ԵԴ1/0319/01/25




ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

<<12>> հունիսի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Հարությունյանի,

մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Շախիկյանի պաշտպան Էդգար Շահումյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Դավիթ Արղամանյան) 2025 թվականի մայիսի 02-ի «Խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» թիվ ԵԴ1/0319/01/25 որոշումը.

ՊԱՐԶԵՑ

Դատական վարույթի ընթացքը
1․ 2025 թվականի հունվարի 20-ին կազմվել է թիվ 69102225 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և վարույթն ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որտեղ դրան շնորհվել է ԵԴ1/0319/01/25 հերթական համարը։
2025 թվականի հունվարի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) «Վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու հարցը քննության առնելու մասին» որոշմամբ՝ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/0319/01/25 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Հայկ Տիգրանի Մարտիրոսյանի և Արմեն Գագիկի Շախիկյանի վերաբերյալ վարույթը և նշանակվել է նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի մայիսի 02-ին Առաջին ատյանի դատարանի «Խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» թիվ ԵԴ1/0319/01/25 որոշմամբ՝ մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Շախիկյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 08-ը: Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչվել է անբավարար։
2025 թվականի մայիսի 21-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Արմեն Շախիկյանի պաշտպան Էդգար Շահումյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մայիսի 02-ի վերը նշված որոշման դեմ։ Վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ նյութերը ստացվել են 2025 թվականի մայիսի 29-ին, համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել դատավոր Մ.Հարությունյանին, դատավորի աշխատակազմին են փոխանցվել 2025 թվականի մայիսի 30-ին:
2025 թվականի հունիսի 02-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի <<Վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին>> որոշմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 02-ի թիվ ԵԴ1/0319/01/25 որոշման դեմ պաշտպան Էդգար Շահումյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Որոշվել է վերանայման վարույթն իրականացնել գրավոր ընթացակարգով՝ դատական ակտի կայացման օր նշանակելով 2025 թվականի հունիսի 12-ը։

Դատական վարույթի փաստական հանգամանքները և վերանայման վարույթի լուծման համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Թիվ 69102225 քրեական վարույթով հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն՝ Արմեն Գագիկի Շախիկյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 319-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով՝ բովանդակային հետևյալ ձևակերպմամբ. <<(…) [Ն]ա, խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, շահադիտական դրդումներով ՀՀ-ում թմրամիջոցների ապօրինի իրացմամբ զբաղվելու նպատակով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվող հանցավոր կազմակերպության կազմում մասնակցել է տվյալ հանցավոր կազմակերպության կողմից իրականացվող հանցավոր գործունեությանը, որի ընթացքում կազմակերպության ղեկավարի կողմից կատարված դերաբաշխման և նրա տված ցուցումների համաձայն, ապահովել է իրացման նպատակով ապօրինի ձեռք բերված առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցների իրացումը, բացի այդ փորձել է իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով 1979,58 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց: Այնուհետև, նշված հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքի' թմրամիջոցների իրացումից ստացված ֆինանսական միջոցների հանցավոր ծագումը, դրանց իրական բնույթը թաքցնելու, հանցավոր ճանապարհով ստացված ֆինանսական միջոցների տեղաշարժն ու տեղաբաշխումը քողարկելու, դրանց օրինական տեսք հաղորդելու նպատակով հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված առանձնապես խոշոր չափերով միջոցների կենտրոնացումը և դրանով պայմանավորված իրավասու մարմինների տեսադաշտում հայտնվելը բացառելու, հնարավոր բացահայտումից խուսափելու և հետագա հանցավոր գործունեությունն անխոչընդոտ շարունակելու համար հանցավոր գործունեությունից գոյացած ֆինանսական միջոցներն ստանալու, մասնատելու և շրջանառելու համար օգտագործվել են տարատեսակ էլեկտրոնային դրամապանակներ: Նշված վճարային գործիքներին մուտքագրված ֆինանսական միջոցները հետագայում փոխանցվել են տարբեր էլեկտրոնային դրամապանակների և կանխիկացվել կամ այլ կերպ տնօրինվել են հանցավոր գործունեությանը ներգրավված անձանց կողմից։
(…)>>:
3. Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մայիսի 02-ի վերը նշված որոշմամբ՝ մասնավորապես նշվել է. <<(…) Համադրելով վերոգրյալը և միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ.
Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։
Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ.
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 3-ի և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 մարտի 13-ի որոշումներով արձանագրվել է, որ առկա են վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ և փախուստի դիմելու վտանգ։ Նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը՝ վարույթին խոչընդոտելը և փախուստի դիմելը։
Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ.
Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալ կարևոր հանգամանքները.
- Արմեն Շախիկյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 319-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով,
- առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգ,
- առկա է փախուստի դիմելու վտանգ,
- ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2025 մարտի 13-ի որոշմամբ արձանագրվել է, որ Արմեն Շախիկյանի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելը և փախուստի դիմելը կանխելը հնարավոր է միայն կալանք խափանման միջոցի պայմաններում։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից:
Ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու և փախուստի դիմելու վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման եռամսյա ժամկետը: (…)>>:

Վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
4. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.
Բողոքում մեղադրյալ Արմեն Շախիկյանի պաշտպան Էդգար Շահումյանը մասնավորապես նշել է. <<(…) Դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 13-ի դատական ակտն օրինական և հիմնավոր չէ, իսկ Դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ` քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը ազդել է վարույթի ելքի վրա:
(…)
Վերոնշյալ օրենսդրական կարգավորումների և Մարդու իրավաունքների եվրոպական դատարանների կողմից կայացված նախադեպային որոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված փաստական տվյալները՝ հարկ է նշել, որ առկա են բոլոր նախադրյալները քրեադատավարական օրենքով հետապնդվող նպատակներին հասնել Արմեն Շախիկյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ։
Նախ անդրադառնամ ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու, եթե ոչ իսպառ բացակայության, ապա նվազ վտանգի հանգամանքին.
Պետությունը լայնածավալ միջոցառումներ է իրականացրել ենթադրյալ հանցագործության դեպքը, այն կատարող անձնաց բացահայտելու և նրանց մեղքը մեղսագրվող արարքի կատարման մեջ հիմնավորելու համար, մասնավորպես իրականացվել է օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ, քրեական վարութ նախաձեռնելուց հետո կատարվել են ձերբակալություններ, անձնական խուզարկություններ, խուզարկվել են մեղադրյալների բնակարանները և մեքենաները, բջջային հեռախոսները ենթարկվել են թվային խուզարկության, ստացվել են մեղադրյալների կողմից օգտագործվող հեռախոսահամարների վերծանումները, ստացվել են բանկային գաղտնիք պարունակող տեղեկություններ, որոնք զննվել են, հարցումներ են կատարվել պետական և ոչ պետական տարբեր գերատեսչություններ, վերցվել և առգրավել են տարբեր փաստաթղթեր և առարկաներ, նշանակվել է փորձաքննություն և հիշյալ փաստաթղթերը և առարկաները, կամ գտնվում են քրեական գործի նյութերում, կամ քրեական գործին կցված ուղարկվել են դատարան, նման պայմաններում անհասկանալի է, թե ինչպես կարող է Ա.Շախիկյանը ներազդել ապացուցների հետազոտման գործընթացին։
Ինչ վերաբերվում է վարույթին ներգրաված անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու հանգամանքին, ապա դատակոչի ցուցակից երևում է, որ վարույթին ներգրաված է մեկ սուբյեկտ՝ Հայկ Մարտիրոսյանը, ով ունի մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ, նրա շահերը ներկայացնում են պրոֆեսիոնալ երկու փաստաբաններ, ովքեր պոզիտիվ պարտականություն ունեն իրենց մեղադրյալի վերաբերյալ անօրինական ազդեցության դեպքում արձագանքել դրան, հատկանշական է այն, որ վարույթի ընթացքում նրանց շահերը ոչ միայն չեն համընկել, այլ նաև հակադարձել են միմյանց՝ Արմեն Շախիկյանի գործողությունների արդյունքում վարույթի հանրային մասնակիցը հնարավորություն է ձեռք բերել մերկացնել մյուս հանցակցին, նման պայմաններում իրատեսական չէ, որ կարող է ոչ իրավաչափ ազդեցություն ունենալ վերջինիս նկատմամբ»։
Ի հավելումն վերոնշյալի, հարկ է նշել, որ անտրամաբանական է Հայկ Մարտիրոսյանից ակնկալել հիշյալ միջոցառումների և խուզարկությունների արդյունքում ստացված տեղեկություններից տարբերվող ցուցմունքներ, կամ առհասարակ այդ տեղեկությունների բովանդակային փոփոխություն, հետևաբար չի կարող լինել մտավախություն, որ Արմեն Շախիկյանը կարող է ազդել գործով անցնող անձի վրա, դրանով իսկ խոչընդոտելով քրեական գործին, ավելին՝ Հայկ Մարտիրոսյանին ի թիվս այլնի մեղսագրվում է հանցավոր կազմակերպություն ստեղծելու և ղեկավարելու արարքների կատարում, որը և ծանրության աստիճանով և հանրային վտանգավորությամբ ավելի բարձր է, քան Արմեն Շախիկյանին մեղսագրվող արարքը, մինչդեռ նման պարագայում, առաջնոդվելով դատարանի տրամաբանությամբ և մի կողմ դնելով համաչափության սկզբունքը՝ ողջամիտ հարց է ծագում, ինչպես է ստացվում, որ ծանրության աստիճանով և հանրային վտանգավորությամբ ավելի բարձր արարք կատարած սուբյեկտի դեպքում հնարավոր է հասնել նվազ սահմանափակում պահանջող խափանման միջոցի կիրառմամբ քրեական դատավարությամբ սահմանված հետապնդվող նպատակին, իսկ նախաքննության ընթացքում պարզաբանման ենթակա հանգամքնների բացահայտման ուղղությամբ առավել ակտիվ վարքագիծ դրսևորած և նվազ հանրային վտանգավոր արարք կատարած անձի դեպքում՝ ոչ։
Անդրադառնալով հաջորդ հիմքի վերաբերյալ Դատարանի դատողություններին, հարկ է փաստել, որ Արմեն Շախիկյանի կողմից փախուստի դիմելու ռիսկի վերաբերյալ գնահատականն ամրապնդված չեն գործի նյութերից բխող որոշակի փաստական տվյալներով, սամանափակված են ենթադրյալ հակաիրավական արարքի ծանրությունով և հանրային բարձր վտանգավորության մասին գնահատականով։
Հատկանշական է, որ անգամ քրեական վարույթի քննության սկզբնական փուլում, երբ քննարման առարկա են դարձել խափաման միջոց կալանքի հիմքերը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանն իր 2024 թվականի ապրիլի 8-ի որոշմամբ արձանագրել փախուստի դիմելու ռիսկի ցածր հավանականություն, նշելով.
(…)
Մինդչդեռ վերոնշյալ որոշման կայացումից շուրջ մեկ տարի անց, երբ Արմեն Շախիկյանի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը բնականաբար նվազել են՝ Դատարանն արտահայտել է հակառակ դիրքորոշումը, գտնելով, որ առկա է փախուստի դիմելու վտանգ։
Կարևոր եմ համարում ընգծել նաև այն, որ Արմեն Շախիկյանի նկատմամբ գրեթե երկու ամիս կիրառված է եղել այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ տնային կալանքը, բացակայելու արգելքը և գրավը որպես համակցված խափանման միջոցներ, որի ընթացքում վերջինիս կողմից խափանման միջոցի պայմանների խախտման դեպք չի արձանագրվել։ Այսինքն ստացվում է, որ Ա.Շախիկյանի օրինական վարքագիծը հնարավոր է եղել ապահովել ավելի նվազ խափանման միջոցի պայմաններում։
Բացի այդ, փախուստի հավանականությունը գնահատելու համար ոչ այնքան նվազ կարևոր է այն հանգամանքը, որ պատկան մարմինների կողմից Արմեն Շախիկյանի նկատմամբ վերահսկողությունը սկսվել է իրականցվել Դատարանի որոշման կայացումից 5 օր անց, և նշված ժամանակն օբյեկտիվորեն առավել քան բարար էր այդպիսի նպատակի առկայության դեպքում այն իրագործելու։
Եթե անգամ Վերաքննիչ դատարանը ռիսկերի գնահատման հարցում ունի որոշակի մտահոգություններ, ապա իմ խորհին համոզմամբ, ի թիվս այլնի 27.541.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Բագրատունյաց փողոցի, 33/3 հասցեի գույքը կորցնելու Արմեն Շախիկյանի մտավախությունը կարող է զսպել հնարավոր ոչ իրավահպատակ վարքագծի դրսևորումները, ինչը բողոքի հնարավոր բավարարման դեպքում՝ համակցված տնային կալանքի հետ, առաջարկվում է սահմանել որպես գրավի առարկա։ (…)>>:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է՝ բեկանել սույն քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 թվականի մայիսի 2-ի թիվ ԵԴ1/0319/01/25 որոշումը, կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ՝ Արմեն Շախիկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել տնային կալանքը և գրավը, որպես գրավի առարկա սահմանելով Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Բագրատունյաց փողոցի, 33/3 հասցեի շինությունը և մեղադրյալ Արմեն Շախիկյանին ազատել կալանքից:

Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
5. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու դրա հիմքում դրված փաստերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավո՞ր է արդյոք մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Շախիկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
Այսպես.
7. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝
1) անձին իրավասու դատարանը դատապարտել է հանցանք կատարելու համար.
2) դատարանի իրավաչափ կարգադրությանը չենթարկվելու համար.
3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով.
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.
5) անչափահասին դաստիարակչական հսկողության հանձնելու կամ իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով.
6) հանրության համար վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների տարածումը, ինչպես նաև հոգեկան խանգարում ունեցող, հարբեցող կամ թմրամոլ անձանցից բխող վտանգը կանխելու նպատակով.
7) անձի անօրինական մուտքը Հայաստանի Հանրապետություն կանխելու կամ անձին արտաքսելու կամ այլ պետության հանձնելու նպատակով»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով.
ա) անձին օրինական կերպով կալանքի տակ պահելը իրավասու դատարանի կողմից նրա դատապարտվելուց հետո,
բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով,
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար,
դ) անչափահասին կալանքի վերցնելը օրինական կարգադրության հիման վրա՝ դաստիարակչական հսկողության համար, կամ նրա օրինական կալանավորումը՝ նրան իրավասու իրավական մարմնին ներկայացնելու նպատակով,
ե) անձանց օրինական կալանքի վերցնելը՝ վարակիչ հիվանդությունների տարածումը կանխելու նպատակով, ինչպես նաև հոգեկան հիվանդներին, գինեմոլներին կամ թմրամոլներին կամ թափառաշրջիկներին օրինական կալանքի վերցնելը,
զ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ նրա անօրինական մուտքը երկիր կանխելու նպատակով, կամ այն անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը, որի դեմ միջոցներ են ձեռնարկվում` նրան արտաքսելու կամ հանձնելու նպատակով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի համաձայն՝ <<1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2․ Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
(...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ <<Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են՝
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում՝ ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները։
(…)
4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով:
5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը:
6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում՝ փորձաքննություն կատարելու համար, կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը:(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:(…)>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 271-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<(…) 3.1. Դատական վարույթին ներգրավված և պատշաճ ծանուցված անձանց բացակայությունը խոչընդոտ չէ առաջին ատյանի կարգով իրականացվող վարույթում խափանման միջոցի հարցի քննարկման դատական նիստն անցկացնելու համար, եթե դատարանն այլ բան չի որոշում: (…)>>։
Վերոգրյալից բխում է, որ խափանման միջոցների ողջ համակարգն ուղղված է վարույթն իրականացնող և դատական երաշխիքներ տրամադրող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովել նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Սա կբացառի կալանքի կիրառումն այն բոլոր դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու։ Այդ նպատակով է սահմանվել նաև այն պահանջը, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված։
Այսինքն, խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանների և նպատակների առկայության դեպքում անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարացվել, եթե անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով, այդ թվում այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ։
<<Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, ինչպես նաև դրանց հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․
-Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման կամ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: (Նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ի թիվս այլնի, տե՛ս Mamedova v. Russia, 2006 թվականի հունիսի 1-ի վճիռը, գանգատ թիվ 7064/05, կետ 74, Panchenko v. Russia 2005 թվականի փետրվարի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45100/98, կետ 102, Ilijkov v. Bulgaria, 2001 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33977/96, կետ 81):
- Խափանման միջոցները, այդ թվում կալանքը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն, կալանավորման կամ այլ խարանման միջոցների կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը:
-Կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է կիրառվել եթե առկա են խափանման միջոց կիրառելու պայմանները և նպատակները և այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել խափանման միջոցի նպատակների իրացումը։
- Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու, ժամկետը երկարացնելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս՝ հատուկ վերանայման կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու, ժամկետը երկարացնելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում: Տվյալ դեպքում, մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով՝ քննարկվող որոշումների հատուկ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը:
- Դատաքննության փուլում գտնվող քրեական գործերի շրջանակներում կայացված Առաջին ատյանի դատարանի համապատասխան դատական ակտը բեկանելու համար պետք է լինի այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք հնարավորություն կտային պատճառաբանվածության առավել բարձր աստիճանի հիմնավորումներով բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։ Հակառակ մոտեցումը, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։
8. Վերը նշված իրավակարգավորումները և իրավական դիրքորոշումները կիրառելով սույն որոշման 2-4-րդ կետերում նշված փաստական տվյալների նկատմամբ հարկ է նշել, որ տվյալ դեպքում, մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Շախիկյանը մեղադրվում է տնտեսական բնականոն գործունեության դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող առանձնապես ծանր հանցանք կատարելու մեջ, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է ազատազրկում՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով, հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ծանր հանցանք կատարելու մեջ, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է ազատազրկում՝ չորսից ութ տարի ժամկետով, բնակչության առողջության դեմ (թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության) ուղղված դիտավորությամբ կատարվող առանձնապես ծանր հանցանքներ կատարելու մեջ, որոնց համար որպես պատիժ նախատեսված է բացառապես ազատազրկում՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով: Դրա հետ մեկտեղ, Արմեն Գագիկի Շախիկյանին վերագրվող կոնկրետ արարքների առանձնահատկությունները, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, ենթադրաբար կատարման եղանակը (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը), գործի՝ ներկայացված նյութերի վերլուծությունից բխող իրադրությունն ու դրանից հետևող ողջամիտ հնարավորությունն ու հավանականությունը՝ մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորելու մասով, համակցության մեջ բավարար հիմք են տալիս համաձայնելու Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգմանը (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված և սույն քրեական գործի Վերաքննիչ դատարանին տրամադրված վերաբերելի նյութերը հիմք են տալիս հանգելու այն հետևության, որ դեռևս չեն վերացել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու պայմանը և նպատակները, և որոնց չեզոքացման իրական և իրավաչափ երաշխիք դեռևս չի կարող դիտարկվել նյութերում առկա, ինչպես նաև վերանայման բողոքում նշված հանգամանքները:
Հետևաբար, վերանայման բողոքում ներկայացված փաստարկներն անհիմն են և բավարար չեն հակառակ հետևությանը հանգելու համար:
Միևնույն ժամանակ հարկ է նշել, որ խափանման միջոցի նպատակներն ունեն կանխատեսական բնույթ և ժամանակի ընթացքում կարող են փոփոխվել, վերանալ, ավելանալ, և նախկինում կայացված որոշմամբ արդեն իսկ նշված նպատակը կամ որևէ նպատակի բացակայության վերաբերյալ նշումը կամ նպատակի առկայության վերաբերյալ նշված հետևության հիմքում ընկած փաստական տվյալներն, ինքնին չեն բացառում, համապատասխան փաստական տվյալների առկայության պայմաններում, հետագայում այդ նպատակի առկայության վերաբերյալ հետևության հանգելու, ինչպես նաև համապատասխան նպատակի առկայության վերաբերյալ այլ հետևության հանգելու համար:
Սույն որոշման նախորդ կետում նշված իրավակարգավորումները, իրավական վերլուծությունները և դիրքորոշումները կիրառելով սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալների նկատմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են և բխում են վերը նշված կետերում շարադրված փաստական տվյալներից: Մասնավորապես, սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալները վկայում են այն մասին, որ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների համակցված կիրառումը, տվյալ դեպքում չի կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը վերոգրյալի արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի երկարաձգումն այն պայմաններում, երբ առկա է մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը և այն հնարավոր չէ չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, արդարացված է և ապահովում է անձի իրավունքի սահմանափակման և հետապնդվող արդյունքի միջև անհրաժեշտ և ողջամիտ հավասարակշռություն: Հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը):
Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ վերանայման բողոքում նշված փաստարկները բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ այլ խափանման միջոց, կամ դրանց համակցությունը կիրառելու համար և էության մեջ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշված հետևություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Տվյալ դեպքում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք հնարավորություն կտային պատճառաբանվածության առավել բարձր աստիճանի հիմնավորումներով բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։ Հակառակ մոտեցումը, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։
Ինչ վերաբերում է վերանայման բողոքում ներկայացված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
9. Այսպիսով, ամփոփելով սույն որոշման 6-8-րդ կետերում շարադրված փաստարկները, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված համապատասխան պայմանների և նպատակների առկայության ու ըստ այդմ՝ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու իրավաչափության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ փաստելով, որ դրանք հիմնավոր են և բխում են վերաբերելի իրավակարգավորումներից։
Այսինքն, մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Շախիկյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու մասին որոշում կայացնելիս, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է հարցը ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի, հիմք ընդունելով վերը նշված պատճառաբանություններն, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալի պաշտպան Էդգար Շահումյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել:
10. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը․

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 02-ի «Խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» թիվ ԵԴ1/0319/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ հատուկ վերանայման կարգով՝ այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ