ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԵԴ1/0364/01/25
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր
իրավասության քրեական դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատավոր` Ս․Գզոգյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

16 մայիսի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Հ․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Հ․Հակոբյանի

մասնակցությամբ`
պաշտպան՝ Կ․Բեգջանյանի
մեղադրյալ՝ Ս․Մելքոնյանի

դռնբաց դատական նիստում, մեղադրյալ Սամվել Մելքոնյանի պաշտպան Կ․Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան/ 2025թ․ փետրվարի 11-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Սամվել Սուրենի Մելքոնյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2023թ. հուլիսի 31-ին ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վաչության ՃՏՀ-ի քննության բաժնի քննիչ Ա․Հարությունյանի կողմից նախաձեռնվել է թիվ 60987223 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:
2․ Նախաքննության մարմնի կողմից 14.01.2025թ. միջնորդություն է ներկայացվել դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ թիվ 60987223 քրեական վարույթով Սամվել Սուրենի Մելքոնյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
3․ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Կ․Իսրայելյանի կողմից 2025թ. հունվարի 14-ին որոշում է կայացվել՝ Սամվել Սուրենի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
4․ Նախաքննության մարմնի 15․01․2025թ․ որոշմամբ թիվ 60987223 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սամվել Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
5․ 27․01․2025թ․ Սամվել Սուրենի Մելքոնյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/0364/01/25 համարը:
6. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ս․Գզոգյանը 30․01․2025թ. որոշմամբ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/0364/01/25 քրեական գործի վարույթը և 11․02․2025թ․ նշանակվել է նախնական դատալսումներ:
7. Առաջին ատյանի դատարանի 2025թ․ փետրվարի 11-ի դատավճռով Մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Մելքոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 /երկու/ տարի ժամկետով՝ զրկելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Մելքոնյանի վրա դրվել է պարտականություն առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Մելքոնյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնում հաշվառման վերցվելու պահից:
Մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնել։
8. Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 19․03․2025թ. վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Կ․Բեգջանյանը:
9. Վերաքննիչ դատարանի 07․04․2025թ. որոշմամբ պաշտպան Կ․Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սամվել Սուրենի Մելքոնյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2025թ․ ապրիլի 14-ին:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
10. Սամվել Սուրենի Մելքոնյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել է այն բանի համար, որ <<․․․նա իր վարած ավտոմեքենայով խախտել է ճանապարհային երթևեկության կանոնները, որի հետևանքով անզգուշությամբ առաջացրել է հետիոտն Հենրիկ Հակոբի Հովհաննիսյանի մահը, որպիսի գործողությունները դրսևորվել են հետևյալում։
Սամվել Սուրենի Մելքոնյանը 2023թ․ հուլիսի 31-ին՝ ժամը 21:45-ի սահմաններում, իրեն պատկանող <<Ֆորդ>> մակնիշի 37 MX 911 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցով՝ Քրիստափորի փողոցի կողմից Գլինկա փողոցի ուղղությամբ, 3-րդ երթևեկելի գոտիով, առավելագույնը 55 կմ/ժ արագությամբ և, հասնելով Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցի թիվ 165/2 հասցեի դիմացի հատվածին, թույլ է տվել ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնները և տրանսպորտային միջոցների շահագործումն արգելող անսարքությունների և պայմանների ցանկը հաստատելու մասին ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշման 67-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություններ, այն է՝ 39,8 մետր հեռավորությունից իր վարած ավտոմեքենան կանգնեցնելու համար իրական հնարավորություն ունենալու պայմաններում 45,9 մետր հեռավորությունից ի վիճակի լինելով հայտնաբերել իր երթևեկության համար առաջացած վտանգը, մասնավորապես՝ Խորենացի փողոցն իր վարած ավտոմեքենայի նկատմամբ աջ կողմից դեպի ձախ կողմը մոտ 8,584 վայրկյան տևողությամբ հատող հետիոտն Հենրիկ Հակոբի Հովհաննիսյանին, միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու, ընդհուպ մինչև այն կանգնեցնելն այն հաշվով, որպեսզի թույլ տա վերջինին դուրս գալ վտանգավոր գոտուց, ինչի հետևանքով իր ուղեմասի երրորդ երթևեկելի ուղեգոտիում իր վարած ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել վերջինին՝ դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումն՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի հետևանքով գլխի, կրծքավանդակի, ողնաշարի, որովայնի, զույգ ստորին վերջույթների բաց և փակ բութ վնասվածքներ՝ գանգի թաղի, հիմի, ոսկրերի, ձախից՝ աջից, կողոսկրերի, կրծոսկրի, աջ սրունքի ս/3-ի զույգ ոսկրերի, ձախսրունքի զույգ ոսկրերի վ/3-ի մակարդակով տեղաշարժով, կրծքային 3-4-րդ ողերի առանց տեղաշարժի կոտրվածքներ, լյարդի մեծ բլթի, աջ և ձախ թոքերի պատռվածքներ, հեղուկ արյուն պլևրալ և որովայնի խոռոչներում, մարմնի բազմաթիվ քերծվածքներ, սալջարդ վերքերի ձևով անզգուշությամբ առաջացրել է վերջինիս մահ>>:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
11. Պաշտպան Կ․Բեգջանյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ Երևան քաղաքի Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը լրացուցիչ պատիժ կիրառելու մասով հիմնավոր և պատշաճ պատճառաբանված չէ, ինչի պատճառով նշանակվել է լրացուցիչ պատիժ, որը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին և այդ մասով ենթակա է բեկանման:
Այսպես,
Ս․Մելքոնյանը 2025թ․ փետրվարի 11-ին կայացած դատական նիստում միջնորդել է դատական քննությունն իրականացնել արագացված վարույթի կիրառման կարգով:
Դատարանը 2025թ․ փետրվարի 11-ի դատավճռով մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Մելքոնյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 /երկու/ տարի ժամկետով՝ զրկելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
Ուսումնասիրելով դատական ակտը տեսնում են, որ դատարանը հստակ մատնանշում է, որ․
<<Դատարանը մեղադրյալ Ս․Մելքոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Ս․Մելքոնյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, կենսաթոշակառու է։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Ս․Մելքոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս․Մելքոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Ս․Մելքոնյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Ս․Մելքոնյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Ս․Մելքոնյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի համար ենթական է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 2 /երկու/ տարի ժամկետով՝ զրկելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով>>։
Միևնույն ժամանակ դատարանն իր դատական ակտը սահմանում է նաև, որ․ <<Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ Սամվել Մելքոնյանը մեղադրվում է միջին ծանրության անզգույշ հանցանք կատարելու մեջ, մեղադրյալը տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է նախաքննությանը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն, կենսաթոշակառու է, հանցանքի կատարումից անմիջապես հետո և գործի քննության ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, տուժողին օգնություն է ցուցաբերել, տուժող կողմը բողոք կամ այլ պահանջ չունի։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սամվել Մելքոնյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և նրա նկատմամբ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Միևնույն ժամանակ, դատարանը գտնում է, որ Սամվել Մելքոնյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայր փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն>>։
Դատական ակտի նշված մեջբերումներից հետևում է, որ դատարանը անդրադառնում է հիմնական պատիժ նշանակելու, դրա չափը որոշելու հարցին և պատճառաբանում իր որոշումը ինչպես նաև այն, թե ինչից ելնելով է, որ հնարավոր է պատժի նպատակներին հասնել ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով: Սակայն դատավճռում որևէ կերպ անդրադարձ չի կատարվում լրացուցիչ պատժի նշանակման հիմնավորվածությանը և առկա չէ դրա պատճառաբանությունը:
Այլ կերպ, դատարանը Ս․Մելքոնյանի նկատմամբ նշանակել է լրացուցիչ պատիժ՝ ՝ զրկելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով, սակայն նշված լրացուցիչ պատժի նշանակման անհրաժեշտության և դրա հիմնավորվածության ու պատճառաբանության մասին որևէ նշում չի կատարել:
Պաշտպանական կողմի գնահատմամբ նման բովանդակությամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ էր գնահատման ենթարկել Ս․Մելքոնյանի նախկինում կատարած ճանապարհատրանսպորտային բնույթի իրավախախտումները, այդ թվում՝ վթարները, սակայն նմանատիպ դիտարկումներ և հանգամանքներ քննության առարկա չի դարձվել, իսկ դատավճռում ինչպես արդեն նշվեց բացակայում է նման լրացուցչ պատիժ ընտրելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող պատճառաբանությունը:
12․ Ելնելով վերոգրյալից բողոք ներկայացրած անձը խնդրում է բեկանել Երևան քաղաքի ոռաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 11․02․2025թ․ թիվ ԵԴ1/0364/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճիռը՝ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու մասով և վերացնել նշանակված լրացուցիչ պատիժը:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը պատժի մասով բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
13․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանրային աշխատանքները, ազատության սահմանափակումը, կարճաժամկետ ազատազրկումը, կարգապահական գումարտակում պահելը, ազատազրկումը և ցմահ ազատազրկումը կիրառվում են միայն որպես հիմնական պատիժներ:
2. Պատվավոր կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից, որակավորման դասից կամ պետական պարգևից զրկելը և օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կիրառվում են միայն որպես լրացուցիչ պատիժներ:
3. Տուգանքը, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը և զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը կիրառվում են և՛ որպես հիմնական, և՛ որպես լրացուցիչ պատիժներ:
4. Մեկ հանցագործության համար կարող է նշանակվել միայն մեկ հիմնական պատիժ: Հիմնական պատժին կարող է միացվել մեկ կամ մի քանի լրացուցիչ պատիժ>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելը՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը, իսկ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը՝ կատարված հանցանքի բնույթի հետ կապված որոշակի գործունեությամբ զբաղվելն արգելելն է:
2. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 2-7 տարի ժամկետով:
4. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 1-3 տարի, իսկ ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար՝ 1-5 տարի ժամկետով:
5. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը:
6. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ որպես հիմնական կամ լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս այն տարածվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու ամբողջ ժամանակահատվածի վրա, իսկ դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելուց հետո: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը մնացած պատժատեսակների հետ նշանակելիս դրա ժամկետը հաշվարկվում է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
7. Սույն հոդվածով նախատեսված պատժից դատապարտյալի խուսափելու դեպքում պատիժը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու 3 օրը հաշվարկելով ազատազրկման 1 օրվա դիմաց: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի արդյունքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով:
8. Սույն հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ /.../>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
<</.../ 4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից: /.../:
10. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար>>:
14. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/0016/01/14 քրեական գործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել, որ.
<<Վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի /հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն/, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների /պատժի/ համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ։ Ուստի պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում /…/։
/.../ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի մասնավորեցնում և չի տարբերակում հիմնական և լրացուցիչ պատիժ նշանակելու սկզբունքները և նպատակները, որից հետևում է, որ անկախ այն հանգամանքից, թե անձի նկատմամբ նշանակվում է հիմնական, թե հիմնական և լրացուցիչ պատիժ իրար հետ համակցված, դատարանը բոլոր դեպքերում պարտավոր է առաջնորդվել քրեական օրենսգրքում ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով /օրինականություն, արդարություն, պատժի անհատականացում, մարդասիրություն/ և պատժի նպատակներին հասնելու օրենսդրական կարգադրանքով։ Այլ կերպ` պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքներն ու նպատակները հավասարապես վերաբերում են ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատիժներին։ Օրենքով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից դատարանը, հաշվի առնելով հանցագործության բնույթը, արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և հանցագործի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պետք է նշանակի այնպիսի պատիժ /հիմնական կամ հիմնական և լրացուցիչ/, որը կբխի վերոթվարկած չափանիշներից և կապահովի պատժի նպատակների լիարժեք իրացվելիությունը։
/.../
/.../ [Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու՝ որպես պատժի տեսակի] բովանդակությունը մի շարք զրկանքների և սահմանափակումների առաջացման մեջ է։ Դրանք են, ի թիվս այլնի, որոշակի ժամանակով անձի աշխատանքային իրավունակության, պաշտոնի, մասնագիտական գործունեության կամ զբաղվածության տեսակի ազատ ընտրության իրավունքի սահմանափակումները, որոնք որոշ դեպքերում առաջացնում են որակավորման կորուստ, որոշակի նյութական կորուստ, առավելությունների և արտոնությունների սահմանափակում։ Այս պատժատեսակի հիշյալ պատժիչ տարրերն արտացոլում են դրա վառ արտահայտված կանխարգելիչ ուղղվածությունը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 52-րդ հոդվածը սահմանում է երկու առանձին պատժամիջոցներ, առաջին` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում և որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու սահմանափակում։ Առաջինի կիրառման դեպքում դատապարտյալը զրկվում է որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից։ Իսկ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու դեպքում սահմանափակվում է որոշակի մասնագիտական կամ այլ գործունեությամբ մեղավոր ճանաչված անձի զբաղվելու իրավունքը։
Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նպատակներից է` կանխել տվյալ բնույթի հանցագործության հետագա կատարման հավանականությունը, քանի որ այս պատժատեսակը նշանակվում է հատուկ կարգավիճակ ունեցող կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվող անձանց նկատմամբ։ Այլ կերպ` տվյալ պատժատեսակի կիրառումը բխում է այն հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից, որոնք այս կամ այն առումով կապված են հանցավորի պաշտոնական դիրքի կամ մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ։
Այլ խոսքով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը կիրառվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի նորմի սանկցիայով նախատեսված սահմաններում` նպատակ հետապնդելով կանխելու զբաղեցրած պաշտոնից կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելուց բխող համանման հանցագործությունների կատարման հավանականությունը /տե՛ս Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԱՔԴ/0016/01/14 որոշման 12-13-րդ, 14.1-րդ կետերը/։
15. Սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Մելքոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով վերջինիս մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցավորի անձը՝ նախկինում դատապարտված չի եղել, աշխատանքի և բնակության վայրերից բնութագրվում է դրականորեն, որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դիտելով նախկինում դատապարտված չլինելը, կենսաթոշակառու լինելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և խոստովանական ցուցմունքներ տալը, կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտել է, որ մեղադրյալ Ս․Մելքոնյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի համար ենթական է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 2 /երկու/ տարի ժամկետով՝ զրկելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
16. Քննության առնելով մեղադրյալ Սամվել Մելքոնյանի նկատմամբ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու ձևով, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելու ձևով նշանակված լրացուցիչ պատժի հարցը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի մասնավորեցնում և չի տարբերակում հիմնական և լրացուցիչ պատիժ նշանակելու սկզբունքները և նպատակները, որից հետևում է, որ անկախ այն հանգամանքից, թե անձի նկատմամբ նշանակվում է հիմնական, թե հիմնական և լրացուցիչ պատիժ իրար հետ համակցված, դատարանը բոլոր դեպքերում պարտավոր է առաջնորդվել քրեական օրենսգրքում ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով /օրինականության, արդարության և պատժի անհատականացման, անձնական պատասխանատվության, ըստ մեղքի պատասխանատվության/ և պատժի նպատակներին հասնելու օրենսդրական պահանջով։
Այլ կերպ` պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքներն ու նպատակները հավասարապես վերաբերում են ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատիժներին։
Օրենքով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Մելքոնյանին վերագրվող հանցագործության բնույթը, դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը և հանցագործի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատճառաբանված կերպով նշանակել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկելու ձևով լրացուցիչ պատիժ՝ օրենքով նախատեսված նվազագույն չափով, որը բխում է վերևում թվարկած չափանիշներից և ապահովում է պատժի նպատակների լիարժեք իրացվելիությունը։
17․ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը պաշտպան Կ․Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված լրացուցիչ պատժի մասով բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս` թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ և 371-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Պաշտպան Կ․Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ․ փետրվարի 11-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Սամվել Սուրենի Մելքոնյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ թողնել անփոփոխ։
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Հ․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ