ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/0384/01/25
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը,

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՋԱՓՆՅԱԿ ԵՎ ԴԱՎԹԱՇԵՆ
ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ
ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆԴԱՏԱԽԱԶ Բ.ՂԱԶԻՆՅԱՆԻ,

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Վ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ,

2025 թվականի փետրվարի 12-ին Երևան քաղաքում,

դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Վահագն Վաչիկի Հակոբյանի՝
(ծնված 1989 թվականի ապրիլի 30-ին Կոտայքի մարզի Քասախ համայնքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երեք անչափահաս երեխա, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է Կոտայքի մարզի Քասախ գյուղի Վ.Սարգսյան փողոցի 1-ին փակուղու թիվ 6 շենքի թիվ 4 բնակարանում)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2024 թվականի օգոստոսի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3030-24 քրեական վարույթը։
2. Հսկող դատախազի 2025 թվականի հունվարի 13-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա Վահագն Վաչիկի Հակոբյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
3. Նախաքննության մարմնի կողմից 2025 թվականի հունվարի 21-ին Վահագն Վաչիկի Հակոբյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
4. Նախաքննության մարմնի 2025 թվականի հունվարի 14-ի որոշմամբ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելքը:
5․ 2025 թվականի հունվարի 30-ին թիվ 60-3030-24 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Դատարան):
6․ 2025 թվականի փետրվարի 4-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի փետրվարի 12-ին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
7. Մեղադրյալ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ արարքի համար. «(...) նա, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2020 թվականի ապրիլի 10-ին կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ ԱՖ250910 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական տույժի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից 2 տարի ժամկետով զրկելու ձևով, և այդ պայմաններում չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվայանի հուլիսի 18-ին ժամը 01.25- ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աշտարակի խճուղում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.392 մգ/լ, վարել է Վոլկսվագեն մակնիշի 37NS766 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180415110 արձանագրությամբ:»։

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
8. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Վահագն Վաչիկի Հակոբյանի վերաբերյալ 2024 թվականի հուլիսի 18-ին կազմված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180415110 արձանագրության պատճենը, որի համաձայն՝ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանը 2024 թվականի հուլիսի 18-ին ժամը 01:25-ին` Երևան քաղաքի Աշտարակի խճուղում, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում վարել է Վոլկսվագեն մակնիշի 37NS766 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 4)
9․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 01549 կտրոնի պատճենը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի հուլիսի 18-ին՝ ժամը 01։27։46-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից «Alcovisor-Jupiter X/RP» տեսակի, 91100925 համարի սարքով կատարված ստուգման արդյունքում Վահագն Վաչիկի Հակոբյանի մոտ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0,392 մգ/լ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 5)
10. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության կողմից տրված ստուգաչափման թիվ 125434 վկայականի պատճենը, որի համաձայն՝ Ալկոմետր «Jupiter X/RP» տեսակի, 91100925 համարի սարքը ստուգաչափվել է 2024 թվականի մայիսի 24-ին, ուժի մեջ է մինչև 2025 թվականի մայիսի 24-ը, սխալանքը >0,15 մգ/լ դեպքում՝ 10%, չափման տիրույթը՝ 0,000-2,000մգ/լ։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 6)
11․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանը 2020 թվականի ապրիլի 10-ից 2022 թվականի ապրիլի 10-ը զրկված է եղել վարորդական իրավունքից, որը վերականգնելու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 7)
12. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Վահագն Վաչիկի Հակոբյանի վերաբերյալ 2020 թվականի ապրիլի 10-ին կազմված վարչական իրավախախտման գործով թիվ ԱՖ 250910 արձանագրության և որոշման պատճենները, որոնց համաձայն՝ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանը մարմնական վնասվածքով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի փաստով խուսափել է սթափության վիճակի ստուգում անցնելուց, որի համար ՀՀ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 4-րդ մասով զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի երկու տարի ժամկետով։
Որոշումը նույն օրը ստորագրությամբ հանձնվել է Վահագն Հակոբյանին։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 8)
13․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 36 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 2020 թվականի մարտի 27-ին Վահագն Հակոբյանը հրաժարվել է հետազոտություն անցնելուց:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 9)
14. Զննություն կատարելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության են ենթարկվել սույն դատավճռի 8-13-րդ կետերում նշված որպես ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ. 17-19)

Լրացուցիչ դատալսումներում հետազոտված ապացույցները և նյութերը․
15. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2025 թվականի փետրվարի 12-ին արտատպված Դատվածության և հետախուզման առկայության ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանի կողմից դատվածություն ունենալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
16. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Վահագն Վաչիկի Հակոբյանի՝ եկամուտ ունենալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
17. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2025 թվականի փետրվարի 12-ին արտատպված ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 346 և հայրության ճանաչման պետական գրանցման թիվ 154 ակտերը, որոնց համաձայն՝ Մանե Վահագնի Հակոբյանը ծնվել է 2016 թվականի հունիսի 1-ին, հայրը Վահագն Վաչիկի Հակոբյանն է։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
18. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2025 թվականի փետրվարի 12-ին արտատպված ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 512 և հայրության ճանաչման պետական գրանցման թիվ 142 ակտերը, որոնց համաձայն՝ Արմեն Վահագնի Հակոբյանը ծնվել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, հայրը Վահագն Վաչիկի Հակոբյանն է։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
19. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2025 թվականի փետրվարի 12-ին արտատպված ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 517 և հայրության ճանաչման պետական գրանցման թիվ 517 ակտերը, որոնց համաձայն՝ Անահիտ Վահագնի Հակոբյանը ծնվել է 2011 թվականի մայիսի 27-ին, հայրը Վահագն Վաչիկի Հակոբյանն է։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
20. «Սասունցի Դավիթ» աշխարհազորային ռազմահայրենասիրական զորամիավորման գնդի հրամանատարի կողմից տրված տեղեկանքի, նույն գնդի անդամ հանսիանալու վերաբերյալ վկայականի, ՀՀ ՊՆ թիվ 59016 և թիվ 25836 զորամասերի կողմից տրված տեղեկանքների, զինվորական գրքույկիմ պատվորգրերի և «Արցախյան ազատամարտի քաջարի մարտիկներ» մեդալով պարգևատվելու վերաբերյալ փաստաթղթի պատճենները, որենց համաձայն՝ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանը 2021 թվականից հանդիսանում է «Սասունցի Դավիթ» աշխարհազորային գնդի կամավորական, պարբերաբար մասնակցել է ՀՀ սահմանների պաշտպանությանը, խրախուսվել է պարգևներով։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
21. Հետազոտելով սույն դատավճռի 8-14-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են:
22. Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանը,
- ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2020 թվականի ապրիլի 10-ի՝ վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ ԱՖ250910 որոշմամբ զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից երկու տարի ժամկետով և դրանից հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել իր վարորդական իրավունքը (տե՛ս սույն դատավճռի 11-13-րդ կետերը),
- չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք՝ 2024 թվայանի հուլիսի 18-ին ժամը 01։25-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աշտարակի խճուղում ալկոհոլ օգնագործած վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը 0.352 մգ/լ (սարքի սխալանքի հաշվառմամբ), վարել է Վոլկսվագեն մակնիշի 37NS766 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան (տե՛ս սույն դատավճռի 8-11-րդ կետերը):

Պատճառաբանական մաս.
I. Մեղադրյալին վերագրված արարքի իրավական գնահատականը.
23. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...)
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«Ոչ սթափ (հարբած) վիճակ է համարվում Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով սահմանված ոչ սթափ վիճակը:»:
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ կետի համաձայն՝
«Սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.2 գրամից կամ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.1 միլիգրամից ավելի է, կամ եթե անձի արյան կամ մեզի մեջ առկա է թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակություն: Անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող նաև այն դեպքում, երբ նրա արյան կամ արտաշնչած օդի մեջ սույն մասում նշված չափով մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությունը ոստիկանության ծառայողի կողմից տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց կամ այդ անձին առնչվող ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո, բայց մինչև նրա սթափության վիճակի զննություն անցկացնելը կամ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց նրան ազատելը, այդ անձի կողմից ալկոհոլային խմիչք, թմրամիջոց կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ օգտագործելու հետևանք է:»:
24. Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից՝ սույն դատավճռի 22-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանy, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում ուղղակի դիտավորությամբ վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։

II. Մեղադրյալի քրեական պատասխանատվության հարցը.
25. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հայկ Էդվարդի Միքայելյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) մեղադրյալն արդյո՞ք ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի մեղադրյալի նկատմամբ.
դ) մեղադրյալն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
26. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»:
26.1. Դատարանը որպես մեղադրյալ Վահագն Հակոբյանի պատիժը մեղմացնող հանգամաններ է դիտարկում այն, որ նա ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել ըստ էության խոստովանական ցուցմունք, զղջացել է իր կատարած արարքի համար (տե՛ս, mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 26-րդ կետը),
Բացի այդ՝ Դատարանը որպես մեղադրյալ Վահագն Հակոբյան պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ պատիժ նշանակելու պահին վերջինիս խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները (տե՛ս սույն դատավճռի 17-19-րդ կետերը)։
16.2. Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
27․Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Վագահն Հակոբյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
28․Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»:
28.1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
28․2․Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում մեղադրյալ Վագահն Հակոբյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված, դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն է, դրևսորվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից կատարվելու տեսակով, մեղադրյալի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է է 0,352 միլիգրամ լիտր (անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը 0.1 միլիգրամից ավելի է),
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
- այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը,
- անձը բնութագրող հանգամանքները, այդ թվում՝ առաջին անգամ հանցանք կատարած լինելը (տե՛ս սույն դատավճռի 15-րդ), ՀՀ սահմանների պաշտպանությանը պարբերաբար մասնակցելը և դրա համար պարգևատրումներ ունենալը (տե՛ս սույն դատավճռի 20-րդ կետը):
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
28․3․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները.
(...)
6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը. (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել:
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)»:
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75000 դրամ:»։
Վերոգրյալի հիման վրա, նկատի ունենալով սույն դատավճռի 28.2-րդ կետում նշված հանգամանքները, այդ թվում՝ անձը, ինչպես նաև նրա գույքային դրությունը բնութագրող տվյալները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակել տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով:
Նկատի ունենալով, որ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Վահագն Հակոբյանի՝ եկամուտ ունենալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն (տե՛ս սույն դատավճռի 16-րդ կետը)` մեղադրյալ Վահագն Հակոբյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի` 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի հաշվարկով, որի դեպքում այն կկազմի 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ:
Միևնույն ժամանակ նկատի ունենալով մեղադրյալի գույքային դրությունը, աշխատանք չունենալը՝ Դատարանը հիմնավորված է գնահատում տուգանքի սահմանված գումարն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ մեղադրյալի փաստարկներները։ Հետևաբար՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա են հիմքեր մեղադրյալին թույլատրելու դատավճռով նշանակված տուգանքը վճարել մեկ տարվա ընթացքում։
29. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վահագն Հակոբյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
30. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
31. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերը համարում է լուծված։
32․ Անդրադառնալով մեղադրյալ Վահագն Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, այն մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում վերջինիս դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1. Մեղադրյալ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով՝ դրա վճարման համար սահմանելով մեկ տարի ժամկետ:
2. Մեղադրյալ Վահագն Վաչիկի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
4․ Դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ