ԵԴ1/0437/01/25

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

21 փետրվարի 2025 թվական ք.Երևան

ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի (ծնված՝ 1985 թվականի հոկտեմբերի 6-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված՝ Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցի 38Ա շենքի 603-րդ բնակարան հասցեում, բնակվող՝ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի Առինջեցու փողոցի 46-րդ տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1․ 2024 թվականի նոյեմբերի 4-ին Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանը ձերբակալվել է։
1.2. 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին նախաձեռնվել է թիվ 17158724 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով։
1.3. 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ի որոշմամբ թիվ 17158724 քրեական վարույթով Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանը ձերբակալվել է։
1.4. 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 17158724 քրեական վարույթով դատավարական հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։
1.5. ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Նարեկ Թոփուզյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ի որոշմամբ թիվ 17158724 քրեական վարույթով Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
1.6. 2024 թվականի նոյեմբերի 8-ի որոշմամբ թիվ 17158724 քրեական վարույթով Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
1.7. 2025 թվականի հունվարի 29-ի որոշմամբ թիվ 17158724 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել թիվ 17158724 քրեական վարույթի նյութերում առկա՝ «Տելեկոմ Արմենիա» ԲԲ ընկերությունից 2025 թվականի հունվարի 27-ի գրությամբ ստացված տեղեկատվական տվյալների բազային տիրապետող ստորաբաժանման պահանջվող ժամանակահատվածում առկա տվյալները՝ ներբեռնված մեկ լազերային սկավառակի վրա։
1.8. 2025 թվականի հունվարի 29-ի որոշմամբ թիվ 17158724 քրեական վարույթով որպես իրեղեն ապացույց են ճանաչվել դեպքի վայրի զննությամբ հայտնաբերված և փորձաքննությանը ներկայացված սպիտակ փաթեթի մեջ առկա 0.06 գրամ քաշով կրեմագույն, փոշեկոշտուկավոր զանգվածով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոցը՝ փաթեթավորված մեկ փաթեթում և կնքված «ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ՓՈՐՁԱԳԵՏ N85» ուղղանկյունաձև կնիքի դրոշմաթղթով, վավերացված ստորագրությամբ։
1.9. 2025 թվականի հունվարի 30-ին թիվ 17158724 քրեական վարույթով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությամբ կազմել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն, համաձայն որի՝ մեղադրյալ Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանը հայտնել է, որ չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականը, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնում, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով։ Առկա են մեղադրյալի, պաշտպանի և քննիչի ստորագրությունները։
1.10. 2024 թվականի հունվարի 31-ի որոշմամբ թիվ 17158724 քրեական վարույթից անջատվել է Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանին մեղսագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով և վերջինիս մեղադրանքի հիմքում ընկած դրվագը, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 17122625 նախաքննական համարը։
1.11. 2025 թվականի հունվարի 31-ին թիվ 17122625 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Նարեկ Թոփուզյանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 4-ի որոշմամբ հաստատվել է։
1.12. 2025 թվականի փետրվարի 5-ին թիվ 17122625 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0437/01/25 համարը), մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Հարություն Մանուկյանին և 2025 թվականի փետրվարի 6-ին հանձնվել Դատարանի աշխատակազմին։
1.13. 2025 թվականի փետրվարի 7-ին Դատարանը որոշում է կայացրել ստանձնել թիվ ԵԴ1/0437/01/25 քրեական գործի վարույթը և հարուցել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ՝ այն իրականացնելով գրավոր ընթացակարգով, իսկ դատավճռի կայացման օր նշանակել 2025 թվականի փետրվարի 21-ը։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Նարեկ Թոփուզյանի 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ի որոշմամբ թիվ 17158724 քրեական վարույթով Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ նա «(…) խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու թույլտվություն, առանց իրացման նպատակի քրեական վարույթի նախաքննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում, հանգամանքներում և անձից ապօրինի ձեռք է բերել և ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն) խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման N1 հավելվածով որպես թմրամիջոց նախատեսված, թղթյա փաթեթում պարունակվող զգալի չափի 0.06 գրամ քաշով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոց, որը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից Երևանի Ավան, Աճառյան փողոցի 1-ին նրբանցքի 21-րդ շենքի դիմացի հատվածում ստուգման ենթարկվելիս դեն է նետել, ինչն էլ հայտնաբերվել է 2024թ. նոյեմբերի 5-ին վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից վերոնշյալ վայրում կատարված դեպքի վայրի զննության արդյունքում: (…)»:
3. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ.
Դատարանը հավաստիացել է, որ առկա է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հիմքը, այն է՝ մեղադրյալ Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանը չափահաս անձ է, չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնել, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, հսկող դատախազը դրա վերաբերյալ գրավոր համաձայնություն է տվել, մեղադրյալի միջնորդության հիման վրա քննիչը կազմել է համապատասխան արձանագրություն, որը ստորագրել են քննիչը, մեղադրյալը և նրա պաշտպանը։
Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, այդ թվում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի չափահաս լինելը, մասնավոր անձի շահերին վնաս չպատճառած մեկ արարքի կատարում նրան մեղսագրվելը, ինչի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով որպես պատժատեսակ սահմանված է նաև տուգանքը, գույքային հայց հարուցված չլինելը, մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու դեմ հանրային մեղադրողի չառարկելը, հաշվի առնելով նաև, որ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելուց մեղադրյալի գրավոր հրաժարվելու վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործի նյութերում առկա չեն, ինչպես նաև պահպանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը՝ Դատարանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին։
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի կողմից ընդունելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու պայմաններում՝ Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու թույլտվություն, առանց իրացման նպատակի քրեական վարույթի նախաքննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում, հանգամանքներում և անձից ապօրինի ձեռք է բերել և ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն) խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման N1 հավելվածով որպես թմրամիջոց նախատեսված, թղթյա փաթեթում պարունակվող զգալի չափի 0.06 գրամ քաշով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոց, որը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից Երևանի Ավան, Աճառյան փողոցի 1-ին նրբանցքի 21-րդ շենքի դիմացի հատվածում ստուգման ենթարկվելիս դեն է նետել, ինչն էլ հայտնաբերվել է 2024թ. նոյեմբերի 5-ին վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից վերոնշյալ վայրում կատարված դեպքի վայրի զննության արդյունքում:
5. Պատճառաբանական մաս.
5.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.8-րդ հոդվածի հոդվածի համաձայն`
«(...)
4. Դատարանը որոշում է կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, եթե, ծանոթանալով քրեական գործին, հանգում է հետևության, որ՝
1) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքն ակնհայտորեն կատարվել է մեղադրյալ չհանդիսացող այլ անձի կողմից կամ նրա մասնակցությամբ.
2) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականն ակնհայտորեն չի համապատասխանում մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին.
3) առկա է սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածի հոդվածի համաձայն`
«1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով դատարանը գրավոր ընթացակարգով կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատավճիռը կայացվում է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու մասին որոշումը կայացնելուց հետո՝ հնարավորին չափ սեղմ ժամկետում, սակայն ոչ ուշ, քան 15 օրվա ընթացքում։
3. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս դատարանը նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի դրույթները:
4. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
5. Դատավճիռը պետք է պարունակի պարզաբանում այն բողոքարկելու՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված սահմանափակումների վերաբերյալ։
6. Դատավճիռը կայացնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան հինգ օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատապարտված մեղադրյալին, նրա պաշտպանին, հանրային մեղադրողին:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.10-րդ հոդվածի հոդվածի համաձայն`
«1. Սույն օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածին համապատասխան կայացված դատավճիռը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով, սակայն այն չի կարող բողոքարկվել սույն օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով:»:
Ծանոթանալով քրեական գործին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն հիմքեր ենթադրելու, որ՝
- մեղադրյալին մեղսագրվող արարքն ակնհայտորեն կատարվել է մեղադրյալ չհանդիսացող այլ անձի կողմից կամ նրա մասնակցությամբ,
- մեղադրյալին մեղսագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականն ակնհայտորեն չի համապատասխանում մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին.
- առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը:
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ սույն գործով պետք է կայացվի մեղադրական դատավճիռ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
(…)»:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալին մեղսագրված՝ սույն դատավճռի 2. կետով նկարագրված արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասին, ուստի հարկ է Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
5.2. Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
«(…)
6. Ավարտված կամ չավարտված հանցագործություններով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի դեպքում նշանակվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի նվազագույն չափը՝ առանց լրացուցիչ պատիժ և անվտանգության միջոց նշանակելու:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«(…)
4. Անազատության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ տուգանքի, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման ձևով հիմնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով մինչև դատավճիռ կայացնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը, մեղմացնում է նշանակված պատիժը կամ ազատում է պատիժը կրելուց:
(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) [Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) [Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
(…)»:
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը․ մեղադրյալ Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ տեղեկություններ Դատարանին չեն ներկայացվել:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի, քանի որ դրան խոչնդոտող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ Դատարանին որևէ տեղեկություն չի ներկայացվել:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 69-րդ, 77-րդ հոդվածների պահանջները և հաշվի առնելով կողմերի միջև կնքված համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության բովանդակությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի նկատմամբ իր կատարած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես պատիժ պետք է նշանակել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի ձևով պատժի նվազագույն չափը՝ առանց լրացուցիչ պատիժ և անվտանգության միջոց նշանակելու:
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով, որ «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվության համաձայն՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի կողմից եկամուտ ստանալու վերաբերյալ տվյալները բացակայում են, ուստի Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հաշվարկով:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանքը՝ հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ մեղադրյալ Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով պատիժը մեղմացնել և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն`
«(...) Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»։
Հաշվի առնելով հնարավոր նշանակվելիք տուգանքի տարաժամկետման վերաբերյալ մեղադրյալի գրավոր միջնորդությունը և վերջինիս գույքային դրությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի 1-ին կետի կիրառմամբ՝ թույլատրել Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը՝ 25.000 (քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Դատարանի գնահատմամբ՝ նշանակված պատիժը համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
5.3. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
5.3.1․ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ հարկ է Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
5.3.2․ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է 2025 թվականի հունվարի 29-ի որոշմամբ որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դեպքի վայրի զննությամբ հայտնաբերված և փորձաքննությանը ներկայացված սպիտակ փաթեթի մեջ առկա 0.06 գրամ քաշով կրեմագույն, փոշեկոշտուկավոր զանգվածով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոցը (փաթեթավորված մեկ փաթեթում և կնքված «ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ՓՈՐՁԱԳԵՏ N85» ուղղանկյունաձև կնիքի դրոշմաթղթով, վավերացված ստորագրությամբ) վերադարձնել մեղադրողին՝ 17158724 քրեական վարույթին կցելու և իրեղեն ապացույցի ճակատագիրը տնօրինելու նպատակով։
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.9 հոդվածի 4-րդ մասով՝ Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 34-րդ, 347-350-րդ, 464.9-464.10-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ մեղադրյալ Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով պատիժը մեղմացնել և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի 1-ին կետի կիրառմամբ՝ թույլատրել Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը՝ 25.000 (քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Գրիգոր Սամվելի Կարապետյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
2025 թվականի հունվարի 29-ի որոշմամբ որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դեպքի վայրի զննությամբ հայտնաբերված և փորձաքննությանը ներկայացված սպիտակ փաթեթի մեջ առկա 0.06 գրամ քաշով կրեմագույն, փոշեկոշտուկավոր զանգվածով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոցը (փաթեթավորված մեկ փաթեթում և կնքված «ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ՓՈՐՁԱԳԵՏ N85» ուղղանկյունաձև կնիքի դրոշմաթղթով, վավերացված ստորագրությամբ) վերադարձնել մեղադրողին՝ 17158724 քրեական վարույթին կցելու և իրեղեն ապացույցի ճակատագիրը տնօրինելու նպատակով։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում՝ բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ