ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)

Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ռ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
պաշտպան Ա․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ԱԲԵԼՅԱՆԻ


2025 թվականի ապրիլի 10-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արման Արարատի Աբելյանի (ծնված՝ 1993 թվականի ապրիլի 09-ին Տավուշի մարզում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, դատվածություն ունեցող, բնակվող՝ Տավուշի մարզի Դիլիջան քաղաքի Գայի փողոցի 84 շենքի 18 բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում 2024 թվականի օգոստոսի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3018-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի օգոստոսի 23-ին որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 26-ի որոշմամբ Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի օգոստոսի 29-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ թիվ 60-3018-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արման Աբելյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցնելու մասին՝ մեղադրյալի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու հիմքով։
2024 թվականի օգոստոսի 30-ին հսկող դատախազի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Արման Աբելյանի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցվել է։
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60626624 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60647824 քրեական վարույթը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ կասեցված քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսվելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին հսկող դատախազի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Արման Աբելյանի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման կասեցված ժամկետը վերսկսվել է։
2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին որոշում է կայացվել թիվ 60626624 և 60647824 քրեական վարույթները թիվ 60-3018-24 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60-3018-24 վարույթի համարի ներքո շարունակելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին որոշում է կայացվել Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 3 դրվագով, քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործը՝ մեղադրական եզրակացությամբ, որը նույն օրը փաստացի հանձնվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին։
2025 թվականի փետրվարի 11-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի մարտի 25-ին, Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու մասին։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ․Հարությունյանի որոշմամբ՝ թիվ 60-3018-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երեք դրվագով այն բանի համար, որ «նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում վարել է ավտոմեքենա։
Այսպես․ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ ԱՖ094661 վարչական իրավախախտման գործով 2020 թվականի փետրվարի 7-ին կայացված որոշմամբ Արման Արարատի Աբելյանը 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2020 թվականի փետրվարի 7-ից մինչև 2021 թվականի փետրվարի 7-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է։ Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Արման Արարատի Աբելյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2024 թվականի օգոստոսի 5-ին` ժամը 23:45-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 03774)` մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.570 մգ/լ (առնվազն 0.513 մգ/լ` նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91100989 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում վարել է «Քրայսլեր» մակնիշի 37 GF 532 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Հովհաննես Դավթյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 23:59-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180407341 արձանագրությունը:
(…)
ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ ԱՖ094661 վարչական իրավախախտման գործով 2020 թվականի փետրվարի 7-ին կայացված որոշմամբ վարչական Արման Արարատի Աբելյանը 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2020 թվականի փետրվարի 7-ից մինչև 2021 թվականի փետրվարի 7-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է։ Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Արման Արարատի Աբելյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 04:20-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 03457)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.275 մգ/լ (առնվազն 0.2475 մգ/լ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91100935 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Հրազդանի կիրճում վարել է «Քրայսլեր» մակնիշի «37 GF 532» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Աշոտ Կարինյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 04:38-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180413450 արձանագրությունը։
(...)
ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ ԱՖ094661 վարչական իրավախախտման գործով 2020 թվականի փետրվարի 7-ին կայացված որոշմամբ Արման Արարատի Աբելյանը 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2020 թվականի փետրվարի 7-ից մինչև 2021 թվականի փետրվարի 7-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է։ Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Արման Արարատի Աբելյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 06-ին՝ ժամը 05:10-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 01809)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.441 մգ/լ (առնվազն՝ 0.3969 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101041 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Բաղրամյան-Մոսկովյան փողոցների խաչմերուկում վարել է «Քրայսլեր» մակնիշի «37 GF 532» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Իլյա Սարգսյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 05:45-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418206 արձանագրությունը»:

Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Արման Արարատի Աբելյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպանը միացել է ներկայացված միջնորդությանը:
Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
(Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։

Պատճառաբանական մաս.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Արման Արարատի Աբելյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար.
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից:
2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են`
1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից.
2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը.
3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները.
4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ.
5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել:
3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝
1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3) դատարանի փաստական վերլուծությունները.
4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները:
4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝
1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը.
2) դատարանի իրավական վերլուծությունները.
3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս:
5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են`
1) դատարանի որոշումները.
2) դատավճռի բողոքարկման կարգը:
6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)
11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը, «Datalex» տեղեկատվական համակարգից ստացված տվյալների համաձայն՝ Արման Արարատի Աբելյանը հանդիսանում է մեղադրյալ այլ քրեական գործերով (թիվ ԿԴ/0153/01/20 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արման Արարատի Աբելյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, թիվ ԵԴ/0371/01/19 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արման Արարատի Աբելյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-138-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թիվ ԵԴ/0463/01/23 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արման Արարատի Աբելյանի՝ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով):
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում:
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանդիսանում հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Մասնավորապես․ 2020 թվականի հոկտեմբերի 19-ին մեղադրյալ Արման Աբելյանի վերաբերյալ կայացվել է թիվ ԱՐԱԴ/0058/01/20 դատավճիռը, ըստ որի մեղադրյալ Արման Աբելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 6 /վեց/ ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արման Աբելյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով: Արման Աբելյանի վարքագծի նկատմամբ սահմանվել է վերահսկողություն ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան ծառայության կողմից: Արման Աբելյանի վրա դրվել է պարտականություն՝ չփոխել մշտական բնակության վայրը:
2021 թվականի հունվարի 26-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ՝ ՀՀ Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2020 թվականի հոկտեմբերի 19-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Արման Արարատի Աբելյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնվել է անփոփոխ, իսկ ամբաստանյալ Արման Աբելյանի պաշտպան Արմեն Ներսիսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է:
2021 թվականի սեպտեմբերի 13-ին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2021 թվականի հունվարի 26-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Արման Արարատի Աբելյանի պաշտպան Ա.Ներսիսյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվել է։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։
Համաձայն ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության Տավուշի մարզային մարմնի պետ Ա․Բաղդասարյանի 01․04․2025թ․ գրության՝ թիվ ԱՐԱԴ/0058/01/20 դատավճիռը ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայություն է ստացվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին և ընդունվել է կատարման։ Արման Աբելյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ներկայացել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայություն, վերցվել է հաշվառման։ Փորձաշրջանի սկիզբը սահմանվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ից և նշված օրվանից մեղադրյալ Արման Աբելյանը գտնվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունում վերահսկողության մեջ։
Մեղադրյալ Արման Աբելյանը սույն քրեական գործով հանցանքները կատարել է 2024 թվականի օգոստոսի 5-ին, 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ին և 2024 թվականի հոկտեմբերի 06-ին։
Նման պայմաններում, թեպետ հանցանքները կատարվել են թիվ ԱՐԱԴ/0058/01/20 դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատվածություն ունենալու պայմաններում, սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք չեն կատարվել պաշտոնապես փորձաշրջան սահմանվելու ընթացքում՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ից հետո, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ նման պայմաններում փորձաշրջանը վերացնելու անհրաժեշտություն առկա չէ։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Արման Արարատի Աբելյանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, կատարած հանցանքի համար մեղադրյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով:
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին և հիմք ընդունելով հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալի եկամտի բացակայության հանգամանքը (2025 թվականի ապրիլի 07-ին ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա․Հովսեփյանի կողմից ստացվել է գրություն առ այն, որ մեղադրյալ Արման Աբելյանը հանցանքները կատարելուն նախորդած մեկ տարվա ընթացքում վարձու աշխատող չի հանդիսացել), Դատարանը մեղադրյալ Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում հանցանքը կատարելու պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75.000 ՀՀ դրամը և նշանակում պատիժ տուգանքի ձևով՝ յուրաքանչյուր դրվագի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար նվազագույն ամսական աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով՝ հանցագործությունների համակցությամբ, պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․350.000 (մեկ միլիոն երեք հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Քննելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Արման Արարատի Աբելյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքը տարաժամկետել 1 տարի ժամկետով՝ թույլատրելով այդ գումարը մաս առ մաս վճարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, պատճառված վնասի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։
Արտավարութային փաստաթղթերն անհրաժեշտ է թողնել կցված քրեական գործի նյութերին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արման Արարատի Աբելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Արման Արարատի Աբելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Արման Արարատի Աբելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով՝ հանցագործությունների համակցությամբ, պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․350.000 (մեկ միլիոն երեք հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի՝ 1․350.000 (մեկ միլիոն երեք հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի վճարումը թույլատրել կատարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
Արման Արարատի Աբելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ