ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/0416/01/25
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը,

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ․ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԷՐԵԲՈՒՆԻ ԵՎ
ՆՈՒԲԱՐԱՇԵՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ
ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱԽԱԶ Ա․ՀԵԲՈՅԱՆԻ,

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ա․ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ,

2025 թվականի փետրվարի 10-ին Երևան քաղաքում
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի՝
(ծնված 1992 թվականի ապրիլի 1-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չդատված, ամուսնացած, խնամքին` երկու անչափահաս երեխա, ըստ իր հայտարարության՝ վատառողջ, մասնավոր կարգով զբաղվում է շինարարությամբ, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Շերամի փողոցի թիվ 17 շենքի թիվ 47 բնակարանում)
երկու դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60751224 քրեական վարույթը։
1.1. 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Նախաքննության մարմնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60764324 քրեական վարույթը։
1.2. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ թիվ 60764324 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60751224 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է 60751224 համարով։
2. Հսկող դատախազի 2025 թվականի հունվարի 21-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում երկու դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
3. Նախաքննության մարմնի կողմից 2025 թվականի հունվարի 27-ին Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
4. Նախաքննության մարմնի 2025 թվականի հունվարի 21-ի որոշմամբ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելք:
5․ 2025 թվականի փետրվարի 4-ին թիվ 60751224 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Դատարան):
6․ 2025 թվականի փետրվարի 6-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի փետրվարի 10-ին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
7. Մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանին երկու դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ արարքների համար. «(...) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, հարբած (ոչ սթափ վիճակում 2 դրվագ վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, այն է՝ սահմանված կարգով տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական ստացած չլինելով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.731 միլիգրամ ալկոհոլի պարունակությամբ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ ժամը 04:40-ին, Երևան քաղաքի Արցախի պողոտայում վարել է «Վազ» մակնիշի 98 TV 888 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողը կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180428899 արձանագրությունը:
(...)
Բացի այդ, Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, այն է՝ սահմանված կարգով տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական ստացած չլինելով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.613 միլիգրամ ալկոհոլի պարունակությամբ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ ժամը 05:20-ին, Երևան քաղաքի Աթոյան փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի 98 TV 888 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողը կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409825 արձանագրությունը:»։

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
8. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի վերաբերյալ 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին կազմված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180428899 արձանագրության պատճենը, որի համաձայն՝ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ժամը 04:40-ին` Երևան քաղաքի Արցախի պողոտայում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Վազ» մակնիշի 98 TV 888 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 4)
9․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 0131 կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ժամը 05:05։38-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից «Alcovisor-Jupiter X/RP» տեսակի, 91101041 համարի սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.731 մգ/լ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 5)
10. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության կողմից տրված ստուգաչափման թիվ 128153 վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ Ալկոմետր «Jupiter X/RP» տեսակի, 91101041 համարի սարքը ստուգաչափվել է 2024 թվականի հունիսի 26-ին, ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի հունիսի 26-ը, սխալանքը >0,15 մգ/լ դեպքում կազմում է +10%, չափման տիրույթը՝ 0,000-2,000մգ/լ։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 6)
11. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի վերաբերյալ 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին կազմված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180409825 որոշման պատճենը, որի համաձայն՝ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ժամը 05:20-ին` Երևան քաղաքի Աթոյան փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Վազ» մակնիշի 98 TV 888 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 17)
12․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 02363 կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ժամը 05:38։46-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից «Alcovisor-Jupiter X/RP» տեսակի, 91100909 համարի սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.613 մգ/լ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 18)
13. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության կողմից տրված ստուգաչափման թիվ 136843 վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ Ալկոմետր «Jupiter X/RP» տեսակի, 91100909 համարի սարքը ստուգաչափվել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 7-ը, սխալանքը >0,15 մգ/լ դեպքում կազմում է +10%, չափման տիրույթը՝ 0,000-2,000մգ/լ։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 19)
14․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի անվամբ վարորդական իրավունքի վկայական առկա չէ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 20)

Լրացուցիչ դատալսումներում հետազոտված ապացույցները և նյութերը․
15. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2025 թվականի փետրվարի 10-ին արտատպված դատվածության և հետախուզման առկայության ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի դատվածություն ունենալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
16. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2025 թվականի փետրվարի 10-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի՝ եկամուտ ունենալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
17. Ծննդի պետական գրանցման մասին 2019 թվականի հուլիսի 11-ի թիվ 1000 ակտը, որի համաձայն՝ Յանա Արտյոմի Մելքոնյանը ծնվել է 2019 թվականի հուլիսի 8-ին, որպես հայր նշված է Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
18. Ծննդի պետական գրանցման մասին 2014 թվականի հունվարի 16-ի թիվ 100 ակտը, որի համաձայն՝ Ալեն Արտյոմի Մելքոնյանը ծնվել է 2014 թվականի հունվարի 13-ին, որպես հայր նշված է Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
19. Հետազոտելով սույն դատավճռի 8-14-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են:
20. Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանը՝
- չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք (տե՛ս սույն դատավճռի 14-րդ կետը) ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.657 միլիգրամ (սարքի սխալանքի հաշվառմամբ) ալկոհոլի պարունակությամբ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ ժամը 04:40-ին, Երևան քաղաքի Արցախի պողոտայում վարել է «Վազ» մակնիշի 98 TV 888 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողը կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180428899 արձանագրությունը (տե՛ս սույն դատավճռի 8-10-րդ կետերը),
- չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք (տե՛ս սույն դատավճռի 14-րդ կետը)՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.551 միլիգրամ (սարքի սխալանքի հաշվառմամբ) ալկոհոլի պարունակությամբ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ ժամը 05:20-ին, Երևան քաղաքի Աթոյան փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի 98 TV 888 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողը կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409825 արձանագրությունը (տե՛ս սույն դատավճռի 11-13-րդ կետերը):

Պատճառաբանական մաս.
I. Մեղադրյալին վերագրված արարքների իրավական գնահատականը.
21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...)
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«Ոչ սթափ (հարբած) վիճակ է համարվում Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակը:»:
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ կետի համաձայն՝
«Սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.2 գրամից կամ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.1 միլիգրամից ավելի է, կամ եթե անձի արյան կամ մեզի մեջ առկա է թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակություն: Անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող նաև այն դեպքում, երբ նրա արյան կամ արտաշնչած օդի մեջ սույն մասում նշված չափով մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությունը ոստիկանության ծառայողի կողմից տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց կամ այդ անձին առնչվող ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո, բայց մինչև նրա սթափության վիճակի զննություն անցկացնելը կամ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց նրան ազատելը, այդ անձի կողմից ալկոհոլային խմիչք, թմրամիջոց կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ օգտագործելու հետևանք է:»:
22. Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից՝ սույն դատավճռի 20-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանը՝
- չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ ժամը 04:40-ին, ոչ սթափ վիճակում ուղղակի դիտավորությամբ վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին (առաջին դրվագ),
- չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ ժամը 05:20-ին, ոչ սթափ վիճակում ուղղակի դիտավորությամբ վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին (երկրորդ դրվագ)։

II. Մեղադրյալի քրեական պատասխանատվության հարցը.
23. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքների կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) մեղադրյալն արդյո՞ք ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի մեղադրյալի նկատմամբ.
դ) մեղադրյալն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
24. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»:
24.1. Դատարանը որպես մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ՝
- պատիժ նշանակելու պահին վերջինիս խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխաները (տե՛ս սույն դատավճռի 17-18-րդ կետերը)։
- ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է իր կատարած արարքի համար (տե՛ս, mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 26-րդ կետը):
24.2. Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
25․Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
26․Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»:
27.1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
27․2․Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքները երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված, դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են, դրևսորվել են տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից կատարվելու տեսակով, մեղադրյալի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը առաջին դրվագով կազմել է 0.657 միլիգրամ լիտր, իսկ երկրորդ դրվագով արարքը կատարվել է առաջինից րոպեներ անց (անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը 0.1 միլիգրամից ավելի է),
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
- այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող, սույն դատավճռի 24.1-րդ կետում նշված հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը,
- անձը բնութագրող հանգամանքները, այդ թվում՝ առաջին անգամ հանցանք կատարած լինելը (տե՛ս սույն դատավճռի 15-րդ կետը):
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
27․3․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները.
(...)
6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը. (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել:
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)»:
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75000 դրամ:»։
Վերոգրյալի հիման վրա, նկատի ունենալով սույն դատավճռի 27.2-րդ կետում նշված հանգամանքները, այդ թվում՝ անձը բնութագրող տվյալները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել՝
- առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով,
- երկրորդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով:
Նկատի ունենալով, որ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի կողմից եկամուտ ունենալու վերաբերյալ տվյալները բացակայում են (տե՛ս սույն դատավճռի 16-րդ կետը)` մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի` 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի հաշվարկով, որի դեպքում առաջին դրվագով այն կկազմի 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ, երկրորդ դրվագով՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ:
27.4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(...)
9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը:
(...)»:
Մեջբերված նորմերի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ առաջին և երկրորդ դրվագներով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելով՝ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է սահմանել տուգանք՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, որը սույն դեպքում համաչափ է նրա անձին և կատարած հանցանքներին։
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի գույքային դրության վերաբերյալ Դատարանին ներկայացված տվյալները՝ Դատարանը հիմնավորված է գնահատում տուգանքի գումարն ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ մեղադրյալի փաստարկները։ Հետևաբար Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի գումարի վճարման համար անհրաժեշտ է սահմանել մեկ տարի ժամկետ։
28. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
29. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
30. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերը համարում է լուծված։
31․ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, այն մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում վերջինիս դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանին մեղավոր ճանաչել առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
2. Մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանին մեղավոր ճանաչել երկրորդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ պատիժները լրիվ գումարելով՝ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով՝ դրա վճարման համար սահմանելով մեկ տարի ժամկետ:
4. Մեղադրյալ Արտյոմ Գալուստի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
5. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ