Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/0362/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
19.4
Պատասխանող
Արթուր Մկրտչյան Գարեգինի
Արթուր Մկրտչյան
Արթուր Մկրտչյան
Արթուր Մկրտչյան
Արթուր Մկրտչյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սաթենիկ Անդրեասյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Ալավերդյան
Աննա Մաթևոսյան
Կարեն Հովհաննիսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սաթենիկ Անդրեասյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Ալավերդյան
Աննա Մաթևոսյան
Կարեն Հովհաննիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-06-18 | 17:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-03-26 | 10:30 | 8 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-06 | 11:30 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-11 | 14:00 | 8 | Նիստը կայացել է |
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)
Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
պաշտպան Գ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ
2025 թվականի մարտի 26-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում՝ դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի (ծնված՝ 1984 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Հայաստանի Հանրապետությունում, նախկինում դատված, բնակվում է Երևան քաղաքի Մանթաշյան փողոցի թիվ 10 շենքի 44-րդ բնակարանում)` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով կազմվել է թիվ 11193224 արձանագրությունը քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը՝ 1330-ին, ապօրինի թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և օգտագործած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանը և տեղափոխվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը՝ 1342-ին, քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արման Սերյոժայի Միքաելյանը և տեղափոխվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի ՀՀ առողջապահության նախարարության <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>> ՓԲԸ-ից ստացված գրության համաձայն՝ Արթուր Մկրտչյանը հաշվառված է <<Հոգեկան և վարքի խանգարումներ՝ առաջացած ափիոնատիպ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ։ Ներկայումս գտնվում է կլինիկական հսկողության տակ փոխարինողներով F11.22>>։
2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին ձերբակալված Արման Միքաելյանը ազատվել է արգելանքից՝ օրենքով սահմանված առավելագույն ժամկետը լրանալու կապակցությամբ։
2024թ. հոկտեմբերի 15-ին քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024թ. հոկտեմբերի 16-ին Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին ներկայացվել է մեղադրանք։ Վերջինս իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել կատարած արարքի համար։
2024թ. հոկտեմբերի 16-ին միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը՝ 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին, որը դատարանի ԵԴ1/1874/06/24 որոշմամբ բավարարվել է մասնակի և վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը։ Տնային կալանքի կրման ընթացքում սահմանափակվել է Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու, հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց օգտվելու հնարավորությունը, ինչպես նաև այլ անձանց հետ շփում ունենալու կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալելու հնարավորությունը՝ թույլատրելով շփումը բացառապես իր հետ համատեղ բնակվող անձանց հետ:
2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին որոշում է կայացվել Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել բացակայելու արգելքը։
Ըստ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից ստացված գրության՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ 18․10․2024թ․, ժամը՝ 11։30-ից սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։
Հիշյալ որոշման դեմ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ մերժվել է։
2024թ. դեկտեմբերի 07-ին միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին, որը դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ բավարարվել է և մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը, այդ թվում նաև՝ կիրառված սահմանափակումները /բացառությամբ մերձավոր ազգականների և իր հետ համատեղ բնակվող անձանց/ երկարաձգվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ Նույն օրը ներկայացվել է մեղադրանք։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին վարույթն իրականացնող քննիչը որոշում է կայացրել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835624 քրեական վարույթը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի դեպքի դրվագով՝ անհայտ անձի կողմից խոշոր չափերով <<Հերոին>> տեսակի թմրամիջոց իրացնելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դեպքի դրվագով՝ անհայտ անձի կողմից <<Դիազեպամ>> տեսակի թմրամիջոց իրացնելու մասով իրականացնել նախաքննություն։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին վարույթն իրականացնող քննիչը որոշում է կայացրել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835824 քրեական վարույթը Արման Միքաելյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների առերևույթ դեպքերի դրվագով և այդ մասով իրականացնել նախաքննություն։
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, որը վերադաս դատախազի 2025 թվականի հունվարի 07-ի որոշմամբ վերացվել է։
2025 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով։
2025 թվականի հունվարի 27-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0362/01/25 համարը։ Քրեական գործը մակագրվել և փաստացի դատավորին է հանձնվել նույն թվականի հունվարի 29-ին։
2025 թվականի հունվարի 31-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Սաթենիկ Անդրեասյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(...) խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում իր մոտ ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը․ թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0,27 գրամ հաստատուն քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց՝ 0.14 և 0.13 գրամ հաստատուն քաշերով՝ փաթեթավորված նրբաթիթեղյա առանձին փաթեթներում, որոնք նույն օրը հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկությամբ»:
Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպանը միացել է ներկայացված միջնորդությանը:
Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
(Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
Պատճառաբանական մաս.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝ պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(...)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(․․․)1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
2․Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից(․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
(...)
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
(...)
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1.Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածության մարման կամ վերացման պահը։
(…)
5. Դատվածությունը մարվում է՝
(…)
6) առավելագույնը 20 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 8 տարի հետո»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար.
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից:
2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են`
1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից.
2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը.
3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները.
4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ.
5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել:
3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝
1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3) դատարանի փաստական վերլուծությունները.
4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները:
4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝
1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը.
2) դատարանի իրավական վերլուծությունները.
3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս:
5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են`
1) դատարանի որոշումները.
2) դատավճռի բողոքարկման կարգը:
6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2012 թվականի հունվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0256/01/11 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 343-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` կալանք 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
Կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասը և 68-րդ հոդվածը, Դատարանը սույն դատավճռով նշանակված պատժից 1/մեկ/ ամիս կալանքը գումարելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի դատավճռով նշանակված 10 /տաս/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը` Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակել ազատազրկում 10/տաս/ տարի 7/յոթ/ ամիս ժամկետով։
Պատժի կրումից ազատվել է 2020 թվականի մարտի 13-ին, իսկ հանրային աշխատանքների կրումից ազատվել է 2024 թվականի մայիսի 15-ին։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 6-րդ կետի՝ առավելագույնը 20 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 8 տարի հետո։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է ունենալով դատվածություն՝ դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար, որի համար նա դատապարտված է եղել ազատազրկման, ուստի՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվը:
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում խնամքին հաշմանդամ հայր ունենալը (Դատարանին ներկայացվել է բժշկասոցիալական փորձաքննական թիվ 1224658 որոշման պատճենը, ըստ որի մեղադրյալի հայրը՝ Գարեգին Արմենի Մկրտչյանը հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ։ Ներկայացվել է նաև մեծահասակի ամբուլատոր բժշկական քարտից քաղվածք՝ տրված Երևանի «Բագրատունյաց» առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ի կողմից, ըստ որի Գարեգին Մկրտչյանը տառապում է ՍԻՀ, ստենոկարդիա, ՖԴ III, վ/ստենտավորումից հետո։ Մեղադրյալի բանավոր հայտարարության համաձայն՝ վերջինս բնակվում է ծնողների հետ միասին)։
մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում նաև մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը՝ Դատարանին ներկայացվեց ծննդյան և ամուսնության վկայականների պատճեններ։
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում վատառողջ լինելը (տես հաջորդիվ՝ էջ 13), թոշակառու մայր ունենալը (Դատարանին ներկայացվել է մոր՝ Մկրտչյան Ռիտայի կենսաթոշակառուի վկայականի պատճենը և իր ծննդյան վկայականի պատճենը)։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկում է կատարած հանցանքի համար անկեղծ զղջալու հանգամանքը:
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, անհրաժեշտ է մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով։
Քննության առնելով ազատազրկման ձևով պատիժը մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի կողմից կրելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Ս.Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Ա.Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վ.Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Ա.Հովհաննեսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները):
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջ.Շիրվանյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14, Հ.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17 և այլ որոշումները):
Վերոգրյալի հաշվառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ եզրահանգման գալու համար Դատարանը գնահատման է ենթարկում մեղադրյալին բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական և առողջական դրությունը՝ վերջինս համաձայն «N2 Բժշկական միավորման» գլխավոր տնօրեն Տ․Վ․Խաչատրյանի կողմից տրված տեղեկանքի՝ տառապում է «Հեպատիտ C» հիվանդությամբ, ընտանեկան դրությունը՝ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը ամուսնացած է, խնամքին ունի անչափահաս երեխա (սույն հանգամանքը հիմնավորվում է Դատարանին ներկայացված մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի անչափահաս դստեր՝ Լեոնա Արթուրի Մկրտչյանի ծննդյան վկայականի պատճենը), դատվածությունը, վերաբերմունքը՝ կատարած հանցանքի նկատմամբ (մեղադրյալը ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատական նիստի ընթացքում հայտնել է, որ զղջում է կատարած հանցանքի համար)։ Բացի այդ, մեղադրյալի բանավոր հայտարարության համաձայն՝ վերջինս բնակվում է իր ծնողների հետ, իսկ Դատարանին ներկայացված փաստաթղթերի համաձայն՝ մեղադրյալի հայրը հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ և վատառողջ է, իսկ մայրը՝ կենսաթոշակառու։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից կատարված ենթադրյալ հանցանքի վտանգավորությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղսագրվող հանցանքը՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դասվում է միջին ծանրության հանցանքների թվին, ուղղված է բնակչության առողջության դեմ, այնուամենայնիվ՝ մեղադրյալը հաշվառված է ՀՀ ԱՆ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ-ում՝ «Հոգեկան և վարքի խանգարումներ՝ առաջացած ափիոնատիպ նյութերի գործածումից, կախվածություն համախտանիշով»։ Ներկայումս գտնվում է կլինիկական հսկողության տակ փոխարինողներով և ստանում է մեթադոնային լուծույթ։
Վերը նշված հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները (խնամքին հաշմանդամ հայր ունենալը, խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը, կատարած հանցանքի համար զղջալը) էականորեն նվազեցնում են մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու իրենց համակցությամբ հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Այսինքն, մեղադրյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց՝ այդ թվում հաշմանդամություն ունեցող անձի և անչափահասի առկայությունը, առողջական վիճակը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելով, Դատարանը նպատակահարմար է գտնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը:
Ելնելով վերոգրյալից՝ անհրաժեշտ է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ սահմանել լրացուցիչ պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել, և պատժի կրման ընթացքում ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնել:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը անհրաժեշտ է դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հանցագործության արդյունքում պատճառված վնաս առկա չէ, գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Դավիթ Դավթյանի որոշմամբ՝ թիվ 11193224 քրեական վարույթով իրեղեն ապացույց են ճանաչվել 0․27 գրամ քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոցը և 3 հատ ընդհանուր 0․4 գրամ քաշով «դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութ պարունակող դեղահաբերը և կցվել են քրեական վարույթին։
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույցները՝ մեկ ծրարով, (ծրարի վրա առկա են գրառումներ՝ եզր 1675 Ք 24, հերոին տեսակի թմրամիջոց, 11193224, առկա է ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ԹԻՎ 50 կնիքը, անջատված մաս՝ 11835624) անհրաժեշտ է վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ սույն վարույթից անջատված՝ թիվ 11835624 քրեական վարույթին կցելու նպատակով։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց` տնային կալանքն անհրաժեշտ է վերացնել և վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից, իսկ բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նշանակված պատժին հաշվակցել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը` 5 ամիս 11 օրը և վերջնական պատիժ նշանակել 1 տարի 9 ամիս 19 օր ժամկետով ազատազրկում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սահմանելով լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, և պատժի կրման ընթացքում ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնել:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա:
Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներից տնային կալանքը վերացնել և վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել։
Իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)
Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
պաշտպան Գ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ
2025 թվականի մարտի 26-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում՝ դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի (ծնված՝ 1984 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Հայաստանի Հանրապետությունում, նախկինում դատված, բնակվում է Երևան քաղաքի Մանթաշյան փողոցի թիվ 10 շենքի 44-րդ բնակարանում)` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով կազմվել է թիվ 11193224 արձանագրությունը քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը՝ 1330-ին, ապօրինի թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և օգտագործած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանը և տեղափոխվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը՝ 1342-ին, քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արման Սերյոժայի Միքաելյանը և տեղափոխվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի ՀՀ առողջապահության նախարարության <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>> ՓԲԸ-ից ստացված գրության համաձայն՝ Արթուր Մկրտչյանը հաշվառված է <<Հոգեկան և վարքի խանգարումներ՝ առաջացած ափիոնատիպ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ։ Ներկայումս գտնվում է կլինիկական հսկողության տակ փոխարինողներով F11.22>>։
2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին ձերբակալված Արման Միքաելյանը ազատվել է արգելանքից՝ օրենքով սահմանված առավելագույն ժամկետը լրանալու կապակցությամբ։
2024թ. հոկտեմբերի 15-ին քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024թ. հոկտեմբերի 16-ին Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին ներկայացվել է մեղադրանք։ Վերջինս իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել կատարած արարքի համար։
2024թ. հոկտեմբերի 16-ին միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը՝ 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին, որը դատարանի ԵԴ1/1874/06/24 որոշմամբ բավարարվել է մասնակի և վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը։ Տնային կալանքի կրման ընթացքում սահմանափակվել է Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու, հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց օգտվելու հնարավորությունը, ինչպես նաև այլ անձանց հետ շփում ունենալու կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալելու հնարավորությունը՝ թույլատրելով շփումը բացառապես իր հետ համատեղ բնակվող անձանց հետ:
2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին որոշում է կայացվել Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել բացակայելու արգելքը։
Ըստ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից ստացված գրության՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ 18․10․2024թ․, ժամը՝ 11։30-ից սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։
Հիշյալ որոշման դեմ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ մերժվել է։
2024թ. դեկտեմբերի 07-ին միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին, որը դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ բավարարվել է և մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը, այդ թվում նաև՝ կիրառված սահմանափակումները /բացառությամբ մերձավոր ազգականների և իր հետ համատեղ բնակվող անձանց/ երկարաձգվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ Նույն օրը ներկայացվել է մեղադրանք։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին վարույթն իրականացնող քննիչը որոշում է կայացրել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835624 քրեական վարույթը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի դեպքի դրվագով՝ անհայտ անձի կողմից խոշոր չափերով <<Հերոին>> տեսակի թմրամիջոց իրացնելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դեպքի դրվագով՝ անհայտ անձի կողմից <<Դիազեպամ>> տեսակի թմրամիջոց իրացնելու մասով իրականացնել նախաքննություն։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին վարույթն իրականացնող քննիչը որոշում է կայացրել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835824 քրեական վարույթը Արման Միքաելյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների առերևույթ դեպքերի դրվագով և այդ մասով իրականացնել նախաքննություն։
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, որը վերադաս դատախազի 2025 թվականի հունվարի 07-ի որոշմամբ վերացվել է։
2025 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով։
2025 թվականի հունվարի 27-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0362/01/25 համարը։ Քրեական գործը մակագրվել և փաստացի դատավորին է հանձնվել նույն թվականի հունվարի 29-ին։
2025 թվականի հունվարի 31-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Սաթենիկ Անդրեասյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(...) խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում իր մոտ ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը․ թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0,27 գրամ հաստատուն քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց՝ 0.14 և 0.13 գրամ հաստատուն քաշերով՝ փաթեթավորված նրբաթիթեղյա առանձին փաթեթներում, որոնք նույն օրը հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկությամբ»:
Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպանը միացել է ներկայացված միջնորդությանը:
Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
(Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
Պատճառաբանական մաս.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝ պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(...)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(․․․)1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
2․Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից(․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
(...)
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
(...)
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1.Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածության մարման կամ վերացման պահը։
(…)
5. Դատվածությունը մարվում է՝
(…)
6) առավելագույնը 20 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 8 տարի հետո»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար.
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից:
2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են`
1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից.
2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը.
3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները.
4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ.
5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել:
3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝
1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3) դատարանի փաստական վերլուծությունները.
4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները:
4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝
1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը.
2) դատարանի իրավական վերլուծությունները.
3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս:
5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են`
1) դատարանի որոշումները.
2) դատավճռի բողոքարկման կարգը:
6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2012 թվականի հունվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0256/01/11 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 343-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` կալանք 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
Կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասը և 68-րդ հոդվածը, Դատարանը սույն դատավճռով նշանակված պատժից 1/մեկ/ ամիս կալանքը գումարելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի դատավճռով նշանակված 10 /տաս/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը` Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակել ազատազրկում 10/տաս/ տարի 7/յոթ/ ամիս ժամկետով։
Պատժի կրումից ազատվել է 2020 թվականի մարտի 13-ին, իսկ հանրային աշխատանքների կրումից ազատվել է 2024 թվականի մայիսի 15-ին։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 6-րդ կետի՝ առավելագույնը 20 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 8 տարի հետո։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է ունենալով դատվածություն՝ դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար, որի համար նա դատապարտված է եղել ազատազրկման, ուստի՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվը:
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում խնամքին հաշմանդամ հայր ունենալը (Դատարանին ներկայացվել է բժշկասոցիալական փորձաքննական թիվ 1224658 որոշման պատճենը, ըստ որի մեղադրյալի հայրը՝ Գարեգին Արմենի Մկրտչյանը հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ։ Ներկայացվել է նաև մեծահասակի ամբուլատոր բժշկական քարտից քաղվածք՝ տրված Երևանի «Բագրատունյաց» առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ի կողմից, ըստ որի Գարեգին Մկրտչյանը տառապում է ՍԻՀ, ստենոկարդիա, ՖԴ III, վ/ստենտավորումից հետո։ Մեղադրյալի բանավոր հայտարարության համաձայն՝ վերջինս բնակվում է ծնողների հետ միասին)։
մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում նաև մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը՝ Դատարանին ներկայացվեց ծննդյան և ամուսնության վկայականների պատճեններ։
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում վատառողջ լինելը (տես հաջորդիվ՝ էջ 13), թոշակառու մայր ունենալը (Դատարանին ներկայացվել է մոր՝ Մկրտչյան Ռիտայի կենսաթոշակառուի վկայականի պատճենը և իր ծննդյան վկայականի պատճենը)։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկում է կատարած հանցանքի համար անկեղծ զղջալու հանգամանքը:
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, անհրաժեշտ է մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով։
Քննության առնելով ազատազրկման ձևով պատիժը մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի կողմից կրելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Ս.Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Ա.Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վ.Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Ա.Հովհաննեսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները):
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջ.Շիրվանյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14, Հ.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17 և այլ որոշումները):
Վերոգրյալի հաշվառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ եզրահանգման գալու համար Դատարանը գնահատման է ենթարկում մեղադրյալին բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական և առողջական դրությունը՝ վերջինս համաձայն «N2 Բժշկական միավորման» գլխավոր տնօրեն Տ․Վ․Խաչատրյանի կողմից տրված տեղեկանքի՝ տառապում է «Հեպատիտ C» հիվանդությամբ, ընտանեկան դրությունը՝ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը ամուսնացած է, խնամքին ունի անչափահաս երեխա (սույն հանգամանքը հիմնավորվում է Դատարանին ներկայացված մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի անչափահաս դստեր՝ Լեոնա Արթուրի Մկրտչյանի ծննդյան վկայականի պատճենը), դատվածությունը, վերաբերմունքը՝ կատարած հանցանքի նկատմամբ (մեղադրյալը ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատական նիստի ընթացքում հայտնել է, որ զղջում է կատարած հանցանքի համար)։ Բացի այդ, մեղադրյալի բանավոր հայտարարության համաձայն՝ վերջինս բնակվում է իր ծնողների հետ, իսկ Դատարանին ներկայացված փաստաթղթերի համաձայն՝ մեղադրյալի հայրը հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ և վատառողջ է, իսկ մայրը՝ կենսաթոշակառու։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից կատարված ենթադրյալ հանցանքի վտանգավորությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղսագրվող հանցանքը՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դասվում է միջին ծանրության հանցանքների թվին, ուղղված է բնակչության առողջության դեմ, այնուամենայնիվ՝ մեղադրյալը հաշվառված է ՀՀ ԱՆ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ-ում՝ «Հոգեկան և վարքի խանգարումներ՝ առաջացած ափիոնատիպ նյութերի գործածումից, կախվածություն համախտանիշով»։ Ներկայումս գտնվում է կլինիկական հսկողության տակ փոխարինողներով և ստանում է մեթադոնային լուծույթ։
Վերը նշված հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները (խնամքին հաշմանդամ հայր ունենալը, խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը, կատարած հանցանքի համար զղջալը) էականորեն նվազեցնում են մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու իրենց համակցությամբ հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Այսինքն, մեղադրյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց՝ այդ թվում հաշմանդամություն ունեցող անձի և անչափահասի առկայությունը, առողջական վիճակը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելով, Դատարանը նպատակահարմար է գտնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը:
Ելնելով վերոգրյալից՝ անհրաժեշտ է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ սահմանել լրացուցիչ պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել, և պատժի կրման ընթացքում ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնել:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը անհրաժեշտ է դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հանցագործության արդյունքում պատճառված վնաս առկա չէ, գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Դավիթ Դավթյանի որոշմամբ՝ թիվ 11193224 քրեական վարույթով իրեղեն ապացույց են ճանաչվել 0․27 գրամ քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոցը և 3 հատ ընդհանուր 0․4 գրամ քաշով «դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութ պարունակող դեղահաբերը և կցվել են քրեական վարույթին։
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույցները՝ մեկ ծրարով, (ծրարի վրա առկա են գրառումներ՝ եզր 1675 Ք 24, հերոին տեսակի թմրամիջոց, 11193224, առկա է ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ԹԻՎ 50 կնիքը, անջատված մաս՝ 11835624) անհրաժեշտ է վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ սույն վարույթից անջատված՝ թիվ 11835624 քրեական վարույթին կցելու նպատակով։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց` տնային կալանքն անհրաժեշտ է վերացնել և վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից, իսկ բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նշանակված պատժին հաշվակցել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը` 5 ամիս 11 օրը և վերջնական պատիժ նշանակել 1 տարի 9 ամիս 19 օր ժամկետով ազատազրկում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սահմանելով լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, և պատժի կրման ընթացքում ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնել:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա:
Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներից տնային կալանքը վերացնել և վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել։
Իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ
ԵԴ1/0362/01/25
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝
նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան
դատավորներ՝ Ա.Մաթևոսյան
Կ.Հովհաննիսյան
քարտուղարությամբ՝ Մ.Հովսեփյանի
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ար.Բադալյանի
պաշտպան՝ Գ.Ասատրյանի
մեղադրյալ՝ Ար.Մկրտչյանի
2025 թվականի հունիսի 18-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ս.Անդրեասյան) 2025 թվականի մարտի 26-ի դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի ընթացքը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ԵՔՎ ՔՀ բաժնի 3-րդ բաժանմունքի օպեր լիազոր Հ․Հակոբյանի կողմից կազմել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի ձերբակալման վերաբերյալ արձանագրությունը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով կազմվել է թիվ 11193224 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը:
Նույն օրը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Դ.Դավթյանը (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) որոշում է կայացրել հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին ձերբակալելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Քննիչի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Քննիչի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835624 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի դեպքի դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դեպքի դրվագով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Քննիչի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835824 քրեական վարույթը՝ Արման Միքաելյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների առերևույթ դեպքերի դրվագով։
2025 թվականի հունվարի 22-ին Քննիչի կողմից կազմվել է Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վերաբերյալ մեղադական եզրակացությունը։
2025 թվականի հունվարի 27-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և քրեական վարույթը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ուղարկելու մասին։
2025 թվականի հունվարի 27-ին թիվ 11193224 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունվարի 31-ին որոշմամբ ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և նշանակվել են նախնական դատալսումներ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մարտի 26-ի դատավճռով վճռվել է՝ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նշանակված պատժին հաշվակցել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը` 5 ամիս 11 օրը և վերջնական պատիժ նշանակել 1 տարի 9 ամիս 19 օր ժամկետով ազատազրկում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սահմանելով լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, և պատժի կրման ընթացքում ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնել:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա:
Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներից տնային կալանքը վերացնել և վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել։
Իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով։ (…)»։
2025 թվականի ապրիլի 22-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի ապրիլի 30-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի մայիսի 2-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի մայիսի 5-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության։
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա «[Խ]ախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում իր մոտ ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը․ թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0,27 գրամ հաստատուն քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց՝ 0.14 և 0.13 գրամ հաստատուն քաշերով՝ փաթեթավորված նրբաթիթեղյա առանձին փաթեթներում, որոնք նույն օրը հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկությամբ:(…)»
Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննությունն իրականացնելով արագացված վարույթի կարգով, դատավճռի՝ «Պատճառաբանական մաս» վերտառությամբ բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
(…) Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2012 թվականի հունվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0256/01/11 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 343-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` կալանք 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
Կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասը և 68-րդ հոդվածը, Դատարանը սույն դատավճռով նշանակված պատժից 1/մեկ/ ամիս կալանքը գումարելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի դատավճռով նշանակված 10 /տաս/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը` Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակել ազատազրկում 10/տաս/ տարի 7/յոթ/ ամիս ժամկետով։
Պատժի կրումից ազատվել է 2020 թվականի մարտի 13-ին, իսկ հանրային աշխատանքների կրումից ազատվել է 2024 թվականի մայիսի 15-ին։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 6-րդ կետի՝ առավելագույնը 20 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 8 տարի հետո։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է ունենալով դատվածություն՝ դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար, որի համար նա դատապարտված է եղել ազատազրկման, ուստի՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվը:
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում խնամքին հաշմանդամ հայր ունենալը (Դատարանին ներկայացվել է բժշկասոցիալական փորձաքննական թիվ 1224658 որոշման պատճենը, ըստ որի մեղադրյալի հայրը՝ Գարեգին Արմենի Մկրտչյանը հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ։ Ներկայացվել է նաև մեծահասակի ամբուլատոր բժշկական քարտից քաղվածք՝ տրված Երևանի «Բագրատունյաց» առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ի կողմից, ըստ որի Գարեգին Մկրտչյանը տառապում է ՍԻՀ, ստենոկարդիա, ՖԴ III, վ/ստենտավորումից հետո։ Մեղադրյալի բանավոր հայտարարության համաձայն՝ վերջինս բնակվում է ծնողների հետ միասին)։
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում նաև մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը՝ Դատարանին ներկայացվեց ծննդյան և ամուսնության վկայականների պատճեններ։
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում վատառողջ լինելը (տես հաջորդիվ՝ էջ 13), թոշակառու մայր ունենալը (Դատարանին ներկայացվել է մոր՝ Մկրտչյան Ռիտայի կենսաթոշակառուի վկայականի պատճենը և իր ծննդյան վկայականի պատճենը)։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկում է կատարած հանցանքի համար անկեղծ զղջալու հանգամանքը:
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, անհրաժեշտ է մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով։
Քննության առնելով ազատազրկման ձևով պատիժը մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի կողմից կրելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Ս.Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Ա.Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վ.Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Ա.Հովհաննեսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները):
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջ.Շիրվանյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14, Հ.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17 և այլ որոշումները):
Վերոգրյալի հաշվառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ եզրահանգման գալու համար Դատարանը գնահատման է ենթարկում մեղադրյալին բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական և առողջական դրությունը՝ վերջինս համաձայն «N2 Բժշկական միավորման» գլխավոր տնօրեն Տ․Վ․Խաչատրյանի կողմից տրված տեղեկանքի՝ տառապում է «Հեպատիտ C» հիվանդությամբ, ընտանեկան դրությունը՝ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը ամուսնացած է, խնամքին ունի անչափահաս երեխա (սույն հանգամանքը հիմնավորվում է Դատարանին ներկայացված մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի անչափահաս դստեր՝ Լեոնա Արթուրի Մկրտչյանի ծննդյան վկայականի պատճենը), դատվածությունը, վերաբերմունքը՝ կատարած հանցանքի նկատմամբ (մեղադրյալը ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատական նիստի ընթացքում հայտնել է, որ զղջում է կատարած հանցանքի համար)։ Բացի այդ, մեղադրյալի բանավոր հայտարարության համաձայն՝ վերջինս բնակվում է իր ծնողների հետ, իսկ Դատարանին ներկայացված փաստաթղթերի համաձայն՝ մեղադրյալի հայրը հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ և վատառողջ է, իսկ մայրը՝ կենսաթոշակառու։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից կատարված ենթադրյալ հանցանքի վտանգավորությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղսագրվող հանցանքը՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դասվում է միջին ծանրության հանցանքների թվին, ուղղված է բնակչության առողջության դեմ, այնուամենայնիվ՝ մեղադրյալը հաշվառված է ՀՀ ԱՆ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ-ում՝ «Հոգեկան և վարքի խանգարումներ՝ առաջացած ափիոնատիպ նյութերի գործածումից, կախվածություն համախտանիշով»։ Ներկայումս գտնվում է կլինիկական հսկողության տակ փոխարինողներով և ստանում է մեթադոնային լուծույթ։
Վերը նշված հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները (խնամքին հաշմանդամ հայր ունենալը, խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը, կատարած հանցանքի համար զղջալը) էականորեն նվազեցնում են մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու իրենց համակցությամբ հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Այսինքն, մեղադրյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց՝ այդ թվում հաշմանդամություն ունեցող անձի և անչափահասի առկայությունը, առողջական վիճակը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելով, Դատարանը նպատակահարմար է գտնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը:
Ելնելով վերոգրյալից՝ անհրաժեշտ է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ սահմանել լրացուցիչ պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել, և պատժի կրման ընթացքում ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնել:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը անհրաժեշտ է դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հանցագործության արդյունքում պատճառված վնաս առկա չէ, գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Դավիթ Դավթյանի որոշմամբ՝ թիվ 11193224 քրեական վարույթով իրեղեն ապացույց են ճանաչվել 0․27 գրամ քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոցը և 3 հատ ընդհանուր 0․4 գրամ քաշով «դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութ պարունակող դեղահաբերը և կցվել են քրեական վարույթին։
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույցները՝ մեկ ծրարով, (ծրարի վրա առկա են գրառումներ՝ եզր 1675 Ք 24, հերոին տեսակի թմրամիջոց, 11193224, առկա է ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ԹԻՎ 50 կնիքը, անջատված մաս՝ 11835624) անհրաժեշտ է վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ սույն վարույթից անջատված՝ թիվ 11835624 քրեական վարույթին կցելու նպատակով։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց` տնային կալանքն անհրաժեշտ է վերացնել և վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից, իսկ բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։ (…)։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ դատավճռով նշանակված 1 տարի 9 ամիս 19 օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա․ ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը, այն է՝ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչի արդյունքում չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում կայացված դատավճիռը ենթակա է բեկանման։
Ըստ Բողոքաբերի՝ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող մի շարք գործոններ՝
- խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այն, որ հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ, մեղադրյալի մոտ հայտնաբերվել է ոչ թե բուսական ծագման թմրամիջոց, այլ խիստ ներգործող, քիմիական ծագման «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց և խոշոր չափով, նշված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջին տարիներին տվյալ և համասեռ հանցատեսակների աննախադեպ աճը, և դրա դեմ պետության կողմից վարվող քրեական քաղաքականությունը,
- մեղադրյալի անձը․ այն որ, Արթուր Մկրտչյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է՝ ունենալով դատվածություն դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար, որի համար նա դատապարտված է եղել ազատազրկման և ազատազրկման ձևով պատժի կիրառման պայմաններում տվյալ անձի պարագայում պատժի նպատակները չեն իրագործվել, մեղադրյալը կատարել է առերևույթ նոր հանցանք և անհնար է պատկերացնել, թե ինչպես պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում հնարավոր կլինի հասնել նշված նպատակներին:
Բողոքաբերի կարծիքով՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող ծառայել պատժի նպատակներին, հատկապես հանցագործությունները կանխելու տարրին, քանի որ նշված և նմանաբնույթ հանցագործություններն օբյեկտիվ իրականության մեջ ոչ միայն չեն նվազում, այլև աճում են:
Բողոքաբերը, անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարված արարքի համար, նշել է, որ տվյալ դեպքում, ըստ էության, անկախ մեղադրյալի կողմից մեղքն ընդունելուց, տվյալ հանգամանքը ոչ միայն որոշիչ, այլև որևէ նշանակություն չի ունեցել նրա կողմից կատարված արարքը հիմնավորված համարելու հարցում՝ նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ «Հերոին» տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է մեղադրյալի անձնական խուզարկությամբ:Հետևաբար, նշված հանգամանքները միանշանակ որպես մեղմացնող դիտարկելն արդարացված չէ և դրանք չեն կարող վկայել անձի հանրային վտանգավորության՝ առնվազն էական նվազման մասին:
Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված՝ անձը բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելը և զղջալը, վատառողջ լինելը, խնամքին անչափահաս երեխայի և հաշմանդամ ծնողի առկայությունը, չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման հիմք հանդիսանալ:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է պատժի մասով փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 26-ի դատավճիռը և մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.
Հանրային մեղադրող Ար.Բադալյանը բացատրություններ ներկայացրեց վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ և խնդրեց այն բավարարել։
Պաշտպան Գ.Ասատրյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել։
Մեղադրյալ Ար.Մկրտչյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները. (…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
6. Պարզելով, որ նյութական օրենքի որևէ այլ դրույթ, ներառյալ գույքային հայցը լուծելու առումով, ճիշտ կիրառված չէ, վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության, կամ փոփոխում է դատական ակտը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները: (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝
«1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները (…)։
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը (…)»։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու կառուցակարգը նախատեսող, դրա գործադրման կարգն ու պայմանները սահմանող քրեաիրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 և այլն)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գարուշ Մադաթյանի գործով արձանագրել է, որ «15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 15-րդ կետ)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն
(…)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը):
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, Մարզպետունի Ադիբեկի Հովհաննիսյանի գործով անդրադառնալով մարդասիրության սկզբունքին, արձանագրել է՝
«(...) Վճռաբեկ դատարանը, վերահաստատելով և զարգացնելով Ն.Սարգսյանի գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ մարդասիրությունը՝ որպես քրեական իրավունքի հիմնարար սկզբունք, ունի երկու հիմնական ուղղվածություն.
ա) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է,
բ) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ, որի էությունը նախևառաջ հանցանք կատարած անձին որպես անհատ դիտելն է՝ հարգել մարդու արժանապատվությունը, այսինքն՝ պատժողական քաղաքականության նվազեցում, ինչպես նաև մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, հարգանք պատվի և արժանապատվության նկատմամբ, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում։
Մարդասիրության սկզբունքի վերոհիշյալ տարրերը փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են, դրանցից մեկի իրացումը պայմանավորված է մյուսով` նկատի ունենալով, որ այս երկու բաղադրիչների միջև հավասարակշռության խախտումը մի կողմից կարող է հանգեցնել խիստ պատժի՝ անտեսելով արդարության և հավասարության պահանջները, մյուս կողմից` օրենսդրական պահանջներին չհամապատասխանող ակնհայտ մեղմ պատժի։
14. Սույն որոշման 13-րդ կետում արված դատողությունների լույսի ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական իրավունքը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի արդարացիության չափանիշ է համարում պատժի և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների համաչափությունն արարքի հանրային վտանգավորության բնույթին և աստիճանին, հանցագործության հանգամանքներին ու հանցավորի անձնավորությանը, իսկ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի և այլ հանգամանքների ամբողջական գնահատմամբ դատարանի համոզվածությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։ Միևնույն ժամանակ, պայմանավորված մարդասիրության սկզբունքով, անհրաժեշտության դեպքում նախատեսվում է այդ հիմնադրույթներից էական շեղում քրեական ներգործության տնտեսման ուղղությամբ՝ որպես մարդասիրական վերաբերմունք հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Քրեական իրավունքը, որոշակիացնելով քրեական ներգործության տնտեսման ձևերը, սպառիչ կերպով չի թվարկում այն հանգամանքները, որոնք հիմք կհանդիսանան դատարանի կողմից պատժի արդարացիության հիմքում ընկած համաչափության պահանջից շեղում թույլ տալու համար։ Այլ խոսքով` նախատեսված է այդ հանգամանքների բաց թվարկում` պայմանավորված այն բանով, որ մարդասիրության դրսևորման հիմքերը ոչ թե իրավական, այլ բարոյական կատեգորիաներ են։ Հանցանք կատարած անձը չի կատարում իրավական նշանակություն ունեցող որևէ դրական վարքագիծ, սակայն հանցակազմից դուրս օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող նրա սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները կամ դրանց փոփոխությունը հիմք են սոցիալիզացմանը համընթաց ձևավորվող սոցիալ-բարոյական համակարգի իրացմամբ վերջինիս նկատմամբ մարդասիրություն դրսևորելու համար՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը։ Սա ամենևին չի նշանակում որևէ հանդուրժողականություն, ներողամտություն, թողտվություն կամ դատարանի հայեցողություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Դատարանի կողմից մարդասիրության դրսևորումը չի ենթադրում նաև պատժի նպատակներից, տուժողի, հասարակության և պետության շահերից նահանջ, այն պատճառաբանությամբ, որ այդ շեղումը համապատասխանում է հասարակության, սահմանադրական և կոնվենցիոն պահանջին և ավելի մեծ նշանակություն ունի քան պատժիչ միջոցների կիրառումը» (տե՛ս Մարզպետունի Ադիբեկի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵՇԴ/0001/01/16 որոշման 13-14 կետեր):
Վերոշարադրյալ իրավակարգավորումների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերաքննիչ բողոքի հիմքը և այն հաստատող փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ռեցիդիվի առկայությունը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժատեսակի և պատժաչափի հետ կապված հարցում եկել է իրավաչափ եզրահանգման, որպիսի մոտեցումն ընդունելի է նաև Վերաքննիչ դատարանի համար։
Անդրադառնալով Բողոքաբերի՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում պատժի նպատակների իրագործման անհնարինության մասին փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն գոյություն ունեցող օբյեկտիվ տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Վերաքննիչ դատարանը, սույն որոշմամբ շարադրված իրավադրույթների, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների և դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած արարքը, դրա արդյունքում քրեական օրենքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերությանը պատճառված վնասը, հանցագործության կատարման եղանակը, շարժառիթները, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության փաստի, ինչպես նաև անձի բնութագրի, նախկինում դատապարտված լինելու և ռեցիդիվի առկայության հանգամանքի հետ, հանգում է այն հետևության, որ Արթուր Մկրտչյանի ուղղվելը և վերասոցիականացվելը հնարավոր է միայն նշանակված պատիժը ռեալ կրելու արդյունքում և այդ պարագայում հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակների լիարժեք իրացումը: Հետևաբար, անհիմն են Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ արձանագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը կիրառելու և մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ հետևությունները:
Վերաքննիչ դատարանը նման եզրահանգման համար ընդգծում է հետևյալը հանգամանքները՝
- մեղադրյալը վատառողջ է, նախկինում, ի թիվս այլնի, նաև նույնասեռ արարքի համար դատված, դատվածությունը չմարված, ստանում է մեթադոնային բուժում,
- մեղադրյալի խնամքին են գտնվում անչափահաս երեխան, երրորդ կարգի հաշմանդամ հայրը, թոշակառու մայրը,
- մեղադրյալն ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարած արարքի համար,
- հանցագործության առարկա հանդիսացող թմրամիջոցի տեսակը,
- մեղսագրվող արարքի կատարման շարժառիթը,
- մեղսագրվող արարքի օբյեկտիվ կողմի դրսևորման եղանակը, մասնավորապես, համապատասխան հոդվածի դիսպոզիցիայով թվարկված երկընտրելի արարքներից առնվազն երկուսի կատարումը, ինչն էականորեն բարձրացնում է արարքի հանրային վտանագավորության աստիճանը։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ: Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման և վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, ենթադրյալ հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքները ևս էականորեն բարձրացնում են ինչպես հանցավորի, այնպես էլ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Ուստի, նման պայմաններում, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված հանգամանքներն ինքնին չեն կարող բավարար լինել՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու համար։
Վերոշարադրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում բավարար են հանգելու այն հետևության, որ խնդրո առարկա իրավիճակում պատժի նպատակները չեն կարող իրացվել առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու։
Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից անհիմն է, այն չի բխում դատաքննությամբ հետազոտված փաստական տվյալներից և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ ուղղվելու համար նշանակված պատիժը Արթուր Մկրտչյանը պետք է կրի, քանի որ բացակայում է Վերաքննիչ դատարանի համոզվածությունը, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց դրա, և առկա չեն մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օրենսդրական հիմքեր։
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ, 84-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ, 375-րդ 377-րդ հոդվածների հիմքով, բողոքարկված դատական ակտն այդ մասով փոփոխելու հիմք է։ Ուստի, Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, վիճարկվող դատական ակտը՝ փոփոխել․ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը՝ վերացնել, պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։ Վիճարկվող դատական ակտը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։
Մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԴ1/0362/01/25 քրեական գործով դատավճիռը փոփոխել, մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով կիրառված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել։
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝
նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան
դատավորներ՝ Ա.Մաթևոսյան
Կ.Հովհաննիսյան
քարտուղարությամբ՝ Մ.Հովսեփյանի
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ար.Բադալյանի
պաշտպան՝ Գ.Ասատրյանի
մեղադրյալ՝ Ար.Մկրտչյանի
2025 թվականի հունիսի 18-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ս.Անդրեասյան) 2025 թվականի մարտի 26-ի դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի ընթացքը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ԵՔՎ ՔՀ բաժնի 3-րդ բաժանմունքի օպեր լիազոր Հ․Հակոբյանի կողմից կազմել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի ձերբակալման վերաբերյալ արձանագրությունը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով կազմվել է թիվ 11193224 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը:
Նույն օրը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Դ.Դավթյանը (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) որոշում է կայացրել հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին ձերբակալելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Քննիչի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Քննիչի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835624 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի դեպքի դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դեպքի դրվագով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Քննիչի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835824 քրեական վարույթը՝ Արման Միքաելյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների առերևույթ դեպքերի դրվագով։
2025 թվականի հունվարի 22-ին Քննիչի կողմից կազմվել է Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վերաբերյալ մեղադական եզրակացությունը։
2025 թվականի հունվարի 27-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և քրեական վարույթը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ուղարկելու մասին։
2025 թվականի հունվարի 27-ին թիվ 11193224 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունվարի 31-ին որոշմամբ ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և նշանակվել են նախնական դատալսումներ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մարտի 26-ի դատավճռով վճռվել է՝ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նշանակված պատժին հաշվակցել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը` 5 ամիս 11 օրը և վերջնական պատիժ նշանակել 1 տարի 9 ամիս 19 օր ժամկետով ազատազրկում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սահմանելով լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, և պատժի կրման ընթացքում ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնել:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա:
Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներից տնային կալանքը վերացնել և վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել։
Իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով։ (…)»։
2025 թվականի ապրիլի 22-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի ապրիլի 30-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի մայիսի 2-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի մայիսի 5-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության։
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա «[Խ]ախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում իր մոտ ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը․ թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0,27 գրամ հաստատուն քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց՝ 0.14 և 0.13 գրամ հաստատուն քաշերով՝ փաթեթավորված նրբաթիթեղյա առանձին փաթեթներում, որոնք նույն օրը հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկությամբ:(…)»
Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննությունն իրականացնելով արագացված վարույթի կարգով, դատավճռի՝ «Պատճառաբանական մաս» վերտառությամբ բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
(…) Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2012 թվականի հունվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0256/01/11 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 343-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` կալանք 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
Կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասը և 68-րդ հոդվածը, Դատարանը սույն դատավճռով նշանակված պատժից 1/մեկ/ ամիս կալանքը գումարելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի դատավճռով նշանակված 10 /տաս/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը` Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակել ազատազրկում 10/տաս/ տարի 7/յոթ/ ամիս ժամկետով։
Պատժի կրումից ազատվել է 2020 թվականի մարտի 13-ին, իսկ հանրային աշխատանքների կրումից ազատվել է 2024 թվականի մայիսի 15-ին։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 6-րդ կետի՝ առավելագույնը 20 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 8 տարի հետո։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է ունենալով դատվածություն՝ դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար, որի համար նա դատապարտված է եղել ազատազրկման, ուստի՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվը:
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում խնամքին հաշմանդամ հայր ունենալը (Դատարանին ներկայացվել է բժշկասոցիալական փորձաքննական թիվ 1224658 որոշման պատճենը, ըստ որի մեղադրյալի հայրը՝ Գարեգին Արմենի Մկրտչյանը հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ։ Ներկայացվել է նաև մեծահասակի ամբուլատոր բժշկական քարտից քաղվածք՝ տրված Երևանի «Բագրատունյաց» առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ի կողմից, ըստ որի Գարեգին Մկրտչյանը տառապում է ՍԻՀ, ստենոկարդիա, ՖԴ III, վ/ստենտավորումից հետո։ Մեղադրյալի բանավոր հայտարարության համաձայն՝ վերջինս բնակվում է ծնողների հետ միասին)։
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում նաև մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը՝ Դատարանին ներկայացվեց ծննդյան և ամուսնության վկայականների պատճեններ։
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում վատառողջ լինելը (տես հաջորդիվ՝ էջ 13), թոշակառու մայր ունենալը (Դատարանին ներկայացվել է մոր՝ Մկրտչյան Ռիտայի կենսաթոշակառուի վկայականի պատճենը և իր ծննդյան վկայականի պատճենը)։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկում է կատարած հանցանքի համար անկեղծ զղջալու հանգամանքը:
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, անհրաժեշտ է մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով։
Քննության առնելով ազատազրկման ձևով պատիժը մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի կողմից կրելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Ս.Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Ա.Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վ.Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Ա.Հովհաննեսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները):
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջ.Շիրվանյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14, Հ.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17 և այլ որոշումները):
Վերոգրյալի հաշվառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ եզրահանգման գալու համար Դատարանը գնահատման է ենթարկում մեղադրյալին բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական և առողջական դրությունը՝ վերջինս համաձայն «N2 Բժշկական միավորման» գլխավոր տնօրեն Տ․Վ․Խաչատրյանի կողմից տրված տեղեկանքի՝ տառապում է «Հեպատիտ C» հիվանդությամբ, ընտանեկան դրությունը՝ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը ամուսնացած է, խնամքին ունի անչափահաս երեխա (սույն հանգամանքը հիմնավորվում է Դատարանին ներկայացված մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի անչափահաս դստեր՝ Լեոնա Արթուրի Մկրտչյանի ծննդյան վկայականի պատճենը), դատվածությունը, վերաբերմունքը՝ կատարած հանցանքի նկատմամբ (մեղադրյալը ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատական նիստի ընթացքում հայտնել է, որ զղջում է կատարած հանցանքի համար)։ Բացի այդ, մեղադրյալի բանավոր հայտարարության համաձայն՝ վերջինս բնակվում է իր ծնողների հետ, իսկ Դատարանին ներկայացված փաստաթղթերի համաձայն՝ մեղադրյալի հայրը հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ և վատառողջ է, իսկ մայրը՝ կենսաթոշակառու։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից կատարված ենթադրյալ հանցանքի վտանգավորությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղսագրվող հանցանքը՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դասվում է միջին ծանրության հանցանքների թվին, ուղղված է բնակչության առողջության դեմ, այնուամենայնիվ՝ մեղադրյալը հաշվառված է ՀՀ ԱՆ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ-ում՝ «Հոգեկան և վարքի խանգարումներ՝ առաջացած ափիոնատիպ նյութերի գործածումից, կախվածություն համախտանիշով»։ Ներկայումս գտնվում է կլինիկական հսկողության տակ փոխարինողներով և ստանում է մեթադոնային լուծույթ։
Վերը նշված հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները (խնամքին հաշմանդամ հայր ունենալը, խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը, կատարած հանցանքի համար զղջալը) էականորեն նվազեցնում են մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու իրենց համակցությամբ հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Այսինքն, մեղադրյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց՝ այդ թվում հաշմանդամություն ունեցող անձի և անչափահասի առկայությունը, առողջական վիճակը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելով, Դատարանը նպատակահարմար է գտնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը:
Ելնելով վերոգրյալից՝ անհրաժեշտ է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ սահմանել լրացուցիչ պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել, և պատժի կրման ընթացքում ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնել:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը անհրաժեշտ է դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հանցագործության արդյունքում պատճառված վնաս առկա չէ, գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Դավիթ Դավթյանի որոշմամբ՝ թիվ 11193224 քրեական վարույթով իրեղեն ապացույց են ճանաչվել 0․27 գրամ քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոցը և 3 հատ ընդհանուր 0․4 գրամ քաշով «դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութ պարունակող դեղահաբերը և կցվել են քրեական վարույթին։
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույցները՝ մեկ ծրարով, (ծրարի վրա առկա են գրառումներ՝ եզր 1675 Ք 24, հերոին տեսակի թմրամիջոց, 11193224, առկա է ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ԹԻՎ 50 կնիքը, անջատված մաս՝ 11835624) անհրաժեշտ է վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ սույն վարույթից անջատված՝ թիվ 11835624 քրեական վարույթին կցելու նպատակով։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց` տնային կալանքն անհրաժեշտ է վերացնել և վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից, իսկ բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։ (…)։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ դատավճռով նշանակված 1 տարի 9 ամիս 19 օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա․ ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը, այն է՝ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչի արդյունքում չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում կայացված դատավճիռը ենթակա է բեկանման։
Ըստ Բողոքաբերի՝ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող մի շարք գործոններ՝
- խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այն, որ հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ, մեղադրյալի մոտ հայտնաբերվել է ոչ թե բուսական ծագման թմրամիջոց, այլ խիստ ներգործող, քիմիական ծագման «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց և խոշոր չափով, նշված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջին տարիներին տվյալ և համասեռ հանցատեսակների աննախադեպ աճը, և դրա դեմ պետության կողմից վարվող քրեական քաղաքականությունը,
- մեղադրյալի անձը․ այն որ, Արթուր Մկրտչյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է՝ ունենալով դատվածություն դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար, որի համար նա դատապարտված է եղել ազատազրկման և ազատազրկման ձևով պատժի կիրառման պայմաններում տվյալ անձի պարագայում պատժի նպատակները չեն իրագործվել, մեղադրյալը կատարել է առերևույթ նոր հանցանք և անհնար է պատկերացնել, թե ինչպես պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում հնարավոր կլինի հասնել նշված նպատակներին:
Բողոքաբերի կարծիքով՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող ծառայել պատժի նպատակներին, հատկապես հանցագործությունները կանխելու տարրին, քանի որ նշված և նմանաբնույթ հանցագործություններն օբյեկտիվ իրականության մեջ ոչ միայն չեն նվազում, այլև աճում են:
Բողոքաբերը, անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարված արարքի համար, նշել է, որ տվյալ դեպքում, ըստ էության, անկախ մեղադրյալի կողմից մեղքն ընդունելուց, տվյալ հանգամանքը ոչ միայն որոշիչ, այլև որևէ նշանակություն չի ունեցել նրա կողմից կատարված արարքը հիմնավորված համարելու հարցում՝ նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ «Հերոին» տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է մեղադրյալի անձնական խուզարկությամբ:Հետևաբար, նշված հանգամանքները միանշանակ որպես մեղմացնող դիտարկելն արդարացված չէ և դրանք չեն կարող վկայել անձի հանրային վտանգավորության՝ առնվազն էական նվազման մասին:
Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված՝ անձը բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելը և զղջալը, վատառողջ լինելը, խնամքին անչափահաս երեխայի և հաշմանդամ ծնողի առկայությունը, չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման հիմք հանդիսանալ:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է պատժի մասով փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 26-ի դատավճիռը և մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.
Հանրային մեղադրող Ար.Բադալյանը բացատրություններ ներկայացրեց վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ և խնդրեց այն բավարարել։
Պաշտպան Գ.Ասատրյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել։
Մեղադրյալ Ար.Մկրտչյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները. (…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
6. Պարզելով, որ նյութական օրենքի որևէ այլ դրույթ, ներառյալ գույքային հայցը լուծելու առումով, ճիշտ կիրառված չէ, վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության, կամ փոփոխում է դատական ակտը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները: (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝
«1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները (…)։
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը (…)»։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու կառուցակարգը նախատեսող, դրա գործադրման կարգն ու պայմանները սահմանող քրեաիրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 և այլն)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գարուշ Մադաթյանի գործով արձանագրել է, որ «15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 15-րդ կետ)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն
(…)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը):
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, Մարզպետունի Ադիբեկի Հովհաննիսյանի գործով անդրադառնալով մարդասիրության սկզբունքին, արձանագրել է՝
«(...) Վճռաբեկ դատարանը, վերահաստատելով և զարգացնելով Ն.Սարգսյանի գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ մարդասիրությունը՝ որպես քրեական իրավունքի հիմնարար սկզբունք, ունի երկու հիմնական ուղղվածություն.
ա) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է,
բ) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ, որի էությունը նախևառաջ հանցանք կատարած անձին որպես անհատ դիտելն է՝ հարգել մարդու արժանապատվությունը, այսինքն՝ պատժողական քաղաքականության նվազեցում, ինչպես նաև մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, հարգանք պատվի և արժանապատվության նկատմամբ, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում։
Մարդասիրության սկզբունքի վերոհիշյալ տարրերը փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են, դրանցից մեկի իրացումը պայմանավորված է մյուսով` նկատի ունենալով, որ այս երկու բաղադրիչների միջև հավասարակշռության խախտումը մի կողմից կարող է հանգեցնել խիստ պատժի՝ անտեսելով արդարության և հավասարության պահանջները, մյուս կողմից` օրենսդրական պահանջներին չհամապատասխանող ակնհայտ մեղմ պատժի։
14. Սույն որոշման 13-րդ կետում արված դատողությունների լույսի ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական իրավունքը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի արդարացիության չափանիշ է համարում պատժի և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների համաչափությունն արարքի հանրային վտանգավորության բնույթին և աստիճանին, հանցագործության հանգամանքներին ու հանցավորի անձնավորությանը, իսկ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի և այլ հանգամանքների ամբողջական գնահատմամբ դատարանի համոզվածությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։ Միևնույն ժամանակ, պայմանավորված մարդասիրության սկզբունքով, անհրաժեշտության դեպքում նախատեսվում է այդ հիմնադրույթներից էական շեղում քրեական ներգործության տնտեսման ուղղությամբ՝ որպես մարդասիրական վերաբերմունք հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Քրեական իրավունքը, որոշակիացնելով քրեական ներգործության տնտեսման ձևերը, սպառիչ կերպով չի թվարկում այն հանգամանքները, որոնք հիմք կհանդիսանան դատարանի կողմից պատժի արդարացիության հիմքում ընկած համաչափության պահանջից շեղում թույլ տալու համար։ Այլ խոսքով` նախատեսված է այդ հանգամանքների բաց թվարկում` պայմանավորված այն բանով, որ մարդասիրության դրսևորման հիմքերը ոչ թե իրավական, այլ բարոյական կատեգորիաներ են։ Հանցանք կատարած անձը չի կատարում իրավական նշանակություն ունեցող որևէ դրական վարքագիծ, սակայն հանցակազմից դուրս օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող նրա սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները կամ դրանց փոփոխությունը հիմք են սոցիալիզացմանը համընթաց ձևավորվող սոցիալ-բարոյական համակարգի իրացմամբ վերջինիս նկատմամբ մարդասիրություն դրսևորելու համար՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը։ Սա ամենևին չի նշանակում որևէ հանդուրժողականություն, ներողամտություն, թողտվություն կամ դատարանի հայեցողություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Դատարանի կողմից մարդասիրության դրսևորումը չի ենթադրում նաև պատժի նպատակներից, տուժողի, հասարակության և պետության շահերից նահանջ, այն պատճառաբանությամբ, որ այդ շեղումը համապատասխանում է հասարակության, սահմանադրական և կոնվենցիոն պահանջին և ավելի մեծ նշանակություն ունի քան պատժիչ միջոցների կիրառումը» (տե՛ս Մարզպետունի Ադիբեկի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵՇԴ/0001/01/16 որոշման 13-14 կետեր):
Վերոշարադրյալ իրավակարգավորումների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերաքննիչ բողոքի հիմքը և այն հաստատող փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ռեցիդիվի առկայությունը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժատեսակի և պատժաչափի հետ կապված հարցում եկել է իրավաչափ եզրահանգման, որպիսի մոտեցումն ընդունելի է նաև Վերաքննիչ դատարանի համար։
Անդրադառնալով Բողոքաբերի՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում պատժի նպատակների իրագործման անհնարինության մասին փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն գոյություն ունեցող օբյեկտիվ տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Վերաքննիչ դատարանը, սույն որոշմամբ շարադրված իրավադրույթների, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների և դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած արարքը, դրա արդյունքում քրեական օրենքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերությանը պատճառված վնասը, հանցագործության կատարման եղանակը, շարժառիթները, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության փաստի, ինչպես նաև անձի բնութագրի, նախկինում դատապարտված լինելու և ռեցիդիվի առկայության հանգամանքի հետ, հանգում է այն հետևության, որ Արթուր Մկրտչյանի ուղղվելը և վերասոցիականացվելը հնարավոր է միայն նշանակված պատիժը ռեալ կրելու արդյունքում և այդ պարագայում հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակների լիարժեք իրացումը: Հետևաբար, անհիմն են Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ արձանագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը կիրառելու և մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ հետևությունները:
Վերաքննիչ դատարանը նման եզրահանգման համար ընդգծում է հետևյալը հանգամանքները՝
- մեղադրյալը վատառողջ է, նախկինում, ի թիվս այլնի, նաև նույնասեռ արարքի համար դատված, դատվածությունը չմարված, ստանում է մեթադոնային բուժում,
- մեղադրյալի խնամքին են գտնվում անչափահաս երեխան, երրորդ կարգի հաշմանդամ հայրը, թոշակառու մայրը,
- մեղադրյալն ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարած արարքի համար,
- հանցագործության առարկա հանդիսացող թմրամիջոցի տեսակը,
- մեղսագրվող արարքի կատարման շարժառիթը,
- մեղսագրվող արարքի օբյեկտիվ կողմի դրսևորման եղանակը, մասնավորապես, համապատասխան հոդվածի դիսպոզիցիայով թվարկված երկընտրելի արարքներից առնվազն երկուսի կատարումը, ինչն էականորեն բարձրացնում է արարքի հանրային վտանագավորության աստիճանը։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ: Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման և վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, ենթադրյալ հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքները ևս էականորեն բարձրացնում են ինչպես հանցավորի, այնպես էլ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Ուստի, նման պայմաններում, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված հանգամանքներն ինքնին չեն կարող բավարար լինել՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու համար։
Վերոշարադրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում բավարար են հանգելու այն հետևության, որ խնդրո առարկա իրավիճակում պատժի նպատակները չեն կարող իրացվել առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու։
Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից անհիմն է, այն չի բխում դատաքննությամբ հետազոտված փաստական տվյալներից և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ ուղղվելու համար նշանակված պատիժը Արթուր Մկրտչյանը պետք է կրի, քանի որ բացակայում է Վերաքննիչ դատարանի համոզվածությունը, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց դրա, և առկա չեն մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օրենսդրական հիմքեր։
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ, 84-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ, 375-րդ 377-րդ հոդվածների հիմքով, բողոքարկված դատական ակտն այդ մասով փոփոխելու հիմք է։ Ուստի, Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, վիճարկվող դատական ակտը՝ փոփոխել․ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը՝ վերացնել, պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։ Վիճարկվող դատական ակտը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։
Մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԴ1/0362/01/25 քրեական գործով դատավճիռը փոփոխել, մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով կիրառված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել։
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/0362/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 27-01-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 11193224 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում իր մոտ ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը. թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0,27 գրամ հաստատուն քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց՝ 0.14 և 0.13 գրամ հաստատուն քաշերով՝ փաթեթավորված նրբաթիթեղյա առանձին փաթեթներում, որոնք նույն օրը հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկությամբ։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
| Հայրանուն | Գարեգինի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 396 Մաս 2 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 27-01-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սաթենիկ |
| Ազգանուն | Անդրեասյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 27-01-2025 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 31-01-2025 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Քրեական վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին «31» հունվարի 2025 թվական ք.Երևան Երևանի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Սաթենիկ Անդրեասյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/0362/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/0362/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2025 թվականի հունվարի 27-ին մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որտեղ այն ստացվել է 2025 թվականի հունվարի 27-ին: 2025 թվականի հունվարի 27-ին այն համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել է դատավոր Ս. Անդրեասյանին և 2024 թվականի հունվարի 29-ին փաստացի հանձնվել է դատավորին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 33-34-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/0362/01/25 քրեական գործի վարույթը և նախնական դատալսումներ նշանակել 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՝ ժամը 14:00-ին, Երևանի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Կենտրոն նստավայրում (ք.Երևան, Տիգրան Մեծի պող․ 23/1 )` դատավոր Ս.Անդրեասյանի նախագահությամբ։ Որոշումը երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների հուշաթերթ՝ ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՇԵՆԳԱՎԻԹ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅՈՒՆ |
| Կազմակերպության հասցե | ք. Երևան, Գարեգին Նժդեհ 27 |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 11-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 11-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 11-02-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «11» փետրվարի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա․ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ մեղադրյալ Ա․ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ընթացքում, քննարկման առարկա դարձնելով մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը՝ Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով կազմվել է թիվ 11193224 արձանագրությունը քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը՝ 1330-ին, ապօրինի թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և օգտագործած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանը և տեղափոխվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժին։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը՝ 1342-ին, քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արման Սերյոժայի Միքաելյանը և տեղափոխվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժին։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի ՀՀ առողջապահության նախարարության <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>> ՓԲԸ-ից ստացված գրության համաձայն՝ Արթուր Մկրտչյանը հաշվառված է <<Հոգեկան և վարքի խանգարումներ՝ առաջացած ափիոնատիպ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ։ Ներկայումս գտնվում է կլինիկական հսկողության տակ փախարինողներով F11.22>>։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին ձերբակալված Արման Միքաելյանը ազատվել է արգելանքից՝ օրենքով սահմանված առավելագույն ժամկետը լրանալու կապակցությամբ։ 2024թ. հոկտեմբերի 15-ին քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2024թ. հոկտեմբերի 16-ին Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին ներկայացվել է մեղադրանք։ Վերջինս իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել կատարած արարքի համար։ 2024թ. հոկտեմբերի 16-ին միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը՝ 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին, որը դատարանի ԵԴ1/1874/06/24 որոշմամբ բավարարվել է մասնակի և վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը։ Տնային կալանքի կրման ընթացքում սահմանափակվել է Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու, հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց օգտվելու հնարավորությունը, ինչպես նաև այլ անձանց հետ շփում ունենալու կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալելու հնարավորությունը՝ թույլատրելով շփումը բացառապես իր հետ համատեղ բնակվող անձանց հետ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին որոշում է կայացվել Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել բացակայելու արգելքը։ Ըստ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից ստացված գրության՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ 18․10․2024թ․, ժամը՝ 11։30-ից սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։ Հիշյալ որոշման դեմ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ մերժվել է։ 2024թ. դեկտեմբերի 07-ին միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին, որը դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ բավարարվել է և մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը, այդ թվում նաև՝ կիրառված սահմանափակումները /բացառությամբ մերձավոր ազգականների և իր հետ համատեղ բնակվող անձանց/ երկարաձգվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ Նույն օրը ներկայացվել է մեղադրանք։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին վարույթն իրականացնող քննիչը որոշում է կայացրել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835624 քրեական վարույթը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի դեպքի դրվագով՝ անհայտ անձի կողմից խոշոր չափերով <<Հերոին>> տեսակի թմրամիջոց իրացնելու և ՀՀ քրեական օրենսգքրի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դեպքի դրվագով՝ անհայտ անձի կողմից <<Դիազեպամ>> տեսակի թմրամիջոց իրացնելու մասով իրականացնել նախաքննություն։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին վարույթն իրականացնող քննիչը որոշում է կայացրել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835824 քրեական վարույթը Արման Միքաելյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների առերևույթ դեպքերի դրվագով և այդ մասով իրականացնել նախաքննություն։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, որը վերադաս դատախազի 2025 թվականի հունվարի 07-ի որոշմամբ վերացվել է։ 2025 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով։ 2025 թվականի հունվարի 27-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0362/01/25 համարը։ Քրեական գործը մակագրվել և փաստացի դատավորին է հանձնվել նույն թվականի հունվարի 29-ին։ 2025 թվականի հունվարի 31-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Սաթենիկ Անդրեասյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ: Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները. Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(...) խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում իր մոտ ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը․ թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0,27 գրամ հաստատուն քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց՝ 0.14 և 0.13 գրամ հաստատուն քաշերով՝ փաթեթավորված նրբաթիթեղյա առանձին փաթեթներում, որոնք նույն օրը հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկությամբ»: Վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները. 2025 թվականի փետրվարի 11-ին՝ դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրողը Դատարանին հայտնեց, որ շարունակում են առկա լինել տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը, ուստի միջնորդեց ևս երեք ամսով երկարաձգել տնային կալանքի ժամկետը: Մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը խափանման միջոցի վերաբերյալ դիրքորոշում չհայտնեց: Իսկ <<բացակա՝ վերահսկողության ժամանակահատվածում>> խախտման վերաբերյալ հայտնեց, որ բացակայելու դեպքում հեռախոսազանգի միջոցով տեղեկացնում է ՀՀ պրոբացիայի ծառայությանը/, պատճառը՝ մեթադոնի դեղաչափը ստանալն է։ (Դիրքորոշումներն ավելի մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրության լազերային սկավառակը): Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ. անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (...) 4. Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումն անհապաղ հանձնվում է խափանման միջոցի կիրառումն ապահովող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին, իսկ դրա պատճենը` այն անձին, որի նկատմամբ կիրառվում է խափանման միջոցը: Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին քննիչի որոշման պատճենը հանձնվում է նաև հսկող դատախազին: 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (...)»: Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (...) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»: Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը նրա` Կոնվենցիայով և ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված հիմնական և անքակտելի իրավունքներից է, ինչը սահմանափակելիս անհրաժեշտ է ելնել բացառապես նրա իրավունքները հարգելու, նրա հիմնական իրավունքը բովանդազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքներից։ Մարդու ֆիզիկական ազատությունը կարելի է սահմանափակել ոչ այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված դեպքերում և կարգով։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի հիմնարար ու անօտարելի բնույթը և դրա կամայական ու անհիմն սահմանափակումները հնարավորինս բացառելու նպատակով գործուն երաշխիքների առկայության անհրաժեշտությունը (ՎԲ-132/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14 ևայլն): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է. - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Դատարանը արձանագրում է նաև, որ դատավորի կողմից քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո, Դատարանն է հանդիսանում քրեական վարույթի պատասխանատուն, որի ընթացքում առաջացող ռիսկերը գնահատում է՝ կաշկանդված չլինելով մինչդատական վարույթի ընթացքում գնահատված ռիսկերով։ Այլ կերպ՝ սույն փուլում գործի քննության ծավալը տարբերվում է մինչդատական վարույթում առկա ծավալից և սույն փուլում Դատարանն է գնահատում դատական քննության ընթացքում առաջացող ռիսկերը՝ այդ թվում նաև խափանման միջոցի ընտրության ժամանակ առկա հիմքերը: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Քննարկելով մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը արձանագրում է, որ առկա է ենթադրյալ հանցանք կատարելը կանխելու նպատակով տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությանը։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից Արթուր Մկրտչյանի վերաբերյալ ստացված ձև 8 տեղեկանքի (13․03․2020թ․ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանը ճանաչել է մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 343-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` կալանք 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։ Կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասը և 68-րդ հոդվածը, սույն դատավճռով նշանակված պատժից 1/մեկ/ ամիս կալանքը գումարելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի դատավճռով նշանակված 10/տաս/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը` Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակել ազատազրկում 10/տաս/ տարի 7/յոթ/ ամիս ժամկետով) համաձայն՝ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը, նախկինում դատապարտված լինելով դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար, դեռևս դատվածությունը չմարված, սույն քրեական գործով մեղադրվում է դիտավորությամբ կատարված ենթադրյալ այլ հանցանքի կատարման մեջ։ Թեպետ քրեական գործով նախաքննությունն ավարտվել է, սակայն դեռևս առկա է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու բարձր հավանականություն և ավելի մեղմ խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր չէ երաշխավորել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Բացառությամբ արդեն իսկ կիրառված համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցներից (բացակայելու արգելքը և տնային կալանք՝ համապատասխան սահմանափակումներով՝ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու, հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց օգտվելու հնարավորությունը, ինչպես նաև այլ անձանց հետ շփում ունենալու կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալելու հնարավորությունը՝ թույլատրելով շփումը բացառապես իր հետ համատեղ բնակվող անձանց հետ), որևէ այլ խափանման միջոց (այդ թվում վարչական հսկողությունը) ի զորու չէ հակակշռելու մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչ 2025 թվականի մայիսի 18-ը ներառյալ (մեղադրյալի նկատմամբ էլ․ հսկողությունը սահմանվել է 18․10․2024 թվականին)։ Դատարանը, անդրադառնալով նաև ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի գրությանն այն մասին, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի տվյալներում պարբերաբար գրանցվել է <<Բացակա՝ վերահսկողության ժամանակահատվածում>> խախտում տեսակը, արձանագրում է, որ դա ըստ մեղադրյալի հայտարարության՝ դա կապված է եղել ՀՀ առողջապահության նախարարության <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>> ՓԲԸ-ից մեթադոնի դեղաչափ ստանալու հետ։ Նման պայմաններում Դատարանը չի արձանագրում խափանման միջոցի պայմանի խախտում, սակայն մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը մեղադրյալի կողմից ոչ օրինաչափ վարքագիծ դրսևորելու դեպքում կկիրառվի ավելի պիտանի խափանման միջոց: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 122-րդ, 123-րդ, 270-րդ և 316-րդ, 389-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ, իսկ կիրառված տնային կալանքը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ Տնային կալանքի կրման ընթացքում սահմանափակել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու, հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց օգտվելու հնարավորությունը, ինչպես նաև այլ անձանց հետ շփում ունենալու կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալելու հնարավորությունը՝ թույլատրելով շփումը իր հետ համատեղ բնակվող անձանց և պաշտպանի հետ: Տնային կալանք խափանման միջոցի կրման վայրը թողնել անփոփոխ (ք․Երևան, Բագրատունյաց 36 շենք 4-րդ բնակարան)։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 06-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 06-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Համաձայնեցման վարույթ
| Ամսաթիվ | 06-03-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Ներկայացվել է համաձայնեցման վարույթ կիրառելու միջնորդություն
| Ամսաթիվ | 06-03-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալ / Ամբաստանյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Պաշտպան | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Համաձայնեցման վարույթ կիրառելու միջնորդությունը բավարարվել է
| Ամսաթիվ | 06-03-2025 |
|---|---|
| Որոշումը (արձանագրային որոշման դեպքում բովանդակության վերաբերյալ ամփոփ տեղեկատվություն) | Դատարանը բավարարել է միջնորդությունը։ |
Կողմերը չեն եկել համաձայնության
| Ամսաթիվ | 26-03-2025 |
|---|
Դատաքննությունն ընդհանուր կարգով շարունակելու մասին
| Ամսաթիվ | 26-03-2025 |
|---|---|
| Որոշումը (արձանագրային որոշման դեպքում բովանդակության վերաբերյալ ամփոփ տեղեկատվություն) | Կողմերը չեն եկել համաձայնության։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 26-03-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:36 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 26-03-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 26-03-2025 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝ նաև Դատարան) Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա․ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ պաշտպան Գ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մեղադրյալ Ա․ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ 2025 թվականի մարտի 26-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում՝ դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի (ծնված՝ 1984 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Հայաստանի Հանրապետությունում, նախկինում դատված, բնակվում է Երևան քաղաքի Մանթաշյան փողոցի թիվ 10 շենքի 44-րդ բնակարանում)` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով կազմվել է թիվ 11193224 արձանագրությունը քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը՝ 1330-ին, ապօրինի թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և օգտագործած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանը և տեղափոխվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժին։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը՝ 1342-ին, քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արման Սերյոժայի Միքաելյանը և տեղափոխվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժին։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի ՀՀ առողջապահության նախարարության <<Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն>> ՓԲԸ-ից ստացված գրության համաձայն՝ Արթուր Մկրտչյանը հաշվառված է <<Հոգեկան և վարքի խանգարումներ՝ առաջացած ափիոնատիպ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ։ Ներկայումս գտնվում է կլինիկական հսկողության տակ փոխարինողներով F11.22>>։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին ձերբակալված Արման Միքաելյանը ազատվել է արգելանքից՝ օրենքով սահմանված առավելագույն ժամկետը լրանալու կապակցությամբ։ 2024թ. հոկտեմբերի 15-ին քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2024թ. հոկտեմբերի 16-ին Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին ներկայացվել է մեղադրանք։ Վերջինս իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել կատարած արարքի համար։ 2024թ. հոկտեմբերի 16-ին միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը՝ 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին, որը դատարանի ԵԴ1/1874/06/24 որոշմամբ բավարարվել է մասնակի և վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը։ Տնային կալանքի կրման ընթացքում սահմանափակվել է Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու, հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց օգտվելու հնարավորությունը, ինչպես նաև այլ անձանց հետ շփում ունենալու կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալելու հնարավորությունը՝ թույլատրելով շփումը բացառապես իր հետ համատեղ բնակվող անձանց հետ: 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին որոշում է կայացվել Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել բացակայելու արգելքը։ Ըստ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից ստացված գրության՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ 18․10․2024թ․, ժամը՝ 11։30-ից սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։ Հիշյալ որոշման դեմ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ մերժվել է։ 2024թ. դեկտեմբերի 07-ին միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին, որը դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ բավարարվել է և մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը, այդ թվում նաև՝ կիրառված սահմանափակումները /բացառությամբ մերձավոր ազգականների և իր հետ համատեղ բնակվող անձանց/ երկարաձգվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ Նույն օրը ներկայացվել է մեղադրանք։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին վարույթն իրականացնող քննիչը որոշում է կայացրել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835624 քրեական վարույթը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի դեպքի դրվագով՝ անհայտ անձի կողմից խոշոր չափերով <<Հերոին>> տեսակի թմրամիջոց իրացնելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դեպքի դրվագով՝ անհայտ անձի կողմից <<Դիազեպամ>> տեսակի թմրամիջոց իրացնելու մասով իրականացնել նախաքննություն։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին վարույթն իրականացնող քննիչը որոշում է կայացրել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835824 քրեական վարույթը Արման Միքաելյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների առերևույթ դեպքերի դրվագով և այդ մասով իրականացնել նախաքննություն։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, որը վերադաս դատախազի 2025 թվականի հունվարի 07-ի որոշմամբ վերացվել է։ 2025 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով։ 2025 թվականի հունվարի 27-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0362/01/25 համարը։ Քրեական գործը մակագրվել և փաստացի դատավորին է հանձնվել նույն թվականի հունվարի 29-ին։ 2025 թվականի հունվարի 31-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Սաթենիկ Անդրեասյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ: Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները. Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(...) խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում իր մոտ ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը․ թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0,27 գրամ հաստատուն քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց՝ 0.14 և 0.13 գրամ հաստատուն քաշերով՝ փաթեթավորված նրբաթիթեղյա առանձին փաթեթներում, որոնք նույն օրը հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկությամբ»: Արագացված վարույթ Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով: Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Պաշտպանը միացել է ներկայացված միջնորդությանը: Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ: Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին: (Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։ Պատճառաբանական մաս. Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝ պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (...)» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․)1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները: 2․Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից(․․․)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ: (...) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ (...) 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, (...) 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: 6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը(…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1.Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածության մարման կամ վերացման պահը։ (…) 5. Դատվածությունը մարվում է՝ (…) 6) առավելագույնը 20 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 8 տարի հետո»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից: 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր: 3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս: 4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝ 1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա. 2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին. 3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են: 5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ 1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). 2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. 3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ. 5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար. 6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման. 7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. 8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. 9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. 10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. 11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել. 12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․ 13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման. 14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները. 15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց. 16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից: 2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են` 1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից. 2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը. 3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները. 4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ. 5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել: 3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝ 1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. 3) դատարանի փաստական վերլուծությունները. 4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները: 4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝ 1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը. 2) դատարանի իրավական վերլուծությունները. 3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները. 4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս: 5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են` 1) դատարանի որոշումները. 2) դատավճռի բողոքարկման կարգը: 6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները: 2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…): (…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը): Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2012 թվականի հունվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0256/01/11 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 343-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` կալանք 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։ Կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասը և 68-րդ հոդվածը, Դատարանը սույն դատավճռով նշանակված պատժից 1/մեկ/ ամիս կալանքը գումարելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի դատավճռով նշանակված 10 /տաս/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը` Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակել ազատազրկում 10/տաս/ տարի 7/յոթ/ ամիս ժամկետով։ Պատժի կրումից ազատվել է 2020 թվականի մարտի 13-ին, իսկ հանրային աշխատանքների կրումից ազատվել է 2024 թվականի մայիսի 15-ին։ Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 6-րդ կետի՝ առավելագույնը 20 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 8 տարի հետո։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է ունենալով դատվածություն՝ դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար, որի համար նա դատապարտված է եղել ազատազրկման, ուստի՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվը: Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները. - մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, - մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում խնամքին հաշմանդամ հայր ունենալը (Դատարանին ներկայացվել է բժշկասոցիալական փորձաքննական թիվ 1224658 որոշման պատճենը, ըստ որի մեղադրյալի հայրը՝ Գարեգին Արմենի Մկրտչյանը հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ։ Ներկայացվել է նաև մեծահասակի ամբուլատոր բժշկական քարտից քաղվածք՝ տրված Երևանի «Բագրատունյաց» առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ի կողմից, ըստ որի Գարեգին Մկրտչյանը տառապում է ՍԻՀ, ստենոկարդիա, ՖԴ III, վ/ստենտավորումից հետո։ Մեղադրյալի բանավոր հայտարարության համաձայն՝ վերջինս բնակվում է ծնողների հետ միասին)։ մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում նաև մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը՝ Դատարանին ներկայացվեց ծննդյան և ամուսնության վկայականների պատճեններ։ -մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում վատառողջ լինելը (տես հաջորդիվ՝ էջ 13), թոշակառու մայր ունենալը (Դատարանին ներկայացվել է մոր՝ Մկրտչյան Ռիտայի կենսաթոշակառուի վկայականի պատճենը և իր ծննդյան վկայականի պատճենը)։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկում է կատարած հանցանքի համար անկեղծ զղջալու հանգամանքը: Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, անհրաժեշտ է մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով։ Քննության առնելով ազատազրկման ձևով պատիժը մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի կողմից կրելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Ս.Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Ա.Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վ.Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Ա.Հովհաննեսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները): Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջ.Շիրվանյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14, Հ.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17 և այլ որոշումները): Վերոգրյալի հաշվառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ եզրահանգման գալու համար Դատարանը գնահատման է ենթարկում մեղադրյալին բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական և առողջական դրությունը՝ վերջինս համաձայն «N2 Բժշկական միավորման» գլխավոր տնօրեն Տ․Վ․Խաչատրյանի կողմից տրված տեղեկանքի՝ տառապում է «Հեպատիտ C» հիվանդությամբ, ընտանեկան դրությունը՝ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը ամուսնացած է, խնամքին ունի անչափահաս երեխա (սույն հանգամանքը հիմնավորվում է Դատարանին ներկայացված մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի անչափահաս դստեր՝ Լեոնա Արթուրի Մկրտչյանի ծննդյան վկայականի պատճենը), դատվածությունը, վերաբերմունքը՝ կատարած հանցանքի նկատմամբ (մեղադրյալը ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատական նիստի ընթացքում հայտնել է, որ զղջում է կատարած հանցանքի համար)։ Բացի այդ, մեղադրյալի բանավոր հայտարարության համաձայն՝ վերջինս բնակվում է իր ծնողների հետ, իսկ Դատարանին ներկայացված փաստաթղթերի համաձայն՝ մեղադրյալի հայրը հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ և վատառողջ է, իսկ մայրը՝ կենսաթոշակառու։ Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից կատարված ենթադրյալ հանցանքի վտանգավորությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղսագրվող հանցանքը՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դասվում է միջին ծանրության հանցանքների թվին, ուղղված է բնակչության առողջության դեմ, այնուամենայնիվ՝ մեղադրյալը հաշվառված է ՀՀ ԱՆ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ-ում՝ «Հոգեկան և վարքի խանգարումներ՝ առաջացած ափիոնատիպ նյութերի գործածումից, կախվածություն համախտանիշով»։ Ներկայումս գտնվում է կլինիկական հսկողության տակ փոխարինողներով և ստանում է մեթադոնային լուծույթ։ Վերը նշված հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները (խնամքին հաշմանդամ հայր ունենալը, խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը, կատարած հանցանքի համար զղջալը) էականորեն նվազեցնում են մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու իրենց համակցությամբ հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Այսինքն, մեղադրյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց՝ այդ թվում հաշմանդամություն ունեցող անձի և անչափահասի առկայությունը, առողջական վիճակը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելով, Դատարանը նպատակահարմար է գտնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը: Ելնելով վերոգրյալից՝ անհրաժեշտ է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։ Անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ սահմանել լրացուցիչ պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել, և պատժի կրման ընթացքում ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնել: Փորձաշրջանի ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը անհրաժեշտ է դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին: Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հանցագործության արդյունքում պատճառված վնաս առկա չէ, գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Դավիթ Դավթյանի որոշմամբ՝ թիվ 11193224 քրեական վարույթով իրեղեն ապացույց են ճանաչվել 0․27 գրամ քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոցը և 3 հատ ընդհանուր 0․4 գրամ քաշով «դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութ պարունակող դեղահաբերը և կցվել են քրեական վարույթին։ Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույցները՝ մեկ ծրարով, (ծրարի վրա առկա են գրառումներ՝ եզր 1675 Ք 24, հերոին տեսակի թմրամիջոց, 11193224, առկա է ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ԹԻՎ 50 կնիքը, անջատված մաս՝ 11835624) անհրաժեշտ է վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ սույն վարույթից անջատված՝ թիվ 11835624 քրեական վարույթին կցելու նպատակով։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց` տնային կալանքն անհրաժեշտ է վերացնել և վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից, իսկ բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը` Վ Ճ Ռ Ե Ց Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նշանակված պատժին հաշվակցել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը` 5 ամիս 11 օրը և վերջնական պատիժ նշանակել 1 տարի 9 ամիս 19 օր ժամկետով ազատազրկում։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սահմանելով լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, և պատժի կրման ընթացքում ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնել: Փորձաշրջանի ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա: Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներից տնային կալանքը վերացնել և վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել։ Իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով։ Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 26-03-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 28-04-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Քրեական գործը բաղկացած 2 հատորից՝ 1-ին հատորը՝ «386» թերթ և 2-րդ հատորը՝ «106» թերթ։ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-04-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 29-04-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 386, 106 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-49440 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 16-12-2025 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 16-12-2025 |
|---|
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 19-02-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 03-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Թիվ ԵԴ1/0362/01/25 դատական գործը՝ բաղկացած 3 հատորից, 1-ին հատորը՝ բաղկացած «386» թերթից, 2-րդ հատորը՝ բաղկացած «106» թերթից, 3-րդ հատորը՝ բաղկացած «134» |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 06-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր |
| Գործին կից նյութերը | 3-րդ հատորին կցված է 1 փաթեթ |
Դատական գործ N: ԵԴ1/0362/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 22-04-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-04-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Բադալյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արթուր Մկրտչյան Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 26.03.2025թ-ի դատավճիռը՝ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 30-04-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 30-04-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 05-05-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատական նիստը չի կայացվել նախագահող դատավոր Լ.Ալավերդյանի և կազմի դատավոր Կ.Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ արդարադատության ակադեմիայում անցկացվող վերապատրաստման դասընթացներին մասնակցելու հիմքով |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 18-06-2025 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է դատական ակտը և բեկանված մասով փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/0362/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝ Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝ նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան դատավորներ՝ Ա.Մաթևոսյան Կ.Հովհաննիսյան քարտուղարությամբ՝ Մ.Հովսեփյանի մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Ար.Բադալյանի պաշտպան՝ Գ.Ասատրյանի մեղադրյալ՝ Ար.Մկրտչյանի 2025 թվականի հունիսի 18-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ս.Անդրեասյան) 2025 թվականի մարտի 26-ի դատավճիռը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի ընթացքը. 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ԵՔՎ ՔՀ բաժնի 3-րդ բաժանմունքի օպեր լիազոր Հ․Հակոբյանի կողմից կազմել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի ձերբակալման վերաբերյալ արձանագրությունը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով կազմվել է թիվ 11193224 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը: Նույն օրը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Դ.Դավթյանը (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) որոշում է կայացրել հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին ձերբակալելու մասին։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Քննիչի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Քննիչի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835624 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի դեպքի դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դեպքի դրվագով։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Քննիչի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 11193224 քրեական վարույթից անջատել թիվ 11835824 քրեական վարույթը՝ Արման Միքաելյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների առերևույթ դեպքերի դրվագով։ 2025 թվականի հունվարի 22-ին Քննիչի կողմից կազմվել է Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վերաբերյալ մեղադական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունվարի 27-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և քրեական վարույթը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ուղարկելու մասին։ 2025 թվականի հունվարի 27-ին թիվ 11193224 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)։ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունվարի 31-ին որոշմամբ ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը և նշանակվել են նախնական դատալսումներ: Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մարտի 26-ի դատավճռով վճռվել է՝ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նշանակված պատժին հաշվակցել Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանին փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը` 5 ամիս 11 օրը և վերջնական պատիժ նշանակել 1 տարի 9 ամիս 19 օր ժամկետով ազատազրկում։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սահմանելով լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, և պատժի կրման ընթացքում ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնել: Փորձաշրջանի ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա: Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներից տնային կալանքը վերացնել և վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել։ Իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով։ (…)»։ 2025 թվականի ապրիլի 22-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը: Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի ապրիլի 30-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի մայիսի 2-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի մայիսի 5-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության։ Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա «[Խ]ախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում իր մոտ ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը․ թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0,27 գրամ հաստատուն քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց՝ 0.14 և 0.13 գրամ հաստատուն քաշերով՝ փաթեթավորված նրբաթիթեղյա առանձին փաթեթներում, որոնք նույն օրը հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկությամբ:(…)» Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննությունն իրականացնելով արագացված վարույթի կարգով, դատավճռի՝ «Պատճառաբանական մաս» վերտառությամբ բաժնում արձանագրել է հետևյալը. (…) Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2012 թվականի հունվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0256/01/11 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 343-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` կալանք 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։ Կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասը և 68-րդ հոդվածը, Դատարանը սույն դատավճռով նշանակված պատժից 1/մեկ/ ամիս կալանքը գումարելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի դատավճռով նշանակված 10 /տաս/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը` Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակել ազատազրկում 10/տաս/ տարի 7/յոթ/ ամիս ժամկետով։ Պատժի կրումից ազատվել է 2020 թվականի մարտի 13-ին, իսկ հանրային աշխատանքների կրումից ազատվել է 2024 թվականի մայիսի 15-ին։ Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 6-րդ կետի՝ առավելագույնը 20 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 8 տարի հետո։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է ունենալով դատվածություն՝ դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար, որի համար նա դատապարտված է եղել ազատազրկման, ուստի՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվը: Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները. - մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, - մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում խնամքին հաշմանդամ հայր ունենալը (Դատարանին ներկայացվել է բժշկասոցիալական փորձաքննական թիվ 1224658 որոշման պատճենը, ըստ որի մեղադրյալի հայրը՝ Գարեգին Արմենի Մկրտչյանը հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ։ Ներկայացվել է նաև մեծահասակի ամբուլատոր բժշկական քարտից քաղվածք՝ տրված Երևանի «Բագրատունյաց» առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ի կողմից, ըստ որի Գարեգին Մկրտչյանը տառապում է ՍԻՀ, ստենոկարդիա, ՖԴ III, վ/ստենտավորումից հետո։ Մեղադրյալի բանավոր հայտարարության համաձայն՝ վերջինս բնակվում է ծնողների հետ միասին)։ -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում նաև մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը՝ Դատարանին ներկայացվեց ծննդյան և ամուսնության վկայականների պատճեններ։ -մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում վատառողջ լինելը (տես հաջորդիվ՝ էջ 13), թոշակառու մայր ունենալը (Դատարանին ներկայացվել է մոր՝ Մկրտչյան Ռիտայի կենսաթոշակառուի վկայականի պատճենը և իր ծննդյան վկայականի պատճենը)։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկում է կատարած հանցանքի համար անկեղծ զղջալու հանգամանքը: Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, անհրաժեշտ է մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի 3 ամիս ժամկետով։ Քննության առնելով ազատազրկման ձևով պատիժը մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի կողմից կրելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Ս.Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Ա.Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վ.Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Ա.Հովհաննեսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները): Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջ.Շիրվանյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14, Հ.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17 և այլ որոշումները): Վերոգրյալի հաշվառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ եզրահանգման գալու համար Դատարանը գնահատման է ենթարկում մեղադրյալին բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական և առողջական դրությունը՝ վերջինս համաձայն «N2 Բժշկական միավորման» գլխավոր տնօրեն Տ․Վ․Խաչատրյանի կողմից տրված տեղեկանքի՝ տառապում է «Հեպատիտ C» հիվանդությամբ, ընտանեկան դրությունը՝ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանը ամուսնացած է, խնամքին ունի անչափահաս երեխա (սույն հանգամանքը հիմնավորվում է Դատարանին ներկայացված մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի անչափահաս դստեր՝ Լեոնա Արթուրի Մկրտչյանի ծննդյան վկայականի պատճենը), դատվածությունը, վերաբերմունքը՝ կատարած հանցանքի նկատմամբ (մեղադրյալը ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատական նիստի ընթացքում հայտնել է, որ զղջում է կատարած հանցանքի համար)։ Բացի այդ, մեղադրյալի բանավոր հայտարարության համաձայն՝ վերջինս բնակվում է իր ծնողների հետ, իսկ Դատարանին ներկայացված փաստաթղթերի համաձայն՝ մեղադրյալի հայրը հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ և վատառողջ է, իսկ մայրը՝ կենսաթոշակառու։ Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից կատարված ենթադրյալ հանցանքի վտանգավորությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղսագրվող հանցանքը՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դասվում է միջին ծանրության հանցանքների թվին, ուղղված է բնակչության առողջության դեմ, այնուամենայնիվ՝ մեղադրյալը հաշվառված է ՀՀ ԱՆ «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ-ում՝ «Հոգեկան և վարքի խանգարումներ՝ առաջացած ափիոնատիպ նյութերի գործածումից, կախվածություն համախտանիշով»։ Ներկայումս գտնվում է կլինիկական հսկողության տակ փոխարինողներով և ստանում է մեթադոնային լուծույթ։ Վերը նշված հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները (խնամքին հաշմանդամ հայր ունենալը, խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը, կատարած հանցանքի համար զղջալը) էականորեն նվազեցնում են մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու իրենց համակցությամբ հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Այսինքն, մեղադրյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց՝ այդ թվում հաշմանդամություն ունեցող անձի և անչափահասի առկայությունը, առողջական վիճակը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելով, Դատարանը նպատակահարմար է գտնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը: Ելնելով վերոգրյալից՝ անհրաժեշտ է մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։ Անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ սահմանել լրացուցիչ պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել, և պատժի կրման ընթացքում ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնել: Փորձաշրջանի ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը անհրաժեշտ է դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին: Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հանցագործության արդյունքում պատճառված վնաս առկա չէ, գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Դավիթ Դավթյանի որոշմամբ՝ թիվ 11193224 քրեական վարույթով իրեղեն ապացույց են ճանաչվել 0․27 գրամ քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոցը և 3 հատ ընդհանուր 0․4 գրամ քաշով «դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութ պարունակող դեղահաբերը և կցվել են քրեական վարույթին։ Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույցները՝ մեկ ծրարով, (ծրարի վրա առկա են գրառումներ՝ եզր 1675 Ք 24, հերոին տեսակի թմրամիջոց, 11193224, առկա է ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ ԹԻՎ 50 կնիքը, անջատված մաս՝ 11835624) անհրաժեշտ է վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ սույն վարույթից անջատված՝ թիվ 11835624 քրեական վարույթին կցելու նպատակով։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց` տնային կալանքն անհրաժեշտ է վերացնել և վերջինիս ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից, իսկ բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։ (…)։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ դատավճռով նշանակված 1 տարի 9 ամիս 19 օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա․ ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը, այն է՝ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչի արդյունքում չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում կայացված դատավճիռը ենթակա է բեկանման։ Ըստ Բողոքաբերի՝ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող մի շարք գործոններ՝ - խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այն, որ հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ, մեղադրյալի մոտ հայտնաբերվել է ոչ թե բուսական ծագման թմրամիջոց, այլ խիստ ներգործող, քիմիական ծագման «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց և խոշոր չափով, նշված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջին տարիներին տվյալ և համասեռ հանցատեսակների աննախադեպ աճը, և դրա դեմ պետության կողմից վարվող քրեական քաղաքականությունը, - մեղադրյալի անձը․ այն որ, Արթուր Մկրտչյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է՝ ունենալով դատվածություն դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար, որի համար նա դատապարտված է եղել ազատազրկման և ազատազրկման ձևով պատժի կիրառման պայմաններում տվյալ անձի պարագայում պատժի նպատակները չեն իրագործվել, մեղադրյալը կատարել է առերևույթ նոր հանցանք և անհնար է պատկերացնել, թե ինչպես պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում հնարավոր կլինի հասնել նշված նպատակներին: Բողոքաբերի կարծիքով՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող ծառայել պատժի նպատակներին, հատկապես հանցագործությունները կանխելու տարրին, քանի որ նշված և նմանաբնույթ հանցագործություններն օբյեկտիվ իրականության մեջ ոչ միայն չեն նվազում, այլև աճում են: Բողոքաբերը, անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարված արարքի համար, նշել է, որ տվյալ դեպքում, ըստ էության, անկախ մեղադրյալի կողմից մեղքն ընդունելուց, տվյալ հանգամանքը ոչ միայն որոշիչ, այլև որևէ նշանակություն չի ունեցել նրա կողմից կատարված արարքը հիմնավորված համարելու հարցում՝ նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ «Հերոին» տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է մեղադրյալի անձնական խուզարկությամբ:Հետևաբար, նշված հանգամանքները միանշանակ որպես մեղմացնող դիտարկելն արդարացված չէ և դրանք չեն կարող վկայել անձի հանրային վտանգավորության՝ առնվազն էական նվազման մասին: Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված՝ անձը բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելը և զղջալը, վատառողջ լինելը, խնամքին անչափահաս երեխայի և հաշմանդամ ծնողի առկայությունը, չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման հիմք հանդիսանալ: Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է պատժի մասով փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 26-ի դատավճիռը և մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել: Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները. Հանրային մեղադրող Ար.Բադալյանը բացատրություններ ներկայացրեց վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ և խնդրեց այն բավարարել։ Պաշտպան Գ.Ասատրյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել։ Մեղադրյալ Ար.Մկրտչյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները. (…) 7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. 8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. 9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. 10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 6. Պարզելով, որ նյութական օրենքի որևէ այլ դրույթ, ներառյալ գույքային հայցը լուծելու առումով, ճիշտ կիրառված չէ, վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության, կամ փոփոխում է դատական ակտը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները: (…)»։ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝ «1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (…) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները (…)։ 6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը (…)»։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու կառուցակարգը նախատեսող, դրա գործադրման կարգն ու պայմանները սահմանող քրեաիրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 և այլն)։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գարուշ Մադաթյանի գործով արձանագրել է, որ «15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 15-րդ կետ)»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի. - թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը), - դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը), - արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը): Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»: Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը): ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, Մարզպետունի Ադիբեկի Հովհաննիսյանի գործով անդրադառնալով մարդասիրության սկզբունքին, արձանագրել է՝ «(...) Վճռաբեկ դատարանը, վերահաստատելով և զարգացնելով Ն.Սարգսյանի գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ մարդասիրությունը՝ որպես քրեական իրավունքի հիմնարար սկզբունք, ունի երկու հիմնական ուղղվածություն. ա) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է, բ) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ, որի էությունը նախևառաջ հանցանք կատարած անձին որպես անհատ դիտելն է՝ հարգել մարդու արժանապատվությունը, այսինքն՝ պատժողական քաղաքականության նվազեցում, ինչպես նաև մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, հարգանք պատվի և արժանապատվության նկատմամբ, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում։ Մարդասիրության սկզբունքի վերոհիշյալ տարրերը փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են, դրանցից մեկի իրացումը պայմանավորված է մյուսով` նկատի ունենալով, որ այս երկու բաղադրիչների միջև հավասարակշռության խախտումը մի կողմից կարող է հանգեցնել խիստ պատժի՝ անտեսելով արդարության և հավասարության պահանջները, մյուս կողմից` օրենսդրական պահանջներին չհամապատասխանող ակնհայտ մեղմ պատժի։ 14. Սույն որոշման 13-րդ կետում արված դատողությունների լույսի ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական իրավունքը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի արդարացիության չափանիշ է համարում պատժի և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների համաչափությունն արարքի հանրային վտանգավորության բնույթին և աստիճանին, հանցագործության հանգամանքներին ու հանցավորի անձնավորությանը, իսկ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի և այլ հանգամանքների ամբողջական գնահատմամբ դատարանի համոզվածությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։ Միևնույն ժամանակ, պայմանավորված մարդասիրության սկզբունքով, անհրաժեշտության դեպքում նախատեսվում է այդ հիմնադրույթներից էական շեղում քրեական ներգործության տնտեսման ուղղությամբ՝ որպես մարդասիրական վերաբերմունք հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Քրեական իրավունքը, որոշակիացնելով քրեական ներգործության տնտեսման ձևերը, սպառիչ կերպով չի թվարկում այն հանգամանքները, որոնք հիմք կհանդիսանան դատարանի կողմից պատժի արդարացիության հիմքում ընկած համաչափության պահանջից շեղում թույլ տալու համար։ Այլ խոսքով` նախատեսված է այդ հանգամանքների բաց թվարկում` պայմանավորված այն բանով, որ մարդասիրության դրսևորման հիմքերը ոչ թե իրավական, այլ բարոյական կատեգորիաներ են։ Հանցանք կատարած անձը չի կատարում իրավական նշանակություն ունեցող որևէ դրական վարքագիծ, սակայն հանցակազմից դուրս օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող նրա սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները կամ դրանց փոփոխությունը հիմք են սոցիալիզացմանը համընթաց ձևավորվող սոցիալ-բարոյական համակարգի իրացմամբ վերջինիս նկատմամբ մարդասիրություն դրսևորելու համար՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը։ Սա ամենևին չի նշանակում որևէ հանդուրժողականություն, ներողամտություն, թողտվություն կամ դատարանի հայեցողություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Դատարանի կողմից մարդասիրության դրսևորումը չի ենթադրում նաև պատժի նպատակներից, տուժողի, հասարակության և պետության շահերից նահանջ, այն պատճառաբանությամբ, որ այդ շեղումը համապատասխանում է հասարակության, սահմանադրական և կոնվենցիոն պահանջին և ավելի մեծ նշանակություն ունի քան պատժիչ միջոցների կիրառումը» (տե՛ս Մարզպետունի Ադիբեկի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵՇԴ/0001/01/16 որոշման 13-14 կետեր): Վերոշարադրյալ իրավակարգավորումների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերաքննիչ բողոքի հիմքը և այն հաստատող փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ռեցիդիվի առկայությունը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժատեսակի և պատժաչափի հետ կապված հարցում եկել է իրավաչափ եզրահանգման, որպիսի մոտեցումն ընդունելի է նաև Վերաքննիչ դատարանի համար։ Անդրադառնալով Բողոքաբերի՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում պատժի նպատակների իրագործման անհնարինության մասին փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն գոյություն ունեցող օբյեկտիվ տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Վերաքննիչ դատարանը, սույն որոշմամբ շարադրված իրավադրույթների, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների և դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած արարքը, դրա արդյունքում քրեական օրենքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերությանը պատճառված վնասը, հանցագործության կատարման եղանակը, շարժառիթները, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության փաստի, ինչպես նաև անձի բնութագրի, նախկինում դատապարտված լինելու և ռեցիդիվի առկայության հանգամանքի հետ, հանգում է այն հետևության, որ Արթուր Մկրտչյանի ուղղվելը և վերասոցիականացվելը հնարավոր է միայն նշանակված պատիժը ռեալ կրելու արդյունքում և այդ պարագայում հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակների լիարժեք իրացումը: Հետևաբար, անհիմն են Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ արձանագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը կիրառելու և մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ հետևությունները: Վերաքննիչ դատարանը նման եզրահանգման համար ընդգծում է հետևյալը հանգամանքները՝ - մեղադրյալը վատառողջ է, նախկինում, ի թիվս այլնի, նաև նույնասեռ արարքի համար դատված, դատվածությունը չմարված, ստանում է մեթադոնային բուժում, - մեղադրյալի խնամքին են գտնվում անչափահաս երեխան, երրորդ կարգի հաշմանդամ հայրը, թոշակառու մայրը, - մեղադրյալն ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարած արարքի համար, - հանցագործության առարկա հանդիսացող թմրամիջոցի տեսակը, - մեղսագրվող արարքի կատարման շարժառիթը, - մեղսագրվող արարքի օբյեկտիվ կողմի դրսևորման եղանակը, մասնավորապես, համապատասխան հոդվածի դիսպոզիցիայով թվարկված երկընտրելի արարքներից առնվազն երկուսի կատարումը, ինչն էականորեն բարձրացնում է արարքի հանրային վտանագավորության աստիճանը։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ: Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման և վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, ենթադրյալ հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքները ևս էականորեն բարձրացնում են ինչպես հանցավորի, այնպես էլ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Ուստի, նման պայմաններում, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված հանգամանքներն ինքնին չեն կարող բավարար լինել՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու համար։ Վերոշարադրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում բավարար են հանգելու այն հետևության, որ խնդրո առարկա իրավիճակում պատժի նպատակները չեն կարող իրացվել առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու։ Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից անհիմն է, այն չի բխում դատաքննությամբ հետազոտված փաստական տվյալներից և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ ուղղվելու համար նշանակված պատիժը Արթուր Մկրտչյանը պետք է կրի, քանի որ բացակայում է Վերաքննիչ դատարանի համոզվածությունը, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց դրա, և առկա չեն մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օրենսդրական հիմքեր։ Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ, 84-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ, 375-րդ 377-րդ հոդվածների հիմքով, բողոքարկված դատական ակտն այդ մասով փոփոխելու հիմք է։ Ուստի, Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, վիճարկվող դատական ակտը՝ փոփոխել․ մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը՝ վերացնել, պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։ Վիճարկվող դատական ակտը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ։ Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ար.Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։ Մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԴ1/0362/01/25 քրեական գործով դատավճիռը փոփոխել, մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով կիրառված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել։ Պատժի կրման սկիզբը հաշվել մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։ Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-06-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 06-08-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | Գործը 3 հատորից. 1-ինը՝ 386 թերթ, 2-րդը՝ 106 թերթ, 3-րդը՝ 78 թերթ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 06-08-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | Գործը 3 հատորից. 1-ինը՝ 386 թերթ, 2-րդը՝ 106 թերթ, 3-րդը՝ 78 թերթ |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 64948/25 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/0362/01/25
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 07-08-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 11-11-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/0362/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 11 նոյեմբերի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Հ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 18-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի պաշտպան Գ․Ասատրյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի մարտի 26-ի դատավճռով, Արթուր Մկրտչյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նշանակված պատժին հաշվակցվել է Արթուր Մկրտչյանի փաստացի անազատության մեջ գտնվելու` 5 ամիս 11 օրը և վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 9 (ինը) ամիս 19 (տասնինը) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան)՝ 2025 թվականի հունիսի 18-ի որոշմամբ, դատախազի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 26-ի դատավճիռը փոփոխվել և Արթուր Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով կիրառված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացվել։ Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Արթուր Մկրտչյանի պաշտպան Գ․Ասատրյանը։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու պայմանները, այն է` վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ լուրջ դատական սխալ թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանների առկայության՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի, ի թիվս այլնի՝ Թամարա Տեր-Գրիգորյանի գործով 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07, Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին։ Բողոք բերած անձի պնդմամբ, Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 56-րդ, 59-րդ, 69-րդ, 70-րդ, 84-րդ հոդվածների պահանջները։ Բողոքաբերը փաստել է, որ Վերաքննիչ դատարանը չի պատճառաբանել, թե որ փաստական հանգամանքներն են ձևավորել համոզվածություն այն մասին, որ Արթուր Մկրտչյանը չի կարող ուղղվել առանց ռեալ պատիժը կրելու։ Բողոքաբերի կարծիքով, չկա որևէ հիմք, հանգամանք, փաստարկ, կամ խախտում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, որը կարող էր դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսանալ։ Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 18-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 26-ի դատավճռին։ Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3․ Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, կամ 2) առերևույթ լուրջ դատական սխալ թույլ տալու հետևանքով կամ առերևույթ որևէ լուրջ փաստական կամ իրավական հանգամանք ի հայտ գալու ուժով կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը։ Նույն օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն (…)»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Վճռաբեկ դատարանի, ի թիվս այլնի՝ Թամարա Տեր-Գրիգորյանի գործով 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07, Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում վկայակոչված որոշումներին։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, կամ առերևույթ լուրջ դատական սխալ թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմաններով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 383-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 18-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մկրտչյանի պաշտպան Գ․Ասատրյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Հ․ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 18-06-2025թ. որոշման դեմ։ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | 3 հատորից՝ 386, 106, 78 թերթ։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Լիլիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 09-12-2025 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 3 հատորից՝ 386, 106, 117 թերթ։ |