Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/0308/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
14.5
Պատասխանող
Նորայր Մելքումյան Արմենի
Նորայր Մելքումյան Արմենի
Նորայր Մելքումյան
Նորայր Մելքումյան
Նորայր Մելքումյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Դավիթ Արղամանյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
Վազգեն Ռշտունի
Տաթևիկ Գրիգորյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Դավիթ Արղամանյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
Վազգեն Ռշտունի
Տաթևիկ Գրիգորյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-07-14 | 17:20 | 4 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-05-06 | 17:00 | 6 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-04-21 | 10:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-25 | 12:30 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-07 | 13:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-02-21 | 12:30 | 6 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-05 | 10:00 | 6 | Նիստը չի կայացել |
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Գործ թիվ ԵԴ1/0308/01/25
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի,
քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Արթուր Մարտոյանի,
պաշտպան՝ Արման Բայադյանի,
մեղադրյալ՝ Նորայր Մելքումյանի,
2025թ. մայիսի 6 ք. Երևան,
դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ՝ արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝
Նորայր Արմենի Մելքումյանի
(ծնված՝ 15.06.1994թ., Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին՝ մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում չդատված, բնակվող՝ ք.Երևան, Ազատության փողոց 21-րդ շենք բնակարան 8 հասցեում)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024թ. դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական Երևան քաղաքի քննչական վարչության «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 70923924 քրեական վարույթը (այսուհետ նաև՝ քրեական վարույթ)։
2. 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, ժամը՝ 19։40-ին ապօրինի զենք և զինամթերք պահելու և կրելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով ձերբակալվել է Նորայր Արմենի Մելքումյանը։
3. 2024թ. դեկտեմբերի 6-ին ՀՀ դատախազության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա.Մարտոյանը որոշում է կայացրել թիվ 70923924 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
4. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024թ. դեկտեմբերի 7-ի որոշմամբ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ համակցված կիրառվել են այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։
5. 2025թ. հունվարի 14-ի քննիչի որոշմամբ թիվ 70923924 քրեական վարույթով 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեակտիվացված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտները, ճանաչվել է որպես իրեղեն ապացույց։
6. 2025թ. հունվարի 20-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազությունից՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 70923924 քրեական վարույթի նյութերը։
7. Նշված քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0308/01/25 համարը, որը մակագրվել և 2025թ. հունվարի 21-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին:
8. 2025թ. հունվարի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) դատավոր Դավիթ Արղամանյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
9. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. մարտի 7-ի որոշմամբ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված «վարչական հսկողություն» այլընտրանքային խափանման միջոցը վերացվել է։ Նույն որոշմամբ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի կատարման համար, որ նա «(...) չպարզված ժամանակահատվածից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ը՝ ժամը 20:00-ի սահմանները, խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի պահանջները, քննությամբ չպարզված անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության ատրճանակ(ներ)ի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված, 5,45մմ (5.45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված, կրակելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող ակոսափող ատրճանակ, ինչպես նաև «IZH-75», «ПCM» տեսակի ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված, կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ փամփուշտներ, որոնք հայտնաբերվել են 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկության ժամանակ՝ պայուսակի միջից:
Այսինքն՝ Նորայր Արմենի Մելքումյանին մեղսագրվում է հանցանքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
(...)»
3. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը.
Նախնական դատալսումների՝ 2025թ. ապրիլի 21-ի դատական նիստի ընթացքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի քննարկման շրջանակում մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը և վերջինիս պաշտպան Արման Բայադյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ։
Միջնորդություն ներկայացնելուց հետո հանրային մեղադրողը ներկայացրեց մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը:
Մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ մեղադրանքի էությունը պարզ է, մեղադրանքի հետ համաձայն է, բավարար ժամանակ է ունեցել պաշտպանի հետ խորհրդակցելու և առաջադրված մեղադրանքը քննարկելու համար, պաշտպանը պատասխանել է հետաքրքրող հարցերին, գիտակցում է, որ պարտավոր չէ համաձայնվել առաջադրված մեղադրանքին և ունի ընդհանուր կարգով գործի քննության իրավունք, կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, չի օգտագործում որևէ դեղորայքային միջոց, այլ նյութեր, առողջության հետ կապված խնդիրներ չունի, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում ապացույցներ չեն հետազոտվելու և դատավճիռ է կայացնելու մեղադրանքի հետ մեղադրյալի համաձայնության հիման վրա, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:
Պաշտպան Արման Բայադյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ պաշտպանյալի հետ մանրամասն և ամբողջությամբ քննարկել է մեղադրանքի էությունը, որի հետ նա համաձայն է, մեղադրյալը հասկանում և գիտակցում է մեղադրանքի կետերը և հանգամանքները, մեղադրյալը գիտակցված ընդունում է մեղադրանքը և կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, պարզաբանել է արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության էությունը, հետևանքները, բողոքարկման սահմանափակ լինելու հանգամանքը և այլ հարցեր։
Հանրային մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները՝ բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
4. Լրացուցիչ դատալսումներում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները.
- 2025 թվականի ապրիլի 21-ին արտատպված Նորայր Մելքումյանի դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ նա հանդիսանում է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ,
- 2025 թվականի ապրիլի 21-ին արտատպված ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանը. առկա է Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդյան պետական գրանցման մասին թիվ 7707 ակտը,
- Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդի մասին պետական վկայականը,
- համատիրության կառավարչի կողմից 21.04.2025թ. տրված տեղեկանքն առ այն, որ Նորայր Արմենի Մելքումյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Ազատության փողոցի 21-րդ շենքի բնակարան 8 հասցեում, նրա հետ միասին տվյալ հասցեում բնակվում են նաև մայրը՝ Ծաղայան Սիլվան, կինը՝ Մելքումյան Մարիամը, որդին՝ Մելքումյան Մոնթեն,
- Նորայրի Մելքումյանի զինվորական գրքույկը, համաձայն որի՝ նա 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. մասնակցել է մարտական գործողություններին։
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
(...)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝
պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:»
Դատաքննության հատուկ կարգ՝ արագացված վարույթ կիրառելու, մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների հետազոտում չիրականացնելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինիս կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ապացուցված է վերջինիս կողմից նշված արարքը մեղավորությամբ կատարելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայության փաստը, ինչն ապացուցված է Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդյան պետական գրանցման մասին թիվ 7707 ակտով։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը։
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, հաշվի է առնում, որ վերջինս դատվածություն չունի՝ բնութագրվում է դրական, մեղքն ընդունել և զղջացել է, 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. մասնակցել է հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքների համար։
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…)»
Նույն օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կարճաժամկետ ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում անազատության մեջ պահելն է:
2. Կարճաժամկետ ազատազրկումը նշանակվում է նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած, ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձի նկատմամբ` 15 օրից 2 ամիս ժամկետով:»
Դատարանը, հաշվի առնելով Նորայր Մելքումյանի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հայտնաբերված հրազենի և փամփուշտների տեսակը՝ 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեակտիվացված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտները, հասարակական վայրում այն լիցքավորված կրելու հանգամանքը՝ արձանագրում է, որ Նորայր Մելքումյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանով և բնույթով, և պատժի նպատակներին հնարավոր չէ հասնել անձնական ազատության սահմանափակման հետ չկապված պատժի կիրառմամբ, միևնույն ժամանակ՝ հաշվի առնելով կատարված արարքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող տվյալները՝ հանցանքն առաջին անգամ կատարելը, կատարածի համար զղջալը և մեղքն ընդունելը, 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին մասնակցելը, գտնում է, որ 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման պայմաններում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ Դատարանը պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:»
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով՝ Դատարանը գտնում է, որ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը պետք է հաշվակցել թիվ 70923924 քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 օրը և որպես վերջնական պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 ամիս 27 օր ժամկետով ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, և սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում միայն այդ դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, կատարած հանցանքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, մասնավորապես՝ Նորայր Մելքումյանի կողմից հանրային վայրում լիցքավորված ատրճանակ կրելու հանգամանքը, ինչն ինքնին ավելի է բարձրացնում նշված հանցակազմի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Դատարանի գնահատմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և կլինի անհամաչափ մեղմ ներգործություն ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած հանցագործության նկատմամբ:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեատկիվածված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակի՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտների, տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2025թ. հունվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի «Զվարթոնց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 70901125 քրեական վարույթը՝ Նորայր Մելքումյանին քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձի կողմից վերոնշյալ ատրճանակը և փամփուշտները իրացնելու մասով, թիվ 70901125 քրեական վարույթի նախաքննությունը շարունակվում է, ուստի վերոնշյալ իրեղեն ապացույցները կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ թիվ 70901125 քրեական վարույթով էական հանգամանքների ապացուցման գործընթացի համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված իրեղեն ապացույցները դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ անհրաժեշտ է կցել թիվ 70901125 քրեական վարույթի նյութերին։
Անդրադառնալով Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված «բացակայելու արգելք» այլընտրանքային խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն փոփոխելու, վերացնելու հիմքեր չկան, ուստի Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, նկատի ունենալով արագացված վարույթ կիրառելու հանգամանքը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով՝ փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 59-րդ, 67-րդ, 69-րդ, 70-րդ, 74-րդ, 79-րդ, 84-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ և 464.4-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
1. Նորայր Արմենի Մելքումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատժին հաշվակցել թիվ 70923924 քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 (երեք) օրը և որպես վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով։
3. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
4. Նորայր Արմենի Մելքումյանի պատժի կատարումը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վրա։
5. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված իրեղեն ապացույցները դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո կցել թիվ 70901125 քրեական վարույթի նյութերին:
6. Սույն քրեական վարույթով մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
7. Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
8. Դատավճիռը` բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Գործ թիվ ԵԴ1/0308/01/25
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի,
քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Արթուր Մարտոյանի,
պաշտպան՝ Արման Բայադյանի,
մեղադրյալ՝ Նորայր Մելքումյանի,
2025թ. մայիսի 6 ք. Երևան,
դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ՝ արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝
Նորայր Արմենի Մելքումյանի
(ծնված՝ 15.06.1994թ., Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին՝ մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում չդատված, բնակվող՝ ք.Երևան, Ազատության փողոց 21-րդ շենք բնակարան 8 հասցեում)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024թ. դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական Երևան քաղաքի քննչական վարչության «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 70923924 քրեական վարույթը (այսուհետ նաև՝ քրեական վարույթ)։
2. 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, ժամը՝ 19։40-ին ապօրինի զենք և զինամթերք պահելու և կրելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով ձերբակալվել է Նորայր Արմենի Մելքումյանը։
3. 2024թ. դեկտեմբերի 6-ին ՀՀ դատախազության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա.Մարտոյանը որոշում է կայացրել թիվ 70923924 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
4. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024թ. դեկտեմբերի 7-ի որոշմամբ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ համակցված կիրառվել են այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։
5. 2025թ. հունվարի 14-ի քննիչի որոշմամբ թիվ 70923924 քրեական վարույթով 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեակտիվացված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտները, ճանաչվել է որպես իրեղեն ապացույց։
6. 2025թ. հունվարի 20-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազությունից՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 70923924 քրեական վարույթի նյութերը։
7. Նշված քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0308/01/25 համարը, որը մակագրվել և 2025թ. հունվարի 21-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին:
8. 2025թ. հունվարի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) դատավոր Դավիթ Արղամանյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
9. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. մարտի 7-ի որոշմամբ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված «վարչական հսկողություն» այլընտրանքային խափանման միջոցը վերացվել է։ Նույն որոշմամբ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի կատարման համար, որ նա «(...) չպարզված ժամանակահատվածից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ը՝ ժամը 20:00-ի սահմանները, խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի պահանջները, քննությամբ չպարզված անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության ատրճանակ(ներ)ի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված, 5,45մմ (5.45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված, կրակելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող ակոսափող ատրճանակ, ինչպես նաև «IZH-75», «ПCM» տեսակի ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված, կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ փամփուշտներ, որոնք հայտնաբերվել են 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկության ժամանակ՝ պայուսակի միջից:
Այսինքն՝ Նորայր Արմենի Մելքումյանին մեղսագրվում է հանցանքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
(...)»
3. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը.
Նախնական դատալսումների՝ 2025թ. ապրիլի 21-ի դատական նիստի ընթացքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի քննարկման շրջանակում մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը և վերջինիս պաշտպան Արման Բայադյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ։
Միջնորդություն ներկայացնելուց հետո հանրային մեղադրողը ներկայացրեց մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը:
Մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ մեղադրանքի էությունը պարզ է, մեղադրանքի հետ համաձայն է, բավարար ժամանակ է ունեցել պաշտպանի հետ խորհրդակցելու և առաջադրված մեղադրանքը քննարկելու համար, պաշտպանը պատասխանել է հետաքրքրող հարցերին, գիտակցում է, որ պարտավոր չէ համաձայնվել առաջադրված մեղադրանքին և ունի ընդհանուր կարգով գործի քննության իրավունք, կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, չի օգտագործում որևէ դեղորայքային միջոց, այլ նյութեր, առողջության հետ կապված խնդիրներ չունի, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում ապացույցներ չեն հետազոտվելու և դատավճիռ է կայացնելու մեղադրանքի հետ մեղադրյալի համաձայնության հիման վրա, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:
Պաշտպան Արման Բայադյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ պաշտպանյալի հետ մանրամասն և ամբողջությամբ քննարկել է մեղադրանքի էությունը, որի հետ նա համաձայն է, մեղադրյալը հասկանում և գիտակցում է մեղադրանքի կետերը և հանգամանքները, մեղադրյալը գիտակցված ընդունում է մեղադրանքը և կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, պարզաբանել է արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության էությունը, հետևանքները, բողոքարկման սահմանափակ լինելու հանգամանքը և այլ հարցեր։
Հանրային մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները՝ բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
4. Լրացուցիչ դատալսումներում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները.
- 2025 թվականի ապրիլի 21-ին արտատպված Նորայր Մելքումյանի դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ նա հանդիսանում է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ,
- 2025 թվականի ապրիլի 21-ին արտատպված ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանը. առկա է Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդյան պետական գրանցման մասին թիվ 7707 ակտը,
- Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդի մասին պետական վկայականը,
- համատիրության կառավարչի կողմից 21.04.2025թ. տրված տեղեկանքն առ այն, որ Նորայր Արմենի Մելքումյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Ազատության փողոցի 21-րդ շենքի բնակարան 8 հասցեում, նրա հետ միասին տվյալ հասցեում բնակվում են նաև մայրը՝ Ծաղայան Սիլվան, կինը՝ Մելքումյան Մարիամը, որդին՝ Մելքումյան Մոնթեն,
- Նորայրի Մելքումյանի զինվորական գրքույկը, համաձայն որի՝ նա 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. մասնակցել է մարտական գործողություններին։
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
(...)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝
պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:»
Դատաքննության հատուկ կարգ՝ արագացված վարույթ կիրառելու, մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների հետազոտում չիրականացնելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինիս կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ապացուցված է վերջինիս կողմից նշված արարքը մեղավորությամբ կատարելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայության փաստը, ինչն ապացուցված է Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդյան պետական գրանցման մասին թիվ 7707 ակտով։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը։
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, հաշվի է առնում, որ վերջինս դատվածություն չունի՝ բնութագրվում է դրական, մեղքն ընդունել և զղջացել է, 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. մասնակցել է հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքների համար։
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…)»
Նույն օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կարճաժամկետ ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում անազատության մեջ պահելն է:
2. Կարճաժամկետ ազատազրկումը նշանակվում է նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած, ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձի նկատմամբ` 15 օրից 2 ամիս ժամկետով:»
Դատարանը, հաշվի առնելով Նորայր Մելքումյանի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հայտնաբերված հրազենի և փամփուշտների տեսակը՝ 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեակտիվացված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտները, հասարակական վայրում այն լիցքավորված կրելու հանգամանքը՝ արձանագրում է, որ Նորայր Մելքումյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանով և բնույթով, և պատժի նպատակներին հնարավոր չէ հասնել անձնական ազատության սահմանափակման հետ չկապված պատժի կիրառմամբ, միևնույն ժամանակ՝ հաշվի առնելով կատարված արարքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող տվյալները՝ հանցանքն առաջին անգամ կատարելը, կատարածի համար զղջալը և մեղքն ընդունելը, 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին մասնակցելը, գտնում է, որ 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման պայմաններում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ Դատարանը պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:»
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով՝ Դատարանը գտնում է, որ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը պետք է հաշվակցել թիվ 70923924 քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 օրը և որպես վերջնական պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 ամիս 27 օր ժամկետով ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, և սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում միայն այդ դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, կատարած հանցանքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, մասնավորապես՝ Նորայր Մելքումյանի կողմից հանրային վայրում լիցքավորված ատրճանակ կրելու հանգամանքը, ինչն ինքնին ավելի է բարձրացնում նշված հանցակազմի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Դատարանի գնահատմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և կլինի անհամաչափ մեղմ ներգործություն ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած հանցագործության նկատմամբ:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեատկիվածված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակի՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտների, տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2025թ. հունվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի «Զվարթոնց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 70901125 քրեական վարույթը՝ Նորայր Մելքումյանին քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձի կողմից վերոնշյալ ատրճանակը և փամփուշտները իրացնելու մասով, թիվ 70901125 քրեական վարույթի նախաքննությունը շարունակվում է, ուստի վերոնշյալ իրեղեն ապացույցները կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ թիվ 70901125 քրեական վարույթով էական հանգամանքների ապացուցման գործընթացի համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված իրեղեն ապացույցները դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ անհրաժեշտ է կցել թիվ 70901125 քրեական վարույթի նյութերին։
Անդրադառնալով Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված «բացակայելու արգելք» այլընտրանքային խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն փոփոխելու, վերացնելու հիմքեր չկան, ուստի Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, նկատի ունենալով արագացված վարույթ կիրառելու հանգամանքը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով՝ փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 59-րդ, 67-րդ, 69-րդ, 70-րդ, 74-րդ, 79-րդ, 84-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ և 464.4-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
1. Նորայր Արմենի Մելքումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատժին հաշվակցել թիվ 70923924 քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 (երեք) օրը և որպես վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով։
3. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
4. Նորայր Արմենի Մելքումյանի պատժի կատարումը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վրա։
5. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված իրեղեն ապացույցները դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո կցել թիվ 70901125 քրեական վարույթի նյութերին:
6. Սույն քրեական վարույթով մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
7. Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
8. Դատավճիռը` բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան
ԵԴ1/0308/01/25
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Դ.Արղամանյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
Դատավորներ՝ Վ.Ռշտունու,
Տ.Գրիգորյանի,
քարտուղարությամբ՝ Ք.Բադալյանի,
մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Ա.Բայադյանի,
մեղադրյալ՝ Ն.Մելքումյանի,
«14» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 6-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի պաշտպան Արման Բայադյանի վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Նորայր Արմենի Մելքումյանը ձերբակալվել է:
Նույն օրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 70923924 քրեական վարույթը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել՝ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 6-ի դատաճռով վճռվել է։
«1. Նորայր Արմենի Մելքումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատժին հաշվակցել թիվ 70923924 քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 (երեք) օրը և որպես վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով։
3. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
4. Նորայր Արմենի Մելքումյանի պատժի կատարումը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վրա։
5. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված իրեղեն ապացույցները դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո կցել թիվ 70901125 քրեական վարույթի նյութերին:
6. Սույն քրեական վարույթով մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
7. Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել»:
3. 2025 թվականի հունիսի 19-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի պաշտպան Արման Բայադյանի վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 24-ին։ Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2025 թվականի հունիսի 25-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. 2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ «նա, չպարզված ժամանակահատվածից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ը` ժամը 20:00-ի սահմանները, խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի պահանջները, քննությամբ չպարզված անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել գործարանային արտադրության <<<IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության ատրճանակ(ներ)ի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավեր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված, 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված, կրակելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող ակոսափող ատրճանակ, ինչպես նաև «IZH-75», «ПCM» տեսակի ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված, կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ փամփուշտներ, որոնք հայտնաբերվել են 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկության ժամանակ՝ պայուսակի միջից»:
5. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռով արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Նախնական դատալսումների՝ 2025թ. ապրիլի 21-ի դատական նիստի ընթացքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի քննարկման շրջանակում մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը և վերջինիս պաշտպան Արման Բայադյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ։
Միջնորդություն ներկայացնելուց հետո հանրային մեղադրողը ներկայացրեց մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը:
Մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ մեղադրանքի էությունը պարզ է, մեղադրանքի հետ համաձայն է, բավարար ժամանակ է ունեցել պաշտպանի հետ խորհրդակցելու և առաջադրված մեղադրանքը քննարկելու համար, պաշտպանը պատասխանել է հետաքրքրող հարցերին, գիտակցում է, որ պարտավոր չէ համաձայնվել առաջադրված մեղադրանքին և ունի ընդհանուր կարգով գործի քննության իրավունք, կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, չի օգտագործում որևէ դեղորայքային միջոց, այլ նյութեր, առողջության հետ կապված խնդիրներ չունի, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում ապացույցներ չեն հետազոտվելու և դատավճիռ է կայացնելու մեղադրանքի հետ մեղադրյալի համաձայնության հիման վրա, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:
Պաշտպան Արման Բայադյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ պաշտպանյալի հետ մանրամասն և ամբողջությամբ քննարկել է մեղադրանքի էությունը, որի հետ նա համաձայն է, մեղադրյալը հասկանում և գիտակցում է մեղադրանքի կետերը և հանգամանքները, մեղադրյալը գիտակցված ընդունում է մեղադրանքը և կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, պարզաբանել է արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության էությունը, հետևանքները, բողոքարկման սահմանափակ լինելու հանգամանքը և այլ հարցեր։
Հանրային մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները՝ բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
4. Լրացուցիչ դատալսումներում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները.
- 2025 թվականի ապրիլի 21-ին արտատպված Նորայր Մելքումյանի դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ նա հանդիսանում է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ,
- 2025 թվականի ապրիլի 21-ին արտատպված ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանը. առկա է Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդյան պետական գրանցման մասին թիվ 7707 ակտը,
- Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդի մասին պետական վկայականը,
- համատիրության կառավարչի կողմից 21.04.2025թ. տրված տեղեկանքն առ այն, որ Նորայր Արմենի Մելքումյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Ազատության փողոցի 21-րդ շենքի բնակարան 8 հասցեում, նրա հետ միասին տվյալ հասցեում բնակվում են նաև մայրը՝ Ծաղայան Սիլվան, կինը՝ Մելքումյան Մարիամը, որդին՝ Մելքումյան Մոնթեն,
- Նորայրի Մելքումյանի զինվորական գրքույկը, համաձայն որի՝ նա 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. մասնակցել է մարտական գործողություններին։
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
(...) Դատաքննության հատուկ կարգ՝ արագացված վարույթ կիրառելու, մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների հետազոտում չիրականացնելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինիս կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ապացուցված է վերջինիս կողմից նշված արարքը մեղավորությամբ կատարելը։
(...) Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայության փաստը, ինչն ապացուցված է Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդյան պետական գրանցման մասին թիվ 7707 ակտով։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը։
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, հաշվի է առնում, որ վերջինս դատվածություն չունի՝ բնութագրվում է դրական, մեղքն ընդունել և զղջացել է, 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. մասնակցել է հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքների համար։
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(...) Դատարանը, հաշվի առնելով Նորայր Մելքումյանի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հայտնաբերված հրազենի և փամփուշտների տեսակը՝ 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեակտիվացված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտները, հասարակական վայրում այն լիցքավորված կրելու հանգամանքը՝ արձանագրում է, որ Նորայր Մելքումյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանով և բնույթով, և պատժի նպատակներին հնարավոր չէ հասնել անձնական ազատության սահմանափակման հետ չկապված պատժի կիրառմամբ, միևնույն ժամանակ՝ հաշվի առնելով կատարված արարքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող տվյալները՝ հանցանքն առաջին անգամ կատարելը, կատարածի համար զղջալը և մեղքն ընդունելը, 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին մասնակցելը, գտնում է, որ 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման պայմաններում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ Դատարանը պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 ամիս ժամկետով։
(...) Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով՝ Դատարանը գտնում է, որ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը պետք է հաշվակցել թիվ 70923924 քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 օրը և որպես վերջնական պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 ամիս 27 օր ժամկետով ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, և սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում միայն այդ դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, կատարած հանցանքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, մասնավորապես՝ Նորայր Մելքումյանի կողմից հանրային վայրում լիցքավորված ատրճանակ կրելու հանգամանքը, ինչն ինքնին ավելի է բարձրացնում նշված հանցակազմի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Դատարանի գնահատմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և կլինի անհամաչափ մեղմ ներգործություն ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած հանցագործության նկատմամբ:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեատկիվածված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակի՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտների, տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2025թ. հունվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի «Զվարթոնց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 70901125 քրեական վարույթը՝ Նորայր Մելքումյանին քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձի կողմից վերոնշյալ ատրճանակը և փամփուշտները իրացնելու մասով, թիվ 70901125 քրեական վարույթի նախաքննությունը շարունակվում է, ուստի վերոնշյալ իրեղեն ապացույցները կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ թիվ 70901125 քրեական վարույթով էական հանգամանքների ապացուցման գործընթացի համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված իրեղեն ապացույցները դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ անհրաժեշտ է կցել թիվ 70901125 քրեական վարույթի նյութերին։
Անդրադառնալով Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված «բացակայելու արգելք» այլընտրանքային խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն փոփոխելու, վերացնելու հիմքեր չկան, ուստի Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, նկատի ունենալով արագացված վարույթ կիրառելու հանգամանքը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով՝ փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։ (...)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
6. Մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի պաշտպան Արման Բայադյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ սույն բողոքը բերելու համար հիմք է՝ նշանակված պատժի անարդարացիությունը, որն ազդել է դատական ակտի իրավաչափության վրա: Բողոքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի առջև բարձրացվել է հետևյալ իրավական հարցը.
Դատաքննության ընթացքում հաստատված մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և անձը բնութագրող փաստական տվյալները բավարա՞ր են արդյոք մեղադրյալ Նորայր Մելքոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Բողոքաբերը նշել է, որ տվյալ դեպքում, մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը ոտնձգել է հասարակության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, այն է՝ ապօրինի կերպով պահել է հրազեն հանդիսացող ատրճանակ և ռազմամթերք հանդիսացող 7 փամփուշտներ, այո, գործել է ուղղակի դիտավորությամբ: Սակայն հիշյալ հանգամանքները բավարար չեն մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ռեալ պատիժ նշանակելու համար: Մասնավորապես.
Նորայր Մելքումյանը չի գործադրել իր մոտ հայտնաբերված հրազենը, այն եղել է մեկ միավոր, հաստատվել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված ծանրացնող որևէ հանգամանք առկա չէ, հակառակը, առկա է մեղմացնող հանգամանք, այն է՝ վերջինս իր խնամքին ունի մեկ մանկահասակ երեխա:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի անձը բնութագրող հանգամանքներին, ապա դրանք բազմաթիվ են և բացառապես դրական, այն է՝
- վերջինը նախկինում դատապարտված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, չունի՝ նույնիսկ մարված դատվածություն,
- ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարած արարքի համար,
- կատարել է միջին ծանրության առերևույթ հանցանք,
- միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ,
- բնութագրվում է դրական,
- երիտասարդ է, ամուսնացած է, ունի մեկ մանկահասակ երեխա,
- իր խնամքին են գտնվում՝ կինը, մայրը և մանկահասակ երեխան,
- ունի մշտական բնակության վայր,
- ունի կայուն աշխատանք և հանդիսանում է ընտանիքի միակ աշխատողը:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ տվյալ պարագայում, պաշտպանական կողմի խորին համոզմամբ, հիշատակված փաստական հանգամանքները բավարար են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ պատժի նպատակներին հասնել նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով:
Բողոքաբերը փաստել է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սևակ Ծառուկյանի գործով թիվ ԿԴ/0099/01/21 որոշմամբ բեկանելով ստորադաս դատարանների՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դատավճիռը և որոշումը, Սևակ Ծառուկյանի նկատմամբ նշանակել է որոշակի ժամկետով ազատազրկում: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ՝ Երվանդ Պետրոսյանի գործով թիվ ԵԴ/1946/01/21 որոշմամբ կրկին բեկանելով ստորադաս դատարանների՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դատավճիռը և որոշումը, նրա նկատմամբ նշանակել է որոշակի ժամկետով ազատազրկում:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ այդպիսի որոշումները բազմազան են, սակայն դրանցում արձանագրված փաստական հանգամանքներն էականորեն տարբերվում են տվյալ գործով ձեռք բերված փաստական հանգամանքներից: Մասնավորապես.
Թիվ ԿԴ/0099/01/21 քրեական գործով կայացված դատավճռով հաստատվել է, որ ի թիվս արձանագրված մեղմացնող հանգամանքների, Սևակ Ծառուկյանը ոչ միայն ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և պահել հրազեն հանդիսացվող ատրճանակ, այլ այն գործադրել է՝ բազմաթիվ կրակոցներ արձակելով միջնակարգ դպրոցի ուղղությամբ:
Թիվ ԵԴ/1946/01/21 քրեական գործով հաստատվել է, որ ի թիվս արձանագրված մեղմացնող հանգամանքների, Երվանդ Պետրոսյանը ոչ միայն ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և պահել հրազեն հանդիսացող ատրճանակ, այլ միաժամանակ տարբեր վայրերում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և պահել մեծ քանակության ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ:
Այսինքն, հաշվի առնելով վերոգրյալը, կարելի է միանշանակ արձանագրել, որ Նորայր Մելքումյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթն այն աստիճանի չեն, որպեսզի հիշատկված մեղմացնող հանգամանքների և անձը բնութագրող տվյալների առկայության պայմաններում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը դիտարկվի անթույլատրելի:
Վերը նշվածի լույսի ներքո, Բողոքաբերն անդրադարձել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ «(...) մասնավորապես՝ Նորայր Մելքումյանի կողմից հանրային վայրում լիցքավորված ատրճանակ կրելու հանգամանքը (...)» ձևակերպմանը, որը քիչ թե շատ կարող է բարձրացնել կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը: Այսպես, օբյեկտիվ իրականության մեջ, ինչպես նաև գրականության մեջ լիցքավորված հրազեն ասելով միանշանակ պետք է հասկանալ, որ փամփուշտը գտնվում է փողում, հետևաբար՝ այն պատրաստ է ցանկացած պահի կրակ արձակելու: Այնինչ, քրեական գործով հաստատվել է, որ Նորայր Մելքումյանի մոտ հայտնաբերվել է մեկ միավոր հրազեն հանդիսացող ատրճանակ, որի պահետատուփի մեջ եղել է ռազմամթերք հանդիսացվող թվով 7 հատ փամփուշտներ, ինչը նշանակում է, որ այն լիցքավորված չի եղել, և ատրճանակը գործարկելու՝ կրակելու համար, նախ անհրաժեշտ է ատրճանակն ապահովիչից հանել, փակաղակը ետ տանելու միջոցով այն լիցքավորել, արդյունքում՝ փամփուշտը կհայտնվի փողում, և ատրճանակը նոր միայն պատրաստ կլինի կրակելու համար:
Բողոքաբերը նշել է, որ պաշտպանական կողմը շատ է կարևորում նշված հանգամանքը, քանի որ արարքի վտանգավորության տեսանկյունից կարևոր է ատրճանակը լիցքավորված լինելու կամ չլինելու հանգամանքը:
Բողոքաբերը նաև փաստել է, որ Նորայր Մելքումյանի ընտանիքը բաղկացած է նաև կնոջից, մանկահասակ երեխայից և մորից: Ընտանիքի միակ աշխատողը հանիսանում է վերջինը, հետևաբար՝ հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ընտանիքը, երեխայի խնամքը և բարօրությունը համարվում են բարձրագույն արժեք, ուստի վերը հիշատակված փաստական հանգամանքների կիրառմամբ արդարացված կլինի, որպեսզի Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի:
Բողոքաբերը նշել է, որ սույն բողոքում նշված հիմնավորումներով Առաջին ատյանի դատարանը Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ պատժի կրման հարցը լուծելիս պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել պատիժը մեղմացնող, հանցագործության վտանգավորությունը և անձը բնութագրող հանգամանքները, արդյունքում՝ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակվել է ոչ համաչափ պատիժ, կարճաժամկետ ազարկում՝ երկու ամիս ժամկետով: Այդ խախտումը բողոքարկվող դատավճիռը բեկանելու հիմք է:
7. Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է որոշակի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 06-ի դատավճիռը, փոփոխել այն, կայացնել նոր դատական ակտ, այն է` մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ նշանակաված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և նշանակել փորձաշրջան:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
8. Վերաքննիչ դատարանին հասցեագրված դիմումով դատախազ Ա.Մարտոյանը չի առարկել դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ:
Միևնույն ժամանակ վերջինս խնդրել է մերժել ներկայացված վերաքննիչ բողոքը:
Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Ա.Բայադյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Մեղադրյալ Ն.Մելքումյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով Բողոքաբերի հիմնավորումները՝ վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահակ ան գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...)»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (տե՛ս թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 գործերով որոշումները և այլն)։
Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև ընդգծել է, որ. «[Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը] հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
11. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից պատիժը ռեալ կրելու անհրաժեշտության բացակայության վերաբերյալ Բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը, համակողմանիորեն ուսումնասիրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (դատվածություն չունի, բնութագրվում է դրական, մեղքն ընդունել և զղջացել է, մասնակցել է հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին), հանցագործությունից հետո դրսևորած հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները (խնամքին՝ անչափահաս երեխայի առկայությունը) և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ ազատությունից զրկելու ձևով կիրառման ենթակա քրեաիրավական ներգործության միջոցներն անմիջականորեն չպետք է ներգործեն վերջինիս նկատմամբ, քանի որ Վերաքննիչ դատարանի մոտ առկա է վստահություն և համոզվածություն առ այն, որ նշանակված պատժատեսակի կիրառման արդյունքում ակնկալվող պատժի նպատակների իրագործումը հնարավոր է նաև առանց նշանակված պատժատեսակը փաստացի կրելու։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է պատշաճ իրավական վերլուծության ենթարկել հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ: Մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը թեև ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել գործարանային արտադրության կրակելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող ակոսափող ատրճանակ, ինչպես նաև «IZH-75», «ПCM» տեսակի ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված, կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ փամփուշտներ, որոնք հայտնաբերվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի համապատասխան բաժնում կատարված՝ մեղադրյալի անձնական խուզարկության ժամանակ, այնուամենայնիվ, մեղադրյալի՝ հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին մասնակցած լինելու և խնդրո առարկա զենքը և փամփուշտները պայուսակի մեջ պահելու (այսինքն՝ մեղադրյալի կողմից այն տվյալ իրավիճակում առավել նվազ վտանգավոր եղանակով պահելու) հանգամանքները էականորեն նվազեցնում են հանցավորի անձի վտանգավորության աստիճանը: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատամամբ, էական հանգամանք է հանդիսանում մեղադրյալի դրսևորած հետահանցավոր վարքագիծը՝ մասնավորապես ըստ ներկայացված տեղեկանքի վերջինս 2025 թվականի հունիսի 12-ից աշխատում է որպես վարորդ:
Այսինքն՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթը կարող է հաղթահարված համարվել նաև ազատությունից զրկելու ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերը նշված հանգամանքների ամբողջական վերլուծությունը բավարար հիմք է տալիս հետևություն անելու մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կիրառելու աննպատակահարմարության և առանց այդ պատիժը նրա կողմից ռեալ (իրական) կրելու սույն գործով պատժի նպատակների իրացվելիության ապահովմանը հասնելու հնարավորության մասին:
Ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 6-ի դատավճիռը պատժի մասով պետք է փոփոխել, մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը՝ պայմանակնորեն չկիրառել՝ սահմանելով 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան՝ վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը վերապահելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը: Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանին պետք է պարտավորեցնել՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին: Դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով ՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի պաշտպան Արման Բայադյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 6-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել:
Մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանակնորեն չկիրառել՝ սահմանելով 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան՝ վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը վերապահելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը:
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանին պարտավորեցնել՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Դ.Արղամանյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
Դատավորներ՝ Վ.Ռշտունու,
Տ.Գրիգորյանի,
քարտուղարությամբ՝ Ք.Բադալյանի,
մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Ա.Բայադյանի,
մեղադրյալ՝ Ն.Մելքումյանի,
«14» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 6-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի պաշտպան Արման Բայադյանի վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Նորայր Արմենի Մելքումյանը ձերբակալվել է:
Նույն օրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 70923924 քրեական վարույթը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել՝ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 6-ի դատաճռով վճռվել է։
«1. Նորայր Արմենի Մելքումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատժին հաշվակցել թիվ 70923924 քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 (երեք) օրը և որպես վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով։
3. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
4. Նորայր Արմենի Մելքումյանի պատժի կատարումը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վրա։
5. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված իրեղեն ապացույցները դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո կցել թիվ 70901125 քրեական վարույթի նյութերին:
6. Սույն քրեական վարույթով մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
7. Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել»:
3. 2025 թվականի հունիսի 19-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի պաշտպան Արման Բայադյանի վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 24-ին։ Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2025 թվականի հունիսի 25-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. 2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ «նա, չպարզված ժամանակահատվածից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ը` ժամը 20:00-ի սահմանները, խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի պահանջները, քննությամբ չպարզված անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել գործարանային արտադրության <<<IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության ատրճանակ(ներ)ի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավեր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված, 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված, կրակելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող ակոսափող ատրճանակ, ինչպես նաև «IZH-75», «ПCM» տեսակի ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված, կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ փամփուշտներ, որոնք հայտնաբերվել են 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկության ժամանակ՝ պայուսակի միջից»:
5. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռով արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Նախնական դատալսումների՝ 2025թ. ապրիլի 21-ի դատական նիստի ընթացքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի քննարկման շրջանակում մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը և վերջինիս պաշտպան Արման Բայադյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ։
Միջնորդություն ներկայացնելուց հետո հանրային մեղադրողը ներկայացրեց մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը:
Մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ մեղադրանքի էությունը պարզ է, մեղադրանքի հետ համաձայն է, բավարար ժամանակ է ունեցել պաշտպանի հետ խորհրդակցելու և առաջադրված մեղադրանքը քննարկելու համար, պաշտպանը պատասխանել է հետաքրքրող հարցերին, գիտակցում է, որ պարտավոր չէ համաձայնվել առաջադրված մեղադրանքին և ունի ընդհանուր կարգով գործի քննության իրավունք, կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, չի օգտագործում որևէ դեղորայքային միջոց, այլ նյութեր, առողջության հետ կապված խնդիրներ չունի, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում ապացույցներ չեն հետազոտվելու և դատավճիռ է կայացնելու մեղադրանքի հետ մեղադրյալի համաձայնության հիման վրա, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:
Պաշտպան Արման Բայադյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ պաշտպանյալի հետ մանրամասն և ամբողջությամբ քննարկել է մեղադրանքի էությունը, որի հետ նա համաձայն է, մեղադրյալը հասկանում և գիտակցում է մեղադրանքի կետերը և հանգամանքները, մեղադրյալը գիտակցված ընդունում է մեղադրանքը և կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, պարզաբանել է արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության էությունը, հետևանքները, բողոքարկման սահմանափակ լինելու հանգամանքը և այլ հարցեր։
Հանրային մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները՝ բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
4. Լրացուցիչ դատալսումներում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները.
- 2025 թվականի ապրիլի 21-ին արտատպված Նորայր Մելքումյանի դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ նա հանդիսանում է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ,
- 2025 թվականի ապրիլի 21-ին արտատպված ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանը. առկա է Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդյան պետական գրանցման մասին թիվ 7707 ակտը,
- Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդի մասին պետական վկայականը,
- համատիրության կառավարչի կողմից 21.04.2025թ. տրված տեղեկանքն առ այն, որ Նորայր Արմենի Մելքումյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Ազատության փողոցի 21-րդ շենքի բնակարան 8 հասցեում, նրա հետ միասին տվյալ հասցեում բնակվում են նաև մայրը՝ Ծաղայան Սիլվան, կինը՝ Մելքումյան Մարիամը, որդին՝ Մելքումյան Մոնթեն,
- Նորայրի Մելքումյանի զինվորական գրքույկը, համաձայն որի՝ նա 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. մասնակցել է մարտական գործողություններին։
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
(...) Դատաքննության հատուկ կարգ՝ արագացված վարույթ կիրառելու, մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների հետազոտում չիրականացնելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինիս կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ապացուցված է վերջինիս կողմից նշված արարքը մեղավորությամբ կատարելը։
(...) Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայության փաստը, ինչն ապացուցված է Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդյան պետական գրանցման մասին թիվ 7707 ակտով։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը։
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, հաշվի է առնում, որ վերջինս դատվածություն չունի՝ բնութագրվում է դրական, մեղքն ընդունել և զղջացել է, 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. մասնակցել է հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքների համար։
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(...) Դատարանը, հաշվի առնելով Նորայր Մելքումյանի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հայտնաբերված հրազենի և փամփուշտների տեսակը՝ 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեակտիվացված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտները, հասարակական վայրում այն լիցքավորված կրելու հանգամանքը՝ արձանագրում է, որ Նորայր Մելքումյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանով և բնույթով, և պատժի նպատակներին հնարավոր չէ հասնել անձնական ազատության սահմանափակման հետ չկապված պատժի կիրառմամբ, միևնույն ժամանակ՝ հաշվի առնելով կատարված արարքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող տվյալները՝ հանցանքն առաջին անգամ կատարելը, կատարածի համար զղջալը և մեղքն ընդունելը, 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին մասնակցելը, գտնում է, որ 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման պայմաններում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ Դատարանը պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 ամիս ժամկետով։
(...) Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով՝ Դատարանը գտնում է, որ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը պետք է հաշվակցել թիվ 70923924 քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 օրը և որպես վերջնական պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 ամիս 27 օր ժամկետով ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, և սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում միայն այդ դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, կատարած հանցանքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, մասնավորապես՝ Նորայր Մելքումյանի կողմից հանրային վայրում լիցքավորված ատրճանակ կրելու հանգամանքը, ինչն ինքնին ավելի է բարձրացնում նշված հանցակազմի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Դատարանի գնահատմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և կլինի անհամաչափ մեղմ ներգործություն ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած հանցագործության նկատմամբ:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեատկիվածված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակի՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտների, տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2025թ. հունվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի «Զվարթոնց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 70901125 քրեական վարույթը՝ Նորայր Մելքումյանին քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձի կողմից վերոնշյալ ատրճանակը և փամփուշտները իրացնելու մասով, թիվ 70901125 քրեական վարույթի նախաքննությունը շարունակվում է, ուստի վերոնշյալ իրեղեն ապացույցները կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ թիվ 70901125 քրեական վարույթով էական հանգամանքների ապացուցման գործընթացի համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված իրեղեն ապացույցները դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ անհրաժեշտ է կցել թիվ 70901125 քրեական վարույթի նյութերին։
Անդրադառնալով Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված «բացակայելու արգելք» այլընտրանքային խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն փոփոխելու, վերացնելու հիմքեր չկան, ուստի Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, նկատի ունենալով արագացված վարույթ կիրառելու հանգամանքը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով՝ փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։ (...)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
6. Մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի պաշտպան Արման Բայադյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ սույն բողոքը բերելու համար հիմք է՝ նշանակված պատժի անարդարացիությունը, որն ազդել է դատական ակտի իրավաչափության վրա: Բողոքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի առջև բարձրացվել է հետևյալ իրավական հարցը.
Դատաքննության ընթացքում հաստատված մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և անձը բնութագրող փաստական տվյալները բավարա՞ր են արդյոք մեղադրյալ Նորայր Մելքոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Բողոքաբերը նշել է, որ տվյալ դեպքում, մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը ոտնձգել է հասարակության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, այն է՝ ապօրինի կերպով պահել է հրազեն հանդիսացող ատրճանակ և ռազմամթերք հանդիսացող 7 փամփուշտներ, այո, գործել է ուղղակի դիտավորությամբ: Սակայն հիշյալ հանգամանքները բավարար չեն մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ռեալ պատիժ նշանակելու համար: Մասնավորապես.
Նորայր Մելքումյանը չի գործադրել իր մոտ հայտնաբերված հրազենը, այն եղել է մեկ միավոր, հաստատվել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված ծանրացնող որևէ հանգամանք առկա չէ, հակառակը, առկա է մեղմացնող հանգամանք, այն է՝ վերջինս իր խնամքին ունի մեկ մանկահասակ երեխա:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի անձը բնութագրող հանգամանքներին, ապա դրանք բազմաթիվ են և բացառապես դրական, այն է՝
- վերջինը նախկինում դատապարտված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, չունի՝ նույնիսկ մարված դատվածություն,
- ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարած արարքի համար,
- կատարել է միջին ծանրության առերևույթ հանցանք,
- միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ,
- բնութագրվում է դրական,
- երիտասարդ է, ամուսնացած է, ունի մեկ մանկահասակ երեխա,
- իր խնամքին են գտնվում՝ կինը, մայրը և մանկահասակ երեխան,
- ունի մշտական բնակության վայր,
- ունի կայուն աշխատանք և հանդիսանում է ընտանիքի միակ աշխատողը:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ տվյալ պարագայում, պաշտպանական կողմի խորին համոզմամբ, հիշատակված փաստական հանգամանքները բավարար են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ պատժի նպատակներին հասնել նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով:
Բողոքաբերը փաստել է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սևակ Ծառուկյանի գործով թիվ ԿԴ/0099/01/21 որոշմամբ բեկանելով ստորադաս դատարանների՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դատավճիռը և որոշումը, Սևակ Ծառուկյանի նկատմամբ նշանակել է որոշակի ժամկետով ազատազրկում: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ՝ Երվանդ Պետրոսյանի գործով թիվ ԵԴ/1946/01/21 որոշմամբ կրկին բեկանելով ստորադաս դատարանների՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դատավճիռը և որոշումը, նրա նկատմամբ նշանակել է որոշակի ժամկետով ազատազրկում:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ այդպիսի որոշումները բազմազան են, սակայն դրանցում արձանագրված փաստական հանգամանքներն էականորեն տարբերվում են տվյալ գործով ձեռք բերված փաստական հանգամանքներից: Մասնավորապես.
Թիվ ԿԴ/0099/01/21 քրեական գործով կայացված դատավճռով հաստատվել է, որ ի թիվս արձանագրված մեղմացնող հանգամանքների, Սևակ Ծառուկյանը ոչ միայն ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և պահել հրազեն հանդիսացվող ատրճանակ, այլ այն գործադրել է՝ բազմաթիվ կրակոցներ արձակելով միջնակարգ դպրոցի ուղղությամբ:
Թիվ ԵԴ/1946/01/21 քրեական գործով հաստատվել է, որ ի թիվս արձանագրված մեղմացնող հանգամանքների, Երվանդ Պետրոսյանը ոչ միայն ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և պահել հրազեն հանդիսացող ատրճանակ, այլ միաժամանակ տարբեր վայրերում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և պահել մեծ քանակության ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ:
Այսինքն, հաշվի առնելով վերոգրյալը, կարելի է միանշանակ արձանագրել, որ Նորայր Մելքումյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթն այն աստիճանի չեն, որպեսզի հիշատկված մեղմացնող հանգամանքների և անձը բնութագրող տվյալների առկայության պայմաններում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը դիտարկվի անթույլատրելի:
Վերը նշվածի լույսի ներքո, Բողոքաբերն անդրադարձել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ «(...) մասնավորապես՝ Նորայր Մելքումյանի կողմից հանրային վայրում լիցքավորված ատրճանակ կրելու հանգամանքը (...)» ձևակերպմանը, որը քիչ թե շատ կարող է բարձրացնել կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը: Այսպես, օբյեկտիվ իրականության մեջ, ինչպես նաև գրականության մեջ լիցքավորված հրազեն ասելով միանշանակ պետք է հասկանալ, որ փամփուշտը գտնվում է փողում, հետևաբար՝ այն պատրաստ է ցանկացած պահի կրակ արձակելու: Այնինչ, քրեական գործով հաստատվել է, որ Նորայր Մելքումյանի մոտ հայտնաբերվել է մեկ միավոր հրազեն հանդիսացող ատրճանակ, որի պահետատուփի մեջ եղել է ռազմամթերք հանդիսացվող թվով 7 հատ փամփուշտներ, ինչը նշանակում է, որ այն լիցքավորված չի եղել, և ատրճանակը գործարկելու՝ կրակելու համար, նախ անհրաժեշտ է ատրճանակն ապահովիչից հանել, փակաղակը ետ տանելու միջոցով այն լիցքավորել, արդյունքում՝ փամփուշտը կհայտնվի փողում, և ատրճանակը նոր միայն պատրաստ կլինի կրակելու համար:
Բողոքաբերը նշել է, որ պաշտպանական կողմը շատ է կարևորում նշված հանգամանքը, քանի որ արարքի վտանգավորության տեսանկյունից կարևոր է ատրճանակը լիցքավորված լինելու կամ չլինելու հանգամանքը:
Բողոքաբերը նաև փաստել է, որ Նորայր Մելքումյանի ընտանիքը բաղկացած է նաև կնոջից, մանկահասակ երեխայից և մորից: Ընտանիքի միակ աշխատողը հանիսանում է վերջինը, հետևաբար՝ հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ընտանիքը, երեխայի խնամքը և բարօրությունը համարվում են բարձրագույն արժեք, ուստի վերը հիշատակված փաստական հանգամանքների կիրառմամբ արդարացված կլինի, որպեսզի Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի:
Բողոքաբերը նշել է, որ սույն բողոքում նշված հիմնավորումներով Առաջին ատյանի դատարանը Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ պատժի կրման հարցը լուծելիս պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել պատիժը մեղմացնող, հանցագործության վտանգավորությունը և անձը բնութագրող հանգամանքները, արդյունքում՝ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակվել է ոչ համաչափ պատիժ, կարճաժամկետ ազարկում՝ երկու ամիս ժամկետով: Այդ խախտումը բողոքարկվող դատավճիռը բեկանելու հիմք է:
7. Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է որոշակի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 06-ի դատավճիռը, փոփոխել այն, կայացնել նոր դատական ակտ, այն է` մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ նշանակաված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և նշանակել փորձաշրջան:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
8. Վերաքննիչ դատարանին հասցեագրված դիմումով դատախազ Ա.Մարտոյանը չի առարկել դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ:
Միևնույն ժամանակ վերջինս խնդրել է մերժել ներկայացված վերաքննիչ բողոքը:
Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Ա.Բայադյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Մեղադրյալ Ն.Մելքումյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով Բողոքաբերի հիմնավորումները՝ վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահակ ան գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...)»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (տե՛ս թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 գործերով որոշումները և այլն)։
Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև ընդգծել է, որ. «[Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը] հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
11. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից պատիժը ռեալ կրելու անհրաժեշտության բացակայության վերաբերյալ Բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը, համակողմանիորեն ուսումնասիրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (դատվածություն չունի, բնութագրվում է դրական, մեղքն ընդունել և զղջացել է, մասնակցել է հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին), հանցագործությունից հետո դրսևորած հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները (խնամքին՝ անչափահաս երեխայի առկայությունը) և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ ազատությունից զրկելու ձևով կիրառման ենթակա քրեաիրավական ներգործության միջոցներն անմիջականորեն չպետք է ներգործեն վերջինիս նկատմամբ, քանի որ Վերաքննիչ դատարանի մոտ առկա է վստահություն և համոզվածություն առ այն, որ նշանակված պատժատեսակի կիրառման արդյունքում ակնկալվող պատժի նպատակների իրագործումը հնարավոր է նաև առանց նշանակված պատժատեսակը փաստացի կրելու։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է պատշաճ իրավական վերլուծության ենթարկել հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ: Մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը թեև ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել գործարանային արտադրության կրակելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող ակոսափող ատրճանակ, ինչպես նաև «IZH-75», «ПCM» տեսակի ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված, կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ փամփուշտներ, որոնք հայտնաբերվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի համապատասխան բաժնում կատարված՝ մեղադրյալի անձնական խուզարկության ժամանակ, այնուամենայնիվ, մեղադրյալի՝ հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին մասնակցած լինելու և խնդրո առարկա զենքը և փամփուշտները պայուսակի մեջ պահելու (այսինքն՝ մեղադրյալի կողմից այն տվյալ իրավիճակում առավել նվազ վտանգավոր եղանակով պահելու) հանգամանքները էականորեն նվազեցնում են հանցավորի անձի վտանգավորության աստիճանը: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատամամբ, էական հանգամանք է հանդիսանում մեղադրյալի դրսևորած հետահանցավոր վարքագիծը՝ մասնավորապես ըստ ներկայացված տեղեկանքի վերջինս 2025 թվականի հունիսի 12-ից աշխատում է որպես վարորդ:
Այսինքն՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթը կարող է հաղթահարված համարվել նաև ազատությունից զրկելու ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերը նշված հանգամանքների ամբողջական վերլուծությունը բավարար հիմք է տալիս հետևություն անելու մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կիրառելու աննպատակահարմարության և առանց այդ պատիժը նրա կողմից ռեալ (իրական) կրելու սույն գործով պատժի նպատակների իրացվելիության ապահովմանը հասնելու հնարավորության մասին:
Ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 6-ի դատավճիռը պատժի մասով պետք է փոփոխել, մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը՝ պայմանակնորեն չկիրառել՝ սահմանելով 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան՝ վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը վերապահելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը: Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանին պետք է պարտավորեցնել՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին: Դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով ՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի պաշտպան Արման Բայադյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 6-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել:
Մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանակնորեն չկիրառել՝ սահմանելով 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան՝ վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը վերապահելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը:
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանին պարտավորեցնել՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
Դատական գործ N: ԵԴ1/0308/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 20-01-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 70923924 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Նորայր Արմենի Մելքումյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ պատժի սպառնալիքով արգելված այն հանցանքի կատարման համար, որ նա, չպարզված ժամանակահատվածից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ը' ժամը 20:00-ի սահմանները, խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի պահանջները, քննությամբ չպարզված անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության ատրճանակ(ներ)ի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված, 5,45մմ (5.45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված, կրակելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող ակոսափող ատրճանակ, ինչպես նաև «IZH-75», «ПCM» տեսակի ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված, կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ փամփուշտներ, որոնք հայտնաբերվել են 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկության ժամանակ' պայուսակի միջից: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Նորայր |
| Ազգանուն | Մելքումյան |
| Հայրանուն | Արմենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Դատվածություն | |
| Դատվածություն | չդատված |
| Վիճակագրական տողի համարը | 14.5 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
| Այլ նշումներ | Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառվել է վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները |
Մակագրել
| Երբ | 20-01-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 23-01-2025 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 23-01-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ թիվ ԵԴ1/0308/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ (վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու հարցը քննության առնելու մասին) 2025թ. հունվարի 23 ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Դավիթ Արղամանյանս՝ քննելով թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑԻ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2025թ․ հունվարի 20-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության կողմից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 70923924 քրեական վարույթի նյութերն՝ ըստ մեղադրանքի Նորայր Արմենի Մելքումյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2. 2025թ․ հունվարի 20-ին նշված քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործի համարը, որը նույն օրը մակագրվել և 2025թ․ հունվարի 21-ին հանձնվել է ինձ: 2. Դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 3. Եթե պահպանված չէ սույն օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ժամկետը, ապա դատարանն առանց նախնական դատալսումներ անցկացնելու մասին որոշում կայացնելու քրեական գործը վերադարձնում է հսկող դատախազին խափանման միջոցի հարցը քննարկելու և գործը կրկին դատարան հանձնելու նպատակով: 4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը պետք է բովանդակի տեղեկություններ այն կայացրած դատարանի և դատավորի, քրեական գործը ստանալու և որոշումը կայացնելու օրվա, ինչպես նաև նախնական դատալսումների վայրի և ժամանակի մասին: 5. Նախնական դատալսումներով առաջին դատական նիստը նշանակվում է սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշման կայացումից հետո՝ երկշաբաթյա ժամկետում: 6. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը կայացնելուց հետո՝ երկօրյա ժամկետում, դատավորը դրա պատճենն ուղարկում է հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: Հուշաթերթը ներառում է նաև սույն օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանում:» Նույն օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Եթե մեղադրյալը կալանավորված է, ապա մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատարան է հանձնվում ոչ ուշ, քան մեղադրյալի կալանքի ժամկետը լրանալուց 15 օր առաջ:» Քրեական գործի ուսումնասիրությունից պարզվեց, որ մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ընտրվել են և «վարչական հսկողություն» և «բացակայելու արգելք» այլընտրանքային խափանման միջոցները, ուստի առկա չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված գործը մեղադրողին վերադարձնելու հիմքը։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 28-րդ, 31-րդ, 33-րդ, 264-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ ՈՐՈՇԵՑԻ 1. Ստանձնել մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը և նշանակել դռնբաց նախնական դատալսումներ 2025 թվականի փետրվարի 5-ին` ժամը 10։00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Աջափնյակ-1» նստավայրում (հասցե՝ Երևան քաղաք, Նազարբեկյան 40)։ 2. Որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից և բողոքարկման ենթակա չէ: Դատավոր՝ Դավիթ Արղամանյան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Մարտոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նորայր |
| Ազգանուն | Մելքումյան |
| Հայրանուն | Արմենի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Բայադյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 05-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել կողմերի՝ աշխատանքային ծանրաբեռնվածությամբ պայմանավորված: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 21-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել Դատավորի վատառողջ լինելու պատճառով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 07-03-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի վերացնելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Գործ թիվ ԵԴ1/0308/01/25 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի, մասնակցությամբ՝ պաշտպան՝ Արման Բայադյանի, մեղադրյալ՝ Նորայր Մելքումյանի, 2025թ. մարտի 7 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով (նախաքննական համար՝ 70923924) մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.06.1994թ. ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, բնակվող՝ Երևան քաղաքի Ազատության փողոցի 21-րդ շենքի բնակարան 8 հասցեում) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ 2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ՀՀ դատախազության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա.Մարտոյանը որոշում է կայացրել թիվ 70923924 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2. Նորայր Արմենի Մելքումյանի մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքը, որ նա «(...) չպարզված ժամանակահատվածից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ը՝ ժամը 20:00-ի սահմանները, խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի պահանջները, քննությամբ չպարզված անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել գործարանային արտադրության «1ՃՒ1-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության ատրճանակ(ներ)ի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված, 5,45մմ (5.45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված, կրակելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող ակոսափող ատրճանակ, ինչպես նաև «12Ւ1-75», «ПCM» տեսակի ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված, կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ փամփուշտներ, որոնք հայտնաբերվել են 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկության ժամանակ՝ պայուսակի միջից: (...)» 3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ի որոշմամբ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ համակցված կիրառվել են այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա է Նորայր Արմենի Մելքումյանի կողմից վարույթին խոչընդոտելու վտանգ, որը սակայն գտնվում է այնպիսի մակարդակում, որ կարող է չեզոքացվել այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ վարչական հսկողության և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ։ 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Պաշտպանական կողմը միջնորդեց վերացնել Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված վարչական հսկողություն այլընտրանքային խափանման միջոցը, հաշվի առնելով, որ Նորայր Մելքումյանը հանդիսանում է բռնի տեղահանված Արցախի Հանրապետությունից, մասնակցել է 44-օրյա պատերազմին, ներկայում վարչական հսկողության պայմաններում չի կարողանում գտնել մշտական աշխատանք և հոգալ ընտանիքի հոգսերը։ Բացի այդ՝ Նորայր Արմենի Մելքումյանը ամուսնացած է և կինը շուտով կծննդաբերի։ Հաշվի առնելով վերոնշյալ հանգամանքները և Նորայր Մելքումյանի՝ թե նախաքննության և թե դատաքննության ընթացքում դրսևորած պատշաճ վարքագիծը՝ պաշտպանը խնդրեց վերացնել վարչական հսկողությունը՝ թողնելով կիրառված բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցը։ Հանրային մեղադրողն Դատարանին հասցեագրված գրությամբ հայտնել է, որ չի առարկում ներկայացված միջնորդության դեմ։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրությունն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելուն վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Համադրելով վերոգրյալը և միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով նախնական կամ հիմնական դատալսումների ընթացքում խափանման միջոցի հարցի քննարկման ժամանակ հիմնավոր կասկածին անդրադարձ կատարելու սահմանները ողջամտորեն նեղ են մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում հիմնավոր կասկածի քննարկման սահմաններից։ Նախքան ներկայացված մեղադրանքի վերաբերյալ վերդիկտ կայացնելը դատարանը քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտության հարցին կարող է անդրադարձ կատարել բացառապես ՀՀ քրեական դատավարության 315-րդ հոդվածի շրջանակներում՝ առանց ապացույցների հետազոտման։ Այսինքն՝ բացառությամբ այդ փուլի՝ Դատարանը մեղադրանքի էությանն ու հիմնավորվածությանն անդրադարձ չի կատարում։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ի որոշմամբ արձանագրվել է, որ բացակայում են հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հիմքերը։ Նշված որոշումից հետո, վերոնշյալ հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Ինչ վերաբերում է օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման հիմքին՝ Դատարանն հաշվի առնելով Նորայր Մելքումյանի թե նախաքննության և թե դատաքննության ընթացքում դրսևորած պատշաճ վարքագծի՝ ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վարույթին խոչընդոտելու հիմքը գտնվում է նվազ մակարդակում։ Այլ խափանման միջոցների կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալ կարևոր հանգամանքները. - Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, - առկա է վարույթին խոչընդոտելու նվազ վատնգ։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությունը գտնվում է այն աստիճան նվազ մակարդակում, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում նվազ խիստ այլընտրանքային խափանման միջոցի՝ բացակայելու արգելքի կիրառման պայմաններում հնարավոր է ապահովել, ուստի բացակայում է վարչական հսկողության շարունակական կիրառման անհրաժեշտությունը։ Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալներով՝ 44-օրյա պատերազմին մասնակցելը, ընտանիք ունենալը, երեխայի ծննդին սպասելը, և նշված հանգամանքներով պայմանվորված աշխատանք ունենալու անհրաժեշտությունը։ Անդրադառնալով «բացակայելու արգելք» խափանման միջոցի ընտրության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ խափանման միջոցի ընտրությունն ուղղված է բացառապես մեղադրյալի փախուստի ռիսկը չեզոքացնելուն։ Ընդ որում, «փախուստ» եզրույթի տակ դիտարկվում է ինչպես մեղադրյալի կողմից ուղղակի դիտավորությամբ վարույթն իրականացնող մարմնի տեսադաշտից՝ Հայաստանի Հանրապետությունից փախչելը, այնպես էլ ցանկացած այլ նպատակով Հայաստանի Հանրապետությունը լքելը։ Հիմք ընդունելով վերոնշյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի Հայաստանի Հանրապետությունից հեռանալու հնարավորությունը բացառելու նպատակով նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ: Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է խափանման միջոց կիրառելու հիմք` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու նվազ վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքն ի զորու է ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված վարչական հսկողություն այլընտրանքային խափանման միջոցը վերացնել։ 2. Մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ։ 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 4. Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Համաձայնեցման վարույթ
| Ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Ներկայացվել է համաձայնեցման վարույթ կիրառելու միջնորդություն
| Ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալ / Ամբաստանյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Նորայր |
| Ազգանուն | Մելքումյան |
| Հայրանուն | Արմենի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Պաշտպան | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Բայադյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Համաձայնեցման վարույթ կիրառելու միջնորդությունը բավարարվել է
| Ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Որոշումը (արձանագրային որոշման դեպքում բովանդակության վերաբերյալ ամփոփ տեղեկատվություն) | Դատարանի կողմից կայացվել է արձանագրային որոշում և կողմերին բանակցությունների հաամար տրվել է ժամանակ: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 06-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 06-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 06-05-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Նորայր |
| Ազգանուն | Մելքումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 06-05-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Կարճաժամկետ ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ Գործ թիվ ԵԴ1/0308/01/25 ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Արթուր Մարտոյանի, պաշտպան՝ Արման Բայադյանի, մեղադրյալ՝ Նորայր Մելքումյանի, 2025թ. մայիսի 6 ք. Երևան, դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ՝ արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Նորայր Արմենի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.06.1994թ., Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին՝ մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում չդատված, բնակվող՝ ք.Երևան, Ազատության փողոց 21-րդ շենք բնակարան 8 հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ 2024թ. դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական Երևան քաղաքի քննչական վարչության «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 70923924 քրեական վարույթը (այսուհետ նաև՝ քրեական վարույթ)։ 2. 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, ժամը՝ 19։40-ին ապօրինի զենք և զինամթերք պահելու և կրելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով ձերբակալվել է Նորայր Արմենի Մելքումյանը։ 3. 2024թ. դեկտեմբերի 6-ին ՀՀ դատախազության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա.Մարտոյանը որոշում է կայացրել թիվ 70923924 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 4. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024թ. դեկտեմբերի 7-ի որոշմամբ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ համակցված կիրառվել են այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։ 5. 2025թ. հունվարի 14-ի քննիչի որոշմամբ թիվ 70923924 քրեական վարույթով 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեակտիվացված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտները, ճանաչվել է որպես իրեղեն ապացույց։ 6. 2025թ. հունվարի 20-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազությունից՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 70923924 քրեական վարույթի նյութերը։ 7. Նշված քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0308/01/25 համարը, որը մակագրվել և 2025թ. հունվարի 21-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին: 8. 2025թ. հունվարի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) դատավոր Դավիթ Արղամանյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 9. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. մարտի 7-ի որոշմամբ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված «վարչական հսկողություն» այլընտրանքային խափանման միջոցը վերացվել է։ Նույն որոշմամբ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ։ 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի կատարման համար, որ նա «(...) չպարզված ժամանակահատվածից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ը՝ ժամը 20:00-ի սահմանները, խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի պահանջները, քննությամբ չպարզված անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության ատրճանակ(ներ)ի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված, 5,45մմ (5.45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված, կրակելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող ակոսափող ատրճանակ, ինչպես նաև «IZH-75», «ПCM» տեսակի ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված, կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ փամփուշտներ, որոնք հայտնաբերվել են 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկության ժամանակ՝ պայուսակի միջից: Այսինքն՝ Նորայր Արմենի Մելքումյանին մեղսագրվում է հանցանքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով: (...)» 3. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը. Նախնական դատալսումների՝ 2025թ. ապրիլի 21-ի դատական նիստի ընթացքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի քննարկման շրջանակում մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը և վերջինիս պաշտպան Արման Բայադյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ։ Միջնորդություն ներկայացնելուց հետո հանրային մեղադրողը ներկայացրեց մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը: Մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ մեղադրանքի էությունը պարզ է, մեղադրանքի հետ համաձայն է, բավարար ժամանակ է ունեցել պաշտպանի հետ խորհրդակցելու և առաջադրված մեղադրանքը քննարկելու համար, պաշտպանը պատասխանել է հետաքրքրող հարցերին, գիտակցում է, որ պարտավոր չէ համաձայնվել առաջադրված մեղադրանքին և ունի ընդհանուր կարգով գործի քննության իրավունք, կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, չի օգտագործում որևէ դեղորայքային միջոց, այլ նյութեր, առողջության հետ կապված խնդիրներ չունի, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում ապացույցներ չեն հետազոտվելու և դատավճիռ է կայացնելու մեղադրանքի հետ մեղադրյալի համաձայնության հիման վրա, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով: Պաշտպան Արման Բայադյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ պաշտպանյալի հետ մանրամասն և ամբողջությամբ քննարկել է մեղադրանքի էությունը, որի հետ նա համաձայն է, մեղադրյալը հասկանում և գիտակցում է մեղադրանքի կետերը և հանգամանքները, մեղադրյալը գիտակցված ընդունում է մեղադրանքը և կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, պարզաբանել է արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության էությունը, հետևանքները, բողոքարկման սահմանափակ լինելու հանգամանքը և այլ հարցեր։ Հանրային մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց։ Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները՝ բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։ 4. Լրացուցիչ դատալսումներում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները. - 2025 թվականի ապրիլի 21-ին արտատպված Նորայր Մելքումյանի դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ նա հանդիսանում է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, - 2025 թվականի ապրիլի 21-ին արտատպված ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանը. առկա է Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդյան պետական գրանցման մասին թիվ 7707 ակտը, - Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդի մասին պետական վկայականը, - համատիրության կառավարչի կողմից 21.04.2025թ. տրված տեղեկանքն առ այն, որ Նորայր Արմենի Մելքումյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Ազատության փողոցի 21-րդ շենքի բնակարան 8 հասցեում, նրա հետ միասին տվյալ հասցեում բնակվում են նաև մայրը՝ Ծաղայան Սիլվան, կինը՝ Մելքումյան Մարիամը, որդին՝ Մելքումյան Մոնթեն, - Նորայրի Մելքումյանի զինվորական գրքույկը, համաձայն որի՝ նա 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. մասնակցել է մարտական գործողություններին։ 5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները: 2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները: (...)» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝ պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:» Դատաքննության հատուկ կարգ՝ արագացված վարույթ կիրառելու, մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների հետազոտում չիրականացնելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինիս կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ապացուցված է վերջինիս կողմից նշված արարքը մեղավորությամբ կատարելը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ (…) 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, (…) 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)» Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայության փաստը, ինչն ապացուցված է Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդյան պետական գրանցման մասին թիվ 7707 ակտով։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը։ Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, հաշվի է առնում, որ վերջինս դատվածություն չունի՝ բնութագրվում է դրական, մեղքն ընդունել և զղջացել է, 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. մասնակցել է հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքների համար։ Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:» Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:» Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…)» Նույն օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կարճաժամկետ ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում անազատության մեջ պահելն է: 2. Կարճաժամկետ ազատազրկումը նշանակվում է նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած, ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձի նկատմամբ` 15 օրից 2 ամիս ժամկետով:» Դատարանը, հաշվի առնելով Նորայր Մելքումյանի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հայտնաբերված հրազենի և փամփուշտների տեսակը՝ 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեակտիվացված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտները, հասարակական վայրում այն լիցքավորված կրելու հանգամանքը՝ արձանագրում է, որ Նորայր Մելքումյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանով և բնույթով, և պատժի նպատակներին հնարավոր չէ հասնել անձնական ազատության սահմանափակման հետ չկապված պատժի կիրառմամբ, միևնույն ժամանակ՝ հաշվի առնելով կատարված արարքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող տվյալները՝ հանցանքն առաջին անգամ կատարելը, կատարածի համար զղջալը և մեղքն ընդունելը, 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին մասնակցելը, գտնում է, որ 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման պայմաններում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ Դատարանը պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:» Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով՝ Դատարանը գտնում է, որ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը պետք է հաշվակցել թիվ 70923924 քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 օրը և որպես վերջնական պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 ամիս 27 օր ժամկետով ։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, և սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում միայն այդ դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, կատարած հանցանքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, մասնավորապես՝ Նորայր Մելքումյանի կողմից հանրային վայրում լիցքավորված ատրճանակ կրելու հանգամանքը, ինչն ինքնին ավելի է բարձրացնում նշված հանցակազմի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Դատարանի գնահատմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և կլինի անհամաչափ մեղմ ներգործություն ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած հանցագործության նկատմամբ: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեատկիվածված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակի՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտների, տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2025թ. հունվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի «Զվարթոնց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 70901125 քրեական վարույթը՝ Նորայր Մելքումյանին քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձի կողմից վերոնշյալ ատրճանակը և փամփուշտները իրացնելու մասով, թիվ 70901125 քրեական վարույթի նախաքննությունը շարունակվում է, ուստի վերոնշյալ իրեղեն ապացույցները կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ թիվ 70901125 քրեական վարույթով էական հանգամանքների ապացուցման գործընթացի համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված իրեղեն ապացույցները դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ անհրաժեշտ է կցել թիվ 70901125 քրեական վարույթի նյութերին։ Անդրադառնալով Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված «բացակայելու արգելք» այլընտրանքային խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն փոփոխելու, վերացնելու հիմքեր չկան, ուստի Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, նկատի ունենալով արագացված վարույթ կիրառելու հանգամանքը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով՝ փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 59-րդ, 67-րդ, 69-րդ, 70-րդ, 74-րդ, 79-րդ, 84-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ և 464.4-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՎՃՌԵՑ 1. Նորայր Արմենի Մելքումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ 2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատժին հաշվակցել թիվ 70923924 քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 (երեք) օրը և որպես վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով։ 3. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ 4. Նորայր Արմենի Մելքումյանի պատժի կատարումը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վրա։ 5. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված իրեղեն ապացույցները դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո կցել թիվ 70901125 քրեական վարույթի նյութերին: 6. Սույն քրեական վարույթով մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում: 7. Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: 8. Դատավճիռը` բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 06-05-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 20-06-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր՝ «186» թերթ, 2-րդ հատոր՝ «113» թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-06-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 20-06-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր՝ «186» թերթ, 2-րդ հատոր՝ «113» թերթ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-71705/25 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/0308/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 19-06-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-06-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Բայադյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Նորայր Մելքումյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Որոշակի մասով բեկանել , փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 06.05.2025թ. դատավճիռը , կայացնել նոր դատական ակտ՝ մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և նշանակել փորձաշրջան : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 24-06-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 14.5 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 24-06-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տաթևիկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 30-06-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Կոլեգիալ կազմի դատավոր Վ․Ռշտունու աշխատանքային այլ ծանրաբեռնվածության պատճառով՝ դատական նիստը նշանակվել է 2025 թվականի հուլիսի 14-ին ժամը 17։20-ին։ Դատական նիստի վերաբերյալ դատավարության մասնակիցները տեղեկացվել են հեռախոսազանգի միջոցով։ |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 14-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:20 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 14-07-2025 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Նորայր |
| Ազգանուն | Մելքումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/0308/01/25 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ Նախագահող դատավոր՝ Դ.Արղամանյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի, Դատավորներ՝ Վ.Ռշտունու, Տ.Գրիգորյանի, քարտուղարությամբ՝ Ք.Բադալյանի, մասնակցությամբ՝ պաշտպան՝ Ա.Բայադյանի, մեղադրյալ՝ Ն.Մելքումյանի, «14» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 6-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի պաշտպան Արման Բայադյանի վերաքննիչ բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Նորայր Արմենի Մելքումյանը ձերբակալվել է: Նույն օրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 70923924 քրեական վարույթը: 2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել՝ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: 2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 6-ի դատաճռով վճռվել է։ «1. Նորայր Արմենի Մելքումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ 2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատժին հաշվակցել թիվ 70923924 քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 (երեք) օրը և որպես վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով։ 3. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ 4. Նորայր Արմենի Մելքումյանի պատժի կատարումը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վրա։ 5. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված իրեղեն ապացույցները դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո կցել թիվ 70901125 քրեական վարույթի նյութերին: 6. Սույն քրեական վարույթով մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում: 7. Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել»: 3. 2025 թվականի հունիսի 19-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի պաշտպան Արման Բայադյանի վերաքննիչ բողոքը: Թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 24-ին։ Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2025 թվականի հունիսի 25-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին: Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 4. 2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ «նա, չպարզված ժամանակահատվածից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ը` ժամը 20:00-ի սահմանները, խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի պահանջները, քննությամբ չպարզված անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել գործարանային արտադրության <<<IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության ատրճանակ(ներ)ի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավեր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված, 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված, կրակելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող ակոսափող ատրճանակ, ինչպես նաև «IZH-75», «ПCM» տեսակի ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված, կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ փամփուշտներ, որոնք հայտնաբերվել են 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ «Զվարթնոց» օդանավակայանի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկության ժամանակ՝ պայուսակի միջից»: 5. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռով արձանագրել է հետևյալը. «(...) Նախնական դատալսումների՝ 2025թ. ապրիլի 21-ի դատական նիստի ընթացքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի քննարկման շրջանակում մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը և վերջինիս պաշտպան Արման Բայադյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ։ Միջնորդություն ներկայացնելուց հետո հանրային մեղադրողը ներկայացրեց մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը: Մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ մեղադրանքի էությունը պարզ է, մեղադրանքի հետ համաձայն է, բավարար ժամանակ է ունեցել պաշտպանի հետ խորհրդակցելու և առաջադրված մեղադրանքը քննարկելու համար, պաշտպանը պատասխանել է հետաքրքրող հարցերին, գիտակցում է, որ պարտավոր չէ համաձայնվել առաջադրված մեղադրանքին և ունի ընդհանուր կարգով գործի քննության իրավունք, կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, չի օգտագործում որևէ դեղորայքային միջոց, այլ նյութեր, առողջության հետ կապված խնդիրներ չունի, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում ապացույցներ չեն հետազոտվելու և դատավճիռ է կայացնելու մեղադրանքի հետ մեղադրյալի համաձայնության հիման վրա, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով: Պաշտպան Արման Բայադյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ պաշտպանյալի հետ մանրամասն և ամբողջությամբ քննարկել է մեղադրանքի էությունը, որի հետ նա համաձայն է, մեղադրյալը հասկանում և գիտակցում է մեղադրանքի կետերը և հանգամանքները, մեղադրյալը գիտակցված ընդունում է մեղադրանքը և կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, պարզաբանել է արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության էությունը, հետևանքները, բողոքարկման սահմանափակ լինելու հանգամանքը և այլ հարցեր։ Հանրային մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց։ Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները՝ բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։ 4. Լրացուցիչ դատալսումներում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները. - 2025 թվականի ապրիլի 21-ին արտատպված Նորայր Մելքումյանի դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ նա հանդիսանում է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, - 2025 թվականի ապրիլի 21-ին արտատպված ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանը. առկա է Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդյան պետական գրանցման մասին թիվ 7707 ակտը, - Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդի մասին պետական վկայականը, - համատիրության կառավարչի կողմից 21.04.2025թ. տրված տեղեկանքն առ այն, որ Նորայր Արմենի Մելքումյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Ազատության փողոցի 21-րդ շենքի բնակարան 8 հասցեում, նրա հետ միասին տվյալ հասցեում բնակվում են նաև մայրը՝ Ծաղայան Սիլվան, կինը՝ Մելքումյան Մարիամը, որդին՝ Մելքումյան Մոնթեն, - Նորայրի Մելքումյանի զինվորական գրքույկը, համաձայն որի՝ նա 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. մասնակցել է մարտական գործողություններին։ 5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը. (...) Դատաքննության հատուկ կարգ՝ արագացված վարույթ կիրառելու, մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների հետազոտում չիրականացնելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինիս կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ապացուցված է վերջինիս կողմից նշված արարքը մեղավորությամբ կատարելը։ (...) Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայության փաստը, ինչն ապացուցված է Մոնթե Նորայրի Մելքումյանի (ծնված՝ 15.03.2025թ.) ծննդյան պետական գրանցման մասին թիվ 7707 ակտով։ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը։ Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, հաշվի է առնում, որ վերջինս դատվածություն չունի՝ բնութագրվում է դրական, մեղքն ընդունել և զղջացել է, 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. մասնակցել է հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքների համար։ Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. (...) Դատարանը, հաշվի առնելով Նորայր Մելքումյանի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հայտնաբերված հրազենի և փամփուշտների տեսակը՝ 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեակտիվացված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտները, հասարակական վայրում այն լիցքավորված կրելու հանգամանքը՝ արձանագրում է, որ Նորայր Մելքումյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանով և բնույթով, և պատժի նպատակներին հնարավոր չէ հասնել անձնական ազատության սահմանափակման հետ չկապված պատժի կիրառմամբ, միևնույն ժամանակ՝ հաշվի առնելով կատարված արարքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող տվյալները՝ հանցանքն առաջին անգամ կատարելը, կատարածի համար զղջալը և մեղքն ընդունելը, 27.09.2020թ.-10.11.2020թ. հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին մասնակցելը, գտնում է, որ 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման պայմաններում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ Դատարանը պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 ամիս ժամկետով։ (...) Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով՝ Դատարանը գտնում է, որ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը պետք է հաշվակցել թիվ 70923924 քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 օրը և որպես վերջնական պատիժ է նշանակում կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 ամիս 27 օր ժամկետով ։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, և սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում միայն այդ դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, կատարած հանցանքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, մասնավորապես՝ Նորայր Մելքումյանի կողմից հանրային վայրում լիցքավորված ատրճանակ կրելու հանգամանքը, ինչն ինքնին ավելի է բարձրացնում նշված հանցակազմի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Դատարանի գնահատմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և կլինի անհամաչափ մեղմ ներգործություն ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած հանցագործության նկատմամբ: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1 (մեկ) հատ գործարանային արտադրության «IZH-75» կոնստրուկցիա ունեցող տարբեր նշանակության՝ ծառայողական, գազային, տրավմատիկ, դեատկիվածված կամ այլ ատրճանակի դետալների օգտագործմամբ և ինքնաշեն եղանակով ակոսավոր փող տեղադրելու միջոցով պատրաստված ակոսափող ատրճանակի՝ հարմարեցված 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, և «IZH-75» «ПСМ» տեսակի ակոսափող ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 5,45մմ (5,45x18) տրամաչափի փամփուշտների, տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 2025թ. հունվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի «Զվարթոնց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 70901125 քրեական վարույթը՝ Նորայր Մելքումյանին քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձի կողմից վերոնշյալ ատրճանակը և փամփուշտները իրացնելու մասով, թիվ 70901125 քրեական վարույթի նախաքննությունը շարունակվում է, ուստի վերոնշյալ իրեղեն ապացույցները կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ թիվ 70901125 քրեական վարույթով էական հանգամանքների ապացուցման գործընթացի համար։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված իրեղեն ապացույցները դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ անհրաժեշտ է կցել թիվ 70901125 քրեական վարույթի նյութերին։ Անդրադառնալով Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված «բացակայելու արգելք» այլընտրանքային խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն փոփոխելու, վերացնելու հիմքեր չկան, ուստի Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, նկատի ունենալով արագացված վարույթ կիրառելու հանգամանքը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով՝ փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։ (...)»։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. 6. Մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի պաշտպան Արման Բայադյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ սույն բողոքը բերելու համար հիմք է՝ նշանակված պատժի անարդարացիությունը, որն ազդել է դատական ակտի իրավաչափության վրա: Բողոքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի առջև բարձրացվել է հետևյալ իրավական հարցը. Դատաքննության ընթացքում հաստատված մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և անձը բնութագրող փաստական տվյալները բավարա՞ր են արդյոք մեղադրյալ Նորայր Մելքոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար: Բողոքաբերը նշել է, որ տվյալ դեպքում, մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանը ոտնձգել է հասարակության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, այն է՝ ապօրինի կերպով պահել է հրազեն հանդիսացող ատրճանակ և ռազմամթերք հանդիսացող 7 փամփուշտներ, այո, գործել է ուղղակի դիտավորությամբ: Սակայն հիշյալ հանգամանքները բավարար չեն մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ ռեալ պատիժ նշանակելու համար: Մասնավորապես. Նորայր Մելքումյանը չի գործադրել իր մոտ հայտնաբերված հրազենը, այն եղել է մեկ միավոր, հաստատվել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված ծանրացնող որևէ հանգամանք առկա չէ, հակառակը, առկա է մեղմացնող հանգամանք, այն է՝ վերջինս իր խնամքին ունի մեկ մանկահասակ երեխա: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի անձը բնութագրող հանգամանքներին, ապա դրանք բազմաթիվ են և բացառապես դրական, այն է՝ - վերջինը նախկինում դատապարտված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, չունի՝ նույնիսկ մարված դատվածություն, - ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարած արարքի համար, - կատարել է միջին ծանրության առերևույթ հանցանք, - միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ, - բնութագրվում է դրական, - երիտասարդ է, ամուսնացած է, ունի մեկ մանկահասակ երեխա, - իր խնամքին են գտնվում՝ կինը, մայրը և մանկահասակ երեխան, - ունի մշտական բնակության վայր, - ունի կայուն աշխատանք և հանդիսանում է ընտանիքի միակ աշխատողը: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ տվյալ պարագայում, պաշտպանական կողմի խորին համոզմամբ, հիշատակված փաստական հանգամանքները բավարար են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ պատժի նպատակներին հասնել նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով: Բողոքաբերը փաստել է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սևակ Ծառուկյանի գործով թիվ ԿԴ/0099/01/21 որոշմամբ բեկանելով ստորադաս դատարանների՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դատավճիռը և որոշումը, Սևակ Ծառուկյանի նկատմամբ նշանակել է որոշակի ժամկետով ազատազրկում: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ՝ Երվանդ Պետրոսյանի գործով թիվ ԵԴ/1946/01/21 որոշմամբ կրկին բեկանելով ստորադաս դատարանների՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դատավճիռը և որոշումը, նրա նկատմամբ նշանակել է որոշակի ժամկետով ազատազրկում: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ այդպիսի որոշումները բազմազան են, սակայն դրանցում արձանագրված փաստական հանգամանքներն էականորեն տարբերվում են տվյալ գործով ձեռք բերված փաստական հանգամանքներից: Մասնավորապես. Թիվ ԿԴ/0099/01/21 քրեական գործով կայացված դատավճռով հաստատվել է, որ ի թիվս արձանագրված մեղմացնող հանգամանքների, Սևակ Ծառուկյանը ոչ միայն ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և պահել հրազեն հանդիսացվող ատրճանակ, այլ այն գործադրել է՝ բազմաթիվ կրակոցներ արձակելով միջնակարգ դպրոցի ուղղությամբ: Թիվ ԵԴ/1946/01/21 քրեական գործով հաստատվել է, որ ի թիվս արձանագրված մեղմացնող հանգամանքների, Երվանդ Պետրոսյանը ոչ միայն ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և պահել հրազեն հանդիսացող ատրճանակ, այլ միաժամանակ տարբեր վայրերում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և պահել մեծ քանակության ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ: Այսինքն, հաշվի առնելով վերոգրյալը, կարելի է միանշանակ արձանագրել, որ Նորայր Մելքումյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթն այն աստիճանի չեն, որպեսզի հիշատկված մեղմացնող հանգամանքների և անձը բնութագրող տվյալների առկայության պայմաններում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը դիտարկվի անթույլատրելի: Վերը նշվածի լույսի ներքո, Բողոքաբերն անդրադարձել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ «(...) մասնավորապես՝ Նորայր Մելքումյանի կողմից հանրային վայրում լիցքավորված ատրճանակ կրելու հանգամանքը (...)» ձևակերպմանը, որը քիչ թե շատ կարող է բարձրացնել կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը: Այսպես, օբյեկտիվ իրականության մեջ, ինչպես նաև գրականության մեջ լիցքավորված հրազեն ասելով միանշանակ պետք է հասկանալ, որ փամփուշտը գտնվում է փողում, հետևաբար՝ այն պատրաստ է ցանկացած պահի կրակ արձակելու: Այնինչ, քրեական գործով հաստատվել է, որ Նորայր Մելքումյանի մոտ հայտնաբերվել է մեկ միավոր հրազեն հանդիսացող ատրճանակ, որի պահետատուփի մեջ եղել է ռազմամթերք հանդիսացվող թվով 7 հատ փամփուշտներ, ինչը նշանակում է, որ այն լիցքավորված չի եղել, և ատրճանակը գործարկելու՝ կրակելու համար, նախ անհրաժեշտ է ատրճանակն ապահովիչից հանել, փակաղակը ետ տանելու միջոցով այն լիցքավորել, արդյունքում՝ փամփուշտը կհայտնվի փողում, և ատրճանակը նոր միայն պատրաստ կլինի կրակելու համար: Բողոքաբերը նշել է, որ պաշտպանական կողմը շատ է կարևորում նշված հանգամանքը, քանի որ արարքի վտանգավորության տեսանկյունից կարևոր է ատրճանակը լիցքավորված լինելու կամ չլինելու հանգամանքը: Բողոքաբերը նաև փաստել է, որ Նորայր Մելքումյանի ընտանիքը բաղկացած է նաև կնոջից, մանկահասակ երեխայից և մորից: Ընտանիքի միակ աշխատողը հանիսանում է վերջինը, հետևաբար՝ հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ընտանիքը, երեխայի խնամքը և բարօրությունը համարվում են բարձրագույն արժեք, ուստի վերը հիշատակված փաստական հանգամանքների կիրառմամբ արդարացված կլինի, որպեսզի Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի: Բողոքաբերը նշել է, որ սույն բողոքում նշված հիմնավորումներով Առաջին ատյանի դատարանը Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ պատժի կրման հարցը լուծելիս պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել պատիժը մեղմացնող, հանցագործության վտանգավորությունը և անձը բնութագրող հանգամանքները, արդյունքում՝ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակվել է ոչ համաչափ պատիժ, կարճաժամկետ ազարկում՝ երկու ամիս ժամկետով: Այդ խախտումը բողոքարկվող դատավճիռը բեկանելու հիմք է: 7. Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է որոշակի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 06-ի դատավճիռը, փոփոխել այն, կայացնել նոր դատական ակտ, այն է` մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ նշանակաված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և նշանակել փորձաշրջան: Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. 8. Վերաքննիչ դատարանին հասցեագրված դիմումով դատախազ Ա.Մարտոյանը չի առարկել դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ: Միևնույն ժամանակ վերջինս խնդրել է մերժել ներկայացված վերաքննիչ բողոքը: Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Ա.Բայադյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել: Մեղադրյալ Ն.Մելքումյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով Բողոքաբերի հիմնավորումները՝ վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: 10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահակ ան գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...)»: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (տե՛ս թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 գործերով որոշումները և այլն)։ Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև ընդգծել է, որ. «[Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը] հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը»: Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։ Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։ 11. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի կողմից պատիժը ռեալ կրելու անհրաժեշտության բացակայության վերաբերյալ Բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը, համակողմանիորեն ուսումնասիրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (դատվածություն չունի, բնութագրվում է դրական, մեղքն ընդունել և զղջացել է, մասնակցել է հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին), հանցագործությունից հետո դրսևորած հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները (խնամքին՝ անչափահաս երեխայի առկայությունը) և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ ազատությունից զրկելու ձևով կիրառման ենթակա քրեաիրավական ներգործության միջոցներն անմիջականորեն չպետք է ներգործեն վերջինիս նկատմամբ, քանի որ Վերաքննիչ դատարանի մոտ առկա է վստահություն և համոզվածություն առ այն, որ նշանակված պատժատեսակի կիրառման արդյունքում ակնկալվող պատժի նպատակների իրագործումը հնարավոր է նաև առանց նշանակված պատժատեսակը փաստացի կրելու։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է պատշաճ իրավական վերլուծության ենթարկել հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ: Մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը թեև ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել գործարանային արտադրության կրակելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող ակոսափող ատրճանակ, ինչպես նաև «IZH-75», «ПCM» տեսակի ատրճանակներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից կրակվելու համար նախատեսված, կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ փամփուշտներ, որոնք հայտնաբերվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի համապատասխան բաժնում կատարված՝ մեղադրյալի անձնական խուզարկության ժամանակ, այնուամենայնիվ, մեղադրյալի՝ հայրենիքի համար մղվող ինքնապաշտպանական մարտերին մասնակցած լինելու և խնդրո առարկա զենքը և փամփուշտները պայուսակի մեջ պահելու (այսինքն՝ մեղադրյալի կողմից այն տվյալ իրավիճակում առավել նվազ վտանգավոր եղանակով պահելու) հանգամանքները էականորեն նվազեցնում են հանցավորի անձի վտանգավորության աստիճանը: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատամամբ, էական հանգամանք է հանդիսանում մեղադրյալի դրսևորած հետահանցավոր վարքագիծը՝ մասնավորապես ըստ ներկայացված տեղեկանքի վերջինս 2025 թվականի հունիսի 12-ից աշխատում է որպես վարորդ: Այսինքն՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթը կարող է հաղթահարված համարվել նաև ազատությունից զրկելու ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ՝ վերը նշված հանգամանքների ամբողջական վերլուծությունը բավարար հիմք է տալիս հետևություն անելու մեղադրյալ Նորայր Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կիրառելու աննպատակահարմարության և առանց այդ պատիժը նրա կողմից ռեալ (իրական) կրելու սույն գործով պատժի նպատակների իրացվելիության ապահովմանը հասնելու հնարավորության մասին: Ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 6-ի դատավճիռը պատժի մասով պետք է փոփոխել, մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը՝ պայմանակնորեն չկիրառել՝ սահմանելով 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան՝ վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը վերապահելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը: Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանին պետք է պարտավորեցնել՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին: Դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով ՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի պաշտպան Արման Բայադյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0308/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 6-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել: Մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանակնորեն չկիրառել՝ սահմանելով 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան՝ վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը վերապահելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը: Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանին պարտավորեցնել՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 14-07-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 15-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 186, 113, 83 |
| Գործին կից նյութեր | 1-ին կատորի կից՝ մեկ փակ ծրար: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 15-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 186, 113, 83 |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին կատորի կից՝ մեկ փակ ծրար: |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 87129/25 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/0308/01/25
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 29-09-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Վարդապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Նորայր |
| Ազգանուն | Մելքումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 14-07-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 20-10-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 3 հատորից․ /186, 113, 83, կից մեկ փակ ծրար/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 20-10-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 20-01-2026 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 23-01-2026 |
Բողոքի քննության կարգը
| Ամսաթիվ | 20-01-2026 |
|---|---|
| Կայացվել է որոշում | Բողոքը գրավոր ընթացակարգով քննելու վերաբերյալ |
| Որոշում | ԵԴ1/0308/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 20 հունվարի 2026 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 14-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա․Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, պարզեց, որ այն համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջներին և պետք է ընդունել վարույթ: Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վճռաբեկ բողոքի քննությունը պետք է իրականացնել գրավոր ընթացակարգով: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ, 381-րդ, 382-րդ և 383-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Նորայր Արմենի Մելքումյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 14-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա․Վարդապետյանի բողոքն ընդունել Վճռաբեկ դատարանի վարույթ և բողոքի քննությունն իրականացնել գրավոր ընթացակարգով։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |