Գործ ԵԴ1/0391/01/25
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ

Քարտուղարությամբ՝ Հ. Հակոբյանի

Մասնակցությամբ.
Մեղադրյալ՝ Դավիթ Ագարյանի
Պաշտպան՝ Թամարա Բաղդասարյանի

<<27>> մայիսի 2025թ. ք. Երևան

դռնբաց դատական նիստում, մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի և պաշտպան Թամարա Բաղդասարյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 21.02.2025թ. թիվ ԵԴ1/0391/01/25 դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Գայանե Խաչատրյանի կողմից կազմված <<Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին>> արձանագրության համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60751524 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում կազմված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> միջնորդությամբ՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Գ. Խաչատրյանը միջնորդել է թիվ 60751524 քրեական վարույթով հսկող դատախազին՝ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել քրեական հետապնդում:
2025 թվականի հունվարի 13-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ս. Մնացականյանի կողմից կայացված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 60751524 քրեական վարույթի նյութերով Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ հարուցել քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար, որը Դավիթ Գուրգենի Ագարյանին ներկայացվել է 2025 թվականի հունվարի 21-ին:
2025 թվականի հունվարի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում կայացված <<Խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 60751524 քրեական վարույթով մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունվարի 31-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ս. Մնացականյանի կողմից կայացված <<Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 60751524 քրեական վարույթով կազմված մեղադրական եզրակացությունը հաստատել և այն վարույթի նյութերի հետ հանձնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
2025 թվականի հունվարի 31-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0391/01/25 համարը:
2025 թվականի հունվարի 31-ին քրեական գործը մակագրվել է դատավոր Գևորգ Պողոսյանին, իսկ 2025 թվականի փետրվարի 03-ին քրեական գործը հանձնվել է դատավորի աշխատակազմին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ. Ս. Պողոսյանը 2025 թվականի փետրվարի 06-ի որոշմամբ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/0391/01/25 քրեական գործով վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 20-ի որոշմամբ մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ:
2025 թվականի փետրվարի 20-ին Դատարանը մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2025 թվականի փետրվարի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճռով վճռվել է.
<<Դավիթ Գուրգենի Ագարյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/2419/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի դատավճռով նշանակված 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամը ու Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանք՝ 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամի չափով: Դավիթ Գուրգենի Ագարյանն իր նկատմամբ 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ թույլատրել Դավիթ Գուրգենի Ագարյանին դատավճռով նշանակված 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամիսների ընթացքում՝ առաջին 2 (երկու) ամսում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 35.050 (երեսունհինգ հազար հիսուն) ՀՀ դրամ, հետագա 10 (տասը) ամիսների ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 34.800 (երեսունչորս հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամ:
Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված։ (…) >>։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 21-ի դատավճռի դեմ 11.03.2025թ. վերաքննիչ բողոք է ստացվել մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանից և պաշտպան Թամարա Բաղդասարյանից:
Թիվ ԵԴ1/0391/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 14.03.2025թ., իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 17.03.2025թ.:
Վերաքննիչ դատարանի 27.03.2025թ. որոշմամբ մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի և պաշտպան Թամարա Բաղդասարյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

Դավիթ Գուրգենի Ագարյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. <<[Ն]ա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ (հարբած) վիճակում՝ արտաշնչած օդում 0,356 մգ/լ ալկոհոլի պարունակությամբ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 02-ին ժամը 00:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է <<Օպել>> մակնիշի 37 UA 427 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայողը կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180430067 արձանագրությունը։>>։

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
* Դատվածությունների և հետախուզման առկայության Ձև 8 հարցման պատասխանի համաձայն՝
Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 10-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի (2003թ.) 243.1 հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է տուգանքի՝ 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, որի վճարումը տարաժամկետվել է 1 տարով:
Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի օգոստոսի 08-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է տուգանքի՝ 508.000 (հինգ հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամի չափով, որի վճարումը տարաժամկետվել է 12 ամսով:
Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է տուգանքի՝ 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամի չափով, որի վճարումը տարաժամկետվել է 1 տարով:
Պատժի կրման և պատժից ազատման վերաբերյալ տեղեկատվություններ չկան:
Թիվ ԵԴ1/2419/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի դատավճռի և անհստակությունը լուծելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 01-ի ու 2025 թվականի հունվարի 15-ի որոշումների համաձայն՝ մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի 5-ապատիկի չափով՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի հիման վրա՝ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի օգոստոսի 08-ի դատավճռով նշանակված տուգանքի՝ 508.000 (հինգ հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամի չվճարված մասը՝ 43.100 (քառասուներեք հազար հարյուր) ՀՀ դրամը և վերջնական պատիժ է սահմանվել 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված տուգանքը տարաժամկետվել է 12 (տասներկու) ամսով և թույլատրվել է տուգանքը վճարել մաս առ մաս:
2025 թվականի փետրվարի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի պետ Վ. Խալաթյանի գրության համաձայն՝ <<Ի պատասխան Ձեր 06 փետրվարի 2025թ. թիվ ԴԴԱ.8.1-Ե-15085 գրության՝ Ձեզ է տրամադրվում ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում հաշվառված՝ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի (ծնված՝ 04.03.1991թ.) նկատմամբ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 15.10.2024թ.-ի թիվ ԵԴ1/2419/01/24 դատավճռով նշանակված տուգանք պատժի կատարման վերաբերյալ տեղեկանք>>:
Կից ներկայացված տեղեկանքի համաձայն՝ <<Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 15.10.2024թ.-ի թիվ ԵԴ1/2419/01/24 դատավճռով Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը (ծնված՝ 04.03.1991թ.-ին, բնակվող՝ ք.Երևան, Նոր Նորք, 8-րդ զանգված, Մինսկի փողոց, 33-րդ շենքի թիվ 15-րդ բն. հասցեում) մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08.08.2023թ.-ի թիվ ԵԴ1/0292/01/23 դատավճռով նշանակված՝ 508.000 (հինգ հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամի չվճարված մասը՝ 43.100 (քառասուներեք հազար հարյուր) ՀՀ դրամը և վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամի չափով: Թիվ ԵԴ1/2419/01/24 դատավճիռը 18.11.2024թ.-ին մտել է օրինական ուժի մեջ, իսկ 23.12.2024թ.-ին ստացվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում: 25.12.2024թ.-ին Դ. Ագարյանը հաշվառվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում, որտեղ նրան, համաձայն N Ձև 3 արձանագրության, պարզաբանվել են տուգանքի ձևով նշանակված պատիժը կրելու կարգն ու պայմաններն, իրավունքներն ու պարտականություններն, ինչպես նաև դրանք չկատարելու դեպքում օրենքով սահմանված պատասխանատվությունը: Միաժամանակ Դ.Ագարյանին տրամադրվել է քրեական տուգանքի վճարման հաշվեհամարը:
10.05.2024թ.-ին Դ. Ագարյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ներկայացրել դիմում՝ տուգանք պատժի կատարումը (մեկ) տարի ժամկետով երկարաձգելու վերաբերյալ:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 14.01.2025թ. թիվ ԵԴ1/0583/13/4 որոշմամբ՝ Դ. Ագարյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2419/01/24 դատավճռով նշանակված 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամ տուգանք պատժի վճարման ժամկետը երկարաձգվել է 1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ առանց ժամանակացույցի սահմանման:
Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի կողմից առ. 14.02.2025թ.-ը՝ վճարում չի կատարվել>>:
2025 թվականի փետրվարի 12-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա. Հովսեփյանի գրության համաձայն՝ հարկային մարմնի տեղեկատվական բազայում առկա տվյալների համաձայն՝ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 02-ին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի հանդիսացել վարձու աշխատող:

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Դավիթ Գուրգենի Ագարյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի մեղքի ապացուցված լինելը՝ գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
<<Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ>>:
Պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի կողմից հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի՝ << (…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տես՝ Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-84/07 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի որոշումը):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, արձանագրում է, որ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը բխում է Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումից)։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, արձանագրում է, որ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք պետք է դիտել հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
<<Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
<<Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի՝ հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…) >>:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տես՝ Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է տուգանքի ձևով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքների ձևով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկման ձևով՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տես՝ Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
10. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 8-րդ կետում արձանագրված՝ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր չէ ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը, քանի որ տվյալ կոնկրետ դեպքում մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը նախկինում կատարելով նույնասեռ հանցագործություններ և դատապարտվելով տուգանքի կրկին կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք, ինչը վկայում է այն մասին, որ մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի կիրառմամբ հնարավոր չէ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ հանրային աշխատանքների ձևով պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն նույնպես հնարավոր չէ նշանակել վերջինիս նկատմամբ, քանի որ նա լրացուցիչ դատալսումնների ընթացքում դիրքորոշում հայտնեց, որ համաձայն չէ հանրային աշխատանքներ կատարել, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը անձի նկատմամբ կարող է նշանակվել միայն վերջինիս համաձայնությամբ:
Վերոգրյալների հաշվառմամբ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով:
Ընդ որում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ պետք է նշանակել 2 (երկու) ամիս ժամկետով, և որ այդ պատժի կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանը ի թիվս սույն դատավճռի 4-րդ, 8-րդ և 10-րդ կետերում առկա փաստական տվյալների և հետևությունների հաշվի է առնում նաև վերջինիս անձը և արձանագրում է, որ վերը նշված հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ դրանք էականորեն բարձրացնում են ինչպես մեղադրյալի անձի, այնպես էլ նրա կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն նվազում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել միայն Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու պայմաններում:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու հիմքեր առկա չեն, ուստի վերջինս այն պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Նկատի ունենալով, որ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը թիվ ԵԴ1/2419/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, որին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի հիման վրա լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի օգոստոսի 08-ի դատավճռով նշանակված տուգանքի չվճարված մասը՝ 43.100 (քառասուներեք հազար հարյուր) ՀՀ դրամը և վերջնական պատիժ է սահմանվել 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կարգով՝ թույլատրվել է Դավիթ Գուրգենի Ագարյանին դատավճռով նշանակված 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը 2025 թվականի փետրվարի 14-ի դրությամբ նշանակված տուգանքից վճարում չի կատարել, ուստի՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/2419/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի դատավճռով նշանակված 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամը ու Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանք՝ 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամի չափով:
Միաժամանակ անդրադառնալով Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի կողմից տուգանքն ամբողջությամբ և անհապաղ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ դատական նիստում արված հայտարարությանը և հաշվի առնելով վերջինիս գույքային դրության վերաբերյալ գործում առկա տվյալները՝ Դատարանը գտնում է, որ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը պետք է տարաժամկետել և նրան թույլատրել 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամիսների ընթացքում՝ առաջին 2 (երկու) ամսում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 35.050 (երեսունհինգ հազար հիսուն) ՀՀ դրամ, հետագա 10 (տաս) ամիսների ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 34.800 (երեսունչորս հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամ:
Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանն ենթակա մյուս հարցերին, արձանագրում է, որ գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, գույքային հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև հատուցման ենթակա գույքային այլ վնաս և դրա ապահովման նպատակով արգելադրված որևէ գույք, քրեական գործով առկա չեն նաև վարութային ծախսեր:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո պետք է վերացնել։ (…) >>:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերներ մեղադրյալ Դավիթ Ագարյանը և պաշտպան Թամարա Բաղդասարյանը բողոքով մասնավորապես հայտնել են.
Ընդհանուր իրավասության դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, որն ազդել է գործի ելքի վրա, մասնավորապես՝ մեղադրյալի նկատմամբ չի նշանակվել արդարացի պատիժ և նշանակել է այնպիսի պատիժ, որը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին:
Դատարանի առջև բարձրացվում է հետևյալ իրավական հարցը. <<Հիմնավորված և պատճառաբանված են արդյո՞ք մեղադրյալի նկատմամբ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ամենախիստ պատժատեսակի նշանակումը և նշված պարագայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու Ընդհանուր իրավասության դատարանի հետևությունները:>>։
(…)
<< Նախ ցանկանում եմ անդրադառնալ նախորդ դատավճիռներով նշանակված տուգանքի ձևով պատժին և հայտնել, որ 03.03.2025թ․ Դավիթ Ագարյանի կողմից ամբողջությամբ վճարվել է սահմանված տուգանքի չափը՝ 418.000 ՀՀ դրամի չափով (կտրոնը կներկայացվի սույն բողոքին կից) և արդեն իսկ այդքանով հիմնավորվում է, որ վերջինս պատրաստակամ է և ունի հնարավորություն տուգանքի ձևով պատժի նշանակման դեպքում կրկին անգամ այն վճարելու:
Ինչ վերաբերում է հանրային աշխատանքների ձևով պատժի անհնարինության հիմնավորումներին առ այն, որ վերջինս հրաժարվել է հանրային աշխատանքներ պատժատեսակից, ապա դատարանին հայտնում եմ, որ Դավիթ Ագարյանի վերաբերյալ գործը քննվել է առանց պաշտպան և նա դատարանի հարցը հանրային աշխատանքներ կատարելու վերաբերյալ ընկալել է որպես հնարավորություն ընտրություն կատարել տուգանքի և հանրային աշխատանքների միջև և այդ պայմաններում նախապատվությունը տվել է տուգանքին:
Ներկայումս մեղադրյալին պարզաբանվել է դատարանի կողմից տրված հարցի էությունը և վերջինս հայտնում է, որ պատրաստ է նաև պատիժ կրել հանրային աշխատանքների ձևով:
(…)
Մեղադրյալ Դ․ Ագարյանի նկատմամբ դատարանը կիրառել է հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ամենախիստ պատժատեսակներից մեկի առավելագույն չափը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համարել է անթույլատրելի:
Պաշտպանական կողմի դիտարկմամբ նշանակված պատիժը չի համապատասխանում պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: Կարծում ենք, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառելի է նվազ խիստ պատժատեսակները, իսկ այլ պայմաններում նշանակված պատիժը ենթակա է պայմանականորեն չկիրառման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է հետևյալը. « (...) [Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Այս կապակցությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` Ս.Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Ա.Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վ.Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Ա.Հովհաննեսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մ.Հովհաննեսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները):
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջ.Շիրվանյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14, Հ.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17 և այլ որոշումները):
Դատարանի կողմից չի պատճառաբանվել, պատժի որ նպատակին հնարավոր չի լինի հասնել, եթե մեղադրյալի նկատմամբ անգամ խիստ պատիժը կիրառելու դեպքում, կիրառի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը:
Սույն քրեական գործով մեղադրյալը ունի բարձագույն կրթություն, մինչդատական վարույթում աջակցել է նախաքննական մարմնին հանցագործության ամբողջական բացահայտման համար, զղջացել իր կատարած արարքի համար, բնակվում է տատի և ծնողների հետ, ովքեր գտնվում են վերջինիս խնամքին:
Երբ սույն հոդվածով հանցանք կատարած երիտասարդին, ով իր հետհանցավոր վարքագծով իրապես զղջացել է իր կատարած արարքի համար նշանակվում է կարճաժամկետ ազատազրկում տեսակի պատիժ, դրանով պատժի նպատակներից և որևէ մեկին հնարավոր չի լինում հասնել, ոչ անձի վերասոցիալականացմանը՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեակատարողական հիմնարկներում դատապարտյալների հետ տարվող աշխատանքների արդյունավետությունները և կրկնահանցագործությունների քանակը, ոչ հանցագործությունների կանխումը՝ հաշվի առնելով այն, որ որոշակի ժամանակ ՔԿՀ-ում գտնվող անձիք հարմարվում են տեղի կենսապայմաններին և հետագայում պատժի սպառնալիքը չի ունենում լուրջ ազդեցություն հանցագործությունների կանխման գործում, մինչդեռ երբ անձին հնարավորություն է տրվում հետ կանգնելու սխալ ճանապարհից, հաշվի առնելով մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, վերջինս ավելի զգուշավորություն է ցուցաբերում և հետ է կանգնում նոր հանցանք կատարելու ճանապարհից գնահատելով իրեն արդեն իսկ տրված հնարավորությունը: Սոցիալական արդարությունը գնահատողական կատեգորիա է, և հաշվի առնելով ՀՀ դատարանների մոտեցումները նույնանման փաստական հանգամանքներով գործերով կարող ենք ասել, որ մեղադրյալին կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժ նշանակելով դատարանը չի վերականգնել սոցիալական արդարությունը:
Ըստ պաշտպանական կողմի դիտարկման դատարանի նշանակած պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին և այն ենթակա է բեկանման, քանի որ սույն բողոքին կից ներկայացվող կտրոնով հիմնավորվում է մեղադրյալի կողմից տուգանք պատժատեսակով սահմանված տուգանքի վճարման հնարավորությունը, միաժամանակ նաև պատրաստակամությունը հանրային աշխատանքների ձևով պատիժ կրելու վերաբերյալ:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ գտնում եմ, որ ստորադաս դատարանի դատական ակտը հիմնավորված ու պատճառաբանված դատական ակտ չէ, և կայացվել է քրեադատավարակն օրենքի խախտումներով:>>:
Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրյալ Դավիթ Ագարյանը և վերջինիս պաշտպան Թամարա Բաղդասարյանը խնդրել են. <<Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/0391/01/25 քրեական գործով դատական ակտը և Դավիթ Ագարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, կամ հանրային աշխատանքների ձևով, կամ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկման նվազագույն չափը՝ կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան:>>:

4.Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.

Մեղադրյալ Դավիթ Ագարյանի պաշտպան Թամարա Բաղդասարյանը ներկայացնելով բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները, խնդրեց բողոքը բավարարել:
Մեղադրյալ Դավիթ Ագարյանը նույնպես պնդեց բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
ՀՀ դատախազության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ս. Մնացականյանը հեռախոսազանգով աշխատակազմին տեղեկացրել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունից ելնելով չի կարող ներկա գտնվել բողոքի քննությանը:>>:

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

Վերաքննիչ դատարանը պաշտպանի և մեղադրյալի վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատավճիռը, ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, լսելով պաշտպանի և մեղադրյալի բացատրությունները, հանգում է հետևության այն մասին, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Դատարանի վիճարկվող դատավճիռը թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: (…) :
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
7. Զինծառայողի վրա կարող են դրվել այնպիսի պարտականություններ, որոնք չեն խոչընդոտում զինված ուժերի համապատասխան ստորաբաժանումում իր ծառայողական պարտականությունների կատարումը:
8. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը կարող է նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ, ինչպես նաև անվտանգության միջոց։
9. Եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում խուսափում է դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա համակողմանի գնահատման ենթարկելով խուսափելու պատճառները՝ դատարանը վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի կամ դատապարտյալի միջնորդությամբ մինչև 1 տարի ժամկետով երկարաձգում է անձի նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը, այդ թվում` առավելագույն` 5 տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը:
10. Եթե փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգելուց հետո անձը շարունակում է խուսափել դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:
11. Եթե հանցագործությունների համակցությամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, որը պայմանականորեն չի կիրառվել, և ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ, ապա դրա կատարումից խուսափելու դեպքում դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացնում է:
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
13. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցը լուծում է դատարանը: Եթե դատարանը գործի հանգամանքների համակողմանի գնահատման արդյունքով որոշում է չվերացնել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և նոր կատարված հանցանքի համար նշանակում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, ապա այդ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվում, և փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգվում է մինչև 5 տարի ժամկետով: Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է մեկից ավելի անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացվում է: Եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը, ապա պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
14. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում պարզվում է, որ մինչև դատապարտվելն անձը կատարել է մեկ այլ հանցանք, որի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել կամ օրենքով սահմանված կարգով քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից չի ազատվել, ապա դատարանը պատիժ է նշանակում հանցագործությունների համակցության համար պատիժ նշանակելու՝ սույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները, կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ: Եթե դատարանը նպատակահարմար չի համարում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ապա անցած փորձաշրջանի 2 օրը հաշվվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման 1 օրվա դիմաց:
15. Եթե անձը կատարել է նոր հանցանք մինչև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումն ուժի մեջ մտնելը, ապա դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը և պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով:
15.1. Եթե առաջին ատյանի դատարանում դատական ակտ կայացնելիս սույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով կամ 75-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով պատիժ նշանակելը հնարավոր չի եղել ժամանակագրական առումով դրան նախորդող դատական ակտի (ակտերի) օրինական ուժի մեջ մտած չլինելու պատճառով, և այդ դատական ակտերից որևէ մեկով նշանակված՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, ապա ժամանակագրական առումով վերջինը օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի կատարման փուլում դատարանը հանցագործությունների կամ դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս՝
1) վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, եթե սույն մասով նախատեսված դատական ակտերից առնվազն մեկով որոշվել է, որ անձը պետք է կրի նշանակված ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը.
2) հաշվի առնելով սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները՝ կարող է որոշում կայացնել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու կամ վերջնական պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, եթե սույն մասով նախատեսված դատական ակտերից որևէ մեկով չի որոշվել, որ անձը պետք է կրի նշանակված՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը:
15.2. Սույն հոդվածի 15.1-ին մասով նախատեսված դեպքում դատական ակտերից որևէ մեկով նշանակված՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելիս նշանակված պատիժները համակցելու հարցը լուծվում է սույն օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 14-րդ մասի կանոններով այնքանով, որքանով դրանք իրենց էությամբ կիրառելի են:
16. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարել է նոր հանցանք, որը բացահայտվում է փորձաշրջանն անցնելուց հետո, ապա անձը դրա համար պատիժը կրում է առանձին:>>:
Քննարկվող իրավանորմի կիրառման առնչությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, Սարգիս Մարգարյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ, ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<< (...) Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին>>:
<<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը>>: (տես` Արթուր Անտոնյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2010թ. մարտի 26-ի ՍԴ/0226/01/09 որոշումը):
<<(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս դատարանը պատժի չկիրառման յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը>> (տես` ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009թ. հունիսի 2-ի` Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշման 17-րդ կետը, ինչպես նաև Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. փետրվարի 1-ի ՎԲ-01/08 և Սարգիս Մարգարյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0034/01/08 որոշումները):
<< (…) Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս>> (տես` ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի` Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-192/07 և 2009թ. հունիսի 2-ի` Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշումները):
<<Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Օրենքի նշված դրույթից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը օրենսդիրը կախման մեջ չի դնում ոչ կատարված հանցանքի բնույթից և հասարակական վտանգավորության աստիճանից, ոչ այն կատարող անձից, կարևորը այն է, որ իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում, բազմակողմանի գնահատելով հանցանքի կատարման հանգամանքները, վերլուծելով այն կատարող անձին բնութագրող տվյալները, հանգի այն հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Ընդ որում, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ դատարանը հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
Զարգացնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի վերը նշված դրույթները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր՝ 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու>>: (տես՝ Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշումը):
<<Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը: Ն. Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ >> (…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս:
Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը (…) : (տես՝ Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն գործի կոնկրետ հանգամանքներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ մեղադրյալ Դ․ Ագարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակը և չափը և այն կրելու նպատակահարմարությունը որոշելիս, Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի և համաչափ պատիժ՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները /մեղքն ընդունել է, կատարածի համար անկեղծորեն զղջացել է/, պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը՝ հանցանքը դատվածություն ուեցող անձի կողմից կատարելը, եկել է հիմնավոր հետևության, որ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր չէ ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը, քանի որ տվյալ կոնկրետ դեպքում մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը նախկինում կատարելով նույնասեռ հանցագործություններ և դատապարտվելով տուգանքի, կրկին կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք, ինչը վկայում է այն մասին, որ մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի կիրառմամբ հնարավոր չէ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները, իսկ հանրային աշխատանքների ձևով պատիժ նշանակել հնարավոր չէ նշանակել, քանի որ նա լրացուցիչ դատալսումնների ընթացքում դիրքորոշում է հայտնել, որ համաձայն չէ հանրային աշխատանքներ կատարել, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը անձի նկատմամբ կարող է նշանակվել միայն վերջինիս համաձայնությամբ և իրավացիորեն գտել է, որ մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով և, որ մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը, ինչն ընդունելի է Վերաքննիչ դատարանի համար, քանի որ այդպիսով կարող է ապահովվել պատժի նպատակների իրագործումը, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Դատարանը նկատի ունենալով, որ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը թիվ ԵԴ1/2419/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, որին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի հիման վրա լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի օգոստոսի 08-ի դատավճռով նշանակված տուգանքի չվճարված մասը՝ 43.100 (քառասուներեք հազար հարյուր) ՀՀ դրամը և վերջնական պատիժ է սահմանվել 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կարգով՝ թույլատրվել է Դավիթ Գուրգենի Ագարյանին դատավճռով նշանակված 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանը 2025 թվականի փետրվարի 14-ի դրությամբ նշանակված տուգանքից վճարում չի կատարել, իրավացիորեն արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/2419/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի դատավճռով նշանակված 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամը ու Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանք՝ 418.100 (չորս հարյուր տասնութ հազար հարյուր) ՀՀ դրամի չափով:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի և մեղադրյալի վերաքննիչ բողոքը` սույն որոշման պատճառաբանական մասում շարադրված հիմնավորումներով՝ մերժել:
Ամփոփելով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս Դատարանի կողմից նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Այսպիսով՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-371-րդ, 379-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Թիվ ԵԴ1/0391/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Դավիթ Գուրգենի Ագարյանի և պաշտպան Թամարա Բաղդասարյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 21.02.2025թ. թիվ ԵԴ1/0391/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ


Իսկականի հետ ճիշտ է:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ