Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/0397/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
19.7
Պատասխանող
Սամվել Խաչատրյան Անդրանիկի
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մասիս Մելքոնյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Հովհաննիսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մասիս Մելքոնյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Հովհաննիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-09-08 | 10:00 | 9 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-06-17 | 10:00 | 9 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-04-06 | 09:30 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-02-16 | 13:00 | 9 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-12-08 | 13:30 | 9 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-31 | 10:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-23 | 09:30 | 9 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-25 | 12:30 | 9 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-05 | 15:30 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-05-08 | 17:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-03 | 16:30 | 9 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-14 | 17:30 | 9 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/0397/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
«26» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպան Արամ Բաբաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հուլիսի 25-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի դատավարական ընթացքը.
ԵԴ1/0397/01/25 (84101925) քրեական վարույթով Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով այն բանի համար, որ. «[Ն]ա խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջներն, օժանդակել է ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցների մաքսանենգությանը և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար ապօրինի փորձել է ձեռք բերել այն:
Այսպես.
ՀՀ քաղաքացի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը, նպատակ ունենալով ՀՀ-ում անձնական օգտագործման նպատակով ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, թմրամիջոց ապօրինի տեղափոխելուն օժանդակելու դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ում բնակվող իր ընկեր Գուրգեն Առաքելյանի հետ պայմանավորվածության համաձայն, նախապես խոստացել է ձեռք բերել առանձապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը: Հանցավոր մտադրությունն իրագործելու և չբացահայտվելու նպատակով Սամվել Խաչատրյանն իր հարևան Յուրա Գալստյանին առաջարկել է անձնագրային տվյալները տրամադրել մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով փոստային առաքանու միջոցով թմրամիջոց ձեռք բերելու համար: Յուրա Գալստյանի համաձայնությունը ստանալուց հետո, վերջինիս անձնագրային տվյալները փոխանցել է Գուրգեն Առաքելյանին՝ մաքսանենգությամբ ՀՀ ուղարկվող թմրամիջոցների առաքանին Յուրա Գալստյանի անունով ձևակերպելու նպատակով:
Այնուհետև, պայմանավորվածության համաձայն, ԱՄՆ-ում Գուրգեն Առաքելյանը քրեական վարույթով չպարզաբանված հանգամանքներում ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը, որը թաքցրել է ջրաներկի տուփում և ՀՀ առաքելու համար ԱՄՆ-ում հանձնել է բեռնափոխադրող ընկերությանը, որի համար լրացվել է Յուրա Գալստյանի տվյալներով 188155687 համարի բեռնագիրը:
2024 թվականի մայիսի 16-ին ժամը 13.30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊԵԿ մաքսային ծառայողները մաքսային հսկողություն գոտում զննման են ենթարկել ԱՄՆ-ից՝ «Տրանս Շիփինգ» ՍՊ ընկերության միջոցով «Յուրա Գալստյան» անվամբ ՀՀ ներմուծված 188155687 համարի առաքինին, ինչի արդյունքում դրանում հայտնաբերվել է «Washable projekt paint neon» լատինատառ գրառմամբ ջրաներկի տուփ, որի 8 սրվակը լցված է եղել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցով:
Նույն օրը ՀՀ ՊԵԿ մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացվել է «վերահսկելի մատակարարում և գնում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում, որի շրջանակներում վերոհիշյալ աշխատակիցների կողմից թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանիում հայտնաբերված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը փոխարինվել է նմանատիպ այլ զանգվածներով և դրանք տեղադրվել են նույն համարի միջազգային փոստային առաքանիում՝ դրան տալով իր սկզբնական տեսքը:
Այնուհետև Սամվել Խաչատրյանն առաքանին ՀՀ տեղափոխելու վերաբերյալ հաղորդագրություն ստանալուց հետո, տեղեկացրել է Յուրա Գալստյանին, որից հետո վերջինիս հետ գնացել է Երևան քաղաքի Մոլդովական փողոցի 27 շենքի բակ և փորձել ձերք բերել հիշյալ թմրամիջոցը, սակայն վերջինս իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի կարողացել ավարտին հասցնել մաքսանենգությամբ ՀՀ առաքված և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար նախատեսված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ձեռք բերելու մտադրությունը, քանի որ «վերահսկելի մատակարարում և գնում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում հիշյալ զանգվածները փոխարինվել էին նմանատիպ այլ զանգվածներով, իսկ առաքանին ստանալուց հետո ձերբակալվել և տեղափոխվել են ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչություն, որտեղ Յուրա Գալստյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանին և դրանում առկա, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցին փոխարինված նմանատիպ զանգվածները»։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 25-ի ԵԴ1/0397/01/25 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը թողնվել է անփոփոխ և ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամսով՝ մինչև 2025 թվականի նոյեմբերի 8-ը։ Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը պարտավորեցվել է 2025 թվականի օգոստոսի 8-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ ք․ Երևան, Մոլդովական փողոց, 29/5 շենք, 89 բնակարան հասցեն և նույն ժամանակահատվածում այդ վայրում չհյուրընկալել այլ անձանց, բացառությամբ՝ պաշտպանների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով սահմանված մերձավոր ազգականների, չօգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, չունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, բացառությամբ՝ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի։
2025 թվականի օգոստոսի 26-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել օգոստոսի 25-ին) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 25-ի ԵԴ1/0397/01/25 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպան Արամ Բաբաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի սեպտեմբերի 16-ին։
2025 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպան Արամ Բաբաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպան Արամ Բաբաջանյանն իր կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է «Բեկանել թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 25.07.2025թ.-ի «Խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ» որոշումը, Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները վերացնել կամ դատական ակտը փոփոխել և Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունից տնային կալանքը փոփոխել մեկ այլ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ վարչական հսկողությամբ:»։
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշվել է հետևյալը.
«(…) Դատարանը, քննության առնելով Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ ժամկետը երկարաձգելու հարցը, կայացրել է չպատճառաբանված որոշում և որոշման մեջ վկայակոչել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդվածներ, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներ, ինչպես նաև ՄԻԵԴ-ի կողմից կայացված նախադեպային վճիռներ, որոնք վերաբերելի են խափանման միջոց կալանքին, այլ ոչ թե այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքին, այն դեպքում, որ սույն որոշմամբ պետք է կայացվեր այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի երկարաձգման վերաբերյալ որոշում, այլ ոչ թե կալանքի։ Դատարանը նույնիսկ իր որոշումը վերնագրել է՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ որոշում: Դատարանի կողմից կայացված որոշումը ընդհանրապես չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից. դրա մասին է վկայում նաև այն փաստը, որ Դատարանը բողոքարկվող որոշման 4-րդ կետում «Դատարանի հիմնավորումները, իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը» բաժնում նշել է՝ «Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Արմեն Գևորգյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ»։
(…)
Բացի այդ, ցանկանում եմ նաև նշել, որ Դատարանը բողոքարկվող որոշման 3.2-րդ կետում սխալ է արձանագրել իմ կողմից արտահայտված դիրքորոշումը: Ես այդ դատական նիստում չեմ նշել, որ «(…) իսկ եթե դատարանը կգտնի, որ այն պիտանի խափանման միջոց չէ, ապա ամենածանր ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցը այս դեպքում կարող է լինել տնային կալանքը»: Ես այդ դիրքրոշումը արտահայտել էի նախորդ՝ 08.05.2025թ.-ի դատական նիստին, որի ժամանակ դատարանը կայացրել էր որոշում, որով Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը փոխարինել էր այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությամբ և Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ համակցված կիրառել էր՝ տնային կալանք, գրավ և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցները:
Այսպիսով, ցանկանում եմ նշել, որ նույնիսկ պաշտպանական կողմի դիրքորոշումը պատշաճ կերպով չի արձանագրվել բողոքարկվող որոշման մեջ:
Այսպիսով, գտնում եմ, որ վերը թվարկված քրեադատավարական օրենքի խախտումներն էական են, քանի որ հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի պահանջների, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ և ՄԻԵԿ-ով նախատեսված իրավունքների խախտման:
(…)
Պաշտպանական կողմը, հաշվի առնելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից վերոնշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը սույն հատուկ վերանայման բողոքով, քննարկման առարկա չի դարձնում հիմնավոր կասկածի բացակայության հարցը:
(…)
Այսպես, սույն քրեական գործի մինչդատական փուլում Դատարանների կողմից չի նշվել փախուստի դիմելու վտանգը և Դատարանները, քննարկելով Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, մշտապես նշել են, որ այդ հիմքը բացակայում է և առկա չէ մտավախություն առ այն, որ Ս. Խաչատրյանը, լինելով ազատության մեջ, կարող է դիմել փախուստի:
Գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից բողոքարկվող որոշմամբ այս իրավական հարցի վերաբերյալ արտահայտված իրավական դիրքորոշումն անհիմն է, ոչ իրավաչափ և բացարձակապես չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից:
Այսպես, Դատարանի կողմից պատշաճ իրավական գնահատականի չի արժանացվել այն, որ Ս. Խաչատրյանը հանդիսանում է ՀՀ քաղաքացի, ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է և ունի ընտանիք:
Դատարանը բողոքարկվող որոշման մեջ նշել է նաև, որ Ս. Խաչատրյանը, լինելով ազատության մեջ, կարող է կատարել նոր ենթադրյալ հանցավոր արարք, բայց չի նշել, թե իր այդ դիրքորոշումը որ փաստական տվյալից է բխում:
Վստահաբար գտնում եմ, որ սույն քրեական գործում առկա չէ գեթ մեկ փաստական տվյալ, որով կարելի էր նման հետևության գալ:
Գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից այս իրավական հարցի վերաբերյալ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը ոչ մի աղերս չունի իրականության հետ և ընդհանրապես չի հիմնավորվում որևէ փաստական տվյալով և ուղղակի գտնվում է անհիմն ենթադրության մակարդակում:
Ավելին՝ իրականության մեջ առկա է հստակ փաստ առ այն, որ Սամվել Խաչատրյանը սույն քրեական վարույթի քննության դեռևս մինչդատական փուլի ընթացքում մոտ 2 ամիս եղել է ազատության մեջ և նա այդ ժամանակահատվածում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ՝ կատարելով օրենքով և Դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված բոլոր պարտականությունները, բացի այդ, ցանկանում եմ արձանագրել նաև այն փաստը, որ Ս.Խաչատրյանը համարվում է դատվածություն չունեցող անձ:
Այսպիսով, գտնում եմ, որ այս իրավական հարցի վերաբերյալ Դատարանի կողմից արտահայտված հետևությունն անհիմն է և չի բխում որևէ փաստական տվյալից:
(…)
Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու մյուս հիմքին՝ քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելուն, դրա վերաբերյալ ցանկանում եմ նշել, որ այդ հիմքը ևս բացակայում է և այդ կապակցությամբ Դատարանի կողմից արտահայտված մտավախությունները ևս անհիմն են և իրականության մեջ գոյություն չունեցող:
Գտնում եմ, որ ուղղակի ակնհայտ է, որ Ս. Խաչատրյանը ոչ մի կերպ չի կարող խոչընդոտել սույն քրեական գործի քննությանը, քանի որ սույն քրեական գործով նախաքննությունն ավարտվել է, այսինքն սույն քրեական գործը չի գտնվում ապացույցների ձեռքբերման ակտիվ փուլում, այլ գտնվում է հիմնական դատական լսումների փուլում և ներկայիս փուլում առկա չէ այնպիսի ապացույց, որի հետազոտմանը Ս.Խաչատրյանը կարող է խոչընդոտել:
Պաշտպանական կողմը գտնում է, որ եթե, այնուամենայնիվ, Դատարանը գտնի, որ առկա է Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու համար օրենքով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկը, ապա այդ պարագայում խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը պետք է փոխարինվի վարչական հսկողությամբ, քանի որ այդ կերպ ևս հնարավոր կլինի ապահովել Ս. Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը սույն քրեական գործի քննության ներկայիս փուլում:
Վերոգրյալի լույսի ներքո գտնում եմ, որ Դատարանը չի առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով և Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգել է այն դեպքում, որ անձի իրավունքները ավելի նվազ սահմանափակող խափանման միջոց՝ վարչական հսկողության կիրառման դեպքում ևս հնարավոր կլիներ ապահովել Ս. Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը և չեզոքացնել դրա վերաբերյալ առկա մտավախությունները: Դատարանի որոշումն անհիմն է, քանի որ այդ որոշման մեջ վկայակոչված մի շարք հոդվածներ և նախադեպային որոշումներ ընդհանրապես վերաբերելի չեն տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցին:
(…)
Դատարանը պատշաճ իրավական գնահատականի չի արժանացրել ժամանակի հոսքը և այդ ժամանակահատվածում կատարված դատավարական վարութային գործողությունները, դատավարության փուլը, մասնավորապես այն, որ սույն քրեական գործը ներկայումս գտնվում է հիմնական դատական լսումների փուլում և արդեն իսկ հետազոտվել են գրավոր ապացույցները և այդ հանգամանքը համադրելով այն փաստի հետ, որ սույն քրեական գործում առկա է փաստական տվյալ առ այն, որ Սամվել Խաչատրյանը դեռևս սույն քրեական գործի նախաքննության փուլում, երբ քրեական վարույթը դեռևս գտնվել էր ապացույցների ակտիվ ձեռքբերման փուլում մոտ 2 ամիս լինելով ազատության մեջ, և նրա նկատմամբ կիրառված լինելով այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները, դրսևորել է մշտապես պատշաճ վարքագիծ և պարտաճանաչ կերպով կատարել է օրենքով և դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված բոլոր պարտականությունները:
(…)
Գտնում եմ, որ վարչական հսկողություն այլընտրանքային խափանման միջոցը այս դեպքում ամբողջությամբ պիտանի է, քանի որ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ վարչական հսկողության կիրառման պայմաններն այնպիսին են, որ անձը պարտավորվում է իր վրա մշտապես կրել էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին, ինչը լիարժեք հնարավորություն է տալիս իրավապահ մարմիններին ամբողջությամբ վերահսկել անձի վարքագիծը:
(…)
Վերոգրյալի լույսի ներքո գտնում եմ, որ այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողության ամենախիստ պայմաններով կիրառելու և այդ խափանման միջոցի հետ միասին արդեն իսկ համակցված 1 միլիոն ՀՀ դրամի չափով գրավի կիրառման դեպքում չեզոքանում են բոլոր ենթադրյալ մտավախությունները:
Ելնելով վերոգրյալից՝ գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից կայացված բողոքարկվող դատական ակտը պատշաճ պատճառաբանված չէ, չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից և այդ որոշման մեջ առկա են բազմաթիվ թերություններ, որով էլ խախտվել է Ս. Խաչատրյանի արդար դատաքննության իրավունքը:
(…):
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ առերևույթ (prima facie) հաստատված է համարում մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի կողմից ենթադրյալ հանցանքներ կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը (թեև հիմնավոր կասկածի առկայությունը հատուկ վերանայման բողոքում վիճարկված չէ)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
(…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Առաջին ատյանի դատարանն, անդրադառնալով Ս.Խաչատրյանի կողմից փախուստի դիմելու կամ թաքնվելու հավանականությանը՝ վարույթի այս փուլում դրանց ռիսկը քիչ հավանական է համարել, քանի որ ինչպես նշվել է Դատարանի կողմից կայացված նախորդ որոշման մեջ՝ մեղադրյալը ՀՀ-ում մշտապես բնակվող է, ունի ընտանիք և սոցիալական ամուր կապեր:
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելուն՝ Դատարանն արձանագրել է, որ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի պայմաններում ապահովվում է մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, որպիսի եզրահանգման գալու համար հիմք է հանդիսացել մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի կողմից նախաքննության ընթացքում 2 ամիս ժամանակով վարչական հսկողության տակ գտնվելու և իր կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ չդրսևորելու հանգամանքը: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությանն, ապա Դատարանը գտել է, որ այն թերևս նվազ չափով, բայց շարունակում է առկա լինել:
Դատարանը հանգել է այն հետևության, որ վերլուծված հանգամանքների միասնությունը հնարավորություն է տալիս ողջամիտ դատողություններ անելու այն մասին, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քննության տվյալ փուլում կարող է ապահովվել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ:
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և որոշմամբ կատարված եզրահանգումները՝ գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը թեև նվազել է, սակայն շարունակում է առկա լինել:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները.
- Սամվել Խաչատրյանն ենթադրաբար օժանդակել է ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցների մաքսանենգությանը,
- քրեական վարույթով դեռևս հետազոտված չեն բոլոր ապացույցները,
- մեղադրյալը որոշակի փոխհարաբերություններ ունի վարույթով անցնող անձանց հետ,
- մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանին մեղսագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես՝ մեղադրյալին մեղսագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործության օժանդակություն, որի համար պատիժ է նախատեսվում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով, և միջին ծանրության հանցագործության կատարում (հանցափորձ), որի համար պատիժ է նախատեսվում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Հարկ է արձանարգրել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև միայն հանցագործությունների ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանին վերագրվող հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով, և որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցի (միջոցների) կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող՝ ի հակադրություն հատուկ վերանայման բողոքում նշված փաստարկների։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ բողոքաբերի կողմից չեն ներկայացվել բավարար փաստական տվյալներ, որոնք կհիմնավորեին վարույթի տվյալ փուլում մեղադրյալին վարչական հսկողություն կամ ազատության սահմանափակման հետ չկապված այլ խափանման միջոցներ կիրառելու անհրաժեշտությունը և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նրա նկատմամբ տնային կալանքը շարունակաբար կիրառելու ոչ իրավաչափ լինելը։
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս չկա վստահություն Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ առ այն, որ լիակատար ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում վերջինը կդրսևորի իրավաչափ վարքագիծ, և նման ոչ իրավաչափ վարքագծի զսպման լավագույն մեխանիզմը շարունակում է հանդիսանալ տնային կալանք խափանման միջոցը։
Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքում բերված այն փաստարկներին, որ «(…) Դատարանը, քննության առնելով Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ ժամկետը երկարաձգելու հարցը, կայացրել է չպատճառաբանված որոշում և որոշման մեջ վկայակոչել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդվածներ, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներ, ինչպես նաև ՄԻԵԴ-ի կողմից կայացված նախադեպային վճիռներ, որոնք վերաբերելի են խափանման միջոց կալանքին, այլ ոչ թե այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքին (…)։ Դատարանի կողմից կայացված որոշումը ընդհանրապես չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից. դրա մասին է վկայում նաև այն փաստը, որ Դատարանը բողոքարկվող որոշման 4-րդ կետում «Դատարանի հիմնավորումները, իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը» բաժնում նշել է՝ «Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Արմեն Գևորգյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ»։ (…)» ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատական ակտի հիմնավորումներն ու պատճառաբանություններն ուղղված են տնային կալանք խափանման միջոցի շարունակաբար կիրառմանն, իսկ բողոքաբերի կողմից մեջբերված ձևակերպումը, որը տեղ է գտել դատական ակտում, Վերաքննիչ դատարանը դիտարկում է որպես տեխնիկական վրիպակի արդյունք, որը, սակայն, չի հանգեցրել դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ 2025 թվականի հուլիսի 25-ին ԵԴ1/0397/01/25 քրեական վարույթով որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է ճիշտ դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 25-ի ԵԴ1/0397/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
«26» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպան Արամ Բաբաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հուլիսի 25-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի դատավարական ընթացքը.
ԵԴ1/0397/01/25 (84101925) քրեական վարույթով Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով այն բանի համար, որ. «[Ն]ա խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջներն, օժանդակել է ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցների մաքսանենգությանը և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար ապօրինի փորձել է ձեռք բերել այն:
Այսպես.
ՀՀ քաղաքացի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը, նպատակ ունենալով ՀՀ-ում անձնական օգտագործման նպատակով ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, թմրամիջոց ապօրինի տեղափոխելուն օժանդակելու դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ում բնակվող իր ընկեր Գուրգեն Առաքելյանի հետ պայմանավորվածության համաձայն, նախապես խոստացել է ձեռք բերել առանձապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը: Հանցավոր մտադրությունն իրագործելու և չբացահայտվելու նպատակով Սամվել Խաչատրյանն իր հարևան Յուրա Գալստյանին առաջարկել է անձնագրային տվյալները տրամադրել մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով փոստային առաքանու միջոցով թմրամիջոց ձեռք բերելու համար: Յուրա Գալստյանի համաձայնությունը ստանալուց հետո, վերջինիս անձնագրային տվյալները փոխանցել է Գուրգեն Առաքելյանին՝ մաքսանենգությամբ ՀՀ ուղարկվող թմրամիջոցների առաքանին Յուրա Գալստյանի անունով ձևակերպելու նպատակով:
Այնուհետև, պայմանավորվածության համաձայն, ԱՄՆ-ում Գուրգեն Առաքելյանը քրեական վարույթով չպարզաբանված հանգամանքներում ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը, որը թաքցրել է ջրաներկի տուփում և ՀՀ առաքելու համար ԱՄՆ-ում հանձնել է բեռնափոխադրող ընկերությանը, որի համար լրացվել է Յուրա Գալստյանի տվյալներով 188155687 համարի բեռնագիրը:
2024 թվականի մայիսի 16-ին ժամը 13.30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊԵԿ մաքսային ծառայողները մաքսային հսկողություն գոտում զննման են ենթարկել ԱՄՆ-ից՝ «Տրանս Շիփինգ» ՍՊ ընկերության միջոցով «Յուրա Գալստյան» անվամբ ՀՀ ներմուծված 188155687 համարի առաքինին, ինչի արդյունքում դրանում հայտնաբերվել է «Washable projekt paint neon» լատինատառ գրառմամբ ջրաներկի տուփ, որի 8 սրվակը լցված է եղել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցով:
Նույն օրը ՀՀ ՊԵԿ մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացվել է «վերահսկելի մատակարարում և գնում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում, որի շրջանակներում վերոհիշյալ աշխատակիցների կողմից թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանիում հայտնաբերված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը փոխարինվել է նմանատիպ այլ զանգվածներով և դրանք տեղադրվել են նույն համարի միջազգային փոստային առաքանիում՝ դրան տալով իր սկզբնական տեսքը:
Այնուհետև Սամվել Խաչատրյանն առաքանին ՀՀ տեղափոխելու վերաբերյալ հաղորդագրություն ստանալուց հետո, տեղեկացրել է Յուրա Գալստյանին, որից հետո վերջինիս հետ գնացել է Երևան քաղաքի Մոլդովական փողոցի 27 շենքի բակ և փորձել ձերք բերել հիշյալ թմրամիջոցը, սակայն վերջինս իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի կարողացել ավարտին հասցնել մաքսանենգությամբ ՀՀ առաքված և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար նախատեսված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ձեռք բերելու մտադրությունը, քանի որ «վերահսկելի մատակարարում և գնում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում հիշյալ զանգվածները փոխարինվել էին նմանատիպ այլ զանգվածներով, իսկ առաքանին ստանալուց հետո ձերբակալվել և տեղափոխվել են ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչություն, որտեղ Յուրա Գալստյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանին և դրանում առկա, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցին փոխարինված նմանատիպ զանգվածները»։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 25-ի ԵԴ1/0397/01/25 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը թողնվել է անփոփոխ և ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամսով՝ մինչև 2025 թվականի նոյեմբերի 8-ը։ Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը պարտավորեցվել է 2025 թվականի օգոստոսի 8-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ ք․ Երևան, Մոլդովական փողոց, 29/5 շենք, 89 բնակարան հասցեն և նույն ժամանակահատվածում այդ վայրում չհյուրընկալել այլ անձանց, բացառությամբ՝ պաշտպանների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով սահմանված մերձավոր ազգականների, չօգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, չունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, բացառությամբ՝ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի։
2025 թվականի օգոստոսի 26-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել օգոստոսի 25-ին) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 25-ի ԵԴ1/0397/01/25 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպան Արամ Բաբաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի սեպտեմբերի 16-ին։
2025 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպան Արամ Բաբաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպան Արամ Բաբաջանյանն իր կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է «Բեկանել թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 25.07.2025թ.-ի «Խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ» որոշումը, Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները վերացնել կամ դատական ակտը փոփոխել և Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունից տնային կալանքը փոփոխել մեկ այլ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ վարչական հսկողությամբ:»։
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշվել է հետևյալը.
«(…) Դատարանը, քննության առնելով Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ ժամկետը երկարաձգելու հարցը, կայացրել է չպատճառաբանված որոշում և որոշման մեջ վկայակոչել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդվածներ, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներ, ինչպես նաև ՄԻԵԴ-ի կողմից կայացված նախադեպային վճիռներ, որոնք վերաբերելի են խափանման միջոց կալանքին, այլ ոչ թե այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքին, այն դեպքում, որ սույն որոշմամբ պետք է կայացվեր այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի երկարաձգման վերաբերյալ որոշում, այլ ոչ թե կալանքի։ Դատարանը նույնիսկ իր որոշումը վերնագրել է՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ որոշում: Դատարանի կողմից կայացված որոշումը ընդհանրապես չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից. դրա մասին է վկայում նաև այն փաստը, որ Դատարանը բողոքարկվող որոշման 4-րդ կետում «Դատարանի հիմնավորումները, իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը» բաժնում նշել է՝ «Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Արմեն Գևորգյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ»։
(…)
Բացի այդ, ցանկանում եմ նաև նշել, որ Դատարանը բողոքարկվող որոշման 3.2-րդ կետում սխալ է արձանագրել իմ կողմից արտահայտված դիրքորոշումը: Ես այդ դատական նիստում չեմ նշել, որ «(…) իսկ եթե դատարանը կգտնի, որ այն պիտանի խափանման միջոց չէ, ապա ամենածանր ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցը այս դեպքում կարող է լինել տնային կալանքը»: Ես այդ դիրքրոշումը արտահայտել էի նախորդ՝ 08.05.2025թ.-ի դատական նիստին, որի ժամանակ դատարանը կայացրել էր որոշում, որով Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը փոխարինել էր այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությամբ և Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ համակցված կիրառել էր՝ տնային կալանք, գրավ և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցները:
Այսպիսով, ցանկանում եմ նշել, որ նույնիսկ պաշտպանական կողմի դիրքորոշումը պատշաճ կերպով չի արձանագրվել բողոքարկվող որոշման մեջ:
Այսպիսով, գտնում եմ, որ վերը թվարկված քրեադատավարական օրենքի խախտումներն էական են, քանի որ հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի պահանջների, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ և ՄԻԵԿ-ով նախատեսված իրավունքների խախտման:
(…)
Պաշտպանական կողմը, հաշվի առնելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից վերոնշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը սույն հատուկ վերանայման բողոքով, քննարկման առարկա չի դարձնում հիմնավոր կասկածի բացակայության հարցը:
(…)
Այսպես, սույն քրեական գործի մինչդատական փուլում Դատարանների կողմից չի նշվել փախուստի դիմելու վտանգը և Դատարանները, քննարկելով Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, մշտապես նշել են, որ այդ հիմքը բացակայում է և առկա չէ մտավախություն առ այն, որ Ս. Խաչատրյանը, լինելով ազատության մեջ, կարող է դիմել փախուստի:
Գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից բողոքարկվող որոշմամբ այս իրավական հարցի վերաբերյալ արտահայտված իրավական դիրքորոշումն անհիմն է, ոչ իրավաչափ և բացարձակապես չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից:
Այսպես, Դատարանի կողմից պատշաճ իրավական գնահատականի չի արժանացվել այն, որ Ս. Խաչատրյանը հանդիսանում է ՀՀ քաղաքացի, ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է և ունի ընտանիք:
Դատարանը բողոքարկվող որոշման մեջ նշել է նաև, որ Ս. Խաչատրյանը, լինելով ազատության մեջ, կարող է կատարել նոր ենթադրյալ հանցավոր արարք, բայց չի նշել, թե իր այդ դիրքորոշումը որ փաստական տվյալից է բխում:
Վստահաբար գտնում եմ, որ սույն քրեական գործում առկա չէ գեթ մեկ փաստական տվյալ, որով կարելի էր նման հետևության գալ:
Գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից այս իրավական հարցի վերաբերյալ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը ոչ մի աղերս չունի իրականության հետ և ընդհանրապես չի հիմնավորվում որևէ փաստական տվյալով և ուղղակի գտնվում է անհիմն ենթադրության մակարդակում:
Ավելին՝ իրականության մեջ առկա է հստակ փաստ առ այն, որ Սամվել Խաչատրյանը սույն քրեական վարույթի քննության դեռևս մինչդատական փուլի ընթացքում մոտ 2 ամիս եղել է ազատության մեջ և նա այդ ժամանակահատվածում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ՝ կատարելով օրենքով և Դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված բոլոր պարտականությունները, բացի այդ, ցանկանում եմ արձանագրել նաև այն փաստը, որ Ս.Խաչատրյանը համարվում է դատվածություն չունեցող անձ:
Այսպիսով, գտնում եմ, որ այս իրավական հարցի վերաբերյալ Դատարանի կողմից արտահայտված հետևությունն անհիմն է և չի բխում որևէ փաստական տվյալից:
(…)
Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու մյուս հիմքին՝ քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելուն, դրա վերաբերյալ ցանկանում եմ նշել, որ այդ հիմքը ևս բացակայում է և այդ կապակցությամբ Դատարանի կողմից արտահայտված մտավախությունները ևս անհիմն են և իրականության մեջ գոյություն չունեցող:
Գտնում եմ, որ ուղղակի ակնհայտ է, որ Ս. Խաչատրյանը ոչ մի կերպ չի կարող խոչընդոտել սույն քրեական գործի քննությանը, քանի որ սույն քրեական գործով նախաքննությունն ավարտվել է, այսինքն սույն քրեական գործը չի գտնվում ապացույցների ձեռքբերման ակտիվ փուլում, այլ գտնվում է հիմնական դատական լսումների փուլում և ներկայիս փուլում առկա չէ այնպիսի ապացույց, որի հետազոտմանը Ս.Խաչատրյանը կարող է խոչընդոտել:
Պաշտպանական կողմը գտնում է, որ եթե, այնուամենայնիվ, Դատարանը գտնի, որ առկա է Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու համար օրենքով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկը, ապա այդ պարագայում խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը պետք է փոխարինվի վարչական հսկողությամբ, քանի որ այդ կերպ ևս հնարավոր կլինի ապահովել Ս. Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը սույն քրեական գործի քննության ներկայիս փուլում:
Վերոգրյալի լույսի ներքո գտնում եմ, որ Դատարանը չի առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով և Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգել է այն դեպքում, որ անձի իրավունքները ավելի նվազ սահմանափակող խափանման միջոց՝ վարչական հսկողության կիրառման դեպքում ևս հնարավոր կլիներ ապահովել Ս. Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը և չեզոքացնել դրա վերաբերյալ առկա մտավախությունները: Դատարանի որոշումն անհիմն է, քանի որ այդ որոշման մեջ վկայակոչված մի շարք հոդվածներ և նախադեպային որոշումներ ընդհանրապես վերաբերելի չեն տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցին:
(…)
Դատարանը պատշաճ իրավական գնահատականի չի արժանացրել ժամանակի հոսքը և այդ ժամանակահատվածում կատարված դատավարական վարութային գործողությունները, դատավարության փուլը, մասնավորապես այն, որ սույն քրեական գործը ներկայումս գտնվում է հիմնական դատական լսումների փուլում և արդեն իսկ հետազոտվել են գրավոր ապացույցները և այդ հանգամանքը համադրելով այն փաստի հետ, որ սույն քրեական գործում առկա է փաստական տվյալ առ այն, որ Սամվել Խաչատրյանը դեռևս սույն քրեական գործի նախաքննության փուլում, երբ քրեական վարույթը դեռևս գտնվել էր ապացույցների ակտիվ ձեռքբերման փուլում մոտ 2 ամիս լինելով ազատության մեջ, և նրա նկատմամբ կիրառված լինելով այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները, դրսևորել է մշտապես պատշաճ վարքագիծ և պարտաճանաչ կերպով կատարել է օրենքով և դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված բոլոր պարտականությունները:
(…)
Գտնում եմ, որ վարչական հսկողություն այլընտրանքային խափանման միջոցը այս դեպքում ամբողջությամբ պիտանի է, քանի որ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ վարչական հսկողության կիրառման պայմաններն այնպիսին են, որ անձը պարտավորվում է իր վրա մշտապես կրել էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին, ինչը լիարժեք հնարավորություն է տալիս իրավապահ մարմիններին ամբողջությամբ վերահսկել անձի վարքագիծը:
(…)
Վերոգրյալի լույսի ներքո գտնում եմ, որ այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողության ամենախիստ պայմաններով կիրառելու և այդ խափանման միջոցի հետ միասին արդեն իսկ համակցված 1 միլիոն ՀՀ դրամի չափով գրավի կիրառման դեպքում չեզոքանում են բոլոր ենթադրյալ մտավախությունները:
Ելնելով վերոգրյալից՝ գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից կայացված բողոքարկվող դատական ակտը պատշաճ պատճառաբանված չէ, չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից և այդ որոշման մեջ առկա են բազմաթիվ թերություններ, որով էլ խախտվել է Ս. Խաչատրյանի արդար դատաքննության իրավունքը:
(…):
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ առերևույթ (prima facie) հաստատված է համարում մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի կողմից ենթադրյալ հանցանքներ կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը (թեև հիմնավոր կասկածի առկայությունը հատուկ վերանայման բողոքում վիճարկված չէ)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
(…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Առաջին ատյանի դատարանն, անդրադառնալով Ս.Խաչատրյանի կողմից փախուստի դիմելու կամ թաքնվելու հավանականությանը՝ վարույթի այս փուլում դրանց ռիսկը քիչ հավանական է համարել, քանի որ ինչպես նշվել է Դատարանի կողմից կայացված նախորդ որոշման մեջ՝ մեղադրյալը ՀՀ-ում մշտապես բնակվող է, ունի ընտանիք և սոցիալական ամուր կապեր:
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելուն՝ Դատարանն արձանագրել է, որ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի պայմաններում ապահովվում է մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, որպիսի եզրահանգման գալու համար հիմք է հանդիսացել մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի կողմից նախաքննության ընթացքում 2 ամիս ժամանակով վարչական հսկողության տակ գտնվելու և իր կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ չդրսևորելու հանգամանքը: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությանն, ապա Դատարանը գտել է, որ այն թերևս նվազ չափով, բայց շարունակում է առկա լինել:
Դատարանը հանգել է այն հետևության, որ վերլուծված հանգամանքների միասնությունը հնարավորություն է տալիս ողջամիտ դատողություններ անելու այն մասին, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քննության տվյալ փուլում կարող է ապահովվել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ:
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և որոշմամբ կատարված եզրահանգումները՝ գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը թեև նվազել է, սակայն շարունակում է առկա լինել:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները.
- Սամվել Խաչատրյանն ենթադրաբար օժանդակել է ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցների մաքսանենգությանը,
- քրեական վարույթով դեռևս հետազոտված չեն բոլոր ապացույցները,
- մեղադրյալը որոշակի փոխհարաբերություններ ունի վարույթով անցնող անձանց հետ,
- մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանին մեղսագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես՝ մեղադրյալին մեղսագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործության օժանդակություն, որի համար պատիժ է նախատեսվում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով, և միջին ծանրության հանցագործության կատարում (հանցափորձ), որի համար պատիժ է նախատեսվում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Հարկ է արձանարգրել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև միայն հանցագործությունների ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանին վերագրվող հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով, և որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցի (միջոցների) կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող՝ ի հակադրություն հատուկ վերանայման բողոքում նշված փաստարկների։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ բողոքաբերի կողմից չեն ներկայացվել բավարար փաստական տվյալներ, որոնք կհիմնավորեին վարույթի տվյալ փուլում մեղադրյալին վարչական հսկողություն կամ ազատության սահմանափակման հետ չկապված այլ խափանման միջոցներ կիրառելու անհրաժեշտությունը և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նրա նկատմամբ տնային կալանքը շարունակաբար կիրառելու ոչ իրավաչափ լինելը։
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս չկա վստահություն Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ առ այն, որ լիակատար ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում վերջինը կդրսևորի իրավաչափ վարքագիծ, և նման ոչ իրավաչափ վարքագծի զսպման լավագույն մեխանիզմը շարունակում է հանդիսանալ տնային կալանք խափանման միջոցը։
Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքում բերված այն փաստարկներին, որ «(…) Դատարանը, քննության առնելով Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ ժամկետը երկարաձգելու հարցը, կայացրել է չպատճառաբանված որոշում և որոշման մեջ վկայակոչել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդվածներ, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներ, ինչպես նաև ՄԻԵԴ-ի կողմից կայացված նախադեպային վճիռներ, որոնք վերաբերելի են խափանման միջոց կալանքին, այլ ոչ թե այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքին (…)։ Դատարանի կողմից կայացված որոշումը ընդհանրապես չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից. դրա մասին է վկայում նաև այն փաստը, որ Դատարանը բողոքարկվող որոշման 4-րդ կետում «Դատարանի հիմնավորումները, իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը» բաժնում նշել է՝ «Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Արմեն Գևորգյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ»։ (…)» ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատական ակտի հիմնավորումներն ու պատճառաբանություններն ուղղված են տնային կալանք խափանման միջոցի շարունակաբար կիրառմանն, իսկ բողոքաբերի կողմից մեջբերված ձևակերպումը, որը տեղ է գտել դատական ակտում, Վերաքննիչ դատարանը դիտարկում է որպես տեխնիկական վրիպակի արդյունք, որը, սակայն, չի հանգեցրել դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ 2025 թվականի հուլիսի 25-ին ԵԴ1/0397/01/25 քրեական վարույթով որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է ճիշտ դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 25-ի ԵԴ1/0397/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/0397/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 31-01-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 84101915 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա օժանդակել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 477.67 գրամ ՙՙՀաշիշի յուղ՚՚ տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգությանը և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար ապօրինի փորձել է ձեռք բերել աjն: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հայրանուն | Անդրանիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 46-399 Մաս 3 Կետ 2 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.7 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 31-01-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մասիս |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 03-02-2025 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎԱՐՈՒՅԹ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 03.02.2025 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով (նախաքննական համար՝ 84101925), Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ 2025 թվականի հունվարի 31-ի գրությամբ՝ ՀՀ գլխավոր դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: Դատավորների միջև գործերի բաշխման համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը, թիվ ԵԴ1/0397/01/25 համարի ներքո, 2025 թվականի հունվարի 31-ին մակագրվել և ս/թ փետրվարի 3-ին հանձնվել է դատավոր Մ.Մելքոնյանի աշխատակազմին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական գործը ստանձնել վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումների՝ 2025 թվականի փետրվարի 14-ին՝ ժամը 17:30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայրում (ք. Երևան, Գյուլիքեխվյան 20, թիվ 9 դահլիճ): ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ գլխավոր դատախազություն՝ Ա.Բոյաջյան |
| Կազմակերպության հասցե | ք.Երևան, Վ.Սարգսյան 5 |
| Կազմակերպության տեսակ | ԳԴ /ՀՀ գլխավոր դատախազություն եվ այլ դատախազություններ/ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հայրանուն | Անդրանիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ինեսսա |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Բաբաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 24-02-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/0397/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՈՐՊԵՍ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ՓՈՓՈԽԵԼՈՒ ԵՎ ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ 24 փետրվարի 2025 թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝ նախագահությամբ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Ա.Մանասյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Բոյաջյանի, պաշտպաններ Ի.Պետրոսյանի և Ա.Բաբաջանյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի (ծնված՝ 19.09.1971թ. ՀՀ քաղաքացի, ազգությամբ հայ, չի աշխատում, ամուսնացած,նախկինում չդատված, հաշվառված է ք.Աբովյան Սարալանջ տուն 100/1 փաստացի բնակվում է ք.Երևան Մոլդովական փ. 29/5 շենք 89 բն. հասցեում) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու և կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Վարույթի փաստական հանգամանքները. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության օպերատիվ հետախուզության բաժնի ավագ մաքսային տեսուչ Արման Ալեքսանյանը հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչություն հետևյալի մասին. ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության օպերատիվ հետախուզության բաժնի ավագ մաքսային տեսուչ Արման Ալեքսանյանս իմ լիազորություներն իրականացնելիս 2024 թվականի մայիսի 16-ին ժամը 13.30-ի սահմաններում, մաքսային հսկողություն եմ իրականացրել ԱՄՆ-ից «Տրանս Շիփինգ» ՍՊ ընկերության միջոցով, Գուրգեն Առաքելյանի անունից Յուրա Գալստյանի (անձնագիր ըստ փաստաթղթերի` AL 0239906) Հայաստանի Հանրապետություն ուղարկված թիվ 188155687 համարի առաքանու նկատմամբ: Համաձայն ԵԱՏՄ մաքսային օրենսգրքի 328-րդ հոդվածի 6-րդ կետի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ ենթակետերի դրույթների զննություն է իրականացվել վերոնշյալ առաքանու հասցեատիրոջ բացակայության պայմաններում, ինչի արդյունքում շան կողմից ցուցաբերվել է թմրանյութի առկայության ազդանշան, որից հետո հիշյալ առաքանիում բացի գրենական պիտույքներից և հագուստից, հայտնաբերվել է նաև դեղին գույնի «Washable projekt paint neon» գրառմամբ ջրաներկի տուփ, որի մեջ առկա թվով 10 հատ սրվակից 8-ի մեջ հայտնաբերվել է 604 գրամ ընդհանուր քաշով հաշիշի յուղ տեսակի թմրանյութի նմանվող դեղնավուն գույնի սուր հոտով հեղուկ զանգված: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության քննիչ Տ.Դանիելյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 83-0268-24 քրեական վարույթը: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 17-ին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը ձերբակալվել է: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: Ս.Խաչատրյանին մեղադրանք է ներկայացվել 18 մայիսի 2024 թվականին: 1.5. Մեղադրյալ Սամվել խաչատրյանի նկատմամբ դատարանի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով: 1.6. Դատարանի 17.07.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է մեկ ամիս ժամանակով, մինչև 2024 թվականի օգոստոսի 17-ը: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: 1.8. Դատարանի 16.08.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը: 1.9. ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 10.10.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը վերացվել են և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը: 1.10. 2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով: 1.11. Դատարանի 15.01.2025 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է մեկ ամիս ժամանակով, մինչև 2025 թվականի փետրվարի 17-ը: 1.12. Թիվ 84101925 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով 2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա.Բոյաջյանի գրությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 1.13. Դատավորների միջև գործերի բաշխման համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը՝ ԵԴ1/0397/01/25 համարի ներքո, 2025 թվականի հունվարի 31-ին մակագրվել և նույն թվականի փետրվարի 03-ին հանձնվել է դատավոր Մ.Մելքոնյանին: 1.14. 2025 թվականի փետրվարի 03-ին որոշում է կայացվել վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:Նախնական դատալսումներ են նշանակվել 2025 թվականի փետրվարի 14-ին ժամը 17.00-ին: 1.15. 14.02.2025թ. տեղի ունեցած նախնական դատալսումների ընթացքում, ի թիվս այլ հարցերի, դատարանի կողմից քննարկման առարկա է դարձել նաև մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու, ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց ընտրելու հարցը: 2. Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին մեղսագրվող արարքի փաստական հանգամանքները և իրավաբանական որակումը. Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը մեղադրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված մեղավորությամբ կատարված այն արարքների համար, որ նա խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, օժանդակել է ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 477, 67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցների մաքսանենգությանը և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար ապօրինի փորձել է ձեռք բերել այն: Այսպես. ՀՀ քաղաքացի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը, նպատակ ունենալով ՀՀ-ում անձնական օգտագործման նպատակով ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, թմրամիջոց ապօրինի տեղափոխելուն օժանդակելու դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ում բնակվող իր ընկեր Գուրգեն Առաքելյանի հետ պայմանավորվածության համաձայն, նախապես խոստացել է ձեռք բերել առանձապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը: Հանցավոր մտադրությունն իրագործելու և չբացահայտվելու նպատակով Սամվել Խաչատրյանն իր հարևան Յուրա Գալստյանին առաջարկել է անձնագրային տվյալները տրամադրել մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով փոստային առաքանու միջոցով թմրամիջոց ձեռք բերելու համար: Յուրա Գալստյանի համաձայնությունը ստանալուց հետո, վերջինիս անձնագրային տվյալները փոխանցել է Գուրգեն Առաքելյանին՝ մաքսանենգությամբ ՀՀ ուղարկվող թմրամիջոցների առաքանին Յուրա Գալստյանի անունով ձևակերպելու համար: Այնուհետև պայմանավորվածության համաձայն, ԱՄՆ-ում Գուրգեն Առաքելյանը քրեական վարույթով չպարզաբանված հանգամանքներում ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը, որը թաքցրել է ջրաներկի տուփում և ՀՀ առաքելու համար ԱՄՆ-ում հանձնել է բեռնափոխադրող ընկերությանը, որի համար լրացվել է Յուրա Գալստյանի տվյալներով 188155687 համարի բեռնագիրը: 2024 թվականի մայիսի 16-ին ժամը 13.30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊԵԿ մաքսային ծառայողները մաքսային հսկողություն գոտում զննման են ենթարկել ԱՄՆ-ից՝ «Տրանս Շիփինգ» ՍՊ ընկերության միջոցով «Յուրա Գալստյան» անվամբ ՀՀ ներմուծված 188155687 համարի առաքինին, ինչի արդյունքում դրանում հայտնաբերվել է հայտնաբերվել է «Washable projekt paint neon» լատինատառ գրառմամբ ջրաներկի տուփ, որի 8 սրվակը լցված է եղել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցով: Նույն օրը ՀՀ ՊԵԿ մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացվել է ,,վերահսկելի մատակարարում և գնում,, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում, որի շրջանակներում վերոհիշյալ աշխատակիցների կողմից թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանիում հայտնաբերված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը փոխարինվել է նմանատիպ այլ զանգվածներով և դրանք տեղադրվել են նույն համարի միջազգային փոստային առաքանիում՝ դրան տալով իր սկզբնական տեսքը: Այնուհետև Սամվել Խաչատրյանն առաքանին ՀՀ տեղափոխելու վերաբերյալ հաղորդագրություն ստանալուց հետո, տեղեկացրել է Յուրա Գալստյանին, որից հետո վերջինիս հետ գնացել է Երևան քաղաքի Մոլդովական փողոցի 27 շենքի բակ և փորձել ձերք բերել հիշյալ թմրամիջոցը, սակայն վերջինս իր կամքից անկախ հանգամանքներով կարողացել ավարտին հասցնել մաքսանենգությամբ ՀՀ առաքված և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար նախատեսված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ձեռք բերելու մտադրությունը, քանի որ «վերահսկիչ մատակարարում և գնում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում հիշյալ զանգվածները փոխարինվել էին նմանատիպ զանգվածներով, իսկ առաքանին ստանալուց հետո ձերբակալվել և տեղափոխվել են ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչություն, որտեղ Յուրա Գալստյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանին և դրանում առկա, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցին փոխարինված նմանատիպ զանգվածները: Այսինքն Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքների կատարում: 3.Դատալսումների ընթացքում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3.1. Դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրող Ա.Բոյաջյանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված կալանավորումը վերացնելու հիմքեր չկան, շարունակում են առկա լինել կալանավորման պայմանները և հիմքերը, և կալանավորման ժամկետն անհրաժեշտ է երկարաձգել երեք ամիս ժամանակով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.2. Մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի պաշտպաններ Ի.Պետրոսյանը Ա.Բաբաջանյանը առարկել են մեղադրողի դիրքորոշման դեմ՝ նշելով, որ իր պաշտպանյալին շարունակական կալանքի տակ պահելու հիմքերը բացակայում են: Հիմնավոր կասկածը գտնում է, որ բավարար է: Այնուամենայնիվ գործի քննության այս փուլում Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կարող է կիրառվել տնային կալանքը կամ վարչական հսկողությունը՝ համակցված բացակայելու արգելքով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի հիմնավորումները, իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Արմեն Գևորգյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: 4.5.ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.10. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշման 10-րդ կետը և այլն) արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ընդհանրական վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում` այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն՝ կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Ուստի, վերոնշյալ բացառիկության չափանիշից բխում է, որ անձը պետք է ենթարկվի նախնական կալանքի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. 1) առկա է ողջամիտ կասկած, որ անձը կատարել է իրավախախտում, և 2) առկա են հիմնավոր պատճառներ կարծելու, որ ազատության մեջ գտնվելով նա կարող է` ա) դիմել փախուստի, կամ բ) կատարել նոր հանցագործություն, կամ գ) խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը, կամ դ) լուրջ վտանգ ներկայացնել հանրային կարգին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն` ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57): «Հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» եզրույթին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով առ այն, որ. «(…) անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: (…) Մեկնաբանելով անձի ազատության սահմանափակման համար անհրաժեշտ պայմանը՝ հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ: (…) Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը` քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին: (…) Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը` ա) պետք է արձանագրի հիմնավոր կասկածի առկայությունը կամ բացակայությունը, բ) պետք է պարզի կալանավորման մյուս պայմանների առկայությունը, գ) այն դեպքում, երբ դատարանը կհանգի այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած նյութերը բավարար են արձանագրելու, որ առկա է անձի կողմից հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, և միաժամանակ կալանավորման մյուս պայմանները նույնպես առկա են, ապա պետք է կայացնի հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում այն մասին, թե արդյոք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկը կամ մի քանիսը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունը ևս պետք է հիմնավորված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացված համապատասխան տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (…)» (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 19-րդ և 21-րդ կետեր): 4.11. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս փախուստը կանխելու համար: Սույն հիմքի քննարկման համատեքստում Դատարանը գնահատման է արժանացնում այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի կողմից ենթադրյալ հանցավոր արարքը կատարելու համար շարժառիթ է հանդիսացել ՀՀ պետական սահմանը անօրինական եղանակով հատելով թմրամիջոցներ ձեռք բերելը և պահելը, ինչը հանրային մեծ վտանգավորություն է ներկայացնում, իր դրսևորման եղանակով, հարևանի անձնական տվյալներն օգտագործելու եղանակով: Դատարանի գնահատմամբ նշված հանգամանքների համատեքստում առավել քան իրական այն ռիսկը, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանը կարող է կատարել նոր հանցանք և անօրինական եղանակով խոչընդոտել վարույթի օրինական ընթացքի իրականացմանը: Վերոգրյալով պայմանավորված Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը խափանման միջոց կալանքի տակ չգտնվելու պարագայում կարող է ինչպես խոչընդոտել քրեական վարույթի քննությանը այնպես էլ կատարել նոր հանցանք: Փախուստի դիմելու կամ թաքնվելու հավանականությունը և Դատարանը վարույթի այս փուլում քիչ հավանական է համարում, քանի որ մեղադրյալը ՀՀ-ում մշտապես բնակվող է, ունի ընտանիք և սոցիալական ամուր կապեր: 4.12. Դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթի ներկայիս փուլում վերոնշյալ կանխատեսական ենթադրության հաստատման համատեքստում հիմնավոր չէ մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումից բացի այլ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառումը, նման դիրքորոշման նպատակը կայանում է նաև նրանում, որ գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում դեռևս պետք է հարցաքննվի մեղադրյալը և բացառված չէ, որ կարող է անհրաժեշտություն առաջանալ այլ ապացուցողական գործողություններ և վարութային գործողություններ կատարելու, հետևաբար Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է անձին շարունակական անազատության մեջ պահելու հիմքերը, որոնց բարձր հավանականությունն ու սույն որոշմամբ վերլուծված հիմքերի շարունակական առկայությունն արդեն իսկ բացառում են ավելի մեղմ խափանման միջոց կիրառելու հնարավորությունը։ 4.13. Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթի ընթացքում Սամվել Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծն այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ ապահովել հնարավոր չէ, հետևաբար նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ։ Դատարանը գտնում է, որ կալանավորումն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ վարույթի քննության այս փուլում Սամվել Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 115-119-րդ, 122-րդ, 316-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով` Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ: 2. Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 երեք ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի մայիսի 17-ը: 3. Որոշման օրինակը տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 4. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/0397/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ԱՆՀՍՏԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ԼՈՒԾԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «17» փետրվարի 2025 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Մելքոնյանս Այսուհետ նաև՝ Դատարան, քննարկելով թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական գործով 14.02.2025 թվականին կայացված որոշման մեջ առկա վրիպակը լուծելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Դատարանը, թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի փետրվարի 14-ին կայացված որոշմամբ որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը 3 (երեք) ամսով երկարաձգելու մասին, որում որպես որոշման կայացման ամսաթիվ նշվել է՝ «24 փետրվարի 2025թ.» նշումը: Դատարանն արձանագրում է, որ թիվ ԵԴ1/0397/01/25 գործով 2025 թվականի փետրվարի 14-ին կայացված որոշման առաջին էջի վերնամասում առկա «24 փետրվարի 2025թ.» նշումը պետք է ճանաչել վրիպակ և այն փոխարինել՝ «14 փետրվարի 2025թ.» նշումով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 283-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եզրափակիչ դատական ակտը կայացրած դատարանն իրավասու է համապատասխան որոշում կայացնելով լուծել դրա անհuտակությունները, եթե նման լուծումը չի փոխում դատական ակտի էությունը: 2. Լուծման ենթակա են հետևյալ անհստակությունները. (…) 4) դատական ակտում առկա են վրիպակներ կամ բացթողումներ:» Նկատի ունենալով վերոգրյալը` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է թիվ ԵԴ1/0397/01/25 գործով 2025 թվականի փետրվարի 14-ին կայացված որոշման առաջին էջի վերնամասում առկա թույլ տրված վրիպակը լուծել: Վերոգրյալի հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 283-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Մելքոնյանի վարույթում քննված ԵԴ1/0397/01/25 գործով 2024 թվականի փետրվարի 14-ին կայացված որոշման առաջին էջի վերնամասում թույլ տրված անհստակությունը /վրիպակը/ լուծել և «24 փետրվարի 2025թ.» մասը փոխարինել «14 փետրվարի 2025թ.» նշումով: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
| Այլ նշումներ | 03.04 16:30 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 03-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Մեղադրյալի բացակայության պատճառով |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:52 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/0397/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ՓՈՓՈԽԵԼՈՒ, ԱՆՓՈՓՈԽ ԹՈՂՆԵԼՈՒ, ԱՅԼ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ԿԱՄ ԿԱԼԱՆՔԻ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ 08 մայիսի 2025 թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝ նախագահությամբ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Մկրտչյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Բոյաջյանի, պաշտպաններ Ի.Պետրոսյանի և Ա.Բաբաջանյանի, մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի (ծնված՝ 19.09.1971թ. ՀՀ քաղաքացի, ազգությամբ հայ, չի աշխատում, ամուսնացած,նախկինում չդատված, հաշվառված է ք.Աբովյան Սարալանջ տուն 100/1 փաստացի բնակվում է ք.Երևան Մոլդովական փ. 29/5 շենք 89 բն. հասցեում) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու և կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Վարույթի փաստական հանգամանքները. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության օպերատիվ հետախուզության բաժնի ավագ մաքսային տեսուչ Արման Ալեքսանյանը հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչություն հետևյալի մասին. ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության օպերատիվ հետախուզության բաժնի ավագ մաքսային տեսուչ Արման Ալեքսանյանս իմ լիազորություներն իրականացնելիս 2024 թվականի մայիսի 16-ին ժամը 13.30-ի սահմաններում, մաքսային հսկողություն եմ իրականացրել ԱՄՆ-ից «Տրանս Շիփինգ» ՍՊ ընկերության միջոցով, Գուրգեն Առաքելյանի անունից Յուրա Գալստյանի (անձնագիր ըստ փաստաթղթերի` AL 0239906) Հայաստանի Հանրապետություն ուղարկված թիվ 188155687 համարի առաքանու նկատմամբ: Համաձայն ԵԱՏՄ մաքսային օրենսգրքի 328-րդ հոդվածի 6-րդ կետի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ ենթակետերի դրույթների զննություն է իրականացվել վերոնշյալ առաքանու հասցեատիրոջ բացակայության պայմաններում, ինչի արդյունքում շան կողմից ցուցաբերվել է թմրանյութի առկայության ազդանշան, որից հետո հիշյալ առաքանիում բացի գրենական պիտույքներից և հագուստից, հայտնաբերվել է նաև դեղին գույնի «Washable projekt paint neon» գրառմամբ ջրաներկի տուփ, որի մեջ առկա թվով 10 հատ սրվակից 8-ի մեջ հայտնաբերվել է 604 գրամ ընդհանուր քաշով հաշիշի յուղ տեսակի թմրանյութի նմանվող դեղնավուն գույնի սուր հոտով հեղուկ զանգված: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության քննիչ Տ.Դանիելյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 83-0268-24 քրեական վարույթը: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 17-ին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը ձերբակալվել է: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: Ս.Խաչատրյանին մեղադրանք է ներկայացվել 18 մայիսի 2024 թվականին: 1.5. Մեղադրյալ Սամվել խաչատրյանի նկատմամբ դատարանի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով: 1.6. Դատարանի 17.07.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է մեկ ամիս ժամանակով, մինչև 2024 թվականի օգոստոսի 17-ը: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: 1.8. Դատարանի 16.08.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը: 1.9. ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 10.10.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը վերացվել են և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը: 1.10. 2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով: 1.11. Դատարանի 15.01.2025 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է մեկ ամիս ժամանակով, մինչև 2025 թվականի փետրվարի 17-ը: 1.12. Թիվ 84101925 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով 2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա.Բոյաջյանի գրությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 1.13. Դատավորների միջև գործերի բաշխման համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը՝ ԵԴ1/0397/01/25 համարի ներքո, 2025 թվականի հունվարի 31-ին մակագրվել և նույն թվականի փետրվարի 03-ին հանձնվել է դատավոր Մ.Մելքոնյանին: 1.14. 2025 թվականի փետրվարի 03-ին որոշում է կայացվել վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:Նախնական դատալսումներ են նշանակվել 2025 թվականի փետրվարի 14-ին ժամը 17.00-ին: 1.15. 14.02.2025թ. տեղի ունեցած նախնական դատալսումների ընթացքում, ի թիվս այլ հարցերի, դատարանի կողմից քննարկման առարկա է դարձել նաև մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու, ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց ընտրելու հարցը: 1.16. 2025 թվականի մայիսի 08-ին տեղի ունեցած դատական նիստի ընթացքում Դատարանը՝ ի թիվս այլնի, քննության է առել նաև մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու, ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց ընտրելու հարցը: 2. Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին մեղսագրվող արարքի փաստական հանգամանքները և իրավաբանական որակումը. Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը մեղադրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված մեղավորությամբ կատարված այն արարքների համար, որ նա խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, օժանդակել է ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 477, 67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցների մաքսանենգությանը և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար ապօրինի փորձել է ձեռք բերել այն: Այսպես. ՀՀ քաղաքացի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը, նպատակ ունենալով ՀՀ-ում անձնական օգտագործման նպատակով ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, թմրամիջոց ապօրինի տեղափոխելուն օժանդակելու դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ում բնակվող իր ընկեր Գուրգեն Առաքելյանի հետ պայմանավորվածության համաձայն, նախապես խոստացել է ձեռք բերել առանձապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը: Հանցավոր մտադրությունն իրագործելու և չբացահայտվելու նպատակով Սամվել Խաչատրյանն իր հարևան Յուրա Գալստյանին առաջարկել է անձնագրային տվյալները տրամադրել մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով փոստային առաքանու միջոցով թմրամիջոց ձեռք բերելու համար: Յուրա Գալստյանի համաձայնությունը ստանալուց հետո, վերջինիս անձնագրային տվյալները փոխանցել է Գուրգեն Առաքելյանին՝ մաքսանենգությամբ ՀՀ ուղարկվող թմրամիջոցների առաքանին Յուրա Գալստյանի անունով ձևակերպելու համար: Այնուհետև պայմանավորվածության համաձայն, ԱՄՆ-ում Գուրգեն Առաքելյանը քրեական վարույթով չպարզաբանված հանգամանքներում ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը, որը թաքցրել է ջրաներկի տուփում և ՀՀ առաքելու համար ԱՄՆ-ում հանձնել է բեռնափոխադրող ընկերությանը, որի համար լրացվել է Յուրա Գալստյանի տվյալներով 188155687 համարի բեռնագիրը: 2024 թվականի մայիսի 16-ին ժամը 13.30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊԵԿ մաքսային ծառայողները մաքսային հսկողություն գոտում զննման են ենթարկել ԱՄՆ-ից՝ «Տրանս Շիփինգ» ՍՊ ընկերության միջոցով «Յուրա Գալստյան» անվամբ ՀՀ ներմուծված 188155687 համարի առաքինին, ինչի արդյունքում դրանում հայտնաբերվել է հայտնաբերվել է «Washable projekt paint neon» լատինատառ գրառմամբ ջրաներկի տուփ, որի 8 սրվակը լցված է եղել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցով: Նույն օրը ՀՀ ՊԵԿ մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացվել է ,,վերահսկելի մատակարարում և գնում,, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում, որի շրջանակներում վերոհիշյալ աշխատակիցների կողմից թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանիում հայտնաբերված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը փոխարինվել է նմանատիպ այլ զանգվածներով և դրանք տեղադրվել են նույն համարի միջազգային փոստային առաքանիում՝ դրան տալով իր սկզբնական տեսքը: Այնուհետև Սամվել Խաչատրյանն առաքանին ՀՀ տեղափոխելու վերաբերյալ հաղորդագրություն ստանալուց հետո, տեղեկացրել է Յուրա Գալստյանին, որից հետո վերջինիս հետ գնացել է Երևան քաղաքի Մոլդովական փողոցի 27 շենքի բակ և փորձել ձերք բերել հիշյալ թմրամիջոցը, սակայն վերջինս իր կամքից անկախ հանգամանքներով կարողացել ավարտին հասցնել մաքսանենգությամբ ՀՀ առաքված և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար նախատեսված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ձեռք բերելու մտադրությունը, քանի որ «վերահսկիչ մատակարարում և գնում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում հիշյալ զանգվածները փոխարինվել էին նմանատիպ զանգվածներով, իսկ առաքանին ստանալուց հետո ձերբակալվել և տեղափոխվել են ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչություն, որտեղ Յուրա Գալստյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանին և դրանում առկա, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցին փոխարինված նմանատիպ զանգվածները: Այսինքն Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքների կատարում: 3.Դատալսումների ընթացքում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3.1. Դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրող Ա.Բոյաջյանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ առկա է մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու և նոր հանցանք կատարելու բարձր ռիսկ, որի մասին է խոսում ձեռք բերված թմրանյութի մեծ քանակը՝ կես կիլոգրամի չափով հաշիշի յուղը, դեռևս հետազոտված չեն գրավոր ապացույցները, ինչպես նաև սպառնացող պատժի խստությունը կարող է ազդել, որ մեղադրյալը չկատարի իր վրա դրված պարտականությունները, միևնույն ժամանակ, կարող է կատարել նոր հանցանք: Ավելացրել է նաև, որ մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանը նախաքննության ընթացքում իրարամերժ ցուցմունքներով չի աջակցել նախաքննություն իրականացնող մարմնին: Միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Սամվել Խաչատրյանի կատարած արարքի ծանրության աստիճանը, անձը բնութագրող հատկանիշները, կատարած արարքի բնույթը, նրա սոցիալական կապերը, արարքի կատարման եղանակը, հաշվի առնելով նաև մաքսանենգություն կատարելու հետ կապված հանրային վտանգավորություն ունեցող արարքին օժանդակելը՝ գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը ի զորու է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը և պիտանի խափանման միջոց է դատաքննության բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն ապահովել Սամվել Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը: Նշել է, որ շարունակում են պահպանված մնալ դատարանի կողմից արդեն իսկ արձանագրված խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանները, ուստի միջնորդել է մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 ամիս ժամանակով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.2. Մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի պաշտպան Ի.Պետրոսյանը առարկել է մեղադրողի դիրքորոշման դեմ՝ նշելով, որ իրենց պաշտպանյալ Սամվել Խաչատրյանը 2024 թվականի մայիսի 17-ից գտնվում է անազատության մեջ, նա այս ժամանակահատվածում 2 ամիս գտնվել է վարչական հսկողության ներքո, օգոստոսի 17-ին Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը որոշում է կայացրել մերժել կալանքի երկարաձգման միջնորդությունը և Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառվել է վարչական հսկողություն և գրավ խափանման միջոցների համակցությունը: Այդ ամբողջ ժամանակահատվածում, երբ նրան մեղսագրված է եղել առանձնապես ծանր հանցագործության կատարում՝ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառություն, որը հետագայում հերքվեց և մեղադրանքը փոփոխվեց, Սամվել Խաչատրյանը այդ 2 ամիսների ընթացքում որևէ խնդիր չի ունեցել խոչընդոտելու և մշտապես մասնակցել է բոլոր քննչական և վարութային գործողություններին, վերջինս իր կամքով վարույթն իրականացնող մարմնին տրամադրել է իր բջջային հեռախոսի գաղտնաբառը, որից հետո քննիչը կատարել է թվային խուզարկություն և վերծանում, որի արդյունքում ըստ էության որևէ վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանք չի հայտնաբերվել և արդյունքում արարքը վերաորակվել է: Ավելացրել է նաև, որ երբ թաքնվելու մասով նշվում է Յուրա Գալստյանի տվյալները, մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանը իր պատճառաբանությունն է բերել, որ վարկի հետ կապված ինչ-որ ցուցակում է եղել, և ինքը Յուրա Գալստյանի հետ անձամբ գնացել է այդ ծանրոցը ստանալու և երբ որ վերահսկման օպերացիան տեղի է ունեցել, Սամվել Խաչատրյանը Յուրա Գալստյանի հետ է եղել, եթե նա ցանկանար, որ իր անունը չերևար և ինքը թաքցված լիներ, նա կթաքնվեր մինչև դա և Յուրա Գալստյանը միայնակ կգնար ծանրոցը ստանալու, սակայն Սամվել Խաչատրյանն ու Յուրա Գալստյանը բերման են ենթարկվել միասին այն բակից, որտեղ աշխատակիցը բերել և փորձել է նրանց հանձնել այդ արկղը:Նոր հանցանք կատարելու մտավախության հետ կապված նշել է, որ Սամվել Խաչատրյանը դատված եղել է 2007-2008 թվականներին, որից անցել է շուրջ 17 տարի, նրա դատվածությունը մարված է և նա այս 17 տարիների ընթացքում որևէ այլ հակաիրավական արարք չի կատարել և չկա հստակ ապացույց, որը կհամոզի, որ Սամվել Խաչատրյանը կկատարի նոր հանցանք, իսկ 2 ամիսների ընթացքում՝ գտնվելով վարչական հսկողության ներքո որևէ արարք իրեն թույլ չի տվել: Հայտնել է, որ գործը գտնվում է դատաքննության փուլում և Դատարանը նախորդ դատական նիստին ստիպված եղավ Սամվել Խաչատրյանի բացակայության պայմաններում քննարկել խափանման միջոցի հարցը, որովհետև խնդիր առաջացավ նրան ուղեկցողների կողմից ներկայացնելու, դրանից հետո կրկին մեկ դատական նիստ ունեցանք, որ նրան չներկայացրեցին դատական նիստին, որի համար իրենց պաշտպանյալը չպետք է պատասխան տա և գտնվի երկարատև կալանքի տակ: Հայտնել է նաև, որ մայրը 3-րդ խմբի հաշմանդամ է, զառամյալ կին է, ենթարկվել է ստենտավորման, առողջական բազմաթիվ խնդիրներ ունի: Այսպիսի իրավիճակում պաշտպանական կողմը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը միանշանակ ի զորու կլինի կանխել դատարանի և հանրային մեղադրողի կողմից ունեցած այն մտավախությունները, որ իրենց պաշտպանյալը ինչ-որ գործողություն կարող է կատարել: Գտնում են, որ շարունակական կալանքի կիրառումը ընդունելի չէ և Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կարող է կիրառվել տնային կալանքը կամ վարչական հսկողությունը՝ համակցված 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով գրավով: Պաշտպան Ա.Բաբաջանյանը, անդրադառնալով խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ի սկզբանե արձանագրվել է դատարանի կողմից, որ Սամվել Խաչատրյանի կողմից առկա չէ փախուստի դիմելու և թաքնվելու ռիսկը, այդ ռիսկը ի սկզբանե բացակայել է և ներկայումս ևս շարունակում է բացակայել: Գործի քննությանը խոչընդոտելու և նոր հանցանք կատարելու հիմքերին անդրադառնալով՝ նշել է, որ դեռևս նախաքննության փուլում վարչական հսկողության ներքո գտնվելով Սամվել Խաչատրյանը կատարել է օրենսգրքով և դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները և դատարանը պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով:Միջնորդել է կիրառել վարչական հսկողությունը, որը պիտանի է չեզոքացնել բոլոր ռիսկերը, իսկ եթե դատարանը կգտնի, որ այն պիտանի խափանման միջոց չէ, ապա ամենածանր ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցը այս դեպքում կարող է լինել տնային կալանքը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի հիմնավորումները, իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Արմեն Գևորգյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: 4.5.ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.10. Օրենսգրքի 120-րդ հոդվածը կարգավորում է կալանքից ազատելը, համաձայն որի՝ 1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե` 1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը (...): 4.11. Օրենսգրքի 123-րդ հոդվածը կարգավորում է տնային կալանքը, համաձայն որի՝ 1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում` փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա: Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին: 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան: Օրենսգրքի 125-րդ հոդվածը սահմանում է գրավը, համաձայն որի՝ 1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը Հայաստանի Հանրապետության դրամի, շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: 3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում` վրա հասնող հնարավոր հետևանքները: 4. Գրավատուն ներկայացնում է գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից: 5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման: 6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը: Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով: 7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ: 4.12. Օրենսգրքի 127-րդ հոդվածը սահմանում է բացակայելու արգելք խափանման միջոցը, համաձայն որի՝ 1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին: Օրենսգրքի 122-րդ հոդվածը կարգավորում է այլընտրանքային խափանման միջոցների իրավաչափության առանձնահատկությունները, համաձայն որի՝ 1. այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը (…: 4.13. Վերը շարադրված իրավական նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձի ազատության և անձնական անձենմխելիության իրավունքը ՀՀ Սահմանադրությամբ և Կոնվենցիայով երաշխավորված հիմնական իրավունքներից է, որը մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանադրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձրագույն արժեք ՀՀ սահմանադրություն 3-րդ հոդված. ուստի մարդու այդ հիմնական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս՝ անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքները բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքից (տե´ս Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման 18-րդ և 22-րդ կետերը): 4.14. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բազմաթիվ նախադեպային որոշումներում, մասնավորապես Արա Հարությունյանն ընդդեմ Հայաստանի վճռով սահմանել է հետևյալը (...) 48. Դատարանը կրկին նշում է, որ, Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան իր հաստատված նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ հիմնավոր կասկածի շարունակական առկայությունն առ այն, որ ձերբակալված անձը կատարել է հանցանք, շարունակական կալանքի իրավաչափության համար sine qua non (պարտադիր պայման) է, սակայն որոշ ժամանակ անց այն դառնում է ոչ բավարար: Նման դեպքերում Դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք դատական մարմինների կողմից ներկայացված այլ հիմքերով շարունակվում է հիմնավորված լինել ազատությունից զրկելը: Այն դեպքում, երբ նման հիմքերը «հիմնավոր» են և «բավարար», Դատարանը պետք է պարզի նաև, թե ազգային իրավասու մարմինները, վարույթն իրականացնելիս, դրսևորել են արդյոք «պատշաճ ջանասիրություն» (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Լաբիթան ընդդեմ Իտալիայի [ՄՊ] [Labita v. Italy [GC]], թիվ 26772/95, §153, ՄԻԵԴ 2000-IV, և Իդալովն ընդդեմ Ռուսաստանի [ՄՊ] [Idalov v. Russia [GC]], թիվ 5826/03, §140, 2012 թվականի մայիսի 22): 49. Դատարանը նաև վճռել է, որ կալանքի ցանկացած ժամկետի համար հիմնավորումը` անկախ դրանց կարճ լինելու հանգամանքից, պետք է համոզիչ ձևով ապացուցվի մարմինների կողմից: Ողջամիտ կասկածի առկայությունից բացի` դատական իշխանություն իրականացնող պաշտոնատար անձի կողմից կալանավորման համար «հիմնավոր» և «բավարար» պատճառներ ներկայացնելու պահանջն արդեն իսկ կիրառվում է նախնական կալանք նշանակելու մասին առաջին որոշումը կայացնելու ժամանակ, այսինքն` ձերբակալելուց «անմիջապես» հետո (տե՛ս Բուզաջին ընդդեմ Մոլդովայի Հանրապետության [ՄՊ] [Buzadji v. the Republic of Moldova [GC]], թիվ 23755/07, §87 և 102, 2016 թվականի հուլիսի 5): Ընդ որում, անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս մարմինները պարտավոր են դիտարկել այլընտրանքային միջոցներ` դատաքննությանը նրա ներկայությունն ապահովելու համար (տե՛ս Յաբլոնսկին ընդդեմ Լեհաստանի [Jablonski v. Poland], թիվ 33492/96, §83, 2000 թվականի դեկտեմբերի 21, և Իդալովի գործը, վերևում հիշատակված, §140): Ազգային դատական մարմինները, պետք է հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ուսումնասիրեն հանրային շահի վերոնշյալ պահանջի առկայությանը հակասող կամ այն հաստատող կամ 5-րդ հոդվածի կանոնից շեղումը հիմնավորող բոլոր փաստերը և պետք է դրանք նշեն ազատ արձակման գանգատների վերաբերյալ իրենց որոշումներում: Հիմնականում այդ որոշումներում ներկայացված պատճառների և դիմումատուի կողմից իր բողոքներում լավ հիմնավորված փաստերի շնորհիվ է, որ Դատարանին կոչ է արվել որոշելու այն հարցը, թե արդյոք տեղի է ունեցել 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի խախտում, թե ոչ (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Բուզաջիի գործը, վերևում հիշատակված, §89 և 91): Ազատ արձակելուն կողմ և դեմ փաստարկները չպետք է լինեն ընդհանուր և վերացական (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Սմիրնովան ընդդեմ Ռուսաստանի [Smirnova v. Russia], թիվ 46133/99 և 48183/99, §63, ՄԻԵԴ 2003-IX (քաղվածքներ), Բեկչիևն ընդդեմ Մոլդովայի [Becciev v. Moldova], թիվ 9190/03, §56, 2005 թվականի հոկտեմբերի 4, Փիրուզյանն ընդդեմ Հայաստանի [Piruzyan v. Armenia], թիվ 33376/07, § 92, 2012 թվականի հունիսի 26, Զայիդովն ընդդեմ Ադրբեջանի [Zayidov v. Azerbaijan], թիվ 11948/08, §57, 2014 թվականի փետրվարի 20, և Մերչեպն ընդդեմ Խորվաթիայի [Mercep v. Croatia], թիվ 12301/12, §79, 2016 թվականի ապրիլի 26): 4.15. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի բաղադրիչը դատական մարմիններին չի ընձեռում ընտրություն կատարելու հնարավորություն՝ կա´մ մեղադրյալին ներկայացնել դատական քննության ողջամիտ ժամկետում, կա´մ նրան պայմանականորեն ազատ արձակել մինչև դատը: Նախքան դատապարտվելը նա պետք է անմեղ համարվի, և քննարկվող այս դրույթի նպատակն է ըստ էության պահանջել, որպեսզի նա պայմանականորեն ազատ արձակվի այն պահից, երբ նրա կալանքը շարունակելը դադարում է ողջամիտ լինել: Այն հարցը, թե արդյոք նախնական կալանքի տակ անցկացրած ժամկետը ողջամիտ է, չի կարող գնահատվել վերացական մակարդակում: Մեղադրյալի կալանքի տակ մնալու ողջամիտ լինելը պետք է գնահատել՝ ելնելով կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից, ուստի կալանքի ժամկետը երկարացնելը կարող է կոնկրետ գործով հիմմնավորված լինել միայն այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն հանրային շահի իսկական պահանջի կոնկրետ վկայություններ, որոնք, ի հեճուկս անմեղության կանխավարկածի, ավելի ծանրակշիռ են, քան անձի ազատությունը հարգելու՝ կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված կանոնը: Հիմնավոր կասկածի պահպանումը կալանքը շարունակելու օրինականության պարտադիր պայման է: Բայց, երբ ներպետական դատական մարմինները ձերբակալումից հետո առաջին անգամ անհապաղ քննում են ձերբակալվածի նկատմամբ նախնական կալանք կիրառելու հարցը, այդ կասկածն այլևս բավարար չէ, և իրավասու մարմինները պարտավոր են նաև ներկայացնել կալանքը հիմնավորող այլ վերաբերելի և բավարար հիմքեր Merabishvili v. Georgia GC, §222: Երբ այդ հիմքերը շարունակում են հիմնավորել ազատությունից զրկելը, Եվրոպական դատարանը պետք է նաև համոզված լինի, որ ներպետական իրավասու մարմինները վարույթն իրականացրել են առանձնակի ջանասիրությամբ: Կալանքի գրեթե ինքնաբերական երկարացումը հակասում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված երաշխիքներին Tase v. Romania, §40: Իշխանություներն են պարտավոր ապացուցել նախնական կալանքի երկարացումը հիմնավորող պատճառների գոյությունը Merabishvili v. Georgia GC, §234: Այդ հարցում ապացուցման բեռը չպետք է տեղափոխել մյուս կողմի վրա՝ կալանավորված անձից պահանջելով ապացուցել իրեն ազատ արձակելը հիմնավորող պատճառների գոյությունը: Եթե եղել են անձի կալանքը հիմնավորող հնարավոր հանգամանքներ, սակայն դրանք չեն նշվել ներպետական որոշումներում, Եվրոպական դատարանի գործառույթը չէ այդ հանգամանքները պարզելը՝ այդպիսով փոխարինելով գանգատաբերի կալանքի վերաբերյալ ներպետական իրավասու մարմիններին Giorgi Nikalashvili v. Georgia, §77: Արդարադատության իրականացման նկատմամբ հանրային վերահսկողությունը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ կայացվում են պատճառաբանված որոշումներ Tase v. Romania, §41: 4.16. Արագության և պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Արմանի դա Սիլվան ընդդեմ Միացյալ Թագավորության ՄՊ §305 գործով նշել է, որ 2-րդ հոդվածը պահանջում է, որ քննություներն իրականացվեն առանց հապաղումների և պատշաճ ջանասիրությամբ: Դատարանն ընդունում է, որ կարող են գոյություն ունենալ առանձին իրավիճակներում քննության ընթացքը խոչընդոտող արգելքներ և դժվարություններ, այնուամենայնիվ, իրավասու մարմինների գործողություններն ու արձանագնքները այդպիսի խոչնդոտներին պետք է լինեն ժամանակին, արդյունավետ և համաչափ, քանի որ դեպքից որոշակի ժամանակահատված անցնելու փաստը կարող է բացասաբար անրադառնալ քննության վրա (…): Քննության բարդությունը և առանձնահատկությունները գործոններ են, որոնք պետք է հաշվի առնել՝ պարզելու համար, թե արդյոք իրավասու մարմինները վարույթն իրականացրել են հատուկ ջանասիրությամբ, թե ոչ Scot v. Spain, §74: 4.17. ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը, թիվ ԵԴ/0479/06/19 գործով 18 փետրվարի 2022 թվականին կայացված որոշմամբ, նախադեպի ուժով սահմանել է հետևյալը «(…) 13.1. Անդրադառնալով կալանքի ժամկետի երկարացման հարցին՝ Վճռաբեկ դատարանն Ասլան Ավետիսյանի գործով կայացված որոշման շրջանակներում ընդգծել է, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը կարող է երկարացվել հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. ա) շարունակում են առկա լինել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերն ու պայմանները, կամ ի հայտ են եկել անձին կալանքի տակ պահելու նոր հիմքեր. բ) գործի քննությունն իրականացնող մարմնի կողմից դրսևորվել է անհրաժեշտ ջանասիրություն` ապահովելու գործի քննության ընթացքը (6): Մասնավորապես, հիմնավոր կասկածի կենսունակությունը, համաձայն որի՝ ձերբակալված անձն է կատարել հանցագործությունը sine qua non պայման է կալանքի երկարաձգման օրինականության համար, սակայն ժամանակի ընթացքում այն այլևս բավարար չէ կալանքի երկարաձգումն արդարացնելու համար։ Երբ «հիմնավոր կասկածի» առկայությունն այլևս բավարար չէ կալանքի հետագա երկարացման համար, պետք է հիմնավորվի, թե արդյո՞ք անազատության մեջ պահելու հիմքերը շարունակում են լինել «հիմնավոր» և «բավարար» (…)»։ 4.18. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի նյութական պահանջներից է կալանքի հիմնավորվածության ըստ էության քննելը, որի շրջանակներում Ա/«պաշտոնատար անձը» պարտավոր է քննության առնել կալանքը հավաստող կամ հերքող հանգամանքները և, հղում կատարելով իրավական չափանիշներին, որոշել, թե արդյոք առկա են կալանքը հիմնավորող պատճառներ Schiesser v. Switzerland, §31, Pantea v. Romania, §231: Այլ կերպ ասած՝ 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պահանջվում է, որպեսզի դատական պաշտոնատար անձը քննարկի կալանքի հիմնավորվածությունն ըստ էության: Հարցերը, որոնք դատական պաշտոնյան պետք է քննի, չեն սահմանափակվում օրինականության խնդրով: 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պահանջվող քննությունը, որի նպատակն է պարզել անձին ազատությունից զրկելու հիմնավորվածությունը, պետք է բավականաչափ լայն լինի, որպեսզի անդրադառնա կալանքը հաստատող կամ հերքող տարաբնույթ հանգամանքներին Aquilina v. Malta GC, §52: Բ/ազատ արձակելու իրավասությունը, եթե կալանքը հիմնավորող պատճառներ չկան, ապա պաշտոնատար անձը պետք է իրավասություն ունենա՝ կայացնելու կալանավորված անձին ազատ արձակելու մասին պարտադիր իրավաբանական ուժ ունեցող որոշում Assenov and Others v. Bulgaria , §146, Nikolova v. Bulgaria GC, §49: Գ/ Ողջամիտ ժամկետում դատաքննության կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունքը (5-րդ հոդվածի 3-րդ մաս): Այն հարցը, թե արդյո՞ք նախնական կալանքի տակ անցկացրած ժամկետը ողջամիտ է, չի կարող գնահատվել վերացական մակարդակում: Մեղադրյալի կալանքի տակ մնալու ողջամիտ լինելը պետք է գնահատել՝ ելնելով կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից: Ուստի, կալանքը երկարացնելը կարող է կոնկրետ գործով հիմնավորված լինել միայն այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն հանրային շահի իսկական պահանջի կոնկրետ վկայություններ, որոնք, ի հեճուկս անմեղության կանխավարկածի, ավելի ծանրակշիռ են, քան անձի ազատությունը հարգելու՝ կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված կանոնը: 4.19. Ամփոփելով ՀՀ Սահմանադրության, քրեադատավարական կարգավորումները, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումները, դրանք համադրելով քննության առարկա դարձած իրավական հարցերի հետ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ամենախիստ միջամտությունն անձի ազատությանը՝ նրան ազատությունից զրկելն է, որի անհրաժեշտությունը թույլատրելի է օրենքով հստակ սահմանված խիստ անհրաժեշտությամբ՝ օգնելու հանցագործությունների քննությանը կամ պաշտպանելու հանրային և պետական շահը հնարավոր ոտնձգություններից, սակայն պետական այս շահը կամ նպատակը չի կարող օգտագործվել իրավասու մարմինների կողմից կամայականորեն: Դատական վերահսկողության նպատակը կայանում է երաշխավորել ազատությունից զրկելու յուրաքանչյուր դեպքով դրա օրինական և հիմնավորված լինելու հանգամանքը: Դատարանի վերահսկողության առանցքային խնդիրներից է կիրառված միջոցի անհրաժեշտությունը և պետք է երաշխավորվի, որ ազատության յուրաքանչյուր կորուստն օրինական է, հիմնավորված և անհրաժեշտ, իսկ այս չափորոշիչների համակցությունը կազմում է դրա իրագործման թույլատրելի նպատակը, ինչին ձգտում է իրավասու մարմինը: Ցանկացած դեպքում, երբ կալանքը դադարում է հիմնավորված, անհրաժեշտ կամ արդարացված լինել, անձը պետք է անմիջապես հանգի ազատ արձակման: 4.20. Քննության առարկա դարձած՝ թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական վարույթով, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն և լրացուցիչ ի հայտ չեն եկել այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք ողջամիտ դիտարկման պայմաններում, կհաստատեն այնպիսի էական նշանակություն ունեցող հանգամանքեր, ինչպիսիք են մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի կողմից փախուստի դիմելը կամ նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելը, հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ վարույթի քննության այս փուլում դադարել է անձին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը: Անդրադառնալով փախուստի դիմելու կամ թաքնվելու հավանականությունը՝ Դատարանը վարույթի այս փուլում դրանց ռիսկը քիչ հավանական է համարում, քանի որ ինչպես և նշվել է Դատարանի կողմից կայացված նախորդ որոշման մեջ՝ մեղադրյալը ՀՀ-ում մշտապես բնակվող է, ունի ընտանիք և սոցիալական ամուր կապեր: Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր վրա օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելուն՝ Դատարանն արձանագրում է, որ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման դեպքում նույնպես հնարավոր է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, որպիսի եզրահանգման գալու համար հիմք է հանդիսացել մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի կողմից նախաքննության ընթացքում 2 ամիս ժամանակով վարչական հսկողության տակ գտնվելու և իր կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ չդրսևորելու հանգամանքը: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ այն թերևս նվազ չափով, բայց շարունակում է առկա լինել: 4.21. Դատարանը, բոլոր դեպքերում առաջնորդվում է իրավունքի գերակայության, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքով, հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքի միջև արդարացի հավասարակշռության անհրաժեշտությամբ: Անհրաժեշտություն, որը պետք է բխի անձի ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակի(ների) միջև համամասնության ողջամիտ և հավասարակշված հարաբերակցությամբ: Գնահատելով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին վերագրվող արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրան բնութագրող էական հանգամանքները՝ Դատարանը հանգում է այն հետևությանը, որ սույն որոշման 4.1-4.21-րդ կետերում վերլուծված հանգամանքների միասնությունը հնարավորություն են տալիս ողջամիտ դատողություններ անելու այն մասին, որ առկա պայմաններում ազատությունից զրկելը չի ապահովում անհրաժեշտ և արդար նպատակներ, ուստի մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քննության տվյալ փուլում կարող է ապահովվել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 118-120-րդ, 124-րդ, 316-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել և մեղադրյալին ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից: 2. Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցների համակցություն կիրառել տնային կալանքը՝ 3 երեք) ամիս ժամանակով՝ սկիզբը հաշվելով խափանման միջոցի փաստացի կիրառման պահից, բացակայելու արգելքը և գրավ՝ 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով: 3. Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին պարտավորեցնել 2025 թվականի մայիսի 08-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ ք.Երևան, Մոլդովական փողոց, 29/5 շենք, 89 բնակարան հասցեն: 4. Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին 2025 թվականի մայիսի 08-ից պարտավորեցնել չլքել իր բնակության տարածքը և նույն ժամանակահատվածում այդ վայրում չհյուրընկալել այլ անձանց, բացառությամբ՝ պաշտպանների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով սահմանված մերձավոր ազգականների, չօգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, չունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, բացառությամբ՝ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի: 5. Խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման հսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը, որը պետք է իրականացվի համապատասխան էլեկտրոնային սարքերով և միջոցներով, իսկ բացակայելու արգելք և գրավ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հսկողությունը՝ վարույթն իրականացնող մարմնին: 6. Գրավի գումարը 3-օրյա ժամկետում ենթակա է վճարման Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի արտաբյուջետային` 900013298014 դեպոզիտ հաշվին: 7. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/0397/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ՏՆԱՅԻՆ ԿԱԼԱՆՔԸ ՓՈՓՈԽԵԼՈՒ, ԱՆՓՈՓՈԽ ԹՈՂՆԵԼՈՒ, ԱՅԼ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ԿԱՄ ԿԱԼԱՆՔԻ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ 25 հուլիսի 2025 թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝ նախագահությամբ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Մկրտչյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Բոյաջյանի, պաշտպան Ա.Բաբաջանյանի, մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի (ծնված՝ 19.09.1971թ. ՀՀ քաղաքացի, ազգությամբ հայ, չի աշխատում, ամուսնացած,նախկինում չդատված, հաշվառված է ք.Աբովյան Սարալանջ տուն 100/1 փաստացի բնակվում է ք.Երևան Մոլդովական փ. 29/5 շենք 89 բն. հասցեում) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու և կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Վարույթի փաստական հանգամանքները. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության օպերատիվ հետախուզության բաժնի ավագ մաքսային տեսուչ Արման Ալեքսանյանը հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչություն հետևյալի մասին. ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության օպերատիվ հետախուզության բաժնի ավագ մաքսային տեսուչ Արման Ալեքսանյանս իմ լիազորություներն իրականացնելիս 2024 թվականի մայիսի 16-ին ժամը 13.30-ի սահմաններում, մաքսային հսկողություն եմ իրականացրել ԱՄՆ-ից «Տրանս Շիփինգ» ՍՊ ընկերության միջոցով, Գուրգեն Առաքելյանի անունից Յուրա Գալստյանի (անձնագիր ըստ փաստաթղթերի` AL 0239906) Հայաստանի Հանրապետություն ուղարկված թիվ 188155687 համարի առաքանու նկատմամբ: Համաձայն ԵԱՏՄ մաքսային օրենսգրքի 328-րդ հոդվածի 6-րդ կետի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ ենթակետերի դրույթների զննություն է իրականացվել վերոնշյալ առաքանու հասցեատիրոջ բացակայության պայմաններում, ինչի արդյունքում շան կողմից ցուցաբերվել է թմրանյութի առկայության ազդանշան, որից հետո հիշյալ առաքանիում բացի գրենական պիտույքներից և հագուստից, հայտնաբերվել է նաև դեղին գույնի «Washable projekt paint neon» գրառմամբ ջրաներկի տուփ, որի մեջ առկա թվով 10 հատ սրվակից 8-ի մեջ հայտնաբերվել է 604 գրամ ընդհանուր քաշով հաշիշի յուղ տեսակի թմրանյութի նմանվող դեղնավուն գույնի սուր հոտով հեղուկ զանգված: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության քննիչ Տ.Դանիելյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 83-0268-24 քրեական վարույթը: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 17-ին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը ձերբակալվել է: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: Ս.Խաչատրյանին մեղադրանք է ներկայացվել 18 մայիսի 2024 թվականին: 1.5. Մեղադրյալ Սամվել խաչատրյանի նկատմամբ դատարանի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով: 1.6. Դատարանի 17.07.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է մեկ ամիս ժամանակով, մինչև 2024 թվականի օգոստոսի 17-ը: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: 1.8. Դատարանի 16.08.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը: 1.9. ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 10.10.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը վերացվել են և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը: 1.10. 2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով: 1.11. Դատարանի 15.01.2025 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է մեկ ամիս ժամանակով, մինչև 2025 թվականի փետրվարի 17-ը: 1.12. Թիվ 84101925 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով 2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա.Բոյաջյանի գրությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 1.13. Դատավորների միջև գործերի բաշխման համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը՝ ԵԴ1/0397/01/25 համարի ներքո, 2025 թվականի հունվարի 31-ին մակագրվել և նույն թվականի փետրվարի 03-ին հանձնվել է դատավոր Մ.Մելքոնյանին: 1.14. 2025 թվականի փետրվարի 03-ին որոշում է կայացվել վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:Նախնական դատալսումներ են նշանակվել 2025 թվականի փետրվարի 14-ին ժամը 17.00-ին: 1.15. 14.02.2025թ. տեղի ունեցած նախնական դատալսումների ընթացքում, ի թիվս այլ հարցերի, դատարանի կողմից քննարկման առարկա է դարձել նաև մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու, ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց ընտրելու հարցը: 1.16. 2025 թվականի մայիսի 08-ին տեղի ունեցած դատական նիստի ընթացքում Դատարանը՝ ի թիվս այլնի, քննության է առել նաև մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու, ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց ընտրելու հարցը: 1.17. 2025 թվականի հուլիսի 25-ին տեղի ունեցած դատական նիստի ընթացքում Դատարանը՝ ի թիվս այլնի, քննության է առել նաև մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու, ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց ընտրելու հարցը: 2. Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին մեղսագրվող արարքի փաստական հանգամանքները և իրավաբանական որակումը. Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը մեղադրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված մեղավորությամբ կատարված այն արարքների համար, որ նա խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, օժանդակել է ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 477, 67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցների մաքսանենգությանը և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար ապօրինի փորձել է ձեռք բերել այն: Այսպես. ՀՀ քաղաքացի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը, նպատակ ունենալով ՀՀ-ում անձնական օգտագործման նպատակով ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, թմրամիջոց ապօրինի տեղափոխելուն օժանդակելու դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ում բնակվող իր ընկեր Գուրգեն Առաքելյանի հետ պայմանավորվածության համաձայն, նախապես խոստացել է ձեռք բերել առանձապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը: Հանցավոր մտադրությունն իրագործելու և չբացահայտվելու նպատակով Սամվել Խաչատրյանն իր հարևան Յուրա Գալստյանին առաջարկել է անձնագրային տվյալները տրամադրել մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով փոստային առաքանու միջոցով թմրամիջոց ձեռք բերելու համար: Յուրա Գալստյանի համաձայնությունը ստանալուց հետո, վերջինիս անձնագրային տվյալները փոխանցել է Գուրգեն Առաքելյանին՝ մաքսանենգությամբ ՀՀ ուղարկվող թմրամիջոցների առաքանին Յուրա Գալստյանի անունով ձևակերպելու համար: Այնուհետև պայմանավորվածության համաձայն, ԱՄՆ-ում Գուրգեն Առաքելյանը քրեական վարույթով չպարզաբանված հանգամանքներում ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը, որը թաքցրել է ջրաներկի տուփում և ՀՀ առաքելու համար ԱՄՆ-ում հանձնել է բեռնափոխադրող ընկերությանը, որի համար լրացվել է Յուրա Գալստյանի տվյալներով 188155687 համարի բեռնագիրը: 2024 թվականի մայիսի 16-ին ժամը 13.30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊԵԿ մաքսային ծառայողները մաքսային հսկողություն գոտում զննման են ենթարկել ԱՄՆ-ից՝ «Տրանս Շիփինգ» ՍՊ ընկերության միջոցով «Յուրա Գալստյան» անվամբ ՀՀ ներմուծված 188155687 համարի առաքինին, ինչի արդյունքում դրանում հայտնաբերվել է հայտնաբերվել է «Washable projekt paint neon» լատինատառ գրառմամբ ջրաներկի տուփ, որի 8 սրվակը լցված է եղել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցով: Նույն օրը ՀՀ ՊԵԿ մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացվել է ,,վերահսկելի մատակարարում և գնում,, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում, որի շրջանակներում վերոհիշյալ աշխատակիցների կողմից թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանիում հայտնաբերված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը փոխարինվել է նմանատիպ այլ զանգվածներով և դրանք տեղադրվել են նույն համարի միջազգային փոստային առաքանիում՝ դրան տալով իր սկզբնական տեսքը: Այնուհետև Սամվել Խաչատրյանն առաքանին ՀՀ տեղափոխելու վերաբերյալ հաղորդագրություն ստանալուց հետո, տեղեկացրել է Յուրա Գալստյանին, որից հետո վերջինիս հետ գնացել է Երևան քաղաքի Մոլդովական փողոցի 27 շենքի բակ և փորձել ձերք բերել հիշյալ թմրամիջոցը, սակայն վերջինս իր կամքից անկախ հանգամանքներով կարողացել ավարտին հասցնել մաքսանենգությամբ ՀՀ առաքված և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար նախատեսված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ձեռք բերելու մտադրությունը, քանի որ «վերահսկիչ մատակարարում և գնում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում հիշյալ զանգվածները փոխարինվել էին նմանատիպ զանգվածներով, իսկ առաքանին ստանալուց հետո ձերբակալվել և տեղափոխվել են ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչություն, որտեղ Յուրա Գալստյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանին և դրանում առկա, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցին փոխարինված նմանատիպ զանգվածները: Այսինքն Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքների կատարում: 3.Դատալսումների ընթացքում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3.1. Դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրող Ա.Բոյաջյանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ առկա է մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու և նոր հանցանք կատարելու բարձր ռիսկ, որի մասին է խոսում ձեռք բերված թմրանյութի մեծ քանակը՝ կես կիլոգրամի չափով հաշիշի յուղը, դեռևս հետազոտված չեն գրավոր ապացույցները, ինչպես նաև սպառնացող պատժի խստությունը կարող է ազդել, որ մեղադրյալը չկատարի իր վրա դրված պարտականությունները, միևնույն ժամանակ, կարող է կատարել նոր հանցանք: Ավելացրել է նաև, որ մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանը նախաքննության ընթացքում իրարամերժ ցուցմունքներով չի աջակցել նախաքննություն իրականացնող մարմնին: Միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Սամվել Խաչատրյանի կատարած արարքի ծանրության աստիճանը, անձը բնութագրող հատկանիշները, կատարած արարքի բնույթը, նրա սոցիալական կապերը, արարքի կատարման եղանակը, հաշվի առնելով նաև մաքսանենգություն կատարելու հետ կապված հանրային վտանգավորություն ունեցող արարքին օժանդակելը՝ գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքն ի զորու է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը և պիտանի խափանման միջոց է դատաքննության բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու չեն ապահովել Սամվել Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը: Նշել է, որ շարունակում են պահպանված մնալ դատարանի կողմից արդեն իսկ արձանագրված խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանները, ուստի միջնորդել է մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 ամիս ժամանակով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.2. Մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի պաշտպան Ա.Բաբաջանյանն առարկել է մեղադրողի դիրքորոշման դեմ՝ նշելով, որ ի սկզբանե արձանագրվել է դատարանի կողմից, որ Սամվել Խաչատրյանի կողմից առկա չէ փախուստի դիմելու և թաքնվելու ռիսկը, այդ ռիսկը ի սկզբանե բացակայել է և ներկայումս ևս շարունակում է բացակայել: Գործի քննությանը խոչընդոտելու և նոր հանցանք կատարելու հիմքերին անդրադառնալով՝ նշել է, որ դեռևս նախաքննության փուլում վարչական հսկողության ներքո գտնվելով Սամվել Խաչատրյանը կատարել է օրենսգրքով և դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները և դատարանը պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով:Միջնորդել է կիրառել վարչական հսկողությունը, որը պիտանի է չեզոքացնել բոլոր ռիսկերը, իսկ եթե դատարանը կգտնի, որ այն պիտանի խափանման միջոց չէ, ապա ամենածանր ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցը այս դեպքում կարող է լինել տնային կալանքը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի հիմնավորումները, իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Արմեն Գևորգյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: 4.5.ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.10. Օրենսգրքի 120-րդ հոդվածը կարգավորում է կալանքից ազատելը, համաձայն որի՝ 1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե` 1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը (...): 4.11. Օրենսգրքի 123-րդ հոդվածը կարգավորում է տնային կալանքը, համաձայն որի՝ 1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում` փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա: Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին: 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան: Օրենսգրքի 125-րդ հոդվածը սահմանում է գրավը, համաձայն որի՝ 1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը Հայաստանի Հանրապետության դրամի, շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: 3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում` վրա հասնող հնարավոր հետևանքները: 4. Գրավատուն ներկայացնում է գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից: 5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման: 6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը: Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով: 7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ: 4.12. Օրենսգրքի 127-րդ հոդվածը սահմանում է բացակայելու արգելք խափանման միջոցը, համաձայն որի՝ 1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին: Օրենսգրքի 122-րդ հոդվածը կարգավորում է այլընտրանքային խափանման միջոցների իրավաչափության առանձնահատկությունները, համաձայն որի՝ 1. այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը (…: 4.13. Վերը շարադրված իրավական նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձի ազատության և անձնական անձենմխելիության իրավունքը ՀՀ Սահմանադրությամբ և Կոնվենցիայով երաշխավորված հիմնական իրավունքներից է, որը մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանադրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձրագույն արժեք ՀՀ սահմանադրություն 3-րդ հոդված. ուստի մարդու այդ հիմնական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս՝ անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքները բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքից (տե´ս Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման 18-րդ և 22-րդ կետերը): 4.14. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բազմաթիվ նախադեպային որոշումներում, մասնավորապես Արա Հարությունյանն ընդդեմ Հայաստանի վճռով սահմանել է հետևյալը (...) 48. Դատարանը կրկին նշում է, որ, Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան իր հաստատված նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ հիմնավոր կասկածի շարունակական առկայությունն առ այն, որ ձերբակալված անձը կատարել է հանցանք, շարունակական կալանքի իրավաչափության համար sine qua non (պարտադիր պայման) է, սակայն որոշ ժամանակ անց այն դառնում է ոչ բավարար: Նման դեպքերում Դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք դատական մարմինների կողմից ներկայացված այլ հիմքերով շարունակվում է հիմնավորված լինել ազատությունից զրկելը: Այն դեպքում, երբ նման հիմքերը «հիմնավոր» են և «բավարար», Դատարանը պետք է պարզի նաև, թե ազգային իրավասու մարմինները, վարույթն իրականացնելիս, դրսևորել են արդյոք «պատշաճ ջանասիրություն» (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Լաբիթան ընդդեմ Իտալիայի [ՄՊ] [Labita v. Italy [GC]], թիվ 26772/95, §153, ՄԻԵԴ 2000-IV, և Իդալովն ընդդեմ Ռուսաստանի [ՄՊ] [Idalov v. Russia [GC]], թիվ 5826/03, §140, 2012 թվականի մայիսի 22): 49. Դատարանը նաև վճռել է, որ կալանքի ցանկացած ժամկետի համար հիմնավորումը` անկախ դրանց կարճ լինելու հանգամանքից, պետք է համոզիչ ձևով ապացուցվի մարմինների կողմից: Ողջամիտ կասկածի առկայությունից բացի` դատական իշխանություն իրականացնող պաշտոնատար անձի կողմից կալանավորման համար «հիմնավոր» և «բավարար» պատճառներ ներկայացնելու պահանջն արդեն իսկ կիրառվում է նախնական կալանք նշանակելու մասին առաջին որոշումը կայացնելու ժամանակ, այսինքն` ձերբակալելուց «անմիջապես» հետո (տե՛ս Բուզաջին ընդդեմ Մոլդովայի Հանրապետության [ՄՊ] [Buzadji v. the Republic of Moldova [GC]], թիվ 23755/07, §87 և 102, 2016 թվականի հուլիսի 5): Ընդ որում, անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս մարմինները պարտավոր են դիտարկել այլընտրանքային միջոցներ` դատաքննությանը նրա ներկայությունն ապահովելու համար (տե՛ս Յաբլոնսկին ընդդեմ Լեհաստանի [Jablonski v. Poland], թիվ 33492/96, §83, 2000 թվականի դեկտեմբերի 21, և Իդալովի գործը, վերևում հիշատակված, §140): Ազգային դատական մարմինները, պետք է հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ուսումնասիրեն հանրային շահի վերոնշյալ պահանջի առկայությանը հակասող կամ այն հաստատող կամ 5-րդ հոդվածի կանոնից շեղումը հիմնավորող բոլոր փաստերը և պետք է դրանք նշեն ազատ արձակման գանգատների վերաբերյալ իրենց որոշումներում: Հիմնականում այդ որոշումներում ներկայացված պատճառների և դիմումատուի կողմից իր բողոքներում լավ հիմնավորված փաստերի շնորհիվ է, որ Դատարանին կոչ է արվել որոշելու այն հարցը, թե արդյոք տեղի է ունեցել 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի խախտում, թե ոչ (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Բուզաջիի գործը, վերևում հիշատակված, §89 և 91): Ազատ արձակելուն կողմ և դեմ փաստարկները չպետք է լինեն ընդհանուր և վերացական (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Սմիրնովան ընդդեմ Ռուսաստանի [Smirnova v. Russia], թիվ 46133/99 և 48183/99, §63, ՄԻԵԴ 2003-IX (քաղվածքներ), Բեկչիևն ընդդեմ Մոլդովայի [Becciev v. Moldova], թիվ 9190/03, §56, 2005 թվականի հոկտեմբերի 4, Փիրուզյանն ընդդեմ Հայաստանի [Piruzyan v. Armenia], թիվ 33376/07, § 92, 2012 թվականի հունիսի 26, Զայիդովն ընդդեմ Ադրբեջանի [Zayidov v. Azerbaijan], թիվ 11948/08, §57, 2014 թվականի փետրվարի 20, և Մերչեպն ընդդեմ Խորվաթիայի [Mercep v. Croatia], թիվ 12301/12, §79, 2016 թվականի ապրիլի 26): 4.15. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի բաղադրիչը դատական մարմիններին չի ընձեռում ընտրություն կատարելու հնարավորություն՝ կա´մ մեղադրյալին ներկայացնել դատական քննության ողջամիտ ժամկետում, կա´մ նրան պայմանականորեն ազատ արձակել մինչև դատը: Նախքան դատապարտվելը նա պետք է անմեղ համարվի, և քննարկվող այս դրույթի նպատակն է ըստ էության պահանջել, որպեսզի նա պայմանականորեն ազատ արձակվի այն պահից, երբ նրա կալանքը շարունակելը դադարում է ողջամիտ լինել: Այն հարցը, թե արդյոք նախնական կալանքի տակ անցկացրած ժամկետը ողջամիտ է, չի կարող գնահատվել վերացական մակարդակում: Մեղադրյալի կալանքի տակ մնալու ողջամիտ լինելը պետք է գնահատել՝ ելնելով կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից, ուստի կալանքի ժամկետը երկարացնելը կարող է կոնկրետ գործով հիմմնավորված լինել միայն այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն հանրային շահի իսկական պահանջի կոնկրետ վկայություններ, որոնք, ի հեճուկս անմեղության կանխավարկածի, ավելի ծանրակշիռ են, քան անձի ազատությունը հարգելու՝ կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված կանոնը: Հիմնավոր կասկածի պահպանումը կալանքը շարունակելու օրինականության պարտադիր պայման է: Բայց, երբ ներպետական դատական մարմինները ձերբակալումից հետո առաջին անգամ անհապաղ քննում են ձերբակալվածի նկատմամբ նախնական կալանք կիրառելու հարցը, այդ կասկածն այլևս բավարար չէ, և իրավասու մարմինները պարտավոր են նաև ներկայացնել կալանքը հիմնավորող այլ վերաբերելի և բավարար հիմքեր Merabishvili v. Georgia GC, §222: Երբ այդ հիմքերը շարունակում են հիմնավորել ազատությունից զրկելը, Եվրոպական դատարանը պետք է նաև համոզված լինի, որ ներպետական իրավասու մարմինները վարույթն իրականացրել են առանձնակի ջանասիրությամբ: Կալանքի գրեթե ինքնաբերական երկարացումը հակասում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված երաշխիքներին Tase v. Romania, §40: Իշխանություներն են պարտավոր ապացուցել նախնական կալանքի երկարացումը հիմնավորող պատճառների գոյությունը Merabishvili v. Georgia GC, §234: Այդ հարցում ապացուցման բեռը չպետք է տեղափոխել մյուս կողմի վրա՝ կալանավորված անձից պահանջելով ապացուցել իրեն ազատ արձակելը հիմնավորող պատճառների գոյությունը: Եթե եղել են անձի կալանքը հիմնավորող հնարավոր հանգամանքներ, սակայն դրանք չեն նշվել ներպետական որոշումներում, Եվրոպական դատարանի գործառույթը չէ այդ հանգամանքները պարզելը՝ այդպիսով փոխարինելով գանգատաբերի կալանքի վերաբերյալ ներպետական իրավասու մարմիններին Giorgi Nikalashvili v. Georgia, §77: Արդարադատության իրականացման նկատմամբ հանրային վերահսկողությունը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ կայացվում են պատճառաբանված որոշումներ Tase v. Romania, §41: 4.16. Արագության և պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Արմանի դա Սիլվան ընդդեմ Միացյալ Թագավորության ՄՊ §305 գործով նշել է, որ 2-րդ հոդվածը պահանջում է, որ քննություներն իրականացվեն առանց հապաղումների և պատշաճ ջանասիրությամբ: Դատարանն ընդունում է, որ կարող են գոյություն ունենալ առանձին իրավիճակներում քննության ընթացքը խոչընդոտող արգելքներ և դժվարություններ, այնուամենայնիվ, իրավասու մարմինների գործողություններն ու արձանագնքները այդպիսի խոչնդոտներին պետք է լինեն ժամանակին, արդյունավետ և համաչափ, քանի որ դեպքից որոշակի ժամանակահատված անցնելու փաստը կարող է բացասաբար անրադառնալ քննության վրա (…): Քննության բարդությունը և առանձնահատկությունները գործոններ են, որոնք պետք է հաշվի առնել՝ պարզելու համար, թե արդյոք իրավասու մարմինները վարույթն իրականացրել են հատուկ ջանասիրությամբ, թե ոչ Scot v. Spain, §74: 4.17. ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը, թիվ ԵԴ/0479/06/19 գործով 18 փետրվարի 2022 թվականին կայացված որոշմամբ, նախադեպի ուժով սահմանել է հետևյալը «(…) 13.1. Անդրադառնալով կալանքի ժամկետի երկարացման հարցին՝ Վճռաբեկ դատարանն Ասլան Ավետիսյանի գործով կայացված որոշման շրջանակներում ընդգծել է, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը կարող է երկարացվել հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. ա) շարունակում են առկա լինել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերն ու պայմանները, կամ ի հայտ են եկել անձին կալանքի տակ պահելու նոր հիմքեր. բ) գործի քննությունն իրականացնող մարմնի կողմից դրսևորվել է անհրաժեշտ ջանասիրություն` ապահովելու գործի քննության ընթացքը (6): Մասնավորապես, հիմնավոր կասկածի կենսունակությունը, համաձայն որի՝ ձերբակալված անձն է կատարել հանցագործությունը sine qua non պայման է կալանքի երկարաձգման օրինականության համար, սակայն ժամանակի ընթացքում այն այլևս բավարար չէ կալանքի երկարաձգումն արդարացնելու համար։ Երբ «հիմնավոր կասկածի» առկայությունն այլևս բավարար չէ կալանքի հետագա երկարացման համար, պետք է հիմնավորվի, թե արդյո՞ք անազատության մեջ պահելու հիմքերը շարունակում են լինել «հիմնավոր» և «բավարար» (…)»։ 4.18. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի նյութական պահանջներից է կալանքի հիմնավորվածության ըստ էության քննելը, որի շրջանակներում Ա/«պաշտոնատար անձը» պարտավոր է քննության առնել կալանքը հավաստող կամ հերքող հանգամանքները և, հղում կատարելով իրավական չափանիշներին, որոշել, թե արդյոք առկա են կալանքը հիմնավորող պատճառներ Schiesser v. Switzerland, §31, Pantea v. Romania, §231: Այլ կերպ ասած՝ 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պահանջվում է, որպեսզի դատական պաշտոնատար անձը քննարկի կալանքի հիմնավորվածությունն ըստ էության: Հարցերը, որոնք դատական պաշտոնյան պետք է քննի, չեն սահմանափակվում օրինականության խնդրով: 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պահանջվող քննությունը, որի նպատակն է պարզել անձին ազատությունից զրկելու հիմնավորվածությունը, պետք է բավականաչափ լայն լինի, որպեսզի անդրադառնա կալանքը հաստատող կամ հերքող տարաբնույթ հանգամանքներին Aquilina v. Malta GC, §52: Բ/ազատ արձակելու իրավասությունը, եթե կալանքը հիմնավորող պատճառներ չկան, ապա պաշտոնատար անձը պետք է իրավասություն ունենա՝ կայացնելու կալանավորված անձին ազատ արձակելու մասին պարտադիր իրավաբանական ուժ ունեցող որոշում Assenov and Others v. Bulgaria , §146, Nikolova v. Bulgaria GC, §49: Գ/ Ողջամիտ ժամկետում դատաքննության կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունքը (5-րդ հոդվածի 3-րդ մաս): Այն հարցը, թե արդյո՞ք նախնական կալանքի տակ անցկացրած ժամկետը ողջամիտ է, չի կարող գնահատվել վերացական մակարդակում: Մեղադրյալի կալանքի տակ մնալու ողջամիտ լինելը պետք է գնահատել՝ ելնելով կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից: Ուստի, կալանքը երկարացնելը կարող է կոնկրետ գործով հիմնավորված լինել միայն այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն հանրային շահի իսկական պահանջի կոնկրետ վկայություններ, որոնք, ի հեճուկս անմեղության կանխավարկածի, ավելի ծանրակշիռ են, քան անձի ազատությունը հարգելու՝ կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված կանոնը: 4.19. Ամփոփելով ՀՀ Սահմանադրության, քրեադատավարական կարգավորումները, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումները, դրանք համադրելով քննության առարկա դարձած իրավական հարցերի հետ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ամենախիստ միջամտությունն անձի ազատությանը՝ նրան ազատությունից զրկելն է, որի անհրաժեշտությունը թույլատրելի է օրենքով հստակ սահմանված խիստ անհրաժեշտությամբ՝ օգնելու հանցագործությունների քննությանը կամ պաշտպանելու հանրային և պետական շահը հնարավոր ոտնձգություններից, սակայն պետական այս շահը կամ նպատակը չի կարող օգտագործվել իրավասու մարմինների կողմից կամայականորեն: Դատական վերահսկողության նպատակը կայանում է երաշխավորել ազատությունից զրկելու յուրաքանչյուր դեպքով դրա օրինական և հիմնավորված լինելու հանգամանքը: Դատարանի վերահսկողության առանցքային խնդիրներից է կիրառված միջոցի անհրաժեշտությունը և պետք է երաշխավորվի, որ ազատության յուրաքանչյուր կորուստն օրինական է, հիմնավորված և անհրաժեշտ, իսկ այս չափորոշիչների համակցությունը կազմում է դրա իրագործման թույլատրելի նպատակը, ինչին ձգտում է իրավասու մարմինը: Ցանկացած դեպքում, երբ կալանքը դադարում է հիմնավորված, անհրաժեշտ կամ արդարացված լինել, անձը պետք է անմիջապես հանգի ազատ արձակման: 4.20. Քննության առարկա դարձած՝ թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական վարույթով, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն և լրացուցիչ ի հայտ չեն եկել այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք ողջամիտ դիտարկման պայմաններում, կհաստատեն այնպիսի էական նշանակություն ունեցող հանգամանքեր, ինչպիսիք են մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի կողմից փախուստի դիմելը կամ նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելը, հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ վարույթի քննության այս փուլում տնային կալանք խափանման միջոցն ի զորու է ամբողջությամբ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Անդրադառնալով փախուստի դիմելու կամ թաքնվելու հավանականությունը՝ Դատարանը վարույթի այս փուլում դրանց ռիսկը քիչ հավանական է համարում, քանի որ ինչպես և նշվել է Դատարանի կողմից կայացված նախորդ որոշման մեջ՝ մեղադրյալը ՀՀ-ում մշտապես բնակվող է, ունի ընտանիք և սոցիալական ամուր կապեր: Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր վրա օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելուն՝ Դատարանն արձանագրում է, որ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի պայմաններում ապահովվում է մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, որպիսի եզրահանգման գալու համար հիմք է հանդիսացել մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի կողմից նախաքննության ընթացքում 2 ամիս ժամանակով վարչական հսկողության տակ գտնվելու և իր կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ չդրսևորելու հանգամանքը: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ այն թերևս նվազ չափով, բայց շարունակում է առկա լինել: 4.21. Դատարանը, բոլոր դեպքերում առաջնորդվում է իրավունքի գերակայության, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքով, հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքի միջև արդարացի հավասարակշռության անհրաժեշտությամբ: Անհրաժեշտություն, որը պետք է բխի անձի ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակի(ների) միջև համամասնության ողջամիտ և հավասարակշված հարաբերակցությամբ: Գնահատելով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին վերագրվող արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրան բնութագրող էական հանգամանքները՝ Դատարանը հանգում է այն հետևությանը, որ սույն որոշման 4.1-4.21-րդ կետերում վերլուծված հանգամանքների միասնությունը հնարավորություն են տալիս ողջամիտ դատողություններ անելու այն մասին, որ առկա պայմաններում ազատությունից զրկելը չի ապահովում անհրաժեշտ և արդար նպատակներ, ուստի մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քննության տվյալ փուլում կարող է ապահովվել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 118-120-րդ, 124-րդ, 316-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը թողնել անփոփոխ և ժամկետը երկարաձգել 3 /երեք/ ամիս ժամանակով, մինչև 2025 թվականի նոյեմբերի 08-ը: 2. Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին պարտավորեցնել 2025 թվականի օգոստոսի 08-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ ք.Երևան, Մոլդովական փողոց, 29/5 շենք, 89 բնակարան հասցեն և նույն ժամանակահատվածում այդ վայրում չհյուրընկալել այլ անձանց, բացառությամբ՝ պաշտպանների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով սահմանված մերձավոր ազգականների, չօգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, չունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, բացառությամբ՝ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի: 3. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 23-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավորի արձակուրդում գտնվելու պատճառով |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 31-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 31-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 31-10-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի փոխելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/0397/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԱՅԼ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 31 հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝ նախագահությամբ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Ս.Սուքիասյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Բոյաջյանի, պաշտպաններ՝ Ա.Բաբաջանյանի, Ի.Պետրոսյանի, մեղադրյալ՝ Ս.Խաչատրյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի (ծնված՝ 19.09.1971թ. ՀՀ քաղաքացի, ազգությամբ հայ, չի աշխատում, ամուսնացած,նախկինում չդատված, հաշվառված է ք.Աբովյան Սարալանջ տուն 100/1, փաստացի բնակվում է ք.Երևան Մոլդովական փ. 29/5 շենք 89 բն. հասցեում) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու և ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Վարույթի փաստական հանգամանքները. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության օպերատիվ հետախուզության բաժնի ավագ մաքսային տեսուչ Արման Ալեքսանյանը հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչություն հետևյալի մասին. ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության օպերատիվ հետախուզության բաժնի ավագ մաքսային տեսուչ Արման Ալեքսանյանս իմ լիազորություներն իրականացնելիս 2024 թվականի մայիսի 16-ին ժամը 13.30-ի սահմաններում, մաքսային հսկողություն եմ իրականացրել ԱՄՆ-ից «Տրանս Շիփինգ» ՍՊ ընկերության միջոցով, Գուրգեն Առաքելյանի անունից Յուրա Գալստյանի (անձնագիր ըստ փաստաթղթերի` AL 0239906) Հայաստանի Հանրապետություն ուղարկված թիվ 188155687 համարի առաքանու նկատմամբ: Համաձայն ԵԱՏՄ մաքսային օրենսգրքի 328-րդ հոդվածի 6-րդ կետի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ ենթակետերի դրույթների զննություն է իրականացվել վերոնշյալ առաքանու հասցեատիրոջ բացակայության պայմաններում, ինչի արդյունքում շան կողմից ցուցաբերվել է թմրանյութի առկայության ազդանշան, որից հետո հիշյալ առաքանիում բացի գրենական պիտույքներից և հագուստից, հայտնաբերվել է նաև դեղին գույնի «Washable projekt paint neon» գրառմամբ ջրաներկի տուփ, որի մեջ առկա թվով 10 հատ սրվակից 8-ի մեջ հայտնաբերվել է 604 գրամ ընդհանուր քաշով հաշիշի յուղ տեսակի թմրանյութի նմանվող դեղնավուն գույնի սուր հոտով հեղուկ զանգված: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության քննիչ Տ.Դանիելյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 83-0268-24 քրեական վարույթը: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 17-ին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը ձերբակալվել է: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: Ս.Խաչատրյանին մեղադրանք է ներկայացվել 18 մայիսի 2024 թվականին: 1.5. Մեղադրյալ Սամվել խաչատրյանի նկատմամբ դատարանի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով: 1.6. Դատարանի 17.07.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է մեկ ամիս ժամանակով, մինչև 2024 թվականի օգոստոսի 17-ը: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: 1.8. Դատարանի 16.08.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը: 1.9. ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 10.10.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը վերացվել են և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը: 1.10. 2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով: 1.11. Դատարանի 15.01.2025 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է մեկ ամիս ժամանակով, մինչև 2025 թվականի փետրվարի 17-ը: 1.12. Թիվ 84101925 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով 2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա.Բոյաջյանի գրությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 1.13. Դատավորների միջև գործերի բաշխման համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը՝ ԵԴ1/0397/01/25 համարի ներքո, 2025 թվականի հունվարի 31-ին մակագրվել և նույն թվականի փետրվարի 03-ին հանձնվել է դատավոր Մ.Մելքոնյանին: 1.14. 2025 թվականի փետրվարի 03-ին որոշում է կայացվել վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:Նախնական դատալսումներ են նշանակվել 2025 թվականի փետրվարի 14-ին ժամը 17.00-ին: 1.15. 14.02.2025թ. տեղի ունեցած նախնական դատալսումների ընթացքում, ի թիվս այլ հարցերի, դատարանի կողմից քննարկման առարկա է դարձել նաև մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու, ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց ընտրելու հարցը: 1.16. 2025 թվականի մայիսի 08-ին տեղի ունեցած դատական նիստի ընթացքում Դատարանը՝ ի թիվս այլնի, քննության է առել նաև մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու, ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց ընտրելու հարցը: 1.17. 2025 թվականի հուլիսի 25-ին տեղի ունեցած դատական նիստի ընթացքում Դատարանը՝ ի թիվս այլնի, քննության է առել նաև մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու, ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց ընտրելու հարցը: 1.18. 2025 թվականի հոկտեմբերի 31-ին տեղի ունեցած դատական նիստի ընթացքում Դատարանը՝ ի թիվս այլնի, քննության է առել նաև մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու, ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց ընտրելու հարցը: 2. Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին մեղսագրվող արարքի փաստական հանգամանքները և իրավաբանական որակումը. Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը մեղադրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված մեղավորությամբ կատարված այն արարքների համար, որ նա խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, օժանդակել է ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 477, 67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցների մաքսանենգությանը և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար ապօրինի փորձել է ձեռք բերել այն: Այսպես. ՀՀ քաղաքացի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը, նպատակ ունենալով ՀՀ-ում անձնական օգտագործման նպատակով ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, թմրամիջոց ապօրինի տեղափոխելուն օժանդակելու դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ում բնակվող իր ընկեր Գուրգեն Առաքելյանի հետ պայմանավորվածության համաձայն, նախապես խոստացել է ձեռք բերել առանձապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը: Հանցավոր մտադրությունն իրագործելու և չբացահայտվելու նպատակով Սամվել Խաչատրյանն իր հարևան Յուրա Գալստյանին առաջարկել է անձնագրային տվյալները տրամադրել մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով փոստային առաքանու միջոցով թմրամիջոց ձեռք բերելու համար: Յուրա Գալստյանի համաձայնությունը ստանալուց հետո, վերջինիս անձնագրային տվյալները փոխանցել է Գուրգեն Առաքելյանին՝ մաքսանենգությամբ ՀՀ ուղարկվող թմրամիջոցների առաքանին Յուրա Գալստյանի անունով ձևակերպելու համար: Այնուհետև պայմանավորվածության համաձայն, ԱՄՆ-ում Գուրգեն Առաքելյանը քրեական վարույթով չպարզաբանված հանգամանքներում ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը, որը թաքցրել է ջրաներկի տուփում և ՀՀ առաքելու համար ԱՄՆ-ում հանձնել է բեռնափոխադրող ընկերությանը, որի համար լրացվել է Յուրա Գալստյանի տվյալներով 188155687 համարի բեռնագիրը: 2024 թվականի մայիսի 16-ին ժամը 13.30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊԵԿ մաքսային ծառայողները մաքսային հսկողություն գոտում զննման են ենթարկել ԱՄՆ-ից՝ «Տրանս Շիփինգ» ՍՊ ընկերության միջոցով «Յուրա Գալստյան» անվամբ ՀՀ ներմուծված 188155687 համարի առաքինին, ինչի արդյունքում դրանում հայտնաբերվել է հայտնաբերվել է «Washable projekt paint neon» լատինատառ գրառմամբ ջրաներկի տուփ, որի 8 սրվակը լցված է եղել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցով: Նույն օրը ՀՀ ՊԵԿ մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացվել է ,,վերահսկելի մատակարարում և գնում,, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում, որի շրջանակներում վերոհիշյալ աշխատակիցների կողմից թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանիում հայտնաբերված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը փոխարինվել է նմանատիպ այլ զանգվածներով և դրանք տեղադրվել են նույն համարի միջազգային փոստային առաքանիում՝ դրան տալով իր սկզբնական տեսքը: Այնուհետև Սամվել Խաչատրյանն առաքանին ՀՀ տեղափոխելու վերաբերյալ հաղորդագրություն ստանալուց հետո, տեղեկացրել է Յուրա Գալստյանին, որից հետո վերջինիս հետ գնացել է Երևան քաղաքի Մոլդովական փողոցի 27 շենքի բակ և փորձել ձերք բերել հիշյալ թմրամիջոցը, սակայն վերջինս իր կամքից անկախ հանգամանքներով կարողացել ավարտին հասցնել մաքսանենգությամբ ՀՀ առաքված և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար նախատեսված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ձեռք բերելու մտադրությունը, քանի որ «վերահսկիչ մատակարարում և գնում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում հիշյալ զանգվածները փոխարինվել էին նմանատիպ զանգվածներով, իսկ առաքանին ստանալուց հետո ձերբակալվել և տեղափոխվել են ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչություն, որտեղ Յուրա Գալստյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանին և դրանում առկա, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցին փոխարինված նմանատիպ զանգվածները: Այսինքն Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքների կատարում: 3.Դատալսումների ընթացքում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3.1. Դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրող Ա.Բոյաջյանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանն իր նախկին որոշումներում արձանագրել է նոր հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու ռիսկերի առկայությունը, որոնք շարունակում են պահպանվել: Գտնում է, որ կիրառված տնային կալանքը ծառայում է իր նպատակին և երաշխիք է մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովման համար: Միջնորդել է տնային կալանքը թողնել անփոփոխ և երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.2. Մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի պաշտպան Ի.Պետրոսյանը առարկել է մեղադրողի դիրքորոշման դեմ՝ նշելով, որ Ս.Խաչչատրյանը բավականին երկար ժամանակ գտնվել է տնային կալանքի տակ, որևէ խախտում չի կատարել և նույնիսկ այն ժամանակ, երբ իր խափանման միջոցը փոխվել էր վարչական հսկողության որևէ խախտում թույլ չի տվել, նախաքննության համար որևէ խոչընդոտ չի ստեղծել: Գտնում է, որ բացակայում է նոր հանցանք կատարելու հիմքը, իսկ վկայի հարցաքննության վրա խոչընդոտելու արգելք է հանդիսանում կիրառված գրավ խափանման միջոցը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և իրավական վերլուծությունը. 4.1. Քննարկելով Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքն անփոփոխ թողնելու, այն վերացնելու, կամ ժամկետը երկարաձգելու հարցը, ուսումնասիրելով վերաբերելի փաստական հանգամանքները, լսելով կողմերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով (…): 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) Բ. Անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով. Գ. Անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու մարմնի ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար(…): 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ՝ օրենսգիրք) 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.5. Օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցներ կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2.Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը (...): 4.6. Օրենսգրքի 116-րդ հոդվածը սահմանում է խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափությունը համաձայն որի ՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է` 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ: 4.7. Օրենսգրքի 118-րդ հոդվածը կարգավորում է կալանքի իրավաչափության առանձնահատկությունները, համաձայն որի ՝ 1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի` այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները: 4.8. Օրենսգրքի 119-րդ հոդվածը կարգավորում է կալանքի ժամկետները համաձայն որի ՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (...): 4.9. Օրենսգրքի 120-րդ հոդվածը կարգավորում է կալանքից ազատելը համաձայն որի ՝ 1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե` 1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը (...): 4.10. Օրենսգրքի 124-րդ հոդվածը կարգավորում է վարչական հսկողությունը համաձայն որի՝ 1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը` համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում` վարչական շրջանը. 2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր. 3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ. 4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները: 4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին: 5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին: 6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 4.11. Վերը շարադրված իրավական նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձի ազատության և անձնական անձենմխելիության իրավունքը ՀՀ Սահմանադրությամբ և Կոնվենցիայով երաշխավորված հիմնական իրավունքներից է, որը մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանադրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձրագույն արժեք ՀՀ սահմանադրություն 3-րդ հոդված. ուստի մարդու այդ հիմնական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս՝ անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքները բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքից (տե´ս Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման 18-րդ և 22-րդ կետերը): 4.12. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բազմաթիվ նախադեպային որոշումներում, մասնավորապես Արա Հարությունյանն ընդդեմ Հայաստանի վճռով սահմանել է հետևյալը (...) 48. Դատարանը կրկին նշում է, որ, Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան իր հաստատված նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ հիմնավոր կասկածի շարունակական առկայությունն առ այն, որ ձերբակալված անձը կատարել է հանցանք, շարունակական կալանքի իրավաչափության համար sine qua non (պարտադիր պայման) է, սակայն որոշ ժամանակ անց այն դառնում է ոչ բավարար: Նման դեպքերում Դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք դատական մարմինների կողմից ներկայացված այլ հիմքերով շարունակվում է հիմնավորված լինել ազատությունից զրկելը: Այն դեպքում, երբ նման հիմքերը «հիմնավոր» են և «բավարար», Դատարանը պետք է պարզի նաև, թե ազգային իրավասու մարմինները, վարույթն իրականացնելիս, դրսևորել են արդյոք «պատշաճ ջանասիրություն» (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Լաբիթան ընդդեմ Իտալիայի [ՄՊ] [Labita v. Italy [GC]], թիվ 26772/95, § 153, ՄԻԵԴ 2000-IV, և Իդալովն ընդդեմ Ռուսաստանի [ՄՊ] [Idalov v. Russia [GC]], թիվ 5826/03, § 140, 2012 թվականի մայիսի 22): 49. Դատարանը նաև վճռել է, որ կալանքի ցանկացած ժամկետի համար հիմնավորումը` անկախ դրանց կարճ լինելու հանգամանքից, պետք է համոզիչ ձևով ապացուցվի մարմինների կողմից: Ողջամիտ կասկածի առկայությունից բացի` դատական իշխանություն իրականացնող պաշտոնատար անձի կողմից կալանավորման համար «հիմնավոր» և «բավարար» պատճառներ ներկայացնելու պահանջն արդեն իսկ կիրառվում է նախնական կալանք նշանակելու մասին առաջին որոշումը կայացնելու ժամանակ, այսինքն` ձերբակալելուց «անմիջապես» հետո (տե՛ս Բուզաջին ընդդեմ Մոլդովայի Հանրապետության [ՄՊ] [Buzadji v. the Republic of Moldova [GC]], թիվ 23755/07, §§ 87 և 102, 2016 թվականի հուլիսի 5): Ընդ որում, անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս մարմինները պարտավոր են դիտարկել այլընտրանքային միջոցներ` դատաքննությանը նրա ներկայությունն ապահովելու համար (տե՛ս Յաբլոնսկին ընդդեմ Լեհաստանի [Jablonski v. Poland], թիվ 33492/96, § 83, 2000 թվականի դեկտեմբերի 21, և Իդալովի գործը, վերևում հիշատակված, § 140): Ազգային դատական մարմինները, պետք է հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ուսումնասիրեն հանրային շահի վերոնշյալ պահանջի առկայությանը հակասող կամ այն հաստատող կամ 5-րդ հոդվածի կանոնից շեղումը հիմնավորող բոլոր փաստերը և պետք է դրանք նշեն ազատ արձակման գանգատների վերաբերյալ իրենց որոշումներում: Հիմնականում այդ որոշումներում ներկայացված պատճառների և դիմումատուի կողմից իր բողոքներում լավ հիմնավորված փաստերի շնորհիվ է, որ Դատարանին կոչ է արվել որոշելու այն հարցը, թե արդյոք տեղի է ունեցել 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի խախտում, թե ոչ (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Բուզաջիի գործը, վերևում հիշատակված, §§ 89 և 91): Ազատ արձակելուն կողմ և դեմ փաստարկները չպետք է լինեն ընդհանուր և վերացական (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Սմիրնովան ընդդեմ Ռուսաստանի [Smirnova v. Russia], թիվ 46133/99 և 48183/99, § 63, ՄԻԵԴ 2003-IX (քաղվածքներ), Բեկչիևն ընդդեմ Մոլդովայի [Becciev v. Moldova], թիվ 9190/03, § 56, 2005 թվականի հոկտեմբերի 4, Փիրուզյանն ընդդեմ Հայաստանի [Piruzyan v. Armenia], թիվ 33376/07, § 92, 2012 թվականի հունիսի 26, Զայիդովն ընդդեմ Ադրբեջանի [Zayidov v. Azerbaijan], թիվ 11948/08, § 57, 2014 թվականի փետրվարի 20, և Մերչեպն ընդդեմ Խորվաթիայի [Mercep v. Croatia], թիվ 12301/12, § 79, 2016 թվականի ապրիլի 26): 4.13. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի բաղադրիչը դատական մարմիններին չի ընձեռում ընտրություն կատարելու հնարավորություն՝ կամ մեղադրյալին ներկայացնել դատական քննության ողջամիտ ժամկետում, կամ նրան պայմանականորեն ազատ արձակել մինչև դատը: Նախքան դատապարտվելը նա պետք է անմեղ համարվի , և քննարկվող այս դրույթի նպատակն է ըստ էության պահանջել, որպեսզի նա պայմանականորեն ազատ արձակվի այն պահից երբ նրա կալանքը շարունակելը դադարում է ողջամիտ լինել: Այն հարցը թե արդյոք նախնական կալանքի տակ անցկացրած ժամկետը ողջամիտ է, չի կարող գնահատվել վերացական մակարդակում: Մեղադրյալի կալանքի տակ մնալու ողջամիտ լինելը պետք է գնահատել ՝ ելնելով կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից, ուստի կալանքը երկարացնելը կարող է կոնկրետ գործով հիմմնավորված լինել միայն այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն հանրային շահի իսկական պահանջի կոնկրետ վկայություններ, որոնք ի հեճուկս անմեղության կանխավարկածի, ավելի ծանրակշիռ են, քանանձի ազատությունը հարգելու՝ կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված կանոնը: Հիմնավոր կասկածի պահպանումը կալանքը շարունակելու օրինականության պարտադիր պայման է: Բայց երբ ներպետական դատական մարմինները ձերբակալումից հետո առաջին անգամ անհապաղ քննում են ձերբակալվածի նկատմամբ նախնական կալանք կիրառելու հարցը, այդ կասկածն այլևս բավարար չէ, և իրավասու մարմինները պարտավոր են նաև ներկայացնել կալանքը հիմնավորող այլ վերաբերելի և բավարար հիմքեր Merabishvili v. Georgia GC §222: Երբ այդ հիմքերը շարունակում են հիմնավորել ազատությունից զրկելը, Եվրոպական դատարանը պետք է նաև համոզված լինի, որ ներպետական իրավասու մարմինները վարույթն իրականացրել են առանձնակի ջանասիրությամբ: Կալանքի գրեթե ինքնաբերական երկարացումը հակասում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված երաշխիքներին Tase v. Romania §40: Իշխանություներն են պարտավոր ապացուցել նախնական կալանքի երկարացումը հիմնավորող պատճառների գոյությունը Merabishvili v. Georgia GC §234 Այդ հարցում ապացուցման բեռը չպետք է տեղափոխել մյուս կողմի վրա է կալանավորված անձից պահանջելով ապացուցել իրեն ազատ արձակելը հիմնավորող պատճառների գոյությունը: Եթե եղել են անձի կալանքը հիմնավորող հնարավոր հանգամանքներ, սակայն դրանք չեն նշվել ներպետական որոշումներում Եվրոպական դատարանի գործառույթը չէ այդ հանգամանքները պարզելը՝ այդպիսով փոխարինելով գանգատաբերի կալանքի վերաբերյալ ներպետական իրավասու մարմիններին Giorgi Nikalashvili v. Georgia §77: Արդարադատության իրականացման նկատմամբ հանրային վերահսկողությունը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ կայացվում են պատճառաբանված որոշումներ Tase v. Romania §41: 4.14. ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը թիվ ԵԴ/0479/06/19 գործով 18 փետրվարի 2022 թվականին կայացված որոշմամբ նախադեպի ուժով սահմանել է հետևյալը (…) 13.1. Անդրադառնալով կալանքի ժամկետի երկարացման հարցին՝ Վճռաբեկ դատարանն Ասլան Ավետիսյանի գործով կայացված որոշման շրջանակներում ընդգծել է, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը կարող է երկարացվել հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. ա) շարունակում են առկա լինել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերն ու պայմանները կամ ի հայտ են եկել անձին կալանքի տակ պահելու նոր հիմքեր. բ) գործի քննությունն իրականացնող մարմնի կողմից դրսևորվել է անհրաժեշտ ջանասիրություն` ապահովելու գործի քննության ընթացքը (6): Մասնավորապես, հիմնավոր կասկածի կենսունակությունը, համաձայն որի՝ ձերբակալված անձն է կատարել հանցագործությունը sine qua non պայման է կալանքի երկարաձգման օրինականության համար, սակայն ժամանակի ընթացքում այն այլևս բավարար չէ կալանքի երկարաձգումն արդարացնելու համար։ Երբ «հիմնավոր կասկածի» առկայությունն այլևս բավարար չէ կալանքի հետագա երկարացման համար, պետք է հիմնավորվի, թե արդյո՞ք անազատության մեջ պահելու հիմքերը շարունակում են լինել «հիմնավոր» և «բավարար», (…)։ 4.15. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի նյութական պահանջներից է կալանքի հիմնավորվածության ըստ էության քննելը, որի շրջանակներում Ա/«պաշտոնատար անձը» պարտավոր է քննության առնել կալանքը հավաստող կամ հերքող հանգամանքները և, հղում կատարելով իրավական չափանիշներին, որոշել թե արդյոք առկա են կալանքը հիմնավորող պատճառներ Schiesser v. Switzerland, § 31 Pantea v. Romania § 231 Այլ կերպ ասած ՝ 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պահանջվում է, որպեսզի դատական պաշտոնատար անձը քննարկի կալանքի հիմնավորվածությունն ըստ էության: Հարցերչը որոնք դատական պաշտոնյան պետք է քննի, չեն սահմանափակվում օրինականության խնդրով: 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պահանջվող քննությունը , որի նպատակն է պարզել անձին ազատությունից զրկելու հիմնավորվածությունը, պետք է բավականաչափ լայն լինի, որպեսզի անրադառնա կալանքը հաստատող կամ հերքող տարաբնույթ հանգամանքներին Aquilina v. Malta GC §52: Բ/ազատ արձակելու իրավասությունը՝ եթե կալանքը հիմնավորող պատճառներ չկան, ապա պաշտոնատար անձը պետք է իրավասություն ունենա ՝ կայացնելու կալանվորված անձին ազատ արձակելու մասին պարտադիր իրավաբանական ուժ ունեցող որոշում Assenov and Others v. Bulgaria , § 146, Nikolova v. Bulgaria GC § 49 : Գ/ Ողջամիտ ժամկետում դատաքննության կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունքը (5-րդ հոդվածի 3-րդ մաս) Այն հարցը թե արդյոք նախնական կալանքի տակ անցկացրած ժամկետը ողջամիտ է, չի կարող գնահատվել վերացական մակարդակում: Մեղադրյալի կալանքի տակ մնալու ողջամիտ լինելը պետք է գնահատել ելնելով կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից: Ուստի կալանքը երկարացնելը կարող է կոնկրետ գործով հիմնավորված լինել միայն այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն հանրային շահի իսկական պահանջի կոնկրետ վկայություններ, որոնք ի հեճուկս անմեղության կանխավարկածի ավելի ծանրակշիռ են, քանի անձի ազատությունը հարգելու ՝ կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված կանոնը: 4.16.«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական Կոնվենցիայի համաձայն` եվրոդատարանը նշել է 4 պատճառ, որոնց պայմաններում անձին չպետք է նախնական կալանքից ազատել, եթե կան հիմնավոր կասկածներ, որ վերջինս իրավախախտում է կատարել` - վտանգ, որ անձը կարող է թաքնվել, - գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ընթացքին միջամտելու վտանգ, - նոր հանցագործություններ կատարելու կանխման անհրաժեշտություն, - հասարակական կարգի պահպանման անհրաժեշտություն: 4.17. Ամփոփելով ՀՀ Սահմանադրության, քրեադատավարական կարգավորումները, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանի նախադեպային որոշումները, դրանք համադրելով քննության առարկա դարձած իրավական հարցերի հետ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ամենախիստ միջամտությունն անձի ազատությանը նրան ազատությունից զրկելն է, որի անհրաժեշտությունը թույլատրելի է օրենքով հստակ սահմանված խիստ անհրաժեշտությամբ՝ օգնելու հանցագործությունների քննությանը կամ պաշտպանելու հանրային և պետական շահը հնարավոր ոտնձգություններից, սակայն պետական այս շահը կամ նպատակը չի կարող օգտագործվել իրավասու մարմինների կողմից կամայականորեն: Դատական վերահսկողության նպատակը կայանում է երաշխավորել ազատությունից զրկելու յուրաքանչյուր դեպքով դրա օրինական և հիմնավորված լինելու հանգամանքը: Դատարանի վերահսկողության առանցքային խնդիրներից է կիրառված միջոցի անհրաժեշտությունը և պետք է երաշխավորվի, որ ազատության յուրաքանչյուր կորուստն օրինական է, հիմնավորված և անհրաժեշտ, իսկ այս չափորոշիչների համակցությունը կազմում է դրա իրագործման թույլատրելի նպատակը, ինչին ձգտում է իրավասու մարմինը: Ցանկացած դեպքում, երբ կալանքը դադարում է հիմնավորված, անհրաժեշտ կամ արդարացված լինել, պետք է անմիջապես հանգի ազատ արձակման: Դատարանի գնահատմամբ անձի նկատմամբ ընտրվող խափանման միջոցը, խափանման միջոցի կոնկրետ տեսակի ընտրությունը նպատակ է հետապնդում ապահովելու կոնկրետ դրա կիրառման նպատակների ապահովումը ողջ վարույթի ընթացքում, սակայն վարույթի տարբեր փուլերում հատկապես հետագ փուլերում արդեն իսկ նախնական փուլում ընտրված խափանման միջոցի խիստ անհրաժեշտությունը կարող է վերանալ մի շարք օբյեկտիվ հանգամանքների առկայությամբ մասնավորապես ինչպես վարույթվ ներգրավված անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործելու, այնպես էլ փախուստի դիմելու և օրենքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու տեսանկյունից: 4.18. Քննության առարկա դարձած թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական վարույթով Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանը տևական ժամանակ գտնվում է տնային կալանքի տակ և գործով գրեթե բոլոր ապացույցները արդեն իսկ հետազոտվել են: Դատարանը փաստում է, որ նախատեսվում է հարցաքննել մեկ վկայի և ավարտել հիմնական դատալսումների փուլը: Այս համատեքստում հարկ է նշել, որ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված է նաև գրավ խափանման միջոցը, որի առկայությունը թույլ կտա վերջինիս զերծ մնալ նախատեսված վկայի հարցաքննությունից առաջ նրա վրա ազդեցություն գործադրելուց, որով էլ կչեզոքացվի Ս.Խաչատրյանի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումը: Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է, որ տնային կալանքի տակ գտնվելու ամբողջ ընթացքում դատարանին հայտնի չեն որևէ փաստական տեղեկություններ, որոնք կարող են հաստատել, որ մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանը կատարել է որևէ խախտում՝ չպահպանելով տնային կալանքի համար օրենսդրությամբ նախատեսված պայմանները, այդպիսի տեղեկություններ չեն ներկայացվել նաև հանրային մեղադրողի կողմից, ուստի հաշվի առնելով նշված հանգամանքները, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական դատավարության իմաստով մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանք խափանման միջոցի համար հիմք հանդիսացած պայմաններն էականորեն նվազել են։ 4.19. Մեջբերված փաստական հանգամանքները՝ ողջամիտ դիտարկման պայմաններում, կարող են փաստել վարույթի այս փուլում մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, նրա կողմից այլ հանցանքներ կատարելու կամ նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելու հավանականության նվազման մասին, հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ առկա է անձի նկատմամբ ընտրված տնային կալանք խափանման միջոցը փոխարինել ավելի մեղմ՝ ազատությունից զրկելու հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությամբ: Դատարանը, բոլոր դեպքերում, առաջնորդվում է իրավունքի գերակայության, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքներով՝ հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքի միջև արդարացի հավասարակշռության անհրաժեշտությամբ: Անհրաժեշտություն, որը պետք է բխի անձի ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակի(ների) միջև համամասնության ողջամիտ և հավասարակշված հարաբերակցությամբ: Առաջնորդվելով սույն որոշման 4.1-ից մինչև 4.19-րդ կետերում վերլուծված փաստական և իրավական հանգամանքներով՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ այդպիսիք հնարավորություն են տալիս ողջամիտ դատողություններ անելու այն մասին, որ առկա պայմաններում ազատությունից զրկելու հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ վարչական հսկողության և բացակայելու արգելքի համակցությունը ամբողջովին բավարար է զսպելու համար մեղադրյալի կողմից հետագա հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման բոլոր ռիսկերը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 120-րդ, 123-րդ, 316-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնել: 2. Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը՝ համակցությամբ արդեն իսկ ընտրված գրավի և բացակայելոււ արգելք խափանման միջոցների հետ: 3. Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանին արգելել՝ ա/ առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը` համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում` վարչական շրջանը. բ/ յուրաքանչյուր օր սկսած ժամը 21.00-ից 8 ժամ տևողությամբ լքել իր բնակության տարածքը: 4. Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը: 5. Որոշման օրինակները տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 6. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 08-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Պաշտպանի դիմումի հիմքով |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը նշանակվել է 19.02.2026թ. 11:30: |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 06-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 06-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 17-06-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-09-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/0397/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 04-03-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-03-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ինեսսա |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Բաբաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Սամվել Խաչատրյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/՝ մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը փոփոխելու և դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ 14.02.2025թ. որոշումը , Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոց կամ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 10-03-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 10-03-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 14-03-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 14-03-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/0397/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻ «24» մարտի 2025թ. ք. Երևան մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպաններ Ի.Պետրոսյանի և Ա.Բաբաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2025 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ԵԴ1/0397/01/25 որոշումը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը․ 2024 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության քննիչ Տ.Դանիելյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 83-0268-24 քրեական վարույթը: 2024 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: Ս.Խաչատրյանին մեղադրանք է ներկայացվել 18-ը մայիսի 2024 թվականին: Մեղադրյալ Սամվել խաչատրյանի նկատմամբ դատարանի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով: Դատարանի 17.07.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է մեկ ամիս ժամանակով՝ մինչև 2024 թվականի օգոստոսի 17-ը: 2024 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: Դատարանի 16.08.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը: ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 10.10.2024 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը վերացվել են և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը: 2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Բոյաջյանը որոշում է կայացրել Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով: Դատարանի 15.01.2025 թվականի թիվ ԵԴ1/0991/06/24 որոշմամբ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է մեկ ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի փետրվարի 17-ը: Թիվ 84101925 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով 2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա.Բոյաջյանի գրությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 2025 թվականի փետրվարի 14-ին Դատարանի որոշմամբ թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնվել է անփոփոխ: Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 երեք ամիս ժամանակով: 2025 թվականի մարտի 4-ին Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Վերաքննիչ դատարան հատուկ վերանայման բողոք է ստացվել պաշտպաններ Ի.Պետրոսյանից և Ա.Բաբաջանյանից: Թիվ ԵԴ1/0397/01/25 վարույթի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի մարտի 10-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել են 2025 թվականի մարտի 11-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի մարտի 14-ի որոշմամբ պաշտպանների հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։ Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, այն բանի համար, որ նա․ «Խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, օժանդակել է ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 477, 67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցների մաքսանենգությանը և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար ապօրինի փորձել է ձեռք բերել այն: Այսպես. ՀՀ քաղաքացի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը, նպատակ ունենալով ՀՀ-ում անձնական օգտագործման նպատակով ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, թմրամիջոց ապօրինի տեղափոխելուն օժանդակելու դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ում բնակվող իր ընկեր Գուրգեն Առաքելյանի հետ պայմանավորվածության համաձայն, նախապես խոստացել է ձեռք բերել առանձապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը: Հանցավոր մտադրությունն իրագործելու և չբացահայտվելու նպատակով Սամվել Խաչատրյանն իր հարևան Յուրա Գալստյանին առաջարկել է անձնագրային տվյալները տրամադրել մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով փոստային առաքանու միջոցով թմրամիջոց ձեռք բերելու համար: Յուրա Գալստյանի համաձայնությունը ստանալուց հետո, վերջինիս անձնագրային տվյալները փոխանցել է Գուրգեն Առաքելյանին՝ մաքսանենգությամբ ՀՀ ուղարկվող թմրամիջոցների առաքանին Յուրա Գալստյանի անունով ձևակերպելու համար: Այնուհետև պայմանավորվածության համաձայն, ԱՄՆ-ում Գուրգեն Առաքելյանը քրեական վարույթով չպարզաբանված հանգամանքներում ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը, որը թաքցրել է ջրաներկի տուփում և ՀՀ առաքելու համար ԱՄՆ-ում հանձնել է բեռնափոխադրող ընկերությանը, որի համար լրացվել է Յուրա Գալստյանի տվյալներով 188155687 համարի բեռնագիրը: 2024 թվականի մայիսի 16-ին ժամը 13.30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊԵԿ մաքսային ծառայողները մաքսային հսկողություն գոտում զննման են ենթարկել ԱՄՆ-ից՝ «Տրանս Շիփինգ» ՍՊ ընկերության միջոցով «Յուրա Գալստյան» անվամբ ՀՀ ներմուծված 188155687 համարի առաքինին, ինչի արդյունքում դրանում հայտնաբերվել է հայտնաբերվել է «Washable projekt paint neon» լատինատառ գրառմամբ ջրաներկի տուփ, որի 8 սրվակը լցված է եղել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցով: Նույն օրը ՀՀ ՊԵԿ մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացվել է ,,վերահսկելի մատակարարում և գնում,, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում, որի շրջանակներում վերոհիշյալ աշխատակիցների կողմից թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանիում հայտնաբերված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը փոխարինվել է նմանատիպ այլ զանգվածներով և դրանք տեղադրվել են նույն համարի միջազգային փոստային առաքանիում՝ դրան տալով իր սկզբնական տեսքը: Այնուհետև Սամվել Խաչատրյանն առաքանին ՀՀ տեղափոխելու վերաբերյալ հաղորդագրություն ստանալուց հետո, տեղեկացրել է Յուրա Գալստյանին, որից հետո վերջինիս հետ գնացել է Երևան քաղաքի Մոլդովական փողոցի 27 շենքի բակ և փորձել ձերք բերել հիշյալ թմրամիջոցը, սակայն վերջինս իր կամքից անկախ հանգամանքներով կարողացել ավարտին հասցնել մաքսանենգությամբ ՀՀ առաքված և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար նախատեսված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ձեռք բերելու մտադրությունը, քանի որ «վերահսկիչ մատակարարում և գնում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում հիշյալ զանգվածները փոխարինվել էին նմանատիպ զանգվածներով, իսկ առաքանին ստանալուց հետո ձերբակալվել և տեղափոխվել են ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչություն, որտեղ Յուրա Գալստյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանին և դրանում առկա, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցին փոխարինված նմանատիպ զանգվածները»։ Դատարանը՝ 2025 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ԵԴ1/0397/01/25 որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը. «(…)ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է վերջինիս փախուստը կանխելու համար: Սույն հիմքի քննարկման համատեքստում Դատարանը գնահատման է արժանացնում այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի կողմից ենթադրյալ հանցավոր արարքը կատարելու համար շարժառիթ է հանդիսացել ՀՀ պետական սահմանը անօրինական եղանակով հատելով թմրամիջոցներ ձեռք բերելը և պահելը, ինչը հանրային մեծ վտանգավորություն է ներկայացնում, իր դրսևորման եղանակով, հարևանի անձնական տվյալներն օգտագործելու եղանակով: Դատարանի գնահատմամբ նշված հանգամանքների համատեքստում առավել քան իրական այն ռիսկը, որ ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանը կարող է կատարել նոր հանցանք և անօրինական եղանակով խոչընդոտել վարույթի օրինական ընթացքի իրականացմանը: Վերոգրյալով պայմանավորված Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը խափանման միջոց կալանքի տակ չգտնվելու պարագայում կարող է ինչպես խոչընդոտել քրեական վարույթի քննությանը այնպես էլ կատարել նոր հանցանք: Փախուստի դիմելու կամ թաքնվելու հավանականությունը և Դատարանը վարույթի այս փուլում քիչ հավանական է համարում, քանի որ մեղադրյալը ՀՀ-ում մշտապես բնակվող է, ունի ընտանիք և սոցիալական ամուր կապեր: Դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթի ներկայիս փուլում վերոնշյալ կանխատեսական ենթադրության հաստատման համատեքստում հիմնավոր չէ մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումից բացի այլ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառումը, նման դիրքորոշման նպատակը կայանում է նաև նրանում, որ գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում դեռևս պետք է հարցաքննվի մեղադրյալը և բացառված չէ, որ կարող է անհրաժեշտություն առաջանալ այլ ապացուցողական գործողություններ և վարութային գործողություններ կատարելու, հետևաբար Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է անձին շարունակական անազատության մեջ պահելու հիմքերը, որոնց բարձր հավանականությունն ու սույն որոշմամբ վերլուծված հիմքերի շարունակական առկայությունն արդեն իսկ բացառում են ավելի մեղմ խափանման միջոց կիրառելու հնարավորությունը։ Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթի ընթացքում Սամվել Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծն այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ ապահովել հնարավոր չէ, հետևաբար նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ։ Դատարանը գտնում է, որ կալանավորումն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ վարույթի քննության այս փուլում Սամվել Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: (…)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստերով. Բողոք բերած անձը՝ պաշտպաններ Ի.Պետրոսյանը և Ա.Բաբաջանյանը նշել են, որ Դատարանի 14.02.2025թ.-ի «Որպես խափանման միջոց կալանքը փոփոխելու և դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ» որոշումն անհիմն է և ոչ իրավաչափ, քանի որ Դատարանն անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին, այդ մասով արտահայտել է սխալ՝ սույն քրեական գործում առկա փաստական տվյալներից չբխող դիրքորոշում: Դատարանը խախտել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նվազագույնի սկզբունքը: Նշված սկզբունքի խախտումը մասնավորապես կայացել է նրանում, որ Դատարանը Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառել է ամենախիստ խափանման միջոց կալանքն այն դեպքում, երբ իրականության մեջ արդեն իսկ հաստատված է եղել այն փաստը, որ Ս.Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությամբ: Մասնավորապես նշված փաստական հանգամանքը հիմնավորվում է նրանով, որ Սամվել Խաչատրյանը, դեռևս սույն քրեական գործի մինչդատական փուլում մոտ 2 ամիս լինելով ազատության մեջ, և նրա նկատմամբ կիրառված լինելով այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները, դրսևորել է մշտապես պատշաճ վարքագիծ և պարտաճանաչ կերպով կատարել է օրենքով և դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված բոլոր պարտականությունները: Անդրադառնալով որոշման առկա այն ձևակերպմանը, թե պաշտպանական կողմը դատալսման ընթացքում հայտնել է, թե «հիմնավոր կասկածը բավարար է», դրա վերաբերյալ հարկ է նշել, որ նման դիրքորոշում չի արտահայտվել: Դատարանի կողմից արտահայտված այդ դիրքորոշումն անհիմն է և չի բխում սույն քրեական գործում առկա փաստական տվյալներից: Սույն քրեական գործի մինչդատական փուլում դատարանների կողմից չի նշվել փախուստի դիմելու վտանգը և դատարանները, քննարկելով Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, մշտապես նշել են, որ այդ հիմքը բացակայում է և առկա չէ մտավախություն առ այն, որ Ս.Խաչատրյանը, լինելով ազատության մեջ, կարող է դիմել փախուստի: Դատարանի կողմից բողոքարկվող որոշմամբ այդ իրավական հարցի վերաբերյալ արտահայտված իրավական դիրքորոշումն անհիմն է, ոչ իրավաչափ և չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից: Դատարանի կողմից պատշաճ իրավական գնահատականի չի առժանացվել այն, որ Ս.Խաչատրյանը հանդիսանում է ՀՀ քաղաքացի, ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է և ունի ընտանիք: Դատարանը բողոքարկվող որոշման մեջ նշել է նաև, որ Ս.Խաչատրյանը, լինելով ազատության մեջ, կարող է կատարել նոր ենթադրյալ հանցավոր արարք, բայց չի նշել, թե իր այդ դիրքորոշումը որ փաստական տվյալից է բխում: Սույն քրեական գործում առկա չէ փաստական տվյալ, որով կարելի էր նման հետևության գալ: Իրականության մեջ առկա է հստակ փաստ առ այն, որ Սամվել Խաչատրյանը սույն քրեական վարույթի քննության դեռևս մինչդատական փուլի ընթացքում մոտ 2 ամիս եղել է ազատության մեջ և նա այդ ժամանակահատվածում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ՝ կատարելով օրենքով և Դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված բոլոր պարտականությունները, բացի այդ, հարկ է արձանագրել նաև այն փաստը, որ Ս.Խաչատրյանը համարվում է դատվածություն չունեցող անձ: Դատարանի կողմից արտահայտված հետևությունն անհիմն է և չի բխում փաստական տվյալից: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու մյուս հիմքին՝ քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելուն, դրա վերաբերյալ պետք է նշել, որ այդ հիմքը բացակայում է և այդ կապակցությամբ Դատարանի կողմից արտահայտված մտավախություններն անհիմն են: Ս.Խաչատրյանը չի կարող խոչընդոտել սույն քրեական գործի քննությանը, քանի որ սույն քրեական գործով նախաքննությունն ավարտվել է, այսինքն չի գտնվում ապացույցների ձեռքբերման ակտիվ փուլում, այլ գտնվում է դատաքննության փուլում և ներկայիս փուլում առկա չէ այնպիսի ապացույց, որի հետազոտմանը կարող է Ս.Խաչատրյանը խոչընդոտել: Ցանկանում ենք նշել, որ սույն քրեական գործով դատակոչվել է միայն մեկ անձ՝ Յուրա Գալստյանը, ով սույն քրեական գործի դատաքննության ընթացքում արդեն իսկ ձերբակալվածի և մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակներով ցուցմունք է տվել և հետևաբար ակնհայտ է, որ Ս. Խաչատրյանը չի կարող որևէ անձի վրա ազդեցություն գործադրել կամ խոչընդոտել սույն քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքին: Բացի այդ, ցանկանում ենք արձանագրել մեկ կարևորագույն փաստական հանգամանք ևս, նախաքննության ընթացքում Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցված եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, որը փոփոխվել է և 2025 թվականի հունվարի 23-ին կայացված նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշմամբ Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել արդեն 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով: Այսինքն, Ս.Խաչատրյանին, ի տարբերություն նախկինի, ներկայումս չի վերագրվում թմրամիջոցի իրացում և եթե նախկինում նախաքննությունն իրականացնող մարմինը նշում էր, որ դեռ պետք է պարզեն բոլոր անձանց շրջանակը և դատարանները խափանման միջոցի հարցը քննարկելիս հաշվի էին առնում այն հանգամանքը, որ Ս.Խաչատրյանին է մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարումը, ապա ներկայումս իրավիճակն այլ է և Ս.Խաչատրյանին չի մեղսագրվում թմրամիջոցի իրացում և վերագրվող արարքի վտանգավորության աստիճանն ավելի նվազ է քան նախկինում: Բացի այդ հարկ է նշել նաև, որ Սամվել Խաչատրյանը սույն քրեական վարույթի քննության ընթացքում արդեն իսկ գտնվել է ազատության մեջ և այդ ժամանակահատվածում որևիցե անձի վրա ազդեցություն չի գործադրել և չի փորձել խոչընդոտել սույն քրեական վարույթի քննության ընթացքին: Ս.Խաչատրյանը սույն քրեական գործի քննության ընթացքում մշտապես դրսևորել է իրավաչափ վարքագիծ և իր վարքագծով փաստել է, որ նա ցանկություն չունի սույն քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելու և այդ կապակցությամբ Դատարանի մտավախություններն անհիմն են և ոչ իրական: Առկա չեն հիմքեր Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու համար: Եթե դատարանը գտնի, որ առկա է Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու համար օրենքով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկը, ապա այդ պարագայում խափանման միջոց ընտրված կալանքը պետք է փոխարինվի այլընտրանքային խափանման միջոցով, քանի որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման դեպքում ևս հնարավոր կլինի ապահովել Ս.Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը սույն քրեական գործի քննության ներկայիս փուլում: Դատարանը չի առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով և Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառել է ամենախիստ խափանման միջոցը՝ կալանքը, այն դեպքում, երբ ակնհայտ է, որ Ս.Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ այլընտրանքային խափանման միջոցների միաժամանակյա համակցված կիրառման դեպքում: Դատարանը հաշվի չի առել, որ Ս.Խաչատրյանը, մոտ 2 ամիս լինելով ազատության մեջ, և նրա նկատմամբ կիրառված լինելով այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները, մշտապես դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ և պարտաճանաչ կերպով կատարել է օրենքով և Դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված բոլոր պարտականությունները: Բողոքարկվող որոշմամբ Դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ նվազագույնի սկզբունքի խախտում: Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի քննության ներկայիս փուլում ամենախիստ խափանման միջոցը, որը կարող է կիրառվել դա այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքն է: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածից և ՄԻԵԴ-ի նախադեպային որոշումից հետևում է, որ տնային կալանքը ևս իրենից ենթադրում է ազատությունից զրկում: Տնային կալանքի կիրառման դեպքում անձը ևս փաստացի գտնվում է անազատության մեջ. ուղղակի առկա է ընդամենը մեկ տարբերություն, որ անձն ի տարբերություն կալանքի՝ գտնվում է ոչ թե կալանավայրում, այլ տանը: Տնային կալանքի կիրառման դեպքում ևս անձին պարտավորեցվում է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: Դատարանի որոշմամբ կարող է արգելվել նաև ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. կարող է նաև արգելվել շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: Վերոնշյալ սահմանափակումների նկատմամբ վերահսկողություն է իրականացվում իրավասու մարմնի կողմից և անձը փաստացի ամբողջությամբ գտնվում է իրավապահ մարմինների հսկողության տակ և այս ամենով է պայմանավորված, որ տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան: Այն հետևությունը, թե միայն խափանման միջոց կալանքի կիրառմամբ է հնարավոր ապահովել Ս.Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը, անհիմն է և ոչ իրավաչափ: Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը պետք է փոխարինվի այլընտրանքային խափանման միջոցով կամ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությամբ, հակառակ դեպքում՝ կխախտվի նվազագույնի սկզբունքը: Վերոգրյալ հիմնավորումներով պաշտպանները խնդրել են. «Բեկանել թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 14.02.2025թ.-ի «Որպես խափանման միջոց կալանքը փոփոխելու և դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ» որոշումը, Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կալանավորման ձևով կիրառված խափանման միջոցը վերացնել կամ դատական ակտը փոփոխել և Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոց կամ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն»: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Այսպիսով՝ հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։ Արամ Ճուղուրյանի գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի վբ-132/07 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը»: Տիգրան Պետրոսյանի գործով 2017թ. նոյեմբերի 15-ի ԵԿԴ/0084/06/16 որոշմամբ զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) (...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)»: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ թեև 01.07.2022թ. ուժի մեջ է մտել ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգիրքը, սակայն սույն դեպքում կիրառելի է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշումն այն մասին, որ. «(…)որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)»։ Այսինքն՝ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը պետք է զերծ մնա Դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի տեսակը, տվյալ դեպքում կալանավորումը անփոփոխ թողնելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Վերաքննիչ դատարանը վերը մեջբերված իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով պաշտպանների փաստարկներին, արձանագրում է, որ 2025 թվականի փետրվարի 14-ին Դատարանը քննարկման առարկա է դարձրել մեղադրյալ Ս․Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը և հիմնավոր հետևության եկել այն մասին, որ մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանին շարունակական կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունն առկա է: Տվյալ դեպքում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի անձը, մեղսագրված հանցանքների բնույթն ու հասարակական վտանգավորությունը, հանցանքների կատարման եղանակը, դրանք կատարելու հանգամանքները, Դատարանը իրավաչափ հետևության է եկել այն մասին, որ առկա է մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, նոր հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու վտանգները ու այդ վտանգները կարելի է չեզոքացնել միայն կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի պայմաններում: Պաշտպանների պնդումները հակառակի մասին չեն բխում վարույթի օբյեկտիվ տվյալներից: Վերաքննիչ դատարանը վարույթի նյութերն ուսումնասիրելով ևս գտնում է, որ կալանքից բացի այլընտրանքային խափանման միջոցները դատաքննության այս փուլում դեռևս ի զորու չեն կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Պաշտպանները ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանքից բացի որևէ այլ խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար։ Ինչ վերաբերում է Ս.Խաչատրյանի անձի և քննության որոշակի փուլում վերջինիս դրսևորած վարքագծի վերաբերյալ պաշտպանների ներկայացրած փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքներն ինքնին, սույն որոշման մեջ արված վերլուծության համատեքստում, բավարար չեն այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, նոր հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու մտահոգությունները չեզոքացնելու համար: Այլ կերպ՝ հիմնավոր են նաև Դատարանի այն հետևությունները, որ քրեական գործի քննության տվյալ փուլում կալանքն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: Ամփոփելով սույն որոշման մեջ տեղ գտած դատողություններն ու եզրահանգումները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելով, Դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ուստի վիճարկվող որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանների բողոքը` մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպաններ Ի.Պետրոսյանի և Ա.Բաբաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ԵԴ1/0397/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 24-03-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 13-05-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից, 1-ին հատոր՝ 68 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 39 թերթ: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 13-05-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից, 1-ին հատոր՝ 68 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 39 թերթ: |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 39392/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 26-08-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 25-08-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Բաբաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Սամվել Խաչատրյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/՝ մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու , անփոփոխ թողնելու , այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ 25.07.2025թ. որոշումը , Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը փոփոխել վարչական հսկողությամբ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 17-09-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 26-09-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/0397/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ Ու Մ «26» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպան Արամ Բաբաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հուլիսի 25-ի որոշումը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական ընթացքը. ԵԴ1/0397/01/25 (84101925) քրեական վարույթով Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 44-396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով այն բանի համար, որ. «[Ն]ա խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջներն, օժանդակել է ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցների մաքսանենգությանը և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար ապօրինի փորձել է ձեռք բերել այն: Այսպես. ՀՀ քաղաքացի Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը, նպատակ ունենալով ՀՀ-ում անձնական օգտագործման նպատակով ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, թմրամիջոց ապօրինի տեղափոխելուն օժանդակելու դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ում բնակվող իր ընկեր Գուրգեն Առաքելյանի հետ պայմանավորվածության համաձայն, նախապես խոստացել է ձեռք բերել առանձապես խոշոր չափերով «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը: Հանցավոր մտադրությունն իրագործելու և չբացահայտվելու նպատակով Սամվել Խաչատրյանն իր հարևան Յուրա Գալստյանին առաջարկել է անձնագրային տվյալները տրամադրել մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով փոստային առաքանու միջոցով թմրամիջոց ձեռք բերելու համար: Յուրա Գալստյանի համաձայնությունը ստանալուց հետո, վերջինիս անձնագրային տվյալները փոխանցել է Գուրգեն Առաքելյանին՝ մաքսանենգությամբ ՀՀ ուղարկվող թմրամիջոցների առաքանին Յուրա Գալստյանի անունով ձևակերպելու նպատակով: Այնուհետև, պայմանավորվածության համաձայն, ԱՄՆ-ում Գուրգեն Առաքելյանը քրեական վարույթով չպարզաբանված հանգամանքներում ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը, որը թաքցրել է ջրաներկի տուփում և ՀՀ առաքելու համար ԱՄՆ-ում հանձնել է բեռնափոխադրող ընկերությանը, որի համար լրացվել է Յուրա Գալստյանի տվյալներով 188155687 համարի բեռնագիրը: 2024 թվականի մայիսի 16-ին ժամը 13.30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊԵԿ մաքսային ծառայողները մաքսային հսկողություն գոտում զննման են ենթարկել ԱՄՆ-ից՝ «Տրանս Շիփինգ» ՍՊ ընկերության միջոցով «Յուրա Գալստյան» անվամբ ՀՀ ներմուծված 188155687 համարի առաքինին, ինչի արդյունքում դրանում հայտնաբերվել է «Washable projekt paint neon» լատինատառ գրառմամբ ջրաներկի տուփ, որի 8 սրվակը լցված է եղել առանձնապես խոշոր չափերով 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցով: Նույն օրը ՀՀ ՊԵԿ մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացվել է «վերահսկելի մատակարարում և գնում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում, որի շրջանակներում վերոհիշյալ աշխատակիցների կողմից թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանիում հայտնաբերված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը փոխարինվել է նմանատիպ այլ զանգվածներով և դրանք տեղադրվել են նույն համարի միջազգային փոստային առաքանիում՝ դրան տալով իր սկզբնական տեսքը: Այնուհետև Սամվել Խաչատրյանն առաքանին ՀՀ տեղափոխելու վերաբերյալ հաղորդագրություն ստանալուց հետո, տեղեկացրել է Յուրա Գալստյանին, որից հետո վերջինիս հետ գնացել է Երևան քաղաքի Մոլդովական փողոցի 27 շենքի բակ և փորձել ձերք բերել հիշյալ թմրամիջոցը, սակայն վերջինս իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի կարողացել ավարտին հասցնել մաքսանենգությամբ ՀՀ առաքված և առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար նախատեսված «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ձեռք բերելու մտադրությունը, քանի որ «վերահսկելի մատակարարում և գնում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում հիշյալ զանգվածները փոխարինվել էին նմանատիպ այլ զանգվածներով, իսկ առաքանին ստանալուց հետո ձերբակալվել և տեղափոխվել են ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչություն, որտեղ Յուրա Գալստյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թիվ 188155687 համարի միջազգային փոստային առաքանին և դրանում առկա, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցին փոխարինված նմանատիպ զանգվածները»։ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 25-ի ԵԴ1/0397/01/25 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը թողնվել է անփոփոխ և ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամսով՝ մինչև 2025 թվականի նոյեմբերի 8-ը։ Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանը պարտավորեցվել է 2025 թվականի օգոստոսի 8-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ ք․ Երևան, Մոլդովական փողոց, 29/5 շենք, 89 բնակարան հասցեն և նույն ժամանակահատվածում այդ վայրում չհյուրընկալել այլ անձանց, բացառությամբ՝ պաշտպանների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով սահմանված մերձավոր ազգականների, չօգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, չունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, բացառությամբ՝ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի։ 2025 թվականի օգոստոսի 26-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել օգոստոսի 25-ին) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 25-ի ԵԴ1/0397/01/25 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպան Արամ Բաբաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքը: Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի սեպտեմբերի 16-ին։ 2025 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպան Արամ Բաբաջանյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ: Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Մեղադրյալ Սամվել Անդրանիկի Խաչատրյանի պաշտպան Արամ Բաբաջանյանն իր կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է «Բեկանել թիվ ԵԴ1/0397/01/25 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 25.07.2025թ.-ի «Խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ» որոշումը, Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները վերացնել կամ դատական ակտը փոփոխել և Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունից տնային կալանքը փոփոխել մեկ այլ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ վարչական հսկողությամբ:»։ Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշվել է հետևյալը. «(…) Դատարանը, քննության առնելով Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ ժամկետը երկարաձգելու հարցը, կայացրել է չպատճառաբանված որոշում և որոշման մեջ վկայակոչել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդվածներ, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներ, ինչպես նաև ՄԻԵԴ-ի կողմից կայացված նախադեպային վճիռներ, որոնք վերաբերելի են խափանման միջոց կալանքին, այլ ոչ թե այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքին, այն դեպքում, որ սույն որոշմամբ պետք է կայացվեր այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի երկարաձգման վերաբերյալ որոշում, այլ ոչ թե կալանքի։ Դատարանը նույնիսկ իր որոշումը վերնագրել է՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու վերաբերյալ որոշում: Դատարանի կողմից կայացված որոշումը ընդհանրապես չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից. դրա մասին է վկայում նաև այն փաստը, որ Դատարանը բողոքարկվող որոշման 4-րդ կետում «Դատարանի հիմնավորումները, իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը» բաժնում նշել է՝ «Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Արմեն Գևորգյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ»։ (…) Բացի այդ, ցանկանում եմ նաև նշել, որ Դատարանը բողոքարկվող որոշման 3.2-րդ կետում սխալ է արձանագրել իմ կողմից արտահայտված դիրքորոշումը: Ես այդ դատական նիստում չեմ նշել, որ «(…) իսկ եթե դատարանը կգտնի, որ այն պիտանի խափանման միջոց չէ, ապա ամենածանր ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցը այս դեպքում կարող է լինել տնային կալանքը»: Ես այդ դիրքրոշումը արտահայտել էի նախորդ՝ 08.05.2025թ.-ի դատական նիստին, որի ժամանակ դատարանը կայացրել էր որոշում, որով Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը փոխարինել էր այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությամբ և Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ համակցված կիրառել էր՝ տնային կալանք, գրավ և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցները: Այսպիսով, ցանկանում եմ նշել, որ նույնիսկ պաշտպանական կողմի դիրքորոշումը պատշաճ կերպով չի արձանագրվել բողոքարկվող որոշման մեջ: Այսպիսով, գտնում եմ, որ վերը թվարկված քրեադատավարական օրենքի խախտումներն էական են, քանի որ հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի պահանջների, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ և ՄԻԵԿ-ով նախատեսված իրավունքների խախտման: (…) Պաշտպանական կողմը, հաշվի առնելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից վերոնշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը սույն հատուկ վերանայման բողոքով, քննարկման առարկա չի դարձնում հիմնավոր կասկածի բացակայության հարցը: (…) Այսպես, սույն քրեական գործի մինչդատական փուլում Դատարանների կողմից չի նշվել փախուստի դիմելու վտանգը և Դատարանները, քննարկելով Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, մշտապես նշել են, որ այդ հիմքը բացակայում է և առկա չէ մտավախություն առ այն, որ Ս. Խաչատրյանը, լինելով ազատության մեջ, կարող է դիմել փախուստի: Գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից բողոքարկվող որոշմամբ այս իրավական հարցի վերաբերյալ արտահայտված իրավական դիրքորոշումն անհիմն է, ոչ իրավաչափ և բացարձակապես չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից: Այսպես, Դատարանի կողմից պատշաճ իրավական գնահատականի չի արժանացվել այն, որ Ս. Խաչատրյանը հանդիսանում է ՀՀ քաղաքացի, ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է և ունի ընտանիք: Դատարանը բողոքարկվող որոշման մեջ նշել է նաև, որ Ս. Խաչատրյանը, լինելով ազատության մեջ, կարող է կատարել նոր ենթադրյալ հանցավոր արարք, բայց չի նշել, թե իր այդ դիրքորոշումը որ փաստական տվյալից է բխում: Վստահաբար գտնում եմ, որ սույն քրեական գործում առկա չէ գեթ մեկ փաստական տվյալ, որով կարելի էր նման հետևության գալ: Գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից այս իրավական հարցի վերաբերյալ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը ոչ մի աղերս չունի իրականության հետ և ընդհանրապես չի հիմնավորվում որևէ փաստական տվյալով և ուղղակի գտնվում է անհիմն ենթադրության մակարդակում: Ավելին՝ իրականության մեջ առկա է հստակ փաստ առ այն, որ Սամվել Խաչատրյանը սույն քրեական վարույթի քննության դեռևս մինչդատական փուլի ընթացքում մոտ 2 ամիս եղել է ազատության մեջ և նա այդ ժամանակահատվածում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ՝ կատարելով օրենքով և Դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված բոլոր պարտականությունները, բացի այդ, ցանկանում եմ արձանագրել նաև այն փաստը, որ Ս.Խաչատրյանը համարվում է դատվածություն չունեցող անձ: Այսպիսով, գտնում եմ, որ այս իրավական հարցի վերաբերյալ Դատարանի կողմից արտահայտված հետևությունն անհիմն է և չի բխում որևէ փաստական տվյալից: (…) Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու մյուս հիմքին՝ քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելուն, դրա վերաբերյալ ցանկանում եմ նշել, որ այդ հիմքը ևս բացակայում է և այդ կապակցությամբ Դատարանի կողմից արտահայտված մտավախությունները ևս անհիմն են և իրականության մեջ գոյություն չունեցող: Գտնում եմ, որ ուղղակի ակնհայտ է, որ Ս. Խաչատրյանը ոչ մի կերպ չի կարող խոչընդոտել սույն քրեական գործի քննությանը, քանի որ սույն քրեական գործով նախաքննությունն ավարտվել է, այսինքն սույն քրեական գործը չի գտնվում ապացույցների ձեռքբերման ակտիվ փուլում, այլ գտնվում է հիմնական դատական լսումների փուլում և ներկայիս փուլում առկա չէ այնպիսի ապացույց, որի հետազոտմանը Ս.Խաչատրյանը կարող է խոչընդոտել: Պաշտպանական կողմը գտնում է, որ եթե, այնուամենայնիվ, Դատարանը գտնի, որ առկա է Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու համար օրենքով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկը, ապա այդ պարագայում խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը պետք է փոխարինվի վարչական հսկողությամբ, քանի որ այդ կերպ ևս հնարավոր կլինի ապահովել Ս. Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը սույն քրեական գործի քննության ներկայիս փուլում: Վերոգրյալի լույսի ներքո գտնում եմ, որ Դատարանը չի առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով և Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգել է այն դեպքում, որ անձի իրավունքները ավելի նվազ սահմանափակող խափանման միջոց՝ վարչական հսկողության կիրառման դեպքում ևս հնարավոր կլիներ ապահովել Ս. Խաչատրյանի պատշաճ վարքագիծը և չեզոքացնել դրա վերաբերյալ առկա մտավախությունները: Դատարանի որոշումն անհիմն է, քանի որ այդ որոշման մեջ վկայակոչված մի շարք հոդվածներ և նախադեպային որոշումներ ընդհանրապես վերաբերելի չեն տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցին: (…) Դատարանը պատշաճ իրավական գնահատականի չի արժանացրել ժամանակի հոսքը և այդ ժամանակահատվածում կատարված դատավարական վարութային գործողությունները, դատավարության փուլը, մասնավորապես այն, որ սույն քրեական գործը ներկայումս գտնվում է հիմնական դատական լսումների փուլում և արդեն իսկ հետազոտվել են գրավոր ապացույցները և այդ հանգամանքը համադրելով այն փաստի հետ, որ սույն քրեական գործում առկա է փաստական տվյալ առ այն, որ Սամվել Խաչատրյանը դեռևս սույն քրեական գործի նախաքննության փուլում, երբ քրեական վարույթը դեռևս գտնվել էր ապացույցների ակտիվ ձեռքբերման փուլում մոտ 2 ամիս լինելով ազատության մեջ, և նրա նկատմամբ կիրառված լինելով այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները, դրսևորել է մշտապես պատշաճ վարքագիծ և պարտաճանաչ կերպով կատարել է օրենքով և դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված բոլոր պարտականությունները: (…) Գտնում եմ, որ վարչական հսկողություն այլընտրանքային խափանման միջոցը այս դեպքում ամբողջությամբ պիտանի է, քանի որ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ վարչական հսկողության կիրառման պայմաններն այնպիսին են, որ անձը պարտավորվում է իր վրա մշտապես կրել էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին, ինչը լիարժեք հնարավորություն է տալիս իրավապահ մարմիններին ամբողջությամբ վերահսկել անձի վարքագիծը: (…) Վերոգրյալի լույսի ներքո գտնում եմ, որ այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողության ամենախիստ պայմաններով կիրառելու և այդ խափանման միջոցի հետ միասին արդեն իսկ համակցված 1 միլիոն ՀՀ դրամի չափով գրավի կիրառման դեպքում չեզոքանում են բոլոր ենթադրյալ մտավախությունները: Ելնելով վերոգրյալից՝ գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից կայացված բողոքարկվող դատական ակտը պատշաճ պատճառաբանված չէ, չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից և այդ որոշման մեջ առկա են բազմաթիվ թերություններ, որով էլ խախտվել է Ս. Խաչատրյանի արդար դատաքննության իրավունքը: (…): Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ առերևույթ (prima facie) հաստատված է համարում մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի կողմից ենթադրյալ հանցանքներ կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը (թեև հիմնավոր կասկածի առկայությունը հատուկ վերանայման բողոքում վիճարկված չէ)։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ (…)»։ Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»: Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը: Առաջին ատյանի դատարանն, անդրադառնալով Ս.Խաչատրյանի կողմից փախուստի դիմելու կամ թաքնվելու հավանականությանը՝ վարույթի այս փուլում դրանց ռիսկը քիչ հավանական է համարել, քանի որ ինչպես նշվել է Դատարանի կողմից կայացված նախորդ որոշման մեջ՝ մեղադրյալը ՀՀ-ում մշտապես բնակվող է, ունի ընտանիք և սոցիալական ամուր կապեր: Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելուն՝ Դատարանն արձանագրել է, որ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի պայմաններում ապահովվում է մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, որպիսի եզրահանգման գալու համար հիմք է հանդիսացել մեղադրյալ Ս.Խաչատրյանի կողմից նախաքննության ընթացքում 2 ամիս ժամանակով վարչական հսկողության տակ գտնվելու և իր կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ չդրսևորելու հանգամանքը: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությանն, ապա Դատարանը գտել է, որ այն թերևս նվազ չափով, բայց շարունակում է առկա լինել: Դատարանը հանգել է այն հետևության, որ վերլուծված հանգամանքների միասնությունը հնարավորություն է տալիս ողջամիտ դատողություններ անելու այն մասին, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քննության տվյալ փուլում կարող է ապահովվել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ: Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և որոշմամբ կատարված եզրահանգումները՝ գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը թեև նվազել է, սակայն շարունակում է առկա լինել: Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - Սամվել Խաչատրյանն ենթադրաբար օժանդակել է ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 477,67 գրամ «հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցների մաքսանենգությանը, - քրեական վարույթով դեռևս հետազոտված չեն բոլոր ապացույցները, - մեղադրյալը որոշակի փոխհարաբերություններ ունի վարույթով անցնող անձանց հետ, - մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանին մեղսագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես՝ մեղադրյալին մեղսագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործության օժանդակություն, որի համար պատիժ է նախատեսվում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով, և միջին ծանրության հանցագործության կատարում (հանցափորձ), որի համար պատիժ է նախատեսվում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով: Հարկ է արձանարգրել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»: Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև միայն հանցագործությունների ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն մեղադրյալ Սամվել Խաչատրյանին վերագրվող հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում: Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով, և որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցի (միջոցների) կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող՝ ի հակադրություն հատուկ վերանայման բողոքում նշված փաստարկների։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ բողոքաբերի կողմից չեն ներկայացվել բավարար փաստական տվյալներ, որոնք կհիմնավորեին վարույթի տվյալ փուլում մեղադրյալին վարչական հսկողություն կամ ազատության սահմանափակման հետ չկապված այլ խափանման միջոցներ կիրառելու անհրաժեշտությունը և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նրա նկատմամբ տնային կալանքը շարունակաբար կիրառելու ոչ իրավաչափ լինելը։ Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս չկա վստահություն Սամվել Խաչատրյանի նկատմամբ առ այն, որ լիակատար ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում վերջինը կդրսևորի իրավաչափ վարքագիծ, և նման ոչ իրավաչափ վարքագծի զսպման լավագույն մեխանիզմը շարունակում է հանդիսանալ տնային կալանք խափանման միջոցը։ Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքում բերված այն փաստարկներին, որ «(…) Դատարանը, քննության առնելով Ս. Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու, անփոփոխ թողնելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ ժամկետը երկարաձգելու հարցը, կայացրել է չպատճառաբանված որոշում և որոշման մեջ վկայակոչել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդվածներ, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներ, ինչպես նաև ՄԻԵԴ-ի կողմից կայացված նախադեպային վճիռներ, որոնք վերաբերելի են խափանման միջոց կալանքին, այլ ոչ թե այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքին (…)։ Դատարանի կողմից կայացված որոշումը ընդհանրապես չի բխում սույն քրեական գործի փաստական տվյալներից. դրա մասին է վկայում նաև այն փաստը, որ Դատարանը բողոքարկվող որոշման 4-րդ կետում «Դատարանի հիմնավորումները, իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը» բաժնում նշել է՝ «Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Արմեն Գևորգյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ»։ (…)» ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատական ակտի հիմնավորումներն ու պատճառաբանություններն ուղղված են տնային կալանք խափանման միջոցի շարունակաբար կիրառմանն, իսկ բողոքաբերի կողմից մեջբերված ձևակերպումը, որը տեղ է գտել դատական ակտում, Վերաքննիչ դատարանը դիտարկում է որպես տեխնիկական վրիպակի արդյունք, որը, սակայն, չի հանգեցրել դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ 2025 թվականի հուլիսի 25-ին ԵԴ1/0397/01/25 քրեական վարույթով որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է ճիշտ դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 25-ի ԵԴ1/0397/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 26-09-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 03-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը` «53» թերթից, 2-րդ հատորը` «55» թերթից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 03-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը` «53» թերթից, 2-րդ հատորը` «55» թերթից |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 92920/25 |