ԵԴ1/0479/01/25



Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)

Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ․Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրող Հ.Ասատրյանի
Պաշտպան Մ.Մանգասարյանի
Մեղադրյալ Է.Երեմյանի

2025 թվականի մարտի 27-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Էդուարդ Անդրանիկի Երեմյանի՝ (ծնված՝ 1993 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Ռուսատանի Դաշնությունում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնալուծված, խնամքին երեք անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված՝
1) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 12-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով, տուգանքը վճարվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին,
2) Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 4-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքները՝ 150 (հարյուր հիսուն) ժամ տևողությամբ, հանրային աշխատանքներն ամբողջությամբ կատարվել են 2025 թվականի մարտի 26-ին,
հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց փողոցի 56Ա շենքի 14-րդ բնակարանում) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի փետրվարի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60-0715-24 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մաարշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Ասատրյանի 2025 թվականի հունվարի 10-ի որոշմամբ Էդուարդ Անդրանիկի Երեմյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա, չունենալով ՀՀ կառավարության 2020 թվականի մարտի 26-ի թիվ 385-Ն որոշմամբ սահմանված որևէ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի փետրվարի 19-ին՝ ժամը 17:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցում, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 11 VW 111 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որն էլ նույն օրը՝ ժամը 17:30-ի սահմաններում, կանգնեցվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Պարեկային ծառայության 3-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի ավագ պարեկ Մ.Մեջլումյանի կողմից և ստուգման արդյունքում պարզվել է, որ Էդուարդ Երեմյանի արտաշնչած 1լ ծավալով օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը կազմում է 0.639 մգ/լ (առնվազն 0․575 մգ/լ նկատի ունենալով ստուգաչափող ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր՝ 10% սխալանքը), ինչը համաձայն «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի՝ համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, որի արդյունքում Էդուարդ Երեմյանը տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում ոչ սթափ վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կասկածանքով ձերբակալվել է և տեղափոխվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին:
Նույն օրը Էդուարդ Երեմյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հունվարի 13-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Էդուարդ Երեմյանին:
2025 թվականի փետրվարի 7-ին քրեական վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/0479/01/25 համարը:
2025 թվականի փետրվարի 12-ին Դատարանի դատավոր Հ․Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։


2. Արագացված վարույթի կիրառություն.
Նախնական դատական լսումների ընթացքում մեղադրյալ Էդուարդ Անդրանիկի Երեմյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարել է, որ մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպան Մ.Մանգասարյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրող Հ.Ասատրյանն արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել:
Համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև՝ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Էդուարդ Երեմյանի միջնորդությունը բավարարելու մասին։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հաստատված է համարում Էդուարդ Անդրանիկի Երեմյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելը և գտնում է, որ վերջինն իր կատարած արարքի համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Անդրադառնալով նշանակվելիք պատժի հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4․1-ին մասի համաձայն` «Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Մեղադրյալ Էդուարդ Երեմյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Անդրադառնալով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ
ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով Էդուարդ Երեմյանի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը՝ Դատարանը փաստում է, որ Էդուարդ Երեմյանի կատարած հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության որոշակի աստիճանով։
Որպես Էդուարդ Երեմյանը անձը բնութագրող տվյալ Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ ներկայացված մեղադրանքում ընդունել է իր մեղքը և հայտարարել, որ կատարած արարքի համար զղջում է։
Դատարանը Էդուարդ Երեմյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում այն, որ պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս զավակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանդիսանում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը։
Սույն վարույթով իրեն վերագրվող արարքը կատարելու օրվա դրությամբ Էդուարդ Երեմյանը ունեցել է դատվածություն, այն է՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 12-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով, որը վճարվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։ Նշված հանգամանքը պետք է դիտարկվի որպես մեղադրյալ Էդուարդ Երեմյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք։
Այսպիսով, մեղադրյալ Էդուարդ Երեմյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս՝ Դատարանը ղեկավարվում է պատժի նպատակներով, որպիսիք են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, նկատի ունենալով նաև այն, որ դատալսումների ընթացքում մեղադրյալը հայտարարել է, որ խնդրում է իր նկատմամբ նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով պատիժ՝ Դատարանը գտնում է, որ Էդուարդ Երեմյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված հանրային աշխատանքների ձևով՝ 120 (մեկ հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
Քննության առնելով Էդուարդ Երեմյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքի հարցը՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այն պետք է վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի կարգով գործը քննելիս նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464․1-464․5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Էդուարդ Անդրանիկի Երեմյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքները՝ 120 (մեկ հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ:
Էդուարդ Անդրանիկի Երեմյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել:
Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ