Հիմնական

Գործի համար: ԵԴ1/0403/01/25
Վիճակագրական տողի համար : 23.18

Պատասխանող

Ռեսուլ Փալան
Ռեսուլ Փալայ

Դատավոր

Երևանի քրեական դատարան

Ջոն Հայրապետյան

Դատավոր

Երևանի քրեական դատարան

Ջոն Հայրապետյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Ռեսուլ Փալանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ 2024թվականի դեկտեմբերի 19-ին Թուրքիայի Հանրապետության քաղաքացու 40153339794 համարի անձնագրով և դեռևս չպարզված ժամանակ ու հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրված, իրավունք վերապահում հավաբանական փաստ հավաստող իր լուսանկարով և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված A 2 փաստ իր Հունաստանի Հանրապետության կեղծ կացութ Surve Զվարթնոց» օդանավակայանում Երևան-Փարիզ թիվ 1061 չվերթը սպասարկող «Էյր Ֆրանս» Ավիաընկերության աշխատակիցներին ներկայացնելով՝ հաշվառվել է հիշյալ չվերթին և ստացել նստեցման կտրոն, որից հետո վերը նշված կեղծ փաստաթուղթն օգտագործելով՝ Auto unting Կարին, որիցագրային կետով առանց՝ սահմանված փաստ երկան ատշաճ թույլտվության փորձել է ելք կատարել ՀՀ-ից՝ այդ կերպ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2011թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներում չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից կեղծ քարտով ՀՀ-ից մեկնելու հանգամանքը բացահայտվել է։
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Երևանի քրեական դատարան 2025-02-20 10:15 7 Կայացել է
Տվյալների կենտրոն 2025-02-17 17:30 7 Նիստը կայացել է
Տվյալների կենտրոն 2025-02-13 15:00 7 Նիստը կայացել է
ԵԴ1/0403/01/25






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Մ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Ռ.ՄՀԵՐՅԱՆԻ
պաշտպան Ռ.ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ռ.ՓԱԼԱՅԻ
թարգմանիչ Ե.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ


2025 թվականի փետրվարի 20-ին ք. Երևանում

դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝



Ռեսուլ Փալայի` ծնված 2001 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Թուրքիայի Հանրապետության քաղաքացի, չամուսնացած, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվող՝ Թուրքիայի Հանրապետություն, քաղաք Ստամբուլ, Ումրանիյե Իսթիքյալ թաղամաս, Բոլու փողոցի 29-րդ շենքի 4-րդ բնակարան հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,



ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 58232624 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով ։
Նույն օրը Ռեսուլ Փալան ձերբակալվել է։
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին որոշում է կայացվել Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նույն օրը վերջինիս մեղադրանք է ներկայացվել, այն բանի համար, որ «(…) ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ, 2024թ. դեկտեմբերի 19-ին, Թուրքիայի Հանրապետության՝ քաղաքացու 40153339794 համարի անձնագրով և դեռևս չպարզված ժամանակ ու հանգամանքներում՝ ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրված, իրավունք վերապահող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իր լուսանկարով և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված թիվ E 08665261 համարի Հունաստանի Հանրապետության կեղծ կացության քարտն Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայանում, Երևան-Փարիզ՝ թիվ 1061 չվերթը սպասարկող «Էյր Ֆրանս» ավիաընկերության աշխատակիցներին ներկայացնելով, հաշվառվել է հիշյալ չվերթին և ստացել նստեցման կտրոն, որից հետո վերը նշված կեղծ փաստաթուղթն օգտագործելով՝ ՀՀ ԱԱԾ «Զվարթնոց» հսկիչ անցագրային կետով առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության փորձել է ելք կատարել ՀՀ-ից, այդ կերպ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներում չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից կեղծ քարտով ՀՀ-ից մեկնելու հանգամանքը բացահայտնվել է: (...)»։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ի որոշմամբ Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը:
2025 թվականի հունվարի 29-ին որոշում է կայացվել թիվ 58232624 քրեական վարույթից մաս անջատելու և նախաքննությունը թիվ 58201925 համարի ներքո շարունակելու մասին։
2025 թվականի փետրվարի 3-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 2025 թվականի փետրվարի 5-ին որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել բացակայելու արգելքը:


Արագացված վարույթ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ռեսուլ Փալայը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո Ռեսուլ Փալայը հայտարարեց, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է դրա հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը նշեց, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը Դատարանում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու (անցնելու) վերաբերյալ:


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Ներկայացված մեղադրանքը Ռեսուլ Փալայի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից առանց սահմանված փաստաթղթի Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելու փորձ կատարելը, ինչպես նաև պետական մարմնի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ կեղծելն ապացուցված է, նրա արարքները ճիշտ են որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, հանրային աշխատանքների, կարճաժամկետ ազատազրկման, այնպես էլ ազատազրկման ձևով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, հանրային աշխատանքների, կարճաժամկետ ազատազրկման, այնպես էլ ազատազրկման ձևով:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ վերջինս երիտասարդ է և նախկինում դատապարտված չի եղել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)։
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որպես մեղադրյալ Ռեսուլ Փալայի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալը մինչդատական վարույթում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ռ.Փալայի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Ռեսուլ Փալայը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Ռ.Փալայի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել ամբաստանյալի նկատմամբ օրենքով նախատեսված պատիժներից նվազ խիստը նշանակելու միջոցով:
Հետևաբար Դատարանը գտնում է, որ Ռեսուլ Փալային Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի տասնհինգապատիկի չափով՝ 1.125.000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ, իսկ 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի չափով՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը: (․․․)»
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված՝ 1.125.000 ՀՀ դրամ տուգանք պատժին պետք է լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժը՝ 750.000 ՀՀ դրամ տուգանքը, և Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ՝ վերջնական պատիժ պետք է սահմանել տուգանք` 1.875.000 ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Անազատության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ տուգանքի (...) ձևով հիմնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով մինչև դատավճիռ կայացնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը, մեղմացնում է նշանակված պատիժը կամ ազատում է պատիժը կրելուց:»
Ուստի, Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հիման վրա Ռ.Փալայի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել և վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով՝ հաշվի առնելով սույն գործով վերջինիս անազատության մեջ գտնված 2 (երկու) ամիս ժամկետը:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Դատարանում գտնվող՝ Հունաստանի Հանրապետության քաղաքացու «PALA RESUL» անվամբ «E08665261» սերիա համարի կացության քարտի կեղծ ձևաթուղթը՝ պահել քրեական գործին կցված, անձնագիրը՝ վերադարձնել մեղադրյալին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Ռեսուլ Փալային մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի տասնհինգապատիկի չափով՝ 1.125.000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ։
Ռեսուլ Փալային մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի չափով՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ 1-ին մասով նշանակված՝ 1.125.000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքին լրիվ գումարել 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժը 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը, և Ռեսուլ Փալային նկատմամբ՝ վերջնական պատիժ սահմանել տուգանք՝ 1.875.000 (մեկ միլիոն ութ հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիման հաշվի առնելով Ռ.Փալայի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնել և վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված, Դատարանում գտնվող՝ Հունաստանի Հանրապետության քաղաքացու «PALA RESUL» անվամբ «E08665261» սերիա համարի կացության քարտի ձևաթուղթը՝ պահել քրեական գործին կցված, անձնագիրը՝ վերադարձնել մեղադրյալին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/0403/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 03-02-2025
Ինչ կարգով է գործը ստացվել Առաջին անգամ
Դատախազություն ՀՀ Գլխավոր դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 58232624
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Ռեսուլ Փալանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ 2024թվականի դեկտեմբերի 19-ին Թուրքիայի Հանրապետության քաղաքացու 40153339794 համարի անձնագրով և դեռևս չպարզված ժամանակ ու հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրված, իրավունք վերապահում հավաբանական փաստ հավաստող իր լուսանկարով և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված A 2 փաստ իր Հունաստանի Հանրապետության կեղծ կացութ Surve Զվարթնոց» օդանավակայանում Երևան-Փարիզ թիվ 1061 չվերթը սպասարկող «Էյր Ֆրանս» Ավիաընկերության աշխատակիցներին ներկայացնելով՝ հաշվառվել է հիշյալ չվերթին և ստացել նստեցման կտրոն, որից հետո վերը նշված կեղծ փաստաթուղթն օգտագործելով՝ Auto unting Կարին, որիցագրային կետով առանց՝ սահմանված փաստ երկան ատշաճ թույլտվության փորձել է ելք կատարել ՀՀ-ից՝ այդ կերպ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2011թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներում չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից կեղծ քարտով ՀՀ-ից մեկնելու հանգամանքը բացահայտվել է։
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Ռեսուլ
Ազգանուն Փալան
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Հոդված_1
Հոդված 44-469 Մաս 1 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/
Դատվածություն
Դատվածություն չդատված
Վիճակագրական տողի համարը 23.18
Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար Առկա չէ
Իրավական բարդության չափանիշ 1.2
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 03-02-2025
Նախագահող դատավոր
Անուն Ջոն
Ազգանուն Հայրապետյան
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
Որոշման ամսաթիվ 05-02-2025
Որոշում ԵԴ1/0403/01/25







ՈՐՈՇՈՒՄ

ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ
ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ


5 փետրվարի 2025թ. ք.Երևան


Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանս, 2025 թվականի փետրվարի 4-ին, ստանալով թիվ ԵԴ1/0403/01/25 քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի Ռեսուլ Փալայի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով,

ՈՐՈՇԵՑԻ

Ստանձնել քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ 2025 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Կենտրոն» նստավայրում՝ դատական նիստերի թիվ 7 դահլիճում:
Որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ հուշաթերթ:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
Դատավարության կողմեր
Նախնական դատալսումներ
Ամսաթիվ 13-02-2025
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 7
Նիստը կայացել է
Նիստի ամսաթիվ 13-02-2025
Նիստը Կայացել է
Նախնական դատալսումներ
Ամսաթիվ 17-02-2025
Ժամ 17:30
Նիստերի դահլիճի համարը 7
Նիստը կայացել է
Նիստի ամսաթիվ 17-02-2025
Նիստը Կայացել է
Նախնական դատալսումներ
Ամսաթիվ 20-02-2025
Ժամ 10:15
Նիստերի դահլիճի համարը 7
Նիստը կայացել է
Նիստի ամսաթիվ 20-02-2025
Նիստը Կայացել է
Արագացված վարույթ
Ամսաթիվ 20-02-2025
Այո/Ոչ Այո
Լրացուցիչ դատալսումներ
Ամսաթիվ 20-02-2025
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 7
Նիստը կայացել է
Նիստի ամսաթիվ 20-02-2025
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 20-02-2025
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Ռեսուլ
Ազգանուն Փալայ
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ամսաթիվ 20-02-2025
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Այլ հանցագործության հոդվածներ
Հիմնական պատիժ Տուգանք
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը ԵԴ1/0403/01/25






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Մ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Ռ.ՄՀԵՐՅԱՆԻ
պաշտպան Ռ.ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ռ.ՓԱԼԱՅԻ
թարգմանիչ Ե.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ


2025 թվականի փետրվարի 20-ին ք. Երևանում

դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝



Ռեսուլ Փալայի` ծնված 2001 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Թուրքիայի Հանրապետության քաղաքացի, չամուսնացած, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվող՝ Թուրքիայի Հանրապետություն, քաղաք Ստամբուլ, Ումրանիյե Իսթիքյալ թաղամաս, Բոլու փողոցի 29-րդ շենքի 4-րդ բնակարան հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,



ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 58232624 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով ։
Նույն օրը Ռեսուլ Փալան ձերբակալվել է։
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին որոշում է կայացվել Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նույն օրը վերջինիս մեղադրանք է ներկայացվել, այն բանի համար, որ «(…) ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ, 2024թ. դեկտեմբերի 19-ին, Թուրքիայի Հանրապետության՝ քաղաքացու 40153339794 համարի անձնագրով և դեռևս չպարզված ժամանակ ու հանգամանքներում՝ ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրված, իրավունք վերապահող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իր լուսանկարով և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված թիվ E 08665261 համարի Հունաստանի Հանրապետության կեղծ կացության քարտն Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայանում, Երևան-Փարիզ՝ թիվ 1061 չվերթը սպասարկող «Էյր Ֆրանս» ավիաընկերության աշխատակիցներին ներկայացնելով, հաշվառվել է հիշյալ չվերթին և ստացել նստեցման կտրոն, որից հետո վերը նշված կեղծ փաստաթուղթն օգտագործելով՝ ՀՀ ԱԱԾ «Զվարթնոց» հսկիչ անցագրային կետով առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության փորձել է ելք կատարել ՀՀ-ից, այդ կերպ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներում չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից կեղծ քարտով ՀՀ-ից մեկնելու հանգամանքը բացահայտնվել է: (...)»։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ի որոշմամբ Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը:
2025 թվականի հունվարի 29-ին որոշում է կայացվել թիվ 58232624 քրեական վարույթից մաս անջատելու և նախաքննությունը թիվ 58201925 համարի ներքո շարունակելու մասին։
2025 թվականի փետրվարի 3-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 2025 թվականի փետրվարի 5-ին որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել բացակայելու արգելքը:


Արագացված վարույթ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ռեսուլ Փալայը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո Ռեսուլ Փալայը հայտարարեց, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է դրա հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը նշեց, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը Դատարանում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու (անցնելու) վերաբերյալ:


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Ներկայացված մեղադրանքը Ռեսուլ Փալայի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից առանց սահմանված փաստաթղթի Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելու փորձ կատարելը, ինչպես նաև պետական մարմնի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող և իրավունք վերապահող փաստաթուղթ կեղծելն ապացուցված է, նրա արարքները ճիշտ են որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, հանրային աշխատանքների, կարճաժամկետ ազատազրկման, այնպես էլ ազատազրկման ձևով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, հանրային աշխատանքների, կարճաժամկետ ազատազրկման, այնպես էլ ազատազրկման ձևով:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ վերջինս երիտասարդ է և նախկինում դատապարտված չի եղել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)։
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որպես մեղադրյալ Ռեսուլ Փալայի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալը մինչդատական վարույթում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ռ.Փալայի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Ռեսուլ Փալայը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Ռ.Փալայի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել ամբաստանյալի նկատմամբ օրենքով նախատեսված պատիժներից նվազ խիստը նշանակելու միջոցով:
Հետևաբար Դատարանը գտնում է, որ Ռեսուլ Փալային Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի տասնհինգապատիկի չափով՝ 1.125.000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ, իսկ 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի չափով՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը: (․․․)»
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված՝ 1.125.000 ՀՀ դրամ տուգանք պատժին պետք է լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժը՝ 750.000 ՀՀ դրամ տուգանքը, և Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ՝ վերջնական պատիժ պետք է սահմանել տուգանք` 1.875.000 ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Անազատության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ տուգանքի (...) ձևով հիմնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով մինչև դատավճիռ կայացնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը, մեղմացնում է նշանակված պատիժը կամ ազատում է պատիժը կրելուց:»
Ուստի, Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հիման վրա Ռ.Փալայի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել և վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով՝ հաշվի առնելով սույն գործով վերջինիս անազատության մեջ գտնված 2 (երկու) ամիս ժամկետը:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Դատարանում գտնվող՝ Հունաստանի Հանրապետության քաղաքացու «PALA RESUL» անվամբ «E08665261» սերիա համարի կացության քարտի կեղծ ձևաթուղթը՝ պահել քրեական գործին կցված, անձնագիրը՝ վերադարձնել մեղադրյալին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Ռեսուլ Փալային մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի տասնհինգապատիկի չափով՝ 1.125.000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ։
Ռեսուլ Փալային մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի չափով՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ 1-ին մասով նշանակված՝ 1.125.000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքին լրիվ գումարել 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժը 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը, և Ռեսուլ Փալային նկատմամբ՝ վերջնական պատիժ սահմանել տուգանք՝ 1.875.000 (մեկ միլիոն ութ հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիման հաշվի առնելով Ռ.Փալայի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնել և վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Ռեսուլ Փալայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված, Դատարանում գտնվող՝ Հունաստանի Հանրապետության քաղաքացու «PALA RESUL» անվամբ «E08665261» սերիա համարի կացության քարտի ձևաթուղթը՝ պահել քրեական գործին կցված, անձնագիրը՝ վերադարձնել մեղադրյալին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 20-02-2025
Գործը քննվել է Դռնբաց
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 08-04-2025
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
Ամսաթիվ 17-04-2025
Ստացվել է Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 12-11-2025
Էջերի քանակ 1-ԻՆ ՀԱՏՈՐ՝ 150 էջ, 2-ՐԴ ՀԱՏՈՐ՝ 84 էջ, 2-րդ ՀԱՏՈՐԻՆ ԿԻՑ 2 ՓԱԹԵԹ ԻՐԵՂԵՆ
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 13-11-2025
Էջերի քանակը 2 հատոր
Գործին կից նյութերը 2 փաթեթ