագրել է, որ քրեական գործով արդեն իսկ ուսումնասիրվել են ապացույցները, հարցաքննվել են վկաները, արդեն իսկ հարցաքննվել է տուժողը և դատարանն անցել է մեղադրյալի հարցաքննությանը, որին պատրաստվելու համար մեղադրյալը ժամանակ է խնդրել դատարանից: Նման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված կերպով գտել է, որ էականորեն նվազել է մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, քանի որ արդեն իսկ առկա չեն չհարցաքննված անձինք և առկա չէ ուսումնասիրման ենթակա ապացույց, որոնց հարցաքննությանը կամ որոնց ուսումնասիրությանը կարող է խոչընդոտել մեղադրյալը: Միաժամանակ նկատի ունենալով, որ դեռևս հնարավոր է նոր անձանց հարցաքննելու միջնորդություններ ներկայացվեն, Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն արձանագրում է, որ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը որոշակիորեն պահպանվում է:
Առաջին ատյանի դատարանը նման պայմաններում արձանագրելով մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքի էականորեն նվազելու հանգամանքը, հիմնավորված կերպով հաշվի է առել նաև մեղադրյալին մեղսագրված արարքը, դրա կատարման եղանակը, դրա համար ենթադրյալ ակնկալվող պատժի խստությունը, մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննության ընթացքում դրսևորված վարքագիծը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, որոշակի ժամանակ տնային կալանք խափանման միջոցի պայմաններում գտնվելու ընթացքում նրա կողմից ոչ իրավաչափ գործողություններ կատարելու վերաբերյալ տվյալների բացակայությունը և այլ տվյալներ:
Ի տարբերություն կալանքի, որն անձին ազատությունից զրկելու միջոց է, տնային կալանքն անձի ազատության սահմանափակման խիստ պայմաններ է նախատեսում, որը հնարավորություն է ընձեռում մշտապես հսկողություն իրականացնել անձի վարքի նկատմամբ, ինչպես նաև արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի համաձայնությամբ լքել նույնիսկ ժամանակավոր բնակության վայրը, ինչպես նաև շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ:
Վերոգրյալներով պայմանավորված՝ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված կերպով եկել է իրավաչափ հետևության, որ թեև տնային կալանքը ներպետական օրենսդրությամբ դասվել է այլընտրանքային խափանման միջոցների շարքին, այն համահավասար է կալանքին, անձի նկատմամբ դրանց կիրառմանն առաջադրվող միջազգային չափանիշները նույնական են: Միևնույն ժամանակ, տնային կալանք խափանման միջոցը, պայմանավորված դրա կրման ռեժիմի առանձնահատկություններով, ի տարբերություն կալանքի, անձի իրավունքների նկատմամբ ունի միջամտության առավել նվազ ինտենսիվության աստիճան:
Այս տեսանկյունից Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն արձանագրել է, որ մինչ տվյալ պահը կալանք խափանման միջոցը գործուն միջոց է եղել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար, սակայն հաշվի առնելով մեղադրյալին շարունակական կալանքի տակ պահելու վերը նշված հիմքի առկայության վերաբերյալ դատարանի համար հիմք հանդիսացած գործողությունների բնույթը, հիմնավորված կերպով գտել է, որ կալանքից ավելի մեղմ խափանման միջոցը ևս ի զորու է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, խափանման միջոցի նպատակը պետք է լինի քրեական գործի քննությանը մեղադրյալի կողմից չխոչընդոտելու և պատշաճ ներկայանալու պարտականության ապահովումը, որը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման պայմաններում:
Վերոգրյալ հանգամանքները հիմք ընդունելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված կերպով գտել է, որ մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքն անհրաժեշտ է փոփոխել, վերջինիս նկատմամբ պետք է կիրառել տնային կալանքը որպես խափանման միջոց՝ արգելելով /օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ/ մինչև տնային կալանքի ժամկետի ավարտը մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյանին լքել իր բնակության վայրը՝ ք. Երևան, Սերո Խանզադյան 104 տուն հասցեն, ինչպես նաև ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց /բացառությամբ պետական մարմինների կողմից ուղարկվող առաքանիների/, շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, հիմնավորումների շրջանակներում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորվածությունը և այն համադրելով մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյանին մեղսագրվող արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի, վերջինիս անձը և վարքագիծը բնութագրող և գործի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխելով այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքով՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով, դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված այնպիսի փաստարկներ չի ներկայացրել, որոնցով կհիմնավորվի, որ մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյանի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի կանխմանը հնարավոր չէ հասնել այլ կերպ, քան մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյանին հասարակությունից մեկուսացնելով, նրա ազատության իրավունքն առավելագույն չափով սահմանափակելով։
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոց կիրառելու հիմքի/երի առկայության փաստը դեռևս չի նշանակում, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի հենց կալանավորումը, քանի որ այդ նույն հիմքով/երով հնարավոր է կիրառել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված որևէ այլ խափանման միջոցներ՝ մասնավորապես՝ տնային կալանքը։
Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նման պայմաններում հատուկ վերանայման բողոքի փաստարկները բավարար չեն որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հատուկ վերանայման բողոքում բարձրացված մյուս հարցերին Առաջին ատյանի դատարանն արդեն իսկ անդրադարձել է իր կողմից կայացված որոշման մեջ, որի հետևություններին Վերաքննիչ դատարանը համաձայն է և այդ պատճառով նպատակահարմար չի համարում նորից մեկ առ մեկ անդրադառնալ դրանց:
Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Վիտալի Ուսոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցով փոխելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Խ․Մովսիսյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել, իսկ <<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին>> Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ․ օգոստոսի 12-ի թիվ ԵԴ1/0468/01/25 որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից 15-օրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Ս․ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ