ԵԴ1/0395/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2025 թվականի մայիսի 21-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Սպարտակ Մնացականյանի
Պաշտպան՝ Էդիկ Աղաբեկյանի
Մեղադրյալ` Հրաչիկ Ավետիսյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի (ծնված՝ 14.04.1994 թվականին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, ենթադրյալ հանցանքը կատարելու պահին դատվածություն չունեցող, հաշվառված՝ ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿ հիմնարկում, ներկայումս ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿ հիմնարկի դատապարտյալ) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի նոյեմբերի 06-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 12-0234-23 քրեական վարույթը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին՝ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ավագ դատախազ Ս.Մնացականյանի որոշմամբ՝ թիվ 12-0234-23 քրեական վարույթով Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Մ.Սիմոնյանի որոշմամբ՝ թիվ 12-0234-23 քրեական վարույթով մեղադրյալ Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունվարի 22-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Մ.Սիմոնյանի որոշմամբ՝ թիվ 12-0234-23 քրեական վարույթից մաս է անջատվել, անջատված մասին շնորհվել է թիվ 12109525 համարը:
Թիվ 12-0234-23 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2025 թվականի հունվարի 31-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 31.01.2025 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0395/01/25 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի փետրվարի 03-ին։
2025 թվականի փետրվարի 05-ին որոշում է կայացվել Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԴ1/0395/01/25 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի կալանավոր, 2023 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Ավան» նստավայրում թիվ ԵԴ/0134/01/20 քրեական գործի քննությանը մասնակցելու նպատակով՝ ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկից դուրս բերվելու համար ենթարկվել է անձնական խուզարկության, որի ժամանակ վերջինիս մոտից օրենքով արգելված իրեր և առարկաներ չեն հայտնաբերվել, որից հետո ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ԵՔՎ ուղեկցող գումարտակի ծառայողների ուղեկցությամբ տեղափոխվել է Երևան քաղաքի Գյուլիքևխվյան փողոցի 20-րդ հասցեում գտնվող Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Ավան» նստավայր, որտեղ որպես մեղադրյալ մասնակցել է թիվ ԵԴ/0134/01/20 քրեական գործով կայացված դատական նիստին: Քրեակատարողական հիմնարկից դուրս գտնվելու ընթացքում՝ Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանը խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, 2023 թվականի հոկտեմբերի 17-ին դեռևս քննությամբ չպարզված անձից և հանգամանքներում առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և անձնական օգտագործման համար պահել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափի նվազագույն շեմի հնգապատիկը գերազանցող չափով զգալի չափերի՝ 0.0505 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը հայտնաբերվել և վերցվել է 2023 թվականի հոկտեմբերի 17-ին՝ կալանավոր Հրաչիկ Ավետիսյանին ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ վերադարձնելուց հետո՝ հիմնարկի հավաքակայանում վերջինիս անձնական խուզարկությամբ։
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Հրաչիկ Ավետիսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ երբ իրեն ուղեկցում են դատական նիստերին, ինքը իր հետ մի քանի տուփ ծխախոտ է վերցնում, քանի որ տալիս է ուղեկցող գումարտակի աշխատակիցներին կամ կալանավորներին: Նշեց, որ ինքը «Sobranie» տեսակի ծխախոտ չի ծխում: Բացի դա՝ այդ օրը իր համար շատ կարևոր օր է եղել, քանի որ պետք է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը քննարկվեր, իսկ ինքն արդեն հինգ ամիս էր, ինչ դրան էր սպասում։ Այդ օրը, երբ ինքը պետք է մասնակցեր դատական նիստին, իրեն բոլորն ասել էին, որ զգույշ լինի։ Ինքը գնացել է դատարան, մինչ այդ ինչպես միշտ ստուգման է ենթարկվել, իրեն տարել են խուց, որտեղ եղել են նաև այլ քրեակատարողական հիմնարկի կալանավորներ։ Ինքը խցում սպասել է մինչ իր դատական նիստի ժամը, այդ ընթացքում այլ կալանավորներ են եկել և գնացել։ Հետո ինքը իր նիստի ժամին բարձրացել է դատարանի դահլիճ, որտեղ ներկայացրել է իր միջնորդությունը, այդտեղ նիստերի դահլիճում եղել են նաև իր հարազատները, սակայն ինքը որևէ մեկի չի մոտեցել։ Այնուհետև իրեն ասել են, որ իր ներկայացրած միջնորդության վերաբերյալ դատարանի որոշման մասին կհայտարարեն հաջորդ օրը։ Ինքը խցում սպասել է, մեքենան եկել է, եթե ճիշտ է հիշում, մեքենայի մեջ մենակ է եղել և հետ է վերադարձել Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ։ Նշեց, որ Դատարանի խցում շատ ծխախոտի տուփեր են եղել, իսկ իրենց մոտ ավանդույթ կա, որ եթե մենակ չեն խցում, ապա ծխախոտը թողնում են մյուս կալանավորներին, սակայն իրենց մոտ այդպիսի ավանդույթ չկա, որ մի կալանավորը մյուսին ինչ-որ արգելված իր կամ առարկա տա, որը կարող է խնդիրներ առաջացնել։ Ինքն ամեն դատական նիստի գնալուց առաջ մոտավոր հինգ տուփ ծխախոտ է վերցնում, այդ օրը իր ծխախոտի տուփերը թողել է դատարանի խցում, և այնտեղից վերցրել է մի տուփ որի մեջ ամենաքիչն է ծխախոտ եղել, իսկ իրենը թողել է խցերում, քանի որ բոլորը նոր են եղել։ Ինքն այդ օրը բավականին ուրախ տրամադրությամբ վերադարձել է Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ, քանի որ պետք է հաջորդ օրը դատարանի որոշման մասին իմանար, հնարավոր է խափանման միջոցը փոխվեր: Երբ վերադարձել է Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ, իրեն ստուգման են ենթարկել, այնուհետև ծխախոտի տուփից այդ փաթեթն են հանել, հետո հեռվից նկատել է, որ կշեռքի վրա են դրել։ Ավելացրեց, որ ինքն իր ամբողջ կյանքի ընթացքում միայն «Parliament» տեսակի ծխախոտ է ծխել և երբ դուրս է եկել քրեակատարողական հիմնարկից իր մոտ «Parliament» տեսակի ծխախոտ է եղել չորսից հինգ տուփ, որից մեկը բացված է եղել, իսկ մյուս չորս տուփը փակ վիճակում։ Երբ իրեն բերել են դատարանի խուց, չի հիշում այդտեղ կալանավոր այդ ժամանակ եղել է, թե ոչ։ Իր մոտ եղած ծխախոտի տուփերից երկուսը տվել է աղքատ խցակցին, իսկ մյուս տուփերը թողել է դատարանի խցում, քանի որ ինքը գնում էր քրեակատարողական հիմնարկ, իրեն ծխախոտ անհրաժեշտ չէր, շատ-շատ ճանապարհին մեկ անգամ ծխեր, իսկ Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկում ինքն այլ ծխախոտ ուներ։ Խցերում եղել է յոթից ութ տուփ ծխախոտ, ինքը տեսել է, թե որի մեջ ավելի քիչ ծխախոտ կա, դա է իր հետ վերցրել, քանի որ իրեն անհրաժեշտ չի եղել։ Չի հիշում ճանապարհին՝ Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ վերադառնալիս, ծխախոտ ծխելը է, թե ոչ, բացի այդ էլ գիշերային ժամ է եղել։ Իրեն կալանավորներն են ասել առանց ծխախոտի չգնա, հնարավոր է ճանապարհին ցանկանա ծխել, ուստի ասել են, որ այդ տուփը վերցնի, իսկ ինքը երբևիցե թմրամիջոց չի օգտագործել։ Ինքը հայտնել է նախաքննության փուլում, որ կարող է նմուշ հանձնել, սակայն իրեն ասել են, որ դա պարտադիր չէ, ինքն այժմ էլ, եթե Դատարանը անհրաժեշտ համարի, պատրաստ է նմուշ հանձնելու։ Իր մոտից հայտնաբերված ծխախոտի տուփը ինքը վերցրել է դատարանի խցից, այնուհետև բացել է և տեսել, որ մեջը երկուսից երեք հատ ծխախոտ է առկա և վերցրել է, հետո հետ է դրել տեղը, սակայն կալանավորներն ասել են, որ գոնե երկու հատ ծխախոտ վերցնի իր հետ, ինքը պատասխանել է, որ ոչ, իրեն անհրաժեշտ չէ, սակայն ասել են, որ ամեն դեպքում երկու հատ ծխախոտ վերցնի իր հետ, ինքն էլ վերցրել է։ Եթե ինքը նկատեր, որ ծխախոտի տուփի մեջ նման փաթեթ է առկա, ապա դեն կնետեր, հետը չէր հասցնի Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ, որտեղ էլ իրեն պետք է ստուգման ենթարկեին, իսկ ինքը քաջ տեղյակ է եղել, որ պետք է քրեակատարողական հիմնարկում իրեն մանրակրկիտ ստուգման ենթարկեն, եթե նկատեր չէր թողնի, որ դա հասներ քրեակատարողական հիմնարկ, բացի այդ էլ իրեն հաջորդ օրը այդ պատճառով դատարանի որոշմամբ ազատ չեն արձակել, այսինքն իր միջնորդությունը դատարանը մերժել է։ Ինքը, սակայն մեկը մյուսի հետ չի կապում, քանի որ երկուսն էլ առանձին գործեր են։ Իսկ այն կանխավարկածը, որ ինքը կարող էր մտածել, որ այդ փաթեթը կարող էր իր հետ տանել Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ և դա չէր նկատվի, ապա իր դիտարկմամբ դա անհնար է, քանի որ այդտեղ բոլորը գիտեն, որ ծխախոտի տուփը քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակիցները բացում և ստուգման են ենթարկում, նույնիսկ կրակայրիչն են ստուգում, հնարավոր չէր լինի, որ քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակիցը դա չնկատեր։ Ինքը խցում իր հետ գտնվող կալանավորված անձանցից որևէ մեկին չի ճանաչում, վերջիններս այլ քրեակատարողական հիմնարկից են եղել, սակայն շփվել է վերջիններիս հետ, ավելին՝ նրանք են իրեն ասել, որ իր հետ վերցնի այդ տուփը, սակայն վերջիններիս հիշելն անհնար է։ Նշեց, որ ինքը նկատել է, որ քրեակատարողական հիմնարկում ստուգման ենթարկելու ժամանակ այդ փաթեթը ծխախոտի տուփի հետևի հատվածից են հանել, ինքը հարցրել է, թե դա ինչ է, անգամ ցանկացել է աշխատակցի ձեռքից վերցնել փաթեթը, սակայն բոլորը հավաքվել են այդտեղ։ Ավելացրեց, որ ինքը թմրամիջոցներ չի օգտագործում, եթե ինքն այդ արարքը կատարած լիներ, ապա կասեր, որ ինքն է արել, սակայն ինչու պետք է ուրիշի արածի համար ինքը պատասխանատվություն կրի։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Արայիկ Թովմասյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ինքն աշխատում է Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկում, ավելի հստակ՝ հավաքակայանում, մասնավորապես՝ իրականացնում է կալանավորված անձանց և դատապարտյալների խուզարկությունը, որտեղից էլ ճանաչում է մեղադրյալ Հրաչիկ Ավետիսյանին։ Իր աշխատանքով պայմանավորված՝ ինքը դատապարտյալին կամ կալանավորին խուզարկության է ենթարկում, այնուհետև հանձնում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ուղեկցող գումարտակի աշխատակիցներին, որպեսզի իրականացնեն վերջիններիս ուղեկցումը։ Սույն դեպքը տեղի է ունեցել, հավանաբար, սեպտեմբեր կամ հոկտեմբեր ամիսներին: Նշեց, որ մեղադրյալ Հրաչիկ Ավետիսյանը դատական նիստ է ունեցել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայրում և երբ դատական նիստի ավարտից հետո վերադարձել է Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ, արդեն երեկո է եղել, մոտավոր ժամը 19:30-ի սահմաններում և ըստ սահմանված կարգի ինքը պարտավոր էր վերջինիս խուզարկության ենթարկել, քանի որ յուրաքանչյուր կալանավոր կամ դատապարտյալ քրեակատարողական հիմնարկից դուրս գալիս և քրեակատարողական հիմնարկ մուտք գործելիս ենթարկվում է խուզարկության, ուստի ինքը խուզարկության է ենթարկել Հրաչիկ Ավետիսյանին, որի ընթացքում վերջինիս մոտ եղել է «Sobranie» անունով ծխախոտի տուփ, որի մեջ եղել է կասկածելի փաթեթ, երբ ինքը բացել է ծխախոտի տուփը, արդեն իսկ տուփի ներսում է եղել փաթեթը, որից հետո բոլորի ներկայությամբ բացվել է փաթեթը, կշռվել է էլեկտրոնային կշեռքի միջոցով և պատասխանատու հերթապահի կնիքով կնքվել է։ Երբ կալանավորված անձը կամ դատապարտյալը դուրս է գալիս հավաքականից սկզբից իր կողմից է զննության ենթարկվում, այնուհետև ինքը հանձնում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ուղեկցող գումարտակի աշխատակիցներին, և վերջիններս արդեն ամբողջական խուզարկություն են կատարում։ Եթե իր կողմից խուզարկության ենթարկելու ընթացքում որևէ արգելված իր է հայտնաբերվում, ապա միանշանակ դրա վերաբերյալ կազմվում է արձանագրություն, իսկ եթե որևէ արգելված իր կամ առարկա չի հայտնաբերվում, ապա արձանագրություն չի կազմվում։ Սույն դեպքում ևս եթե Հրաչիկ Ավետիսյանի մոտ որևէ արգելված իր կամ առարկա չհայտնաբերվեր, իրենց կողմից արձանագրություն չէր կազմվի, այլ Հրաչիկ Ավետիսյանին խուզարկությունից հետո կուղեկցեին քրեակատարողական հիմնարկ։ Իրենք մեղադրյալին բնականաբար հարցրել են թե դա ինչ փաթեթ է և վերջինս ըստ իր պահվածքի անակնկալի է եկել և պատասխանել, որ ինքն այդ ծխախոտի տուփը գտել է դատարանի խցերից։ Ինքը չի կարող հիշել, թե հավաքակայանից դուրս գալուց Հրաչիկ Ավետիսյանի մոտ ծխախոտի տուփ եղել է, թե ոչ, երբ վերջինս հետ է վերադարձել քրեակատարողական հիմնարկ, այդ ժամանակ են իրենք հայտնաբերել ծխախոտի տուփը, որի մեջ եղել է չորսից հինգ ծխախոտ և ծխախոտի տակ այդ փաթեթը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Հակոբ Աբրոյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ինքն աշխատանքային հարաբերություններից ելնելով է ճանաչում մեղադրյալ Հրաչիկ Ավետիսյանին: Սույն դեպքի օրը ինքը մեղադրյալ Հրաչիկ Ավետիսյանին վերցրել է Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկից և ուղեկցել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայր, որտեղից դատական նիստի ավարտից հետո կրկին ուղեկցել է Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ։ Նշեց, որ հավաքակայանում, երբ դատապարտյալին կամ կալանավորին խուզարկության են ենթարկում, ինքը շատ հնարավոր է, որ այդ ամբողջ գործընթացին ներկա եղած չլինի, քանի որ ինքը եղել է պահակախմբի ավագը և կան այլ փաստաթղթային գործառույթներ, որոնցով ինքն է զբաղվում։ Եթե իր գործընկերները ինչ-որ արգելված իր հայտնաբերեին Հրաչիկ Ավետիսյանի մոտ, ապա պետք է տեղյակ պահեին իրեն, այնուհետև պետք է կազմվեր համապատասխան արձանագրություն, իսկ քանի որ իրեն չեն տեղեկացրել, ապա կարող ենք արձանագրել, որ նման դեպք տեղի չի ունեցել։ Սույն դեպքը, եթե ճիշտ է հիշում, տեղի է ունեցել 2023 թվականին, սակայն հստակ չի կարող ասել երբ։ Այդ օրը, բացի Հրաչիկ Ավետիսյանից, այլ կալանավորված անձինք էլ են եղել ուղեկցող ավտոմեքենայի մեջ, վերջիններս գտնվել են առանձնացված հատվածներում։ Եթե ուղեկցող ավտոմեքենայի մեջ օրենքով արգելված իր կամ առարկա կալանավորները միմյանց փոխանցեն, ապա կստացվի, որ արգելված իրը կամ առարկան խուզարկության ընթացքում չի հայտնաբերվել։ Եթե չի սխալվում կոնկրետ դեպքի օրը «GAZel» մակնիշի մեքենայով են իրականացրել կալանավորված անձանց ուղեկցումը, որի հետնամասում նստում են չորս հոգի, եթե վերջիններս միմյանց ծխախոտ փոխանցեն, ապա աշխատակիցը կնկատի, սակայն քանի որ մինչ ուղեկցող ավտոմեքենան նստելը կալանավորված անձինք ենթարկվում են խուզարկության, ապա աշխատակիցը պետք է մտածի, որ նորմալ, որ միմյանց ծխախոտ են փոխանցում: Բացի այդ ուղեկցող ավտոմեքենայի մեջ կան նաև առանձնացված խցեր, որոնք միանձնյա խցեր են և կալանավորները չեն կարող ինքնուրույն փոխանցումներ կատարել միմյանց, այլ պետք է խնդրեն ուղեկցող գումարտակի աշխատակցին, որպեսզի փոխանցի, օրինակ՝ խնդրեն, որ ծխախոտը աշխատակիցը փոխանցի Պողոսին։ Երբ կալանավորված անձին կամ դատապարտյալին տանում են դատարան, այնտեղ տարածքը ստուգում են, այնուհետև տարածքը ստանում են դատական կարգադրիչից, որից հետո դատապարտյալին կամ կալանավորին տեղավորում են խցում։ Սույն դեպքում իրենք այդ տարածքում որևէ կասկածելի իր կամ առարկա չեն նկատել։ Ինչ վերաբերում է Հրաչիկ Ավետիսյանի դատական նիստին, ապա ինքն է եղել սկզբից դատական նիստին, այնուհետև իրեն փոխարինել են, դատական նիստի ընթացքում որևէ այլ անձ ներկա չի գտնվել, այնտեղ եղել են դատավորը, դատախազը, փաստաբանը և Հրաչիկ Ավետիսյանը։ Քանի որ դատարան տարբեր քրեակատարողական հիմնարկներից են կալանավորներ բերում, իրենք աշխատում են, որպեսզի տարբեր քրեակատարողական հիմնարկներից եկած կալանավորների միջև փոխանցումներ չկատարվեն, այլ առանձին պահեն կալանավորներին, այսինքն՝ Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկի կամավորները այլ խցում լինեն, Արմավիր քրեակատարողական հիմնարկի կալանավորները այլ խցում, սակայն քանի որ դատարանը ծանրաբեռնված է հերթապահության շաբաթներով, ուստի «ասեղ գցելու տեղ չի լինում», արդեն նույն խցում են տեղավորվում թե՛ Արմավիրի, թե՛ Նուբարաշենի, թե՛ Դատապարտյալների հիվանդանոց քրեակատարողական հիմնարկի և թե՛ այլ քրեակատարողական հիմնարկների կալանավորներ։ Ըստ իր ենթադրության, հստակ չի կարող ասել, հնարավոր է, որ Արմավիր քրեակատարողական հիմնարկի կալանավորներն են փոխանցել ծխախոտի տուփը Հրաչիկ Ավետիսյանին, օրինակ Արմավիր քրեակատարողական հիմնարկում լավ իրականացրած չլինեն խուզարկությունը, թերացած լինեն, սակայն այդ մասով ինքը որևէ բան չի նկատել։ Պետք է, որ ամենաառաջինը Հրաչիկ Ավետիսյանին դատարանի խցում տեղավորած լինեն, այսինքն այլ անձ չի եղել խցում մինչ Հրաչիկ Ավետիսյանը: Դատական նիստի ավարտից հետո ինքն է անձամբ Հրաչիկ Ավետիսյանին տարել Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ, որտեղ էլ խուզարկության ընթացքում այդ փաթեթը հայտնաբերվել է: Նշեց, որ փաթեթը հայտնաբերվել է ծխախոտի տուփի ներսի հատվածից, կոնկրետ ինքը չի տեսել, որ հասկանա տեսանելի էր թե ոչ, սակայն տուփը թափահարել են, եղել է երկու-երեք հատ ծխախոտ, հնարավոր է տուփի մեջ շատ ծխախոտ լիներ և չերևար, սակայն տուփը ամբողջությամբ դատարկել են։ Ինքը հստակ չի կարող ասել, թե երբ ուղեկցելու նպատակով Հրաչիկ Ավետիսյանին վերցրել են Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկից վերջինիս մոտ ծխախոտ եղել է, թե ոչ, քանի որ ինքը չի իրականացրել խուզարկությունը, բացի այդ ինքը չէր կարող մեքենայի մեջ ևս նկատել, թե վերջինիս մոտ ծխախոտ առկա է թե ոչ, քանի որ ինքը նստում է մեքենայի դիմային հատվածում, ինքը տեղյակ է, որ Հրաչիկ Ավետիսյանը ծխախոտ օգտագործում է, սակայն տեղյակ չէ, թե վերջինս այդ օրը ծխախոտ ունեցել է, թե ոչ։ Երբ Հրաչիկ Ավետիսյանին հետ են վերադարձրել Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ, վերջինից հետո դատարանի խցում այլ կալանավորներ մնացել են, սակայն թե այնտեղ ծխախոտ եղել է, թե ոչ, ինքը չի կարող ասել, դա հարաբերական է, քանի որ խցում հինգ-վեց կալանավոր են և հնարավոր է այնտեղ հինգ-վեց տուփ ծխախոտ լիներ։ Ավելացրեց, որ հաճախ, երբ կալանավորները դատարանից հեռանում են, իրենց ծխախոտը թողնում են խցում, քանի որ ասում են, որ իրենք գնում են, սակայն մյուս կալանավորը մնում է խցում, թողնեն իրենց ծխախոտը, որպեսզի վերջինս ծխի, սակայն դա պարտադիր պայման չէ, կալանավորը կարող է նաև իր ծխախոտը իր հետ տանել։ Երբ Հրաչիկ Ավետիսյանին տարել են դատարանից, դեռ Արմավիր քրեակատարողական հիմնարկի կալանավորները մնացել են դատարանի խցում, այսինքն եթե թողներ, ապա Հրաչիկ Ավետիսյանը պետք է թողներ իր ծխախոտը վերջիններիս։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Գեորգի Աբրահամյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ինքը մեղադրյալին ճանաչում է իր աշխատանքային պարտականությունները կատարելու հանգամանքով պայմանավորված, մասնավորապես՝ իրենք իրականացրել են մեղադրյալ Հրաչիկ Ավետիսյանի ուղեկցումը դատարան, երբ դատական նիստը ավարտվել է վերջինիս վերադարձրել են քրեակատարողական հիմնարկ։ Իր հիշելով Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ են տեղափոխել Հրաչիկ Ավետիսյանին։ Երբ վերջինս քրեակատարողական հիմնարկից դուրս է բերվել ինքը խուզարկության ընթացքին ներկա չի գտնվել, այդ ժամանակ չի կարող հիշել, թե որտեղ է գտնվել, քանի որ այդ ժամանակ ունեցել են թափուր հաստիքներ, բացի այդ էլ երեք տարի ժամանակ է անցել սույն դեպքից հետո և ինքը չի հիշում։ Ուղեկցման ժամանակ Հրաչիկ Ավետիսյանին որևէ անձ չի մոտեցել, իրենք ունեն հստակ երթուղի և այդ երթուղով են շարժվում։ Երբ կալանավորներին բերում են դատարան ուղեկցում են համապատասխան խուց։ Իսկ երբ Հրաչիկ Ավետիսյանին տարել են դատարանի խուց, այդ ընթացքում այլ կալանավորների ևս բերել են դատարան, անգամ դատարանի խցերում տեղ չի եղել։ Նշեց, որ բոլորն էլ իրենց դիմում են բնական կարիքները հոգալու համար, այդ ժամանակ իրենք ուղեկցում են կալանավորին համապատասխան վայր։ Հստակ չի հիշում, թե դեպքի օրը Հրաչիկ Ավետիսյանին ուղեկցել են պետքարան, թե ոչ։ Նշեց, որ երբ կալանավորներին բերում են դատարան, նախքան խցերում տեղավորելը ստուգում են ամբողջ տարածքը, այդ թվում՝ նաև պետքարանը, հետո նոր տեղավորում են կալանավորներին խցերում։ Ինքը Հրաչիկ Ավետիսյանին Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ վերադարձնելու ժամանակ խցում ծխախոտի տուփ չի նկատել։ Նշեց, որ Հրաչիկ Ավետիսյանը ծխում է, նկատել է վերջինիս մոտ ծխախոտ։ Ինքը դեպքի մանրամասները չի հիշում, դեպքը 2023 թվականին է եղել, հետագայում ինքը ևս դատարանից Հրաչիկ Ավետիսյանին ուղեկցել է Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ: Հիշում է, որ թեև ինքը այնտեղ ներկա չի եղել, սակայն լսել է, որ ինչ-որ բան է հայտնաբերվել վերջինիս մոտից։ Նշեց, որ Հրաչիկ Ավետիսյանին, երբ վերադարձնում էին Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկ, դեռ կալանավորներ կային դատարանի խցերում: Ավելացրեց, որ այդ օրը բավականին շատ են եղել կալանավորները, իսկ եթե Հրաչիկ Ավետիսյանը ցանկանար, ապա կարող էր իր ծխախոտը թողնել խցում, քանի որ ինքը վերջին կալանավորը չէր։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Հետազոտվել են.
2025 թվականի հունվարի 20-ին կազմված փաստաթղթի բովանդակության զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկից ստացված նյութերում առկա արձանագրությունը կազմել է վերը նշված քրեակատարողական հիմնարկի անվտանգության ապահովման բաժնի երկրորդ կարգի մասնագետ, արդարադատության լեյտենանտ Ա.Թովմասյանը՝ մասնակցությամբ նույն քրեակատարողական հիմնարկի հերթապահ խմբի 1-ին կարգի մասնագետ, արդարադատության կապիտան Ա. Մանուկյանի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ԵՔՎ ուղեկցող գումարտակի 1-ին վաշտի 2-րդ դասակի հրամանատարի օգնական, ոստիկանության ավագ ենթասպա Հ.Աբրոյանի։ Արձանագրության կազմմանը ներկա է գտնվել կալանավորված անձ Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանը: Արձանագրության բովանդակությունից բխում է, որ 2023 թվականի հոկտեմբերի 17-ին` ժամը 19:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Ավան և Նոր Նորք» նստավայրից ոստիկանության ծառայողների ուղեկցությամբ ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿ հիմնարկ տեղափոխված կալանավորված անձ Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանը քրեակատարողական հիմնարկի հավաքակայանի խցում սահմանված կարգով ենթարկվել է անձնական խուզարկության: Խուզարկության արդյունքում նրա մոտ հայտնաբերվել է «SOBRANIE» գրառմամբ ծխախոտի տուփ, որի մեջ եղել է փաթեթով սպիտակ բյուրեղանման զանգված, որը փաթեթով հանդերձ կշռվել է 0.3 գրամ, այնուհետև փաթեթավորվել ու կնիքվել է նշված քրեակատարողական հիմնարկի «պատասխանատու հերթապահ» կնիքով: Հրաչիկ Ավետիսյանը հայտարարել է, որ հայտնաբերված ծխախոտի տուփը վերցրել է «Ավանի դատարանից», մասնավորապես՝ դատարանում առկա խցից՝ չիմանալով տուփի պարունակության մասին: Արձանագրությունը ստորագրել են այն կազմած անձն ու մասնակիցները, իսկ Հրաչիկ Ավետիսյանը հրաժարվել է այն ստորագրել։ Արձանագրությունը բաղկացած է երկու թերթից, գրվել է կապույտ գույնի գրիչով: Առաջին թերթի ստորին ձախ հատվածում առկա է ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի կապույտ երանգի ուղղանկյունաձև կնիք:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 100-101)
Որպես ապացույց հետազոտվել է ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի անվտանգության ապահովման բաժնի երկրորդ կարգի մասնագետ, արդարադատության լեյտենանտ Ա.Թովմասյանի կողմից կազմած արձանագրությունը:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4-5, 102-103)
ՀՀ ԱՆ «Փորձագիտական կենտրոն» ՊՈԱ կազմակերպության կողմից տրված թիվ 40282305 եզրակացությունը, որի հետևությունների համաձայն՝ փորձաքննության ներկայացված «SOBRANIE LONDON» գրառումներով ծխախոտի տուփի մեջ գտնվող, թափանցիկ պոլիէթիլենային թաղանթի մեջ տեղադրված, թափանցիկ պոլիէթիլենային թաղանթի հատվածով և թղթի հատվածով փաթեթավորված, 0.0505 գրամ քաշով, սպիտակ գույնի բյուրեղանման զանգվածը հանդիսանում է «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 71-73)
Իրեղեն ապացույց ճանաչված «SOBRANIE LONDON» լատինատառ գրառումներով ծխախոտի տուփը, ինչպես նաև 0.0505 գրամ քաշով մեթամֆետամին տեսակի թմրամիջոցը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 75-76)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
(...)
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը:»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…)եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ է պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Անդրադառնալով «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ արձանագրել, որ այդպիսիք են.
1)անմեղության կանխավարկածը,
2)վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3)դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները:
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 3-րդ կետից՝ «4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝ 3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են»:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Սkraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները: Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը:
Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 01-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող արարքի կատարումը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Անդրադառնալով Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի կողմից ի պաշտպանություն իրեն բերված փաստարկներին առ այն, որ ինքը տեղյակ չի եղել, որ ծխախոտի տուփի մեջ նման փաթեթ կա, իսկ հայտնաբերված փաթեթը իրեն չի պատկանում, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
(…)»:
Դատարանը գնահատելով Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի առկայության հարցը, արձանագրում է, որ քրեական գործով հաստատված հանգամանքներին տրվել է ճիշտ իրավական գնահատական, Հ.Ավետիսյանին մեղսագրվել է առանց իրացնելու նպատակի, անձնական օգտագործման համար թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու հանցակազմը, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով ողջամիտ կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հիմնավորվում է մեղադրյալի մեղքը՝ առանց իրացնելու նպատակի, անձնական օգտագործման համար թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու մեջ:
Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից նշված արարքի կատարումը հաստատվում է ինչպես վկաների դատաքննական ցուցմունքներով, այնպես էլ սույն դատավճռի 3-րդ բաժնում թվարկված թույլատրելի ապացույցներով: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի՝ ծխախոտի տուփի մեջ նման փաթեթի առկայության մասին չիմանալու հանգամանքին, ապա հարկ է նշել, որ պաշտպանական կողմի բերած փաստարկները հավատ չեն ներշնչում և ծխախոտի տուփի մեջ փաթեթի առկայության մասին չիմանալու վերաբերյալ արված դատողություններով փորձ է արվում խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝
1) հանրահայտ փաստը.
2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը.
3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ.
4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք:
2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը:»
Դատարանն արձանագրում է, որ իրավական կանխավարկածը իրավաբանական փաստի առկայության կամ բացակայության մասին նորմատիվ բնույթի ենթադրություն է, որն ունի հավանականության բարձր աստիճան: Իրավական կանխավարկածը տեղեկատվության պակասի պայմաններում իրականացվող իրավակիրառմանը հաղորդում է որոշակիություն, լրացնում փաստի վերաբերյալ տեղեկատվության բացը: Բանն այն է, որ այս կամ այն փաստի առկայության կամ բացակայության մասին նորմատիվ ենթադրությունը ինքնին լրացնում է այդ փաստի մասին տեղեկատվության պակասը: Իրավական կանխավարկածներն ինքնին ենթակա չեն ապացուցման, սակայն նրանց որոշ մասը կազմում է ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանք, կամ իրավական կանխավարկածով կարելի է հիմնավորել ապացուցման առարկայի մեջ մտնող այլ հանգամանքներ:
Անձի անմեղության կանխավարկածի իրավունքը կամ քրեական գործով անձի անմեղ կանխավարկածվելու իրավունքը և դրանից բխող՝ իր դեմ ներկայացված պնդումները մեղադրանքի կողմից ապացուցման բեռը կրելու պահանջի իրավունքը բացարձակ չեն: Այլ կերպ ասած՝ անձի մեղավորությունը չի ապացուցվում այն աստիճանի, որ բացառվեն հնարավոր բոլոր հակառակ պնդումները: Մեղադրանքի կողմը կրում է միայն ի պաշտպանություն բերված ողջամիտ փաստարկները մեղադրական բնույթի ապացույցներով հաղթահարելու պարտականություն: Ինչ վերաբերում է անձի կարծիքով իրեն արդարացնող մյուս հանգամանքներին կամ դիտարկումներին, ապա միայն դրանց բարձրաձայնումը մեղադրանքի կողմի համար դրանք հերքելու, իսկ դատարանի համար այն խորությամբ գնահատելու պարտականություն չի առաջացնում, այլ անձը տրամաբանորեն կրում է իր ներկայացրած փաստական հանգամանքի հավաստման և հիմնավորման ողջամիտ պարտականություն:
Դատարանի նման մեկնաբանությունը հիմնված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի Ֆոլկն ընդդեմ Նիդերլանդների գործով վճռով արտահայտված դիրքորոշման վրա, որի համաձայն՝ քրեական գործի շրջանակում անﬔղ համարվելու անձի իրավունքը և նրան ներկայացված ﬔղադրանքի ապացուցման բեռը կրելու դատախազության համար սահմանված պահանջը բացարձակ չեն, քանի որ քրեական իրավունքի ցանկացած համակարգում գործում են փաստի կամ իրավունքի կանխավարկածներ, որոնք Կոնվենցիան սկզբունքորեն չի արգելում (2004 թվականի հոկտեմբերի 19, գանգատ թիվ 66273/01):
Սույն պարագայում մեղադրյալ Հրաչիկ Ավետիսյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է զգալի չափերի՝ 0․0505 գրամ չափով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց: Դատարանը անդրադառնալով Հ․Ավետիսյանի կողմից բերված այն փաստարկին, որ ինքը տեղյակ չի եղել, որ ծխախոտի տուփի մեջ առկա է փաթեթ, արձանագրում է, որ մեղադրյալի կողմից չեն ներկայացվել փաստական տվյալների այնպիսի ամբողջություն, որոնք Դատարանին հնարավորություն կտային կատարելու հակառակի վերաբերյալ ողջամիտ դատողություններ։ Ավելին՝ մեղադրյալ Հ․Ավետիսյանը իր ցուցմունքով հայտնել է, որ ինքն իր ամբողջ կյանքի ընթացքում օգտագործել է բացառապես «Parliament» տեսակի ծխախոտ և երբ դուրս է եկել քրեակատարողական հիմնարկից իր մոտ «Parliament» տեսակի ծխախոտ է եղել չորսից հինգ տուփ, սույն դեպքում հարց է առաջանում, թե ինչու է մեղադրյալը Դատարանի խցում թողել իր «Parliament» տեսակի ծխախոտը և այնտեղից վերցրել «Sobranie» տեսակի ծխախոտ, եթե ինքը բացառապես օգտագործում է «Parliament» տեսակի ծխախոտ։ Բացի այդ վերջինս իր ցուցմունքով հայտնել է, որ կալանավորված անձանց մոտ ավանդույթ կա, որ եթե մենակ չեն խցում, ապա ծխախոտը թողնում են մյուս կալանավորներին, այս պարագայում Դատարանի համար իրատեսական չէ, թե ինչու է Հ․Ավետիսյանը քրեակատարողական հիմնարկ վերադառնալիս իր հետ տարել ծխախոտի տուփը և այն էլ այն դեպքում, որ իրենից հետո խցում այլ կալանավորված անձինք են մնացել, ինքը վերջին կալանավորը չի եղել։ Ուշադրության է արժանի նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը նշում է, որ ինքը ցանկություն չի ունեցել իր հետ ծխախոտ վերցնելու, այլ իրեն խցում գտնվող կալանավորներն են ասել, որ իր հետ վերցնի ծխախոտի տուփը, սակայն ինքը, թեև շփվել է վերջիններիս հետ, սակայն նրանց չի կարող հիշել։ Ավելին՝ սույն հանգամանքը հաստատվում է նաև վկա Հ․Աբրոյանի ցուցմունքով, համաձայն որի՝ հաճախ, երբ կալանավորները դատարանից հեռանում են, իրենց ծխախոտը թողնում են խցում, քանի որ ասում են, որ իրենք գնում են, սակայն մյուս կալանավորը մնում է խցում, թողնեն իրենց ծխախոտը, որպեսզի վերջինս ծխի, իսկ երբ Հրաչիկ Ավետիսյանին տարել են դատարանից, դեռ Արմավիր քրեակատարողական հիմնարկի կալանավորները մնացել են դատարանի խցում, այսինքն եթե թողներ, ապա Հրաչիկ Ավետիսյանը պետք է թողներ իր ծխախոտը վերջիններիս։
Հետևաբար՝ քրեաիրավական գնահատականն արդարացիորեն է տրվել՝ առանց իրացնելու նպատակի, անձնական օգտագործման համար թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու շրջանակներում, իսկ պաշտպանության կողմի պնդումներն այն մասին, որ Հ.Ավետիսյանը չի իմացել, որ տվյալ ծխախոտի տուփի մեջ առկա է զգալի չափերի՝ 0․0505 գրամ չափով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որևէ կերպ չի հերքվում քրեական գործի նյութերով:
Վերոգրյալով պայմանավորված՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասը և հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանը հանդիսացել է ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի կալանավոր,
- Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանը 2023 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Ավան» նստավայրում թիվ ԵԴ/0134/01/20 քրեական գործի քննությանը մասնակցելու նպատակով՝ ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկից դուրս բերվելու համար ենթարկվել է անձնական խուզարկության, որի ժամանակ վերջինիս մոտից օրենքով արգելված իրեր և առարկաներ չեն հայտնաբերվել,
- Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ԵՔՎ ուղեկցող գումարտակի ծառայողների ուղեկցությամբ տեղափոխվել է Երևան քաղաքի Գյուլիքևխվյան փողոցի 20-րդ հասցեում գտնվող Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Ավան» նստավայր, որտեղ որպես մեղադրյալ մասնակցել է թիվ ԵԴ/0134/01/20 քրեական գործով կայացված դատական նիստին,
- Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանը Քրեակատարողական հիմնարկից դուրս գտնվելու ընթացքում՝ խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, 2023 թվականի հոկտեմբերի 17-ին դեռևս քննությամբ չպարզված անձից և հանգամանքներում առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և անձնական օգտագործման համար պահել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափի նվազագույն շեմի հնգապատիկը գերազանցող չափով զգալի չափերի՝ 0.0505 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց,
- Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանը 2023 թվականի հոկտեմբերի 17-ին վերադարձել է ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ և հիմնարկի հավաքակայանում վերջինիս անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել և վերցվել է ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով սահմանված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հաշվարկման հիմքով մանր չափի նվազագույն շեմի հնգապատիկը գերազանցող չափով զգալի չափերի՝ 0.0505 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը։
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա են պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյո՞ք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների համատեքստում Դատարանն արձանագրում է․
- ըստ դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 տեղեկանքի՝ մեղադրյալ Հ․Ավետիսյանը Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 08․08․2022 թվականի թիվ ԿԴ/0120/01/21 քրեական գործով մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվել է ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով,
- Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 08․08․2022 թվականի թիվ ԿԴ/0120/01/21 դատավճիռը 21․06․2024 թվականին մտել է օրինական ուժի մեջ,
- սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Հ.Ավետիսյանին վերագրվող արարքը կատարվել է 2023 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, այսինքն՝ թիվ ԿԴ/0120/01/21 դատավճիռը դեռևս օրինական ուժի մեջ մտած չի եղել։
Վերոգրյալով պայմանավորված, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հ.Ավետիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ հանրային աշխատանքների ձևով՝ 70 ժամ տևողությամբ։ Սահմանված պատիժը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:
3. (...)»:
Միաժամանակ անդրադառնալով դատավճիռների համակցությամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է․
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 09-ի թիվ ԵԴ/0134/01/20 դատավճռով Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանը մեղավոր է ճանաչվել 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանին 2023 թվականի մարտի 30-ից մինչև 2024 թվականի մարտի 5-ը կալանքի տակ պահվելու ժամկետը՝ 11 (տասնմեկ) ամիս 5 (հինգ) օրը, հաշվակցվել է դատավճռով վերջինիս նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժին՝ և թողնվել է կրելու ազատազրկում 2 (երկու) տարի 25 (քսանհինգ) օր։ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կիրառմամբ՝ պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով սույն դատավճռով նշանակված 2 (երկու) տարի 25 (քսանհինգ) օր ժամկետով ազատազրկում պատժին մասնակի գումարվել է Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի օգոստոսի 8-ի թիվ ԿԴ/0120/01/21 դատավճռով Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկում պատիժը և ամբաստանյալ Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 25 (քսանհինգ) օր ժամկետով՝ պատժի կրման սկիզբը հաշվելով փաստացի արգելանքի վերացնելու պահից։
- 2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին պաշտպան Կ․Մարգարյանի կողմից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 09-ի թիվ ԵԴ/0134/01/20 դատավճռի դեմ ներկայացվել է վերաքննիչ բողոք,
- 2025 թվականի մարտի 12-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ՝ վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ, սակայն սույն որոշումը օրինական ուժի մեջ մտնելու վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի օգոստոսի 8-ի դատավճռով նշանակված պատիժը գումարվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 09-ի թիվ ԵԴ/0134/01/20 դատավճռով Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված պատժին, որպիսի դատավճիռը դեռևս օրինական ուժի մեջ չի մտել, ուստի Դատարանը գտնում է, որ հանցանքների համակցությամբ պատիժ նշանակելու իրավական հիմքը բացակայում է:
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Դատարանն անդրադառնալով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին, գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված «Հրաչիկ Ավետիսյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «SOBRANIE LONDON» լատինատառ գրառումներով ծխախոտի տուփը և 0,0505 գրամ քաշով մեթամֆետամին տեսակի թմրամիջոցը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է ուղարկել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ սույն քրեական գործից նախաքննության ընթացքում անջատված թիվ 12109525 քրեական վարույթին կցելու համար:
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարութային ծախսեր են՝
2) փորձագետի և թարգմանչի վարձատրության գումարները.
(...)
2. Հանրային մեղադրանքով վարութային ծախսերը վճարվում են պետական միջոցների հաշվին, եթե սույն օրենսգրքով այլ կարգ սահմանված չէ: (...):
3. Եթե դատապարտված մեղադրյալը վճարունակ է, ապա սույն հոդվածի 1-ին մասի ..., 2-րդ ... կետերում թվարկված վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դատարանը դնում է նրա վրա»:
Քրեական գործով որպես վարույթային ծախս առկա է 72.000 ՀՀ դրամ փորձագետի վարձատրության գումար: Դատարանը հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը ազատազրկման ձևով պատիժ է կրում քրեակատարողական հիմնարկում և հայտնեց որ վճարունակ չէ, գտնում է, որ մեղադրյալի վրա վարութային ծախսի հատուցման պարտականություն դնելը իրավաչափ չէ:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք և այլ վարութային ծախսեր առկա չեն, Դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 70 ժամ տևողությամբ:
Հրաչիկ Ռուբենի Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված Հրաչիկ Ավետիսյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «SOBRANIE LONDON» լատինատառ գրառումներով ծխախոտի տուփը և 0,0505 գրամ քաշով մեթամֆետամին տեսակի թմրամիջոցը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ուղարկել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ սույն քրեական գործից նախաքննության ընթացքում անջատված թիվ 12109525 քրեական վարույթին կցելու համար:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ