Գործ հ.ԵԴ1/0390/01/25
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

09 մարտի 2025թ. ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ
ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան/

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով <<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին>> Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Ս․Գզոգյան/ 2026թ․ հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/0390/01/25 որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ քննվում է թիվ ԵԴ1/0390/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Տիգրան Սոսի Վարդանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Առաջին ատյանի դատարանի 2026թ․ հունվարի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Տիգրան Սոսի Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորումը փոխվել է և որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով, որի սկիզբը հաշվվել է փաստացի կիրառման պահից և բացակայելու արգելքը։ Մեղադրյալ Տիգրան Սոսի Վարդանյանին պարտավորեցվել է չլքել իր բնակության տարածքը՝ ք.Վաղարշապատ, Տերյան 9 հասցեն:
Արգելվել է մեղադրյալ Տիգրան Սոսի Վարդանյանին ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց /ովքեր չեն բնակվում իր հետ նույն հասցեում, բացառությամբ իր պաշտպանի/։
Տնային կալանքի մասով որոշման կատարումը և մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությանը:
Մեղադրյալի նկատմամբ հսկողությունը որոշվել է իրականացնել Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ 04․02․2026թ. հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանը:
Վերաքննիչ դատարանի 2026թ․ փետրվարի 16-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել են վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով և դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 26․02․2026թ․:
Վերաքննիչ դատարանի 26․02․2026թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքի քննության ժամկետը երկարաձգվել է 10/տաս/ օրով և դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2026թ․ մարտի 09-ը։
Հատուկ վերանայման բողոքի կապակցությամբ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից պատասխան, բացատրություններ, նյութեր և միջնորդություններ չեն ներկայացվել։

2․Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Տիգրան Սոսի Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ՝ <<․․․ նա 2024թ․ հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը 11:00-ից 11:30-ն ընկած ժամանակահատվածում, իր կողմից շահագործվող <<Mercedes C 180>> մակնիշի՝ 12 TG 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով, էջմիածին քաղաքից դեպի Երևան ուղևորափոխադրում իրականացնելու ընթացքում, Արմավիրի մարզի <<Զվարթնոց>> բնակավայրի հատվածից որպես ուղևոր վերցրել է 26.01.1988թ. ծնված Հրանտ Յուրայի Մնացականյանին և շարժվել Երևան քաղաքի ուղղությամբ: Հասնելով Արարատի մարզի, Արգավանդ գյուղի խաչմերուկից դեպի Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտա տանող ճանապարհի աջակողմյան հատվածում գտնվող կամուրջի մոտ, փոխադրման ուղեվարձի սահմանվածից թանկ պահանջելու հարցի շուրջ վիճաբանության մեջ է մտել հետևի նստատեղին նստած Հրանտ Մնացականյանի հետ, որի ընթացքում սկսել են փոխադարձ հայհոյանքներ հնչեցնել միմյանց հասցեին, ինչից հետո վիճաբանությունը շարունակվել է ավտոմեքենայից դուրս, որի ընթացքում Հրանտ Մնացականյանն իր հետ նախապես վերցրած, սուր կտրող-ծակող գործիք համարվող դանակով Տիգրան Վարդանյանին մարմնական վնասվածք պատճառելու ուղղակի դիտավորությամբ հարված է հասցրել վերջինիս ձախ ձեռքի արմունկի հատվածին և փորձել է դիմել փախուստի, սակայն Տիգրան Վարդանյանն իր կողմից շահագործվող <<Mercedes C 180>> մակնիշի՝ 12 TG 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի բեռնախցիկից վերցնելով սուր կտրող-ծակող գործիք համարվող դանակը, և, հետապնդելով Հրանտ Մնացականյանին, վերջինիս ապօրինաբար կյանքից զրկելու՝ սպանելու ուղղակի դիտավորությամբ, նշված դանակով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Հրանտ Մնացականյանի կենսական օրգաններին՝ պատճառելով կրծքավանդակի զույգ կեսերի ծակած-կտրած թափանցող վերքերի ձևով՝ զուգորդված սրտապարկի, սրտի, լյարդի վնասումներով մարմնական վնասվածքներ, որի արդյունքում առաջացած տրավմատիկ-հեմոոագիկ շոկից Հրանտ Մնացականյանը զրկվել է կյանքից>>:
Սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը, արձանագրել է, հետևյալը․
<<․․․ վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Տիգրան Սոսի Վարդանյանի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործ վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Տիգրան Սոսի Վարդանյանի կալանքի հիմքերին, Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, այն մասով, որ մեղադրյալը մնալով ազատության մեջ՝ կարող է խոչընդոտել վարույթի քննությանը և դիմել փախուստի։ Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ բոլոր վկաները, բացառությամբ՝ մեկ վկայի, որն ըստ ստացված տեղեկությունների բացակայում է ՀՀ-ից, հարցաքննվել են, հարցաքննվել է նաև տուժողը, ուստի էապես նվազել է գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքը։
Բացի այդ, շուրջ 1 ամիս 10 օր մեղադրյալը գտնվել է տնային կալանքի տակ, և այդ ընթացքում չի փորձել դիմել փախուստի կամ խոչընդոտել գործի քննությանը, ինչը հիմնավորում է Դատարանի դիրքորոշումը, որ մեղադրյալը կշարունակի դրսևորել պատշաճ վարքագիծ։
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ հիշյալ մտավախությունը հնարավոր է չեզոքացնել, և մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցների կիրառմամբ, մասնավորապես՝ տնային կալանքով և բացակայելու արգելքով։ Դատարանի հիշյալ դիրքորոշումը հիմնված է նաև այն պատճառաբանության վրա, որ վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է` չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Տիգրան Սոսի Վարդանյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ պետք է կիրառել տնային կալանքը` 3 /երեք/ ամիս ժամկետով և բացակայելու արգելք։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ պետք է մեղադրյալին արգելել ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց /ովքեր չեն բնակվում նույն հասցեում, բացառությամբ իր պաշտպանին/։
Դատարանը գտնում է, որ տնային կալանքի մասով որոշման կատարումը և մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությանը, իսկ մեղադրյալի նկատմամբ հսկողությունը պետք է իրականացնել Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով։ /․․․/>>:

3․ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով։
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանն իր ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքում գտնում է, որ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026թ․ հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/0390/01/25 դատական ակտը հիմնավոր և օրինական չէ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ։
Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի գնահատել վարույթով ձեռք բերված փաստական տվյալները և կատարել է քրեական դատավարության տվյալ փուլից չբխող դատողություններ:
Մասնավորապես՝ Տիգրան Սոսի Վարդանյանի մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 1-ին, որի սանկցիան նախատեսում է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ 8-15 տարի ժամկետով:
Քննարկելով Տիգրան Վարդանյանին վերագրվող արաքի բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, վերլուծելով գործում առկա փաստական տվյալները և գնահատելով արարքի առանձնահատկությունները, շարժառիթը մեղքի ձևը, դրա հետևանքները, հարկ է արձանագրել, որ Տիգրան Վարդանյանին վերագրվող արարքն օժտված է հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանով և բնույթով:
Բացի այդ, կարևոր հանգամանք է նաև արձանագրել, որ մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանը, 2024թ․ հոկտեմբերի 16-ին՝ դեպքից հետո, դիմել է փախուստի:
Սույն դեպքում, բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ կալանքի տակ չգտնվելու դեպքում քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու կամ առավել մեղմ պատասխանատվության հասնելու նպատակով կարող է թաքնվել քննությունից կամ անօրինական ազդեցություն գործադրել վարույթի մասնակիցների վրա, որպիսի պայմաններում Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ կալանքի կիրառումն ու դրա ժամկետի երկարացումն անհրաժեշտություն է:
Մինչդեռ՝ վիճարկվող որոշման կայացմամբ, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որևէ կերպով ծանր հանցագործության մեջ մեղադրվող Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ կալանավորման ձևով ընտրված խափանման միջոցը փոփոխելու օբյեկտիվ հիմնավորում չի ներկայացվել, առավել ևս, երբ դատաքննությունը դեռևս գտնվում է ապացույցների հետազոտման փուլում:
Բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ սույն դեպքում մեղադրյալ Տիգրան Սոսի Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը ոչ միայն ի զորու չեն ապահովելու վերջինիս պատշաճ վարքագիծը, այլև դրանց կիրառելիությունը /մասն․ տնային կալանքի/ վերահսկելու պատշաճ գործիքակազմի բացակայության պայմաններում հնարավոր չէ ապահովել վերջինիս պատշաճ վարքագիծը:
Ողջամտորեն կարելի է ենթադրել և փաստել, որ դեռևս չեն վերացել և բարձր են մնում մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հավանականությունը, մասնավորապես՝ խոչընդոտել քրեական վարույթին՝ վարույթին ներգրավված մասնավոր մասնակիցների վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու եղանակով՝ իր օգտին ցուցմունքներ տալու։
Մեղադրանքի կողմից ողջամիտ ենթադրությունը հիմնված է նաև այն փաստական տվյալների վրա, որ մեղադրյալ Տիգրան Սոսի Վարդանայնին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առանձնապես ծանր հանցանքի կատարում, որի համար որպես հիմնական պատիժ նախատեսված է բացառապես ազատազրկման ձևով՝ 8-ից 15 տարի ժամկետով, հետևաբար, մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը, ինչպես նաև վերագրվող ենթադրյալ արարքի բնույթը, հանդիսանում են հանցանք կատարելու, ինչպես նաև գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր:
Նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև նյութերում առկա մի շարք հանգամանքներով, մասնավորապես՝
1/ դատաքննությունը շարունակվում է և դեռևս հիմնական դատական լսումների ընթացքում անհրաժեշտ է հարցաքննել վարույթով առանցքային նշանակություն ունեցող վկաներին։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ մեղադրյալի ազատության իրավունքի սահմանափակման աներկբա անհրաժեշտությունը գնահատելով ավելի բարձր նշանակության բարիքի, այն է՝ հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից՝ ապահովելով հանրային և մասնավոր շահերի ողջամիտ հավասարակշռությունը, անձի ազատության սահմանափակման հիմնավորվածությունը, բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ առկա են <<վերաբերելի>> և <<բավարար>> հիմքեր առ այն, որ մեղադրյալ Տիգրան Սոսի Վարդանյանը, իր նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում, կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի միջամտել դատաքննության բնականոն գործընթացին և դրանով պայմանավորված չկատարել քրեադատավարական օրենքով իր վրա դրված պարտականությունը, որպիսի հանգամանքներն ինքնին համապատասխանում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված իրավաչափ նպատակներին, վերջինիս կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու հավանակությունը բարձր է և առկա են նշաններ, որոնք արտացոլում են իրական հանրային շահի գոյությունը, որը, անկախ անմեղության կանխավարկածից, գերակայում է մեղադրյալի ազատության իրավունքի նկատմամբ:
Հարկ է փաստել, որ հիմնավոր է նաև ենթադրությունն առ այն, որ Տիգրան Վարդանյանը կարող է նաև դիմել փախուստի՝ սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունից ելնելով, քանի որ վերջինիս մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրեսնգրքով նախատեսված այնպիսի արարք, որը դասվում է առանձնապես ծանր հանցագործությունների շարքին և նախատեսում է պատիժ մինչև 15 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով:
Այդ առումով հարկ է մեջբերել նաև, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի և Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի արտահայտած այն դիրքորոշումը, որ անձին սպառնացող պատժի խստությունը հանդիսանում է փախուստի դիմելու կամ նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարր /տես. Mamedova v. Rսssia, 1 հունիսի 2006թ. վճիռը, գանգատ թիվ 7064/05/ կետ 74, Panchenko v. Rսssia 2005թ. փետրվարի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45100/98, կետ 102, Ilijkov v. Bսlgaria, 2001թ. հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33977/96, կետ 81/: /տես. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Վահագն Պողոսյանի վերաբերյալ 2013 թվականի փետրվարի 15-ի որոշումը/:
Ավելին՝ թեև դատարանի կողմից լրացուցիչ սահմանափակումներ են կիրառվել մեղադրյալ Տիգրան Սոսի Վարդանյանի կողմից վարույթով ներգրավված մյուս մեղադրյալների հետ շփվելու, ինչպես նաև հեռախոսային խոսակցություններ և նամակագրություն ունենալու վերաբերյալ արգելք սահմանելուն, ապա հարկ է փաստել, որ տնային կալանք, վարչական հսկողության, գրավ, բացակայելու արգելք տեսակի խափանման միջոցների կիրառման դեպքում անձի նկատմամբ հսկողությունն իրականացվում է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից և մեղադրյալի կողմից վարույթով հետաքրքրություն ունեցող անձանց հետ շփվելու արգելքը հաստատապես պահպանելը և օբյեկտիվ իրականության մեջ պատշաճ վերահսկողություն իրականացնելը գրեթե հնարավոր չէ՝ պատշաճ գործիքակազմի բացակայության պատճառով:
Եվ վերջում ամենակարևորը․
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2025թ․ նոյեմբերի 24-ի որոշմամբ հստակ արձանագրվել է հետևյալը.
<</…/
Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշման` խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո գտնում է, որ այդ հիմնավորումները չեն բխում դրանցից, որպիսի պայմաններում այդ հիմնավորումներն ընդունելի չեն Վերաքննիչ դատարանի համար:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դեռևս չեն իրականացվել դատավարական մի շարք գործողություններ, ինչն էլ հիմք է տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ դեռևս առկա են և որոշ չափով չեն նվազել մեղադրյալի կողմից վերջինիս վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականություններից խուսափելու և փախուստի դիմելու ռիսկերը:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ փաստարկները։
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դեռևս 2024թ․ դեկտեմբերի 11-ին կայացված որոշմամբ արձանագրվել է, որ մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարելուց անմիջապես հետո դեպքի վայրից դիմել է փախուստի` վերացնելով ենթադրյալ հանցանքի հետքերը: Մասնավորապես՝ իր անձնական իրերի և ավտոմեքենայի վրայից մաքրել է ենթադրյալ հանցանքի հետքերը, ինչպիսի հանգամանքը հաստատվել է վկա Գեղամ Տոնիկյանի հարցաքննության արձանագրությամբ, տեսագրության զննության արձանագրությամբ, վկա Ռուբեն Հովհաննիսյանի հարցաքննության արձանագրությամբ, ուստի ողջամտորեն առկա է հավանականություն, որ ազատության մեջ գտնվելով` մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի, մինչդեռ, սույն որոշմամբ վերջինս հակադարձել է իր իսկ կողմից արձանագրված էական և որոշիչ հանգամանքին` նշելով, որ <<հիշյալ մտավախությունը հնարավոր է չեզոքացնել, և մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցների կիրառմամբ, մասնավորապես՝ տնային կալանքով և բացակայելու արգելքով>>` առանց արձանագրելու այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտային հանգելու հիմնավոր հետևության, որ նշյալ ռիսկը նվազել է այն աստիճան, որ մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու կամ վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը հնարավոր է չեզոքացնել կալանքից զատ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական՝ դատալսումների փուլում, դեռևս պետք է կատարվեն որոշակի ապացուցողական և դատավարական գործողություններ, ինչը վկայում է մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների ոչ պատշաճ կատարման, մասնավորապես, գործի քննությանը ապօրինի խոչընդոտելու հավանականության առկայության մասին, Տիգրան Վարդանյանին վերագրվում է մարդու կյանքի դեմ ուղղված ենթադրյալ առանձնապես ծանր հանցագործության կատարում։
Տիգրան Վարդանյանին վերագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև՝ հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, մեղքի ձևը, կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը /մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ մեղսագրվող արարքը՝ դասվում է առանձնապես ծանր հանցանքների շարքին, որի համար՝ նախատեսվում է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ ութից տասնհինգ տարի ժամկետով/, էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված այլ խափանման միջոցները բացի կալանքից բավականաչափ գործիքակազմ չունեն՝ մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ ամբողջ ծավալով հսկողություն իրականացնելու համար, իսկ նման խափանման միջոցների կիրառման համար անհրաժեշտ է անձի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավորության մասին որոշակի տեղեկությունների առկայություն կամ ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու օբյեկտիվ հնարավորության բացակայություն, ինչը սույն դեպքում բացակայում է:
Հաշվի առնելով մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի կողմից՝ ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու բարձր հավանականության մասին վկայող վերոգրյալ հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառումը, մասնավորապես՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը անբավարար են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, այսինքն` դեռևս առկա է մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար` կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը, դատաքննության տվյալ փուլում ենթակա է վերացման և փոփոխման>>։
Առերևույթ բավարար հիմքեր կան գալու հիմնավոր հետևություններին առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը, վերադաս դատարանի կողմից հատուկ վերանայման բողոքը բավարարելու արդյունքում ստացված դատական ակտով արձանագրված հիմնավորումների շրջանակներում, ըստ էության, որևէ նշանակության չի տվել դրանում արձանագրված՝ Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու իրավաչափության պայմաններին, հիմքերին և հիմնավորումներին, և հրավիրված առաջին իսկ դատական նիստով, կրկին անգամ քննարկելով Տ.Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետի երկարացման հարցը, առանց որևէ լուրջ փաստարկման և հիմնավորման, կրկին անգամ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել տնային կալանքը:
Եվ դա այն պայմաններում, երբ Վերադաս դատական ատյանի կողմից բեկանման որոշման կայացումից հետո, դատաքննության փուլում որևէ փոփոխություն տեղի ունեցած չի եղել, և հիմնական դատալասումները շարունակել են գտնվել ընթացիկ՝ ապացույցների հետազոտման, մասնավորապես՝ վկաների հարցաքննության փուլում:
Հանրային մեղադրողի մոտ այնպիսի տպավորություն է ստեղծվել, որ հատուկ վերանայման բողոքը բերելու և դրա արդյունքում վերաքննիչ դատարանի կողմից այն հարգելու և բավարարելու ողջ ընթացակարգը, կարծես թե կրել է ակնհայտ ձևական բնույթ կրող ինքնանպատակ ինչ որ գործողության բնույթ, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանը, առաջին իսկ հրավիրված դատական նիստում, կրկին մեջբերելով նախորդիվ դատական ակտով արձանագրված ամբողջությամբ նույնական հիմնավորումները, առաց որևէ լուրջ պատճառաբանության, Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը կրկին փոփոխել է տնային կալանքով:
Այսպիսով, ամփոփելով վերոշարադրյալը, հարկ է արձանագրել, որ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը հիմնավոր չէ, քանի որ չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջը, խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ և 116-րդ, 123-րդ, 125-րդ հոդվածներով նախատեսված իրավադրույթները, չի կիրառվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված նորմը՝ առերևույթ թույլ տալով դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով նախատեսված՝ անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության ու վարույթի հանրայնության սկզբունքների խախտման՝ հաշվի առնելով, որ չի ապահովվել հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը, որպիսի պայմաններում վիճարկվող որոշումը ենթակա է բեկանման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ, 18-րդ, 38-րդ, 115-116-րդ, 118-րդ, 122-րդ և 389-390-րդ հոդվածների պահանջներով, բողոք ներկայացրած անձը խնդրում է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի` 2026թ․ հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/0390/01/25 որոշումը և մեղադրյալ Տիգրան Սոսի Վարդանյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը և բացակայելու արգելը վերացնել ու վերջինիս նկատմամբ կալանավորման ժամկետը երկարացնել ևս 3 ամիս ժամանակով՝ բոլոր այլընտրանքային խափանման միջոցների կամ դրանց համակցված կիրառման հնարավորությունը ճանաչելով անբավարար:

4․Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումները ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում` ներկայացված նյութերի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով <<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին>> Առաջին ատյանի դատարանի 2026թ․ հունվարի 22-ի որոշումը, հանգում է այն հետևության, որ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է բավարարել, իսկ դատարանի որոշումը՝ ամբողջությամբ բեկանել, ու կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով`
/.../.
4/ անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. /.../>>:
<<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. /.../
գ/ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար.
/.../.
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի <<գ>> ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով:
4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման oրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անoրինական է>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
/.../.
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, /.../ թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով /.../>>:
Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1/ մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2/ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3/ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
/.../
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը /due diligence/, ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը:
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1/ ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2/ շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։
4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:
6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան>>։
ՀՀ քրեական դատավարության 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին:
2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 288-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդության քննության արդյունքով դատարանը կայացնում է հետևյալ երեք որոշումներից մեկը.
1/միջնորդությունը մերժելու մասին.
2/միջնորդությունը մասնակի բավարարելու մասին.
3/միջնորդությունն ամբողջությամբ բավարարելու մասին։
/.../։
2. Դատարանը կայացնում է սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված որոշումը, եթե՝
/.../.
5/ հանգում է հետևության, որ սույն օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված դեպքում անձին ձերբակալելիս հիմնավոր կասկածը ակնհայտ չի եղել անմիջականորեն ծագած։
/.../:
7. Եթե դատարանը պարզում է, որ ձերբակալման ընթացքում խախտվել են ձերբակալված անձի իրավունքները, ապա որոշմամբ՝
1/ հաստատում է այդ փաստը.
2/ ձերբակալված անձին պարզաբանում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուցում ստանալու կարգը.
3/ խախտման փաստի կապակցությամբ իրավական ընթացակարգ սկսելու նպատակով դիմում է իրավասու մարմիններ կամ պաշտոնատար անձանց.
4/ անհրաժեշտության դեպքում իրավասու մարմիններին պարտավորեցնում է միջոցներ ձեռնարկել ձերբակալված անձի իրավունքների խախտումները վերացնելու ուղղությամբ: /.../>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
<<Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
<<3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա>>:
Արամ Ճուղուրյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ <</.../ կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
1/ դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2/ փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3/ ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:
2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացակարգով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակիցներին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան:
3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատյանի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյունքով վերաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առաջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում>>։
Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ <</…/ [Մ]եղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը /…/>>:
Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ <</.../մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք/եր/ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ /.../>>:
Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ <</.../ արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը /.../>>:
Սույն դեպքում, Վերաքննիչ դատարանն ուսումնասիրելով դատարան ներկայացված քրեական վարույթի համապատասխան նյութերը և քննարկելով դատախազի հատուկ վերանայման բողոքի հիմնավորումները, գալիս է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը փոփոխելու և վերջինիս նկատմամբ համակցությամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանք և բացակայելու արգելք կիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները հիմնավոր չեն և չեն կարող ծառայել իրենց իրավաչափ նպատակին։
Վերաքննիչ դատարանը իրավաչափ չի համարում նաև Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ սույն դեպքում մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ համակցությամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները՝ տնային կալանքը և բացակայելու կարող են չեզոքացնել վերջինիս կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու և քրեական գործին խոչընդոտելու, ինչպես նաև փախուստի դիմելու հավանականությունը։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գնահատելով մեղադրյալի կողմից քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով դատարանում քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, այն նվազելու հանգամանքը գերազանցապես պայմանավորել է նրանով, որ բոլոր վկաները, բացառությամբ՝ մեկ վկայի, որն ըստ ստացված տեղեկությունների բացակայում է ՀՀ-ից, հարցաքննվել են, հարցաքննվել է նաև տուժողը, ուստի էապես նվազել է գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքը։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ չնայած նրան, որ քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում և բացառությամբ՝ մեկ վկայի, որն ըստ ստացված տեղեկությունների բացակայում է ՀՀ-ից, հարցաքննվել են բոլոր վկաները, հարցաքննվել է նաև տուժողը, դեռևս պահպանվում է և չի վերացել մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանին կալանքի տակ պահելու հիմքն առ այն, որ ազատության մեջ գտնվելով` նա կարող է խոչընդոտել դատարանում քրեական գործի քննությանը:
Վերաքննիչ դատարանի նման հետևությունը պայմանավորված է նրանով, որ յուրաքանչյուր քրեական գործով փաստական հանգամանքների շուրջ քննությունը չի սահմանափակվում միայն մեղադրական եզրակացության մեջ նշված ապացույցների հետազոտմամբ, քանզի դատաքննության ավարտին կողմերն իրավասու է դատաքննությունը լրացնելու միջնորդություններ ներկայացնելու դատարանին: Ավելին, դատական վիճաբանությունների փուլում կողմերն իրենց հետևությունները հիմնավորելու համար նոր ապացույցներ օգտագործելու անհրաժեշտության դեպքում կարող են միջնորդություն հարուցել՝ դատաքննությունը վերսկսելու մասին՝ նշելով, թե որ հանգամանքներն են պահանջում լրացուցիչ հետազոտություն և ինչպիսի նոր ապացույցների հիման վրա:
Վերոգրյալների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում հատուկ վերանայման բողոքի այն փաստարկներին, որ քրեական վարույթով ձեռք բերված փաստական տվյալները հիմք են տալիս ենթադրելու, որ մեղադրյալը դատավարության հետագա փուլերում կարող է ազդեցություն ունենալ դատավարության մասնակիցների նկատմամբ, հաշվի առնելով այն, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դեռևս 2024թ․ դեկտեմբերի 11-ին կայացված որոշմամբ արձանագրվել է, որ մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարելուց անմիջապես հետո դեպքի վայրից դիմել է փախուստի` վերացնելով ենթադրյալ հանցանքի հետքերը: Մասնավորապես՝ իր անձնական իրերի և ավտոմեքենայի վրայից մաքրել է ենթադրյալ հանցանքի հետքերը, ինչպիսի հանգամանքը հաստատվել է վկա Գեղամ Տոնիկյանի հարցաքննության արձանագրությամբ, տեսագրության զննության արձանագրությամբ, վկա Ռուբեն Հովհաննիսյանի հարցաքննության արձանագրությամբ, բացի այդ, մնալով ազատության մեջ՝ վերջինս կարող է թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից։
Մասնավորապես, որպես մեղադրյալի փախուստի ռիսկը գնահատող հանգամանք՝ դատարանը պետք է հաշվի առներ նաև այն, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված այլ խափանման միջոցները բացի կալանքից բավականաչափ գործիքակազմ չունեն՝ մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ ամբողջ ծավալով հսկողություն իրականացնելու համար, իսկ նման խափանման միջոցների կիրառման համար անհրաժեշտ է անձի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավորության մասին որոշակի տեղեկությունների առկայություն կամ ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու օբյեկտիվ հնարավորության բացակայություն, ինչը սույն դեպքում բացակայում է:
Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս շարունակում է առկա լինել մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու բարձր հավանականությունը, որի չեզոքացումը նրա նկատմամբ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ հնարավոր չէ։
Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել նաև Տիգրան Վարդանյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության կատարման փաստական հանգամանքները և ծանրության աստիճանը։
Մասնավորապես՝ սույն դեպքում գնահատման արժանի են հետևյալ հանգամանքները.
-Մեղսագրվող արարքի հետևանքով խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթն ու կարևորությունը: Տիգրան Վարդանյանը փոխադրման ուղեվարձի սահմանվածից թանկ պահանջելու հարցի շուրջ վիճաբանության մեջ է մտել հետևի նստատեղին նստած Հրանտ Մնացականյանի հետ, որի ընթացքում սկսել են փոխադարձ հայհոյանքներ հնչեցնել միմյանց հասցեին, ինչից հետո վիճաբանությունը շարունակվել է ավտոմեքենայից դուրս, որի ընթացքում Հրանտ Մնացականյանն իր հետ նախապես վերցրած, սուր կտրող-ծակող գործիք համարվող դանակով Տիգրան Վարդանյանին մարմնական վնասվածք պատճառելու ուղղակի դիտավորությամբ հարված է հասցրել վերջինիս ձախ ձեռքի արմունկի հատվածին և փորձել է դիմել փախուստի, սակայն Տիգրան Վարդանյանն իր կողմից շահագործվող <<Mercedes C 180>> մակնիշի՝ 12 TG 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի բեռնախցիկից վերցնելով սուր կտրող-ծակող գործիք համարվող դանակը, և, հետապնդելով Հրանտ Մնացականյանին, վերջինիս ապօրինաբար կյանքից զրկելու՝ սպանելու ուղղակի դիտավորությամբ, նշված դանակով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Հրանտ Մնացականյանի կենսական օրգաններին՝ պատճառելով կրծքավանդակի զույգ կեսերի ծակած-կտրած թափանցող վերքերի ձևով՝ զուգորդված սրտապարկի, սրտի, լյարդի վնասումներով մարմնական վնասվածքներ, որի արդյունքում առաջացած տրավմատիկ-հեմոոագիկ շոկից Հրանտ Մնացականյանը զրկվել է կյանքից:
-Մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորությունը։ Սպանությունը մարդու դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենածանրն է, որի օբյեկտն են կազմում հասարակական այն հարաբերությունները, որոնք ուղղված են մարդու կյանքի անվտանգության ապահովմանը: Այլ կերպ ասած՝ քննարկվող հանցագործության անմիջական օբյեկտը յուրաքանչյուր մարդու կյանքն է, որը ենթակա է քրեաիրավական պաշտպանության նրա ծնվելու պահից մինչև մահը: Քննարկվող հանցագործության հանրային առավել բարձր վտանգավորությունը պայմանավորված է նրանով, որ համապատասխան հակաիրավական արարքների արդյունքում մարդն ապօրինաբար դիտավորությամբ զրկվում է կյանքից:
-Մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը: Տիգրան Վարդանյանն իրեն մեղսագրվող արարքը ենթադրաբար կատարել է դիտավորությամբ:
-Հանցավոր մտադրության նպատակը, հետևանքները։ Մեղսագրվող արարքի կատարման արդյունքում Հրանտ Մնացականյանը սպանվել է:
Նման պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ փաստական տվյալների ոչ պատշաճ գնահատման հետևանքով Առաջին ատյանի դատարանն ինքն իրեն զրկել է Տիգրան Վարդանյանի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու իրական հավանականությունը ճիշտ գնահատելու հնարավորությունից:
Դատարանն իր հետևությունները հիմնականում կառուցել է Տիգրան Վարդանյանի կողմից ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հավանականության վերացման վերաբերյալ ենթադրության, ինչպես նաև վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքների վրա, որոնք զուրկ են ողջամիտ հիմքերից:
Տվյալ պարագայում, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքները, որոնք իրենց համակցության մեջ բավարար էին Տիգրան Վարդանյանի ազատության իրավունքի կանխավարկածը հաղթահարելու համար, համակողմանի և պատշաճ գնահատման չեն ենթարկվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, և նշվածն ուշադրության չարժանացնելու արդյունքում, Առաջին ատյանի դատարանը տնային կալանքը բացակայելու արգելքի համակցությամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելով՝ հաշվի չի առել, որ կոնկրետ դեպքում այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն հակակշռելու Տիգրան Վարդանյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը` հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ Այսինքն, Առաջին ատյանի դատարանը համակողմանի գնահատման չի ենթարկել այն, որ Տիգրան Վարդանյանի անձնական կապերը, գործով անցնող դատավարության մասնակիցների նկատմամբ հնարավոր ազդեցություն գործադրելու բարձր հավանականության, ինչպես նաև վերջինի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերի իրական լինելու պայմաններում տնային կալանքը բացակայելու արգելքի համակցությամբ չէր կարող լինել արդյունավետ իրավական ներգործության միջոց, որը կկաշկանդեր նրան դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և կչեզոքացներ նաև նրա ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը։
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ տվյալ գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում տնային կալանքը բացակայելու արգելքի համակցությամբ կարող է լինել արդյունավետ միջոց՝ զսպելու համար ազատության մեջ գտնվելու դեպքում մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի կողմից ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորման հնարավորությունը, հիմնավոր չեն։ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշմամբ թույլ է տրվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա, նկատի ունենալով, որ կալանավորումից բացի՝ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի պատշաճ վարքագիծը:
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է բավարարել, իսկ <<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին>> Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026թ․ հունվարի 22-ի որոշումը բեկանել և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը բավարարել։
<<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին>> Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026թ․ հունվարի 22-ի որոշումը բեկանել և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ.
Մեղադրյալ Տիգրան Սոսի Վարդանյանի նկատմամբ կիրառված համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցները՝ տնային կալանքը 3 /երեք/ ամիս ժամանակով և բացակայելու արգելքը փոխել կալանքով՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով։
Կալանքի ժամկետի մեջ հաշվակցել մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի՝ փաստացի տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը, իսկ կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվել սույն որոշման հիման վրա վերջինիս արգելանքի վերցնելու պահից։
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ Ս․ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ