ԵԴ1/0428/01/25



Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

<<26>> փետրվարի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)

նախագահությամբ՝ դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի,
քարտուղարությամբ՝ Վ.Շահինյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ռ.Հարությունյանի,
մեղադրյալ՝ Մ.Մուրադյանի,

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի (ծնված՝ 1986 թվականի հունիսի 24-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, նախկինում չդատված, միջնակարգ կրթությամբ, աշխատում է որպես երաժիշտ, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ Երևան քաղաքի Նորք-Մարաշ 13-րդ փողոցի 1-ին նրբանցքի 27-րդ տուն հասցեում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Կիրակոսյանի կողմից կազմված <<Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին>> արձանագրության համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60658824 քրեական վարույթը:
2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Կիրակոսյանի կողմից կազմված <<Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին>> արձանագրության համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60685724 քրեական վարույթը:
2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում կայացված <<Թիվ 60685724 քրեական վարույթը թիվ 60658824 քրեական վարույթին միացնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 60685724 քրեական վարույթը միացնել թիվ 60658824 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակել թիվ 60658824 քրեական վարույթով:
2025 թվականի հունվարի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում կազմված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> միջնորդությամբ՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Կիրակոսյանը միջնորդել է թիվ 60658824 քրեական վարույթով դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի հունվարի 13-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ.Հարությունյանի կողմից կայացված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 60658824 քրեական վարույթով նախաքննություն իրականացնող քննիչ Հ.Կիրակոսյանի միջնորդությունը բավարարել և Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել հանրային քրեական հետապնդում, որը Մաթևոս Հայկի Մուրադյանին ներկայացվել է 2025 թվականի հունվարի 16-ին:
2025 թվականի հունվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում կայացված <<Խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 60658824 քրեական վարույթով մեղադրյալ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի փետրվարի 04-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ.Հարությունյանի կողմից կայացված <<Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը դատարան հանձնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ հաստատել թիվ 60658824 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունն ըստ մեղադրանքի Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և վարույթի նյութերը հանձնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ ըստ էության քննելու համար:
2025 թվականի փետրվարի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0428/01/25 համարը:
2025 թվականի փետրվարի 05-ին դատարաններում գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը մակագրվել է դատավոր Գևորգ Պողոսյանին, իսկ 2025 թվականի փետրվարի 06-ին հանձնվել է վերջինիս աշխատակազմին:
2025 թվականի փետրվարի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ ստանձնվել թիվ ԵԴ1/0428/01/25 քրեական գործով վարույթը և նախնական դատալսումներ է նշանակվել:
2025 թվականի փետրվարի 25-ի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ:
2025 թվականի փետրվարի 25-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը մեղադրյալ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2. Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ <<[Ն]ա, 10.01.2024թ.-ից մինչև 10.01.2025թ. օրենքով սահմանված կարգով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ին՝ ժամը 14:00-ին, Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցում վարել է <<Օպել>> մակնիշի 37 FZ 156 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417711 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Մաթևոս Հայկի Մուրադյանը, 10.01.2024թ.-ից մինչև 10.01.2025թ. օրենքով սահմանված կարգով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2024 թվականի հոկտեմբերի 26-ին՝ ժամը 12:30-ին, Երևան քաղաքի Բադալ Մուրադյան փողոցում վարել է <<Օպել>> մակնիշի 37 FZ 156 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409945 արձանագրությունը>>:

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3. 2024 թվականի հունվարի 10-ին՝ ժամը 00:05-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Սևյանի կողմից կազմված <<Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180401001 արձանագրության>> համաձայն՝ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանը 2024 թվականի հունվարի 09-ին՝ ժամը 23:55-ին Երևան քաղաքի Քոչարյան փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է <<Օպել>> մակնիշի 37 FZ 156 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրությանը ծանոթանալու, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն: Մաթևոս Հայկի Մուրադյանը 1 տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքն ստացա հատվածում առկա է ստորագրություն:
(տե՛ս գ.թ. 6 և դատական նիստի արձանագրությունը)
3.1. 2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ին՝ ժամը 14:05-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Սամվել Դավթյանի կողմից կազմված <<Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417711 արձանագրության>> համաձայն՝ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ին՝ ժամը 14:00-ին Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցում վարել է <<Օպել>> մակնիշի 37 FZ 156 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրությանը ծանոթանալու, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
(տե՛ս գ.թ. 4 և դատական նիստի արձանագրությունը)
3.2. 2024 թվականի հոկտեմբերի 26-ին՝ ժամը 12:45-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Արա Զաքարյանի կողմից կազմված <<Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409945 արձանագրության>> համաձայն՝ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանը ժամը 12:30-ին Երևան քաղաքի Բադալ Մուրադյան փողոցում վարել է <<Օպել>> մակնիշի 37 FZ 156 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրությանը ծանոթանալու, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
(տե՛ս գ.թ. 19 և դատական նիստի արձանագրությունը)
3.3. <<ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքի>> համաձայն՝ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի անվամբ հաշվառված թիվ RB408574 վարորդական վկայականը գտնվում է զրկված վիճակում, սկիզբը՝ 10.01.2024թ., ավարտը՝ 10.01.2025թ.:
(տե՛ս գ.թ. 5 և դատական նիստի արձանագրությունը)
3.4. 2024 թվականի հունվարի 10-ին կազմված <<Alcovisor-Jupiter X/RP տեսակի 91100930 համարի ալկոտեստերի կտրոնի>> համաձայն՝ զննման համարն է՝ 01877, զննումը կատարվել է 2024 թվականի հունվարի 10-ին՝ ժամը 00:04:52-ին, ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.740 մգ/լ, վարորդ՝ Մաթևոս Մուրադյան, Տ/Մ համարանիշ 37 FZ 156, Վ/Վ համար՝ RB408574, ՊԾ ազգանուն՝ Վարդերեսյան, կրծքանշանի համար՝ 03096, ստորաբաժանում՝ 1/1:
(տե՛ս գ.թ. 7 և դատական նիստի արձանագրությունը)
3.5. <<Ստուգաչափման թիվ 110919 համարի վկայականի>> համաձայն՝ թիվ 91100930 ալկոմետր սարքի ստուգաչափումը կատարվել է 2023 թվականի նոյեմբերի 13-ին և ուժի մեջ է մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 07-ը: Չափման տիրույթը՝ 0,000-2,000 մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը (սխալանքը)՝ 0-0,1+-5%, 0,1-0,15+-8%, 0,15>+-10%:
(տե՛ս գ.թ. 8 և դատական նիստի արձանագրությունը)
3.6. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակվել և հետազոտվել են նաև 2025 թվականի հունվարի 08-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Կիրակոսյանի կողմից կազմված <<Զննում կատարելու մասին>> արձանագրությունը և նույն օրը նույն քննիչի կողմից կայացված <<Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին>> որոշումը:
(տե՛ս գ.թ. 31-34 և դատական նիստի արձանագրությունը)

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
4. Դատվածությունների և հետախուզման առկայության Ձև 8 հարցման պատասխանի համաձայն՝ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանը նախկինում դատապարտված չի եղել:
4.1. 2025 թվականի փետրվարի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա.Հովսեփյանի գրության համաձայն՝ հարկային մարմնի տեղեկատվական բազայում առկա տվյալների համաձայն՝ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 26-ին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի հանդիսացել վարձու աշխատող:

Դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
5. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարել, որ.
Մաթևոս Հայկի Մուրադյանը, 10.01.2024թ-ից մինչև 10.01.2025թ. օրենքով սահմանված կարգով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ին՝ ժամը 14:00-ին, Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցում վարել է <<Օպել>> մակնիշի 37 FZ 156 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417711 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Մաթևոս Հայկի Մուրադյանը, 10.01.2024թ-ից մինչև 10.01.2025թ. օրենքով սահմանված կարգով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2024 թվականի հոկտեմբերի 26-ին՝ ժամը 12:30-ին, Երևան քաղաքի Բադալ Մուրադյան փողոցում վարել է <<Օպել>> մակնիշի 37 FZ 156 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409945 արձանագրությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ դատավճռի հիմքում դրված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությունը բացառում է Մաթևոս Հայկի Մուրադյանին ներկայացված մեղադրանքի ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած:

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
6. Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Մաթևոս Հայկի Մուրադյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
7. Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործությունների և դրանց կատարման մեջ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի մեղքի ապացուցված լինելը՝ գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքների համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
<<Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ>>:
Պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի կողմից հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի՝ <<(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-84/07 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի որոշումը):
8. Նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մեջբերված իրավական դիրքորոշումը, կիրառելով սույն գործի փաստական տվյալների նկատմամբ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի անձը բնութագրող հանգամանք է նախկինում դատապարտված չլինելը:
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծը, որը դրսևորվել է մեղքն ընդունելու և կատարածի համար զղջալու համակցությամբ: Դատարանը փաստում է, որ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի կողմից մեղքն ընդունելը և կատարածի համար զղջալը՝ որպես նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա գիտակցել է իր արարքների հանրային վտանգավորությունն ու զղջացել է դրանց համար, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է:
Դատարանն արձանագրում է, որ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
9. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
<<Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
<<Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի՝ հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)>>:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է տուգանքի ձևով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքների ձևով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
10. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքները, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 8-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Ընդ որում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (1-ին դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2-րդ դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, և որ այդ պատիժների կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Առկա պայմաններում հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միաժամանակ անդրադառնալով Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի կողմից տուգանքն ամբողջությամբ և անհապաղ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ դատական նիստում արված հայտարարությանը և հաշվի առնելով վերջինիս գույքային դրության վերաբերյալ գործում առկա տվյալները՝ Դատարանը գտնում է, որ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը պետք է տարաժամկետել և նրան թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամիսների ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 62.500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
11. Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանն ենթակա մյուս հարցերին, արձանագրում է, որ գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, գույքային հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև հատուցման ենթակա գույքային այլ վնաս և դրա ապահովման նպատակով արգելադրված որևէ գույք, քրեական գործով առկա չեն նաև վարութային ծախսեր:
12. Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո պետք է վերացնել:
13. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ և 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Մաթևոս Հայկի Մուրադյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (1-ին դրվագ)՝ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2-րդ դրվագ)՝ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով՝ Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ թույլատրել Մաթևոս Հայկի Մուրադյանին դատավճռով նշանակված 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամիսների ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը՝ 62.500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ:
Մաթևոս Հայկի Մուրադյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.Ս.ՊՈՂՈՍՅԱՆ