N-ԵԴ1/0370/01/25








ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

«05» մարտի 2025թ. ք. Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ

Գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Մ.Մարտիրոսյան/ 31.01.2025թվականի թիվ ԵԴ1/0370/01/25 որոշման դեմ Ռաֆիկ Գևորգյանի վերանայման բողոքը
ՊԱՐԶԵՑ

1. Վերանայման վարույթի ընթացքը.

29.01.2025թվականին ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ է ստացվել Ռաֆիկ Գևորգյանի քրեական հայցը՝ Երևանի քաղաքապետի կողմից պաշտոնեական լիազորությունները չարաշահելու և այդ եղանակով 400000/չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ արժողությամբ գույքը հափշտակելու վերաբերյալ:
31.01.2025թվականի Առաջին ատյանի դատարանի թիվ ԵԴ1/0370/01/25որոշմամբ՝ Ռաֆիկ Գևորգյանի կողմից 29.01.2025թվականին ներկայացված քրեական հայցի վերաբերյալ քրեական վարույթ սկսելը մերժվել է՝ քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը միայն հանրային կարգով իրականացման ենթակա լինելու պատճառաբանությամբ:
31.01.2025թվականի Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը Ռաֆիկ Գևորգյանի կողմից ստացվել է 04.02.2025թվականին:
06.02.2025թվականին Առաջին ատյանի դատարանի 31.01.2025թվականի որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացվել Ռաֆիկ Գևորգյանի կողմից:
Բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/0370/01/25 դատական վարույթը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 10.02.2025թվականին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 11.02.2025թվականին:
14.02.2025 թվականին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձնելու մասին:
«Հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձնելու մասին» Վերաքննիչ դատարանի 14.02.2025թվականի որոշումը Ռաֆիկ Գևորգյանը ստացել է 24.02.2025թվականին:
25.02.2025թվականին Ռաֆիկ Գևորգյանի կողմից վերստին բողոք է ներկայացվել:
28.02.2025թվականին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին:

2. Վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

Առաջին ատյանի դատարանն իր 31.01.2025թվականի որոշմամբ մասնավորապես նշել է.
«/.../Քննարկելով՝ արդյոք հնարավոր է քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը իրականացնել մասնավոր կարգով, հաշվի առնելով, որ պաշտոնատար անձի կողմից իր պաշտոնեական լիազորությունների չարաշահման եղանակով ենթադրյալ հափշտակությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշված հանցանքների թվին չի դասվում, նկատի ունենալով, որ Ռ․ Գևորգյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել միայն հանրային կարգով՝ Դատարանը գտնում է, որ Ռաֆիկ Հովհաննեսի Գևորգյանի կողմից 2025թ․ հունվարի 29-ին ներկայացված վերոհիշյալ քրեական հայցի վերաբերյալ քրեական վարույթ սկսելն ենթակա է մերժման:/.../»:

3. Վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը.

Բողոքաբերները ներկայացված վերանայման բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է անարդար դատական ակտ, իր կողմից նշված գործողությունը քրեորեն պատժելի է: Առաջին ատյանի որոշումը ծանրաբեռնված է ավելորդ մեջբերումներով, գործի հետ կապ չունեցող գրագրությունով, դիտավորությամբ և կանխամտածված ձևով բառ անգամ չի գրվել հանցագործության վերաբերյալ, առանց հիմնավորելու ենթադրվել է, որ բողոքը ենթակա է հանրային կարգով քննության և մերժվել է: Նշվածը անժխտելի և անհերքելի ապացույց է, որ դատավորը կատարում է պետական պատվեր, անգամ մոռացել է գրել, թե իր կայացրած որոշումն ինչ կարգով պետք է բողոքարկել: Նշվածից ելնելով, խնդրում է վերաքննիչ դատարանին, գործն ընդունի վարույթ և օրենքով սահմանված կարգով ընթացք տա՝ կայացնելով արդար որոշում:

4.Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.

Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։

5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի կիրառմամբ՝ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին, թե հիմնավոր է արդյոք քրեական վարույթը սկսելը մերժելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 168-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 169-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 170-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 171-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 172-րդ հոդվածով, 173-րդ հոդվածով, 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 180-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 227-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 228-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 253-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 256-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 257-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 259-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 262-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 264-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 265-րդ հոդվածով կամ 266-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքը կատարած անձը կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության միայն հանցագործությունից տուժածի քրեական հայցի հիման վրա, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված դեպքերի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Քրեական վարույթի շրջանակներում քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կամ մաuնավոր կարգով` հանցանքի բնույթից և ծանրության աստիճանից ելնելով:
2. Հայաստանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեuված հանցանքների վերաբերյալ վարույթներով քրեական հետապնդումն իրականացվում է մաuնավոր կարգով, իսկ մյուս բոլոր հանցանքների վերաբերյալ վարույթներով քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կարգով:
3. Եթե նույն անձին վերագրվող արարքների մի մասը ենթակա է քրեական հետապնդման հանրային կարգով, իսկ մյուս մասը` մասնավոր կարգով, ապա քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կարգով: /.../:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Մասնավոր մեղադրանքով վարույթը կարող է նախաձեռնվել այն դեպքում, երբ այն անձը, որը բավարար հիմքեր ունի ենթադրելու, որ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեuված արարքներով իրեն պատճառվել է վնաս, քրեական հայց է ներկայացնում դատարան:
2. Քրեական հայցը կարող է ներկայացնել միայն սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձը կամ նրա օրինական ներկայացուցիչը:
3. Քրեական հայցը պետք է բովանդակի՝
1) սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը.
2) այն անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը, որի դեմ ներկայացվել է քրեական հայցը.
3) մեղադրանքի բովանդակությունը, այդ թվում՝ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածը կամ հոդվածի մասը.
4) այն անձանց անունները, ազգանուններն ու բնակության կամ հաշվառման վայրերը, որոնք պետք է կանչվեն դատական նիստին.
5) մեղադրանքը հիմնավորող նյութերը:
4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված անձը քրեական հայցը ներկայացնում է ենթադրյալ հանցանքի կատարման վայրի առաջին ատյանի դատարան:
5. Մասնավոր մեղադրանքով մինչդատական վարույթն իրականացվում է բացառապես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին հայտնաբերելու համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Քրեական հայցն ստանալուց հետո դատավորը ստուգում է՝ արդյոք պահպանվել են սույն օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` քրեական հայցին ներկայացվող պահանջները, արդյոք քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել մասնավոր կարգով, և հնգօրյա ժամկետում կայացնում է հետևյալ որոշումներից մեկը․
1) քրեական վարույթ սկսելու մասին.
2) քրեական հայցը վերադարձնելու մասին.
3) քրեական հայցը և կից նյութերն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին.
4) քրեական վարույթ սկսելը մերժելու մասին:
2. Քրեական հայցը, համապատասխան թերությունները մատնանշելով, առնվազն հինգ օր ժամկետով վերադարձվում է, եթե դրանում առկա են շտկելի թերություններ:
3. Քրեական հայցը և կից նյութերն ուղարկվում են ըստ ընդդատության, եթե պարզվում է, որ ենթադրյալ հանցանքի կատարման վայրը դուրս է տվյալ դատարանի դատական տարածքից:
4. Քրեական վարույթ սկսելը մերժվում է, եթե`
1) ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը հայտնի չէ.
2) քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքներն ակնհայտորեն հանցավոր չեն.
3) քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել միայն հանրային կարգով.
4) դատարանի սահմանած ժամկետում քրեական հայցի թերությունները չեն վերացվել, կամ այն վերստին չի ներկայացվել:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մասնավոր մեղադրանքով վարույթի հիմքում ընկած է քրեական հետապնդման ձևերը (հանրային և մասնավոր կարգով իրականացվող) տարբերակելու ընդհանուր գաղափարը։ Դրա համաձայն՝ օրենքով սահմանված որոշակի հանցանքներով պաշտոնական ընթացակարգեր կարող են սկսվել միայն այն ժամանակ, երբ այդպիսի նախաձեռնությամբ հանդես է գալիս ենթադրյալ հանցանքից տուժած անձը։ Նախ և առաջ պետք է նշել, որ մասնավոր մեղադրանքով վարույթը բաղկացած է միայն դատական փուլերից։ Այսինքն՝ ենթադրյալ հանցանքից տուժած անձն իր քրեաիրավական պահանջն անմիջականորեն ներկայացնում է դատարան։ Մասնավոր մեղադրանքով դատական վարույթն ունի ինքնատիպ սկզբնական ենթափուլ, որի նպատակը քրեական հայցն ընդունելու հարցի լուծումն է։ Դրա համար քրեական հայցը ստացած դատավորը միանձնյա, առանց դատական նիստ հրավիրելու ուսումնասիրում է հայցի բովանդակությունը, ինչպես նաև հատուկ ստուգում է ենթադրյալ հանցանքից տուժած անձի կողմից նկարագրված մեղադրանքի փաստական հիմքի և դրան տրված նախնական իրավական գնահատականի համապատասխանությունը։ Այս գործիքի միջոցով ֆիլտրվում են մասնավոր անձանց կողմից ներկայացված բոլոր այն պահանջները, որոնց կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել միայն հանրային կարգով։ Այս ոչ հրապարակային գործընթացի արդյունքում դատարանն իրավասու է կայացնել չորս ինքնավար որոշումներից մեկը 1) քրեական վարույթ սկսելու մասին, 2) քրեական հայցը վերադարձնելու մասին, 3) քրեական հայցը և կից նյութերն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին, 4) քրեական վարույթ սկսելը մերժելու մասին, որոնցից միայն վերջինն է բացառում մասնավոր մեղադրանքով վարույթի հետագա շարունակությունը։
Վկայակոչված իրավական նորմերի համակարգային վերլուծության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ քրեական դատավարության օրենսգիրքը մասնավոր մեղադրանքով քրեական վարույթ նախաձեռնելու համար սահմանել է համապատասխան նախնական ընթացակարգ, որի նպատակը դատական այդ գործընթացը սկսելու հարցի լուծումն է։ Քրեական վարույթ չի սկսվում, եթե քրեական հայց ներկայացրած անձը չի պահպանել պարտադիր համարվող մի շարք պայմաններ, այդ թվում՝ քրեական հայցին ներկայացվող պահանջները։
Վերոգրյալ իրավանորմերի կիրառմամբ՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների, ինչպես նաև հատուկ վերանայման բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում գնահատման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ արտահայտված դիրքորոշումները՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կատարվել է ներկայացված քրեական հայցի հիման վրա քրեական վարույթ սկսելու հարցի լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն, և Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը, որ պաշտոնատար անձի կողմից իր պաշտոնեական լիազորությունների չարաշահման եղանակով ենթադրյալ հափշտակությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշված հանցանքների թվին չի դասվում և նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել միայն հանրային կարգով, հիմնավորված է և բխում է ներկայացված նյութերի համակցությունից, իսկ բողոքաբերի կողմից չեն նշվել և վկայակոչվել բողոքի քննության կապակցությամբ այնպիսի էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքներ, որոնք ողջամտորեն հիմք կտային հետևություն անելու՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արված իրավաչափ եզրահանգման անհիմն լինելու վերաբերյալ:
Ամփոփելով սույն որոշմամբ արձանագրված դատողությունները՝ Վերաքննիչ դատարանը եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, և բողոքաբերի պնդումները բավարար չեն նշված հետևությունները չեզոքացնելու և Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու համար, Ռ.Գևորգյանի քրեական հայցի հիման վրա վարույթ սկսելը մերժելու մասին որոշում կայացնելով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է հարցը ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, հետևաբար Ռ.Գևորգյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ռաֆիկ Գևորգյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Թիվ ԵԴ1/0370/01/25վարույթով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 31.01.2025թվականի որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ