ԵԴ1/0399/01/25



Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

<<21>> փետրվարի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)

նախագահությամբ՝ դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի,
քարտուղարությամբ՝ Վ.Շահինյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ա.Գրիգորյանի,
մեղադրյալ՝ Ա.Մկրտումյանի,

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի (ծնված՝ 1992 թվականի փետրվարի 03-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, նախկինում չդատված, միջնակարգ կրթությամբ, աշխատում է <<Բրիլաս>> ՍՊ ընկերությունում՝ որպես բանվոր, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ Երևան քաղաքի Խաղաղ Դոնի փողոցի 23-րդ շենքի 334-րդ բնակարան հասցեում)՝ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի օգոստոսի 02-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Դիանա Շահբազյանի կողմից կազմված <<Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին>> արձանագրության համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60559924 քրեական վարույթը:
2024 թվականի նոյեմբերի 01-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Դ.Շահբազյանի կողմից կազմված զեկուցագրի համաձայն՝ վերջինս ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի պետ Գ.Ալոյանին հայտնել է, որ ՀՀ քննչական կոմիտեի պետի տեղակալի 06.11.2024 թվականի թիվ 1616-Ա հրամանի համաձայն՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 1-ից մինչև 2025 թվականի մարտի 20-ը գտնվելու է հղիության և ծննդաբերության արձակուրդում: Ուստի՝ խնդրել է իր կողմից իրականացվող թիվ 60559924 քրեական վարույթի նախաքննության հետագա իրականացումը հանձնարարել մեկ այլ քննիչի: Նշված զեկուցագրի վրա առկա է Ն.Սիմոնյանին գրառումը:
2025 թվականի հունվարի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում կազմված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> միջնորդությամբ՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ն.Սիմոնյանը միջնորդել է թիվ 60559924 քրեական վարույթով դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի հունվարի 13-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ.Մարգարյանի կողմից կայացված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 60559924 քրեական վարույթի նյութերով Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որը Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանին ներկայացվել է 2025 թվականի հունվարի 17-ին:
2025 թվականի հունվարի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում կայացված <<Խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 60559924 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունվարի 30-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ.Մարգարյանի կողմից կայացված <<Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերն իրավասու դատարանին հանձնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 60559924 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատել և վարույթի նյութերի հետ հանձնել իրավասու դատարանին:
2025 թվականի փետրվարի 03-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0399/01/25 համարը:
2025 թվականի փետրվարի 03-ին դատարաններում գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը մակագրվել է դատավոր Գևորգ Պողոսյանին, իսկ 2025 թվականի փետրվարի 04-ին հանձնվել է վերջինիս աշխատակազմին:
2025 թվականի փետրվարի 07-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ ստանձնվել թիվ ԵԴ1/0399/01/25 քրեական գործով վարույթը և նախնական դատալսումներ է նշանակվել:
2025 թվականի փետրվարի 21-ի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ:
2025 թվականի փետրվարի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը մեղադրյալ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2. Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ <<[Ն]ա, 1 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, վարել է տրանսպորտային միջոցը:
Այսպես.
Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանը, պատշաճ ծանուցված լինելով, որ վարչական
իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180411868 որոշմամբ 1 տարի ժամկետով
զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և չունի տրանսպորտային
միջոց վարելու իրավունք 2024 թվականի հունիսի 19-ին՝ ժամը 14:05-ի սահմաններում,
Երևան քաղաքի Նանսենի փողոցում վարել է <<ՖՈՐԴ>> մակնիշի 02 OL 101 հաշվառման
համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային
ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Տիգրան
Մեհրաբյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ
8180409354 արձանագրությունը>>:

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3. 2024 թվականի հունիսի 01-ին՝ ժամը 04։59-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Արմավիրի գումարտակի 2-րդ վաշտի 3-րդ դասակի կրտսեր պարեկ Անդրանիկ Շահինյանի կողմից կազմված <<Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180411868 արձանագրության>> համաձայն՝ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանը 2024 թվականի հունիսի 01-ին՝ ժամը 04:45-ին Արմավիր-Երևան ավտոճանապարհին վարել է <<Վազ>> մակնիշի 37 BG 007 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ ոչ սթափ վիճակում: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է վարորդի ստորագրությունը: Արձանագրությանը ծանոթանալու, իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն: Որոշում է կայացվել Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանին զրկել տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ մեկ տարի ժամկետով։ Հիշյալ որոշման <<որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքն ստացա>> հատվածում առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրությունը:
(տե՛ս գ.թ. 4 և դատական նիստի արձանագրությունը)
3.1. 2024 թվականի հունիսի 19-ին՝ ժամը 14:17-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Տիգրան Մեհրաբյանի կողմից կազմված <<Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180409354 արձանագրության>> համաձայն՝ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանը 2024 թվականի հունիսի 19-ին՝ ժամը 14:05-ին, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, Երևան քաղաքի Նանսենի փողոցում վարել է <<Ֆորդ>> մակնիշի 02 OL 101 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրությանը ծանոթանալու, իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
(տե՛ս գ.թ. 3 և դատական նիստի արձանագրությունը)
3.2. <<ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքի>> համաձայն՝ <<Վարորդական վկայականների որոնում>> բաժնում լրացված է Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի անձնական տվյալները, կարգավիճակը՝ զրկված, սկիզբը՝ 01.06.2024 թվական, ավարտը՝ 02.06.2025 թվական:
(տե՛ս գ.թ. 7 և դատական նիստի արձանագրությունը)
3.3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակվել և հետազոտվել են նաև 2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ն.Սիմոնյանի կողմից կազմված <<Զննում կատարելու մասին>> արձանագրությունը և նույն օրը նույն քննիչի կողմից կայացված <<Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին>> որոշումը:
(տե՛ս գ.թ. 15-19 և դատական նիստի արձանագրությունը)

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
4. Դատվածությունների և հետախուզման առկայության Ձև 8 հարցման պատասխանի համաձայն՝ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանը նախկինում դատապարտված չի եղել:
4.1. 2025 թվականի փետրվարի 13-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա.Հովսեփյանի գրության համաձայն՝ հարկային մարմնի տեղեկատվական բազայում առկա տվյալների համաձայն՝ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանը 2024 թվականի հունիսի 19-ին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացել է 954.000 ՀՀ դրամ աշխատավարձ:

Դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
5. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարել, որ.
Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանը, պատշաճ ծանուցված լինելով, որ վարչական
իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180411868 որոշմամբ 1 տարի ժամկետով
զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և չունի տրանսպորտային
միջոց վարելու իրավունք 2024 թվականի հունիսի 19-ին՝ ժամը 14:05-ի սահմաններում,
Երևան քաղաքի Նանսենի փողոցում վարել է <<ՖՈՐԴ>> մակնիշի 02 OL 101 հաշվառման
համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային
ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Տիգրան
Մեհրաբյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ
8180409354 արձանագրությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ դատավճռի հիմքում դրված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությունը բացառում է Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանին ներկայացված մեղադրանքի ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած:

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
6. Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
7. Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի մեղքի ապացուցված լինելը՝ գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
<<Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ>>:
Պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի կողմից հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի՝ <<(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-84/07 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի որոշումը):
8. Նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մեջբերված իրավական դիրքորոշումը, կիրառելով սույն գործի փաստական տվյալների նկատմամբ՝ վրա Դատարանն արձանագրում է, որ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի անձը բնութագրող հանգամանք է նախկինում դատապարտված չլինելը:
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծը, որը դրսևորվել է մեղքն ընդունելու և կատարածի համար զղջալու համակցությամբ: Դատարանը փաստում է, որ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի կողմից մեղքն ընդունելը և կատարածի համար զղջալը՝ որպես նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունն ու զղջացել է դրա համար, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
9. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
<<Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
<<Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի՝ հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)>>:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է տուգանքի ձևով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքների ձևով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
10. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 8-րդ կետում արձանագրված՝ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Ընդ որում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, և որ այդ պատժի կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Միաժամանակ անդրադառնալով Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի կողմից տուգանքն ամբողջությամբ և անհապաղ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ դատական նիստում արված հայտարարությանը և հաշվի առնելով վերջինիս գույքային դրության վերաբերյալ գործում առկա տվյալները՝ Դատարանը գտնում է, որ Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը պետք է տարաժամկետել և նրան թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամիսների ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
11. Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանն ենթակա մյուս հարցերին, արձանագրում է, որ գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, գույքային հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև հատուցման ենթակա գույքային այլ վնաս և դրա ապահովման նպատակով արգելադրված որևէ գույք, քրեական գործով առկա չեն նաև վարութային ծախսեր:
12. Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո պետք է վերացնել:
13. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ և 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ թույլատրել Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանին դատավճռով նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամիսների ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը՝ 31.250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ:
Ավետիք Հովնանի Մկրտումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.Ս.ՊՈՂՈՍՅԱՆ