ԵԴ1/0311/01/25
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, (այսուհետ՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Է․ԱԲԵԼՅԱՆԻ
Ա․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
Վ․ՎԱՐԺԱՊԵՏՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂՆԵՐ Ն․ՄՀԵՐՅԱՆԻ
Ն․ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ

ՏՈՒԺՈՂՆԵՐ Տ․ՄԱԼԽԱՍՅԱՆԻ և
Ռ․ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ

ՊԱՇՏՊԱՆ Ա․ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ս․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

2026 թվականի փետրվարի 5-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սուսաննա Արշակի Թադևոսյանի՝ (ծնվել է 1977 թվականի օգոստոսի 21-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի է, ստացել է բարձրագույն կրթություն, չի աշխատում, նախկինում դատապարտվել է, խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխա և տարեց մայր, բնակվում է Երևան քաղաքի Նորք-Մարաշ 15-րդ փողոցի 28-րդ տանը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով՝ 2 դրվագով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հունվարի 15-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 13-0040-24 քրեական վարույթը:
Նախաքննությունն իրականացրած մարմնի` 2024 թվականի հունվարի 20-ի և 2024 թվականի մարտի 2-ի որոշումերով Տիգրան Մալխասյանը և Ռազմիկ Ստեփանյանը ճանաչվել են տուժող:
2024 թվականի սեպտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգքրի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 13110124 քրեական վարույթը:
Նախաքննությունն իրականացրած մարմնի՝ նույն օրվա որոշմամբ թիվ 13110124 քրեական վարույթը միացվել է 13-0040-24 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 13-0040-24 համարի ներքո:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ն.Մհերյանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Սուսաննա Արշակի Թադևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով՝ 2 դրվագով, հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, նա որ խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով կատարել է Տիգրան Գևորգի Մալխասյանին պատկանող խոշոր չափերով գույքի հափշտակություն
Այսպես․
Սուսաննա Արշակի Թադևոսյանը, տեղեկանալով Տիգրան Մալխասյանի՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ մեկնելու ցանկության մասին, 2023 թվականի աշնանը հանդիպել է վերջինիս հետ, նրա մոտ վստահություն ձևավորելու նպատակով խաբեությամբ հայտնել է, թե իբրև երկար ժամանակ զբաղվում է ԱՄՆ մարդ ուղարկելով, հայտնել, որ իրեն նշված գործընթացն իրականացնելու ընթացքում օգնում են հեղինակավոր անձինք, տվել կեղծ խոստում գումարի դիմաց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ մուտքի վիզա ստանալու գործընթացը երաշխավորված դրական արդյունքով կազմակերպելու վերաբերյալ, որից հետո հասկանալով, որ Տիգրան Մալխասյանը մոլորության մեջ է, ի սկզբանե նպատակ չունենալով կատարել պայմանավորվածությունը՝ իր նկատմամբ ձևավորված վստահությունը վերջինիս մոտ ավելի ամրապնդելու համար, հայտնել, որ վիզա ստանալու հարցում որևէ խնդիրներ չի կարող առաջանալ, հայտնել է, որ վերջինիս համար նշված գործընթացը կիրականացի անհամեմատ մատչելի գնով, որից հետո արդեն իսկ իր և Տիգրան Մալխասյանի միջև ձևավորված միջանձնային հարաբերություններն օգտագործելով՝ ապագայում իր կղմից կատարվելիք գործողությունների վերաբերյալ վերջինիս մոլորության մեջ է գցել՝ ասելով, որ անհրաժեշտ է դեսպանատանը հանդիպման օր ամրագրել, ապա փաստաթղթերը ձևակերպել, թարգմանություններ կատարել, նոտարական վավերացնումներ անել, որից հետո 2023 թվականին՝ հոկտեմբերի 10-ին, Սուսաննա Թադևոսյանը Տիգրան Մալխասյանից Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցում գտնվող <<ՍԱՍ>> սուպերմարկետի մոտ առձեռն ստացել է 1.935.750 ՀՀ դրամին համարժեք 5.000 ԱՄՆ դոլար, որից հետո <<Ի դրամ>> վճարային համակարգի միջոցով Տիգրան Մալխասյանից ստացել է ևս 220.000 ՀՀ դրամ գումար, որը հափշտակել է Տիգրան Գևորգի Մալխասյանին պատճառելով խոշոր չափերի՝ 2.155.750 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
Բացի այդ, Սուսաննա Արշակի Թադևոսյանը խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով կատարել է Ռազմիկ Եղիշի Ստեփանյանին պատկանող խոշոր չափերով գույքի հափշտակություն
Այսպես.
Սուսաննա Արշակի Թադևոսյանը, տեղեկանալով Ռազմիկ Ստեփանյանի կողմից Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ մեկնելու ցանկության մասին, 2023 թվականի հոկտեմբեր ամսին ծանոթացել է վերջինիս հետ, նրա մոտ վստահություն ձևավորելու նպատակով խաբեությամբ հայտնել է, թե իբրև երկար ժամանակ զբաղվում է ԱՄՆ մարդ ուղարկելով, հայտնել, որ իրեն նշված գործընթացը իրականացնելու ընթացքում օգնում են հեղինակավոր անձինք, տվել կեղծ խոստում գումարի դիմաց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ մուտքի վիզա ստանալու գործընթացը երաշխավորված դրական արդյունքով կազմակերպելու վերաբերյալ, որից հետո հասկանալով, որ Ռազմիկ Ստեփանյանի մոլորության մեջ է, ի սկզբանե նպատակ չունենալով կատարել պայմանավորվածությունը՝ իր նկատմամբ ձևավորված վստահությունը վերջինիս մոտ ավելի ամրապնդելու համար, հայտնել, որ վիզա ստանալու հարցում որևէ խնդիրներ չի կարող առաջանալ, որից հետո արդեն իսկ իր և Ռազմիկ Ստեփանյանի միջև ձևավորված միջանձնային հարաբերություններն օգտագործելով՝ ապագայում իր կղմից կատարվելիք գործողությունների վերաբերյալ վերջինիս մոլորության մեջ է գցել՝ ասելով, որ անհրաժեշտ է դեսպանատանը հանդիպման օր ամրագրել, ապա փաստաթղթերը ձևակերպել, թարգմանություններ կատարել, նոտարական վավերացնումներ անել, խաբեությամբ հայտնել, որ վերջինիս անվամբ արդեն իսկ տոմսեր է գնել, որից հետո՝ 2023 թվականին հոկտեմբերի էին Արսանանա Թադևոսյանը Ռազմիկ Ստեփանյանից առձեռն ստացել է 1.206.630 համարժեք 3.000 ԱՄՆ դոլար, որից հետո ևս <<Ի դրամ>> վճարային համակարգի մեծացում ստացել է 240.000 ՀՀ դրամ գումար՝ Ռազմիկ Եղիշի Ստեփանյանին պատճառելով խոշոր չափերի՝ 1.466.630 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի` 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունվարի 20-ին թիվ 13-0040-24 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է ԵԴ1/0311/01/25 համարը, և գործը մակագրվել է դատավոր Ա. Կարապետյանին: Քրեական գործը դատավորին է հանձնվել 2025 թվականի հունվարի 21-ին, և 2025 թվականի հունվարի 22-ին վերջինիս կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 4-ի որոշմամբ Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելը թողնվել է անփոփոխ։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի որոշմամբ Սուսաննա Թադևոսյանը ճանաչվել է գույքային պատասխանող, ինչպես նաև արգելանք է կիրառվել նրան պատկանող անշարժ և շարժական գույքերի ու դրամական միջոցների նկատմամբ։

2. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Սուսաննա Թադևոսյանը և պաշտպան Անյուտա Մկրտչյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Սուսաննա Թադևոսյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնել է, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ:
Հանրային մեղադրող Ն․Աբրահամյանը չի առարկել արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ։
Տուժողները, պատշաճ ծանուցված լինելով դատական նիստի օրվա և ժամի վերաբերյալ (խոսքն այն նիստի մասին է, որի ընթացքում քննարկվել է արարգացված վարույթ կիրառելու հարցը), դատական նիստին չեն ներկայացել։ Կողմերը չեն առարկել տուժողների բացակայությամբ դատական նիստն անցկացնելու դեմ։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով՝ որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Անդրադառնալով մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակման և ըստ այդմ՝ վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
Սուսաննա Թադևոսյանին վերագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքի կատարում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը պատասխանատվություն է նախատեսում խոշոր չափերով խարդախության՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակություն կատարելու համար:
Որպես նկարագրված արարքի համար պատիժ՝ նախատեսված է տուգանքը` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակումը՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ ազատազրկումը` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Սուսաննա Թադևոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով՝ 2 դրվագով, նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Սուսաննա Թադևոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում․
- առաջադրված մեղադրանքն ընդունելը, կատարած արարքի համար զղջալը և
- խնամքին երկու անչափահաս երեխաների՝ 2015 թվականի հունիսի 5-ին ծնված Նարեկ Արթուրի Թադևոսյանի ու 2017 թվականի ապրիլի 10-ին ծնված Սամվել Գևորգի Խաչատրյանի, ինչպես նաև տարեց մոր՝ 1941 թվականի մայիսի 2-ին ծնված Անկին Կարապետի Ազարյանի գտնվելը։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սուսաննա Թադևոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Սուսաննա Թադևոսյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում այն, որ վերջինս 48 տարեկան է և չի աշխատում։
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Սուսաննա Թադևոսյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքների համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
(…)
1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
(…)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
(․․․)
4․ Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
(․․․)
8․ Սույն հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերով պատժի նշանակման դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները կիրառելի են: Սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված ռեցիդիվի պայմաններում արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված կանոնները կիրառվում են սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պատժի նշանակման կանոնները կիրառելուց հետո:
(․․․)
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն>>։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)>>:
Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)>>:
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի՝ Սուսաննա Թադևոսյանին վերագրվում է դիտավորությամբ կատարված միջին ծանրության հանցագործություն:
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու միջոցով:
Մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 1․1 մասի կիրառմամբ (գնահատման է արժանացվում այն հանգամանքը, որ առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ՝ Սուսաննա Թադևոսյանը վերագրվող արարքները կատարել է՝ ունենալով դատվածություն դիտավորյալ հանցանք կատարելու համար) Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ յուրաքանչյուր դրվագով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)>>:
Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
(…)
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
(․․․)>>։
Օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
(․․․)>>։
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ թիվ ԵԴ/0935/01/21 գործով 2023 թվականի ապրիլի 21-ին կայացված դատավճռով Սուսաննա Թադևոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 4 /չորս/ տարի ժամկետով։ Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 3 /երեք/ տարի ժամկետով։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2023 թվականի մայիսի 25-ին։ Դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0198/13/24 գործով 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին կայացրած որոշմամբ Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգվել է 1 /մեկ/ տարի ժամանակով։
Վերոգրյալի հիման վրա և նկատի ունենալով, որ Սուսաննա Թադևոսյանը սույն դատավճռով հաստատված արարքները կատարել է 2023 թվականի հոկտեմբերի 10-ին և հոկտեմբերի 15-ին, այսինքն՝ թիվ ԵԴ/0935/01/21 գործով կայացված դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ պատժի կրման ընթացքում, Դատարանը եզրահանգում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի կիրառմամբ թիվ ԵԴ/0935/01/21 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 21-ի դատավճռով Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պետք է վերացնել:
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ 1-ին դրվագով նշանակված պատժին՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը, պետք է մասնակի գումարել 2-րդ դրվագով նշանակված պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ պետք է մասնակի գումարել թիվ ԵԴ/0935/01/21 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկումից, 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումը և Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով։
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի (մեղադրյալի) ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Սամսոն Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննսիյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15)։
Թեև հիշյալ դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն նկատի ունենալով, որ գործող քրեական օրենսգրքի ընդունմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտն ըստ էության մնացել է նույնը՝ Դատարանը գտնում է, որ Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումներով արտահայտված դիրքորոշումները կիրառելի են սույն դեպքում ևս մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը քննարկելիս:
Սույն դեպքում նախ և առաջ Դատարանն արձանագրում է, որ որևէ օրենսդրական արգելք առկա չէ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու դեպքում կրկին պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու տեսանկյունից։ Մյուս կողմից, թեև Սուսաննա Թադևոսյանն ամբողջությամբ չի փոխհատուցել տուժողներին պատճառված գույքային վնասը (փոխհատուցվել է վնասի մի մասը) և առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ՝ սակայն առկա են նաև Սուսաննա Թադևոսյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ, ինչի համատեքստում հատուկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ Սուսաննա Թադևոսյանը խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխա և տարեց մայր։ Ընդ որում՝ Սուսաննա Թադևոսյանը դատական նիստերի ընթացքում պատրաստակամություն է հայտնել տուժողներին պատճառված գույքային վնասն ամբողջությամբ փոխհատուցելու։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր կլինի հասնել Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով։
Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է Սուսաննա Թադևոսյանի վրա դնել լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն, ինչպես նաև Սուսաննա Թադևոսյանին պարտավորեցնել 2 (երկու) տարվա ընթացքում փոխհատուցել տուժող Ռազմիկ Ստեփանյանին պատճառված և չվերականգնված՝ 1.086.000 (մեկ միլիոն ութսունվեց հազար) ՀՀ դրամ գույքային վնասը և տուժող Տիգրան Մալխասյանին պատճառված ու չվերականգնված՝ 2.035.750 (երկու միլիոն երեսունհինգ հազար յոթ հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ գույքային վնասը:
Թիվ ԵԴ/0935/01/21 գործով տուժող Հռիփսիմե Սարգսյանին պատճառված վնասը վերականգնելու վերաբերյալ թիվ ԵԴ/0935/01/21 դատավճռով սահմանված պարտականությունը Սուսաննա Թադևոսյանի կողմից կատարած չլինելու դեպքում այն համարել չդադարած։
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ բոլոր դեպքերում, երբ տուժողներին պատճառված վնասը փաստացի հատուցվի, անկախ նրանից՝ մեղադրյալի, թե այլ անձի կողմից, ինքնակամ, թե հարկադիր կարգով, դատարանի կողմից սահմանած պարտականությունը պետք է համարել վերացված:
Անդրադառնալով քրեական գործով ներկայացված գույքային հայցերին՝ Դատարանը գտնում է, որ տուժող Ռազմիկ Ստեփանյանի ներկայացրած գույքային հայցը պետք է բավարարել և Սուսաննա Թադևոսյանից հոգուտ տուժողի՝ բռնագանձել 1.086.000 (մեկ միլիոն ութսունվեց հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Տուժող Տիգրան Մալխասյանի ներկայացրած գույքային հայցը պետք է բավարարել և Սուսաննա Թադևոսյանից հոգուտ տուժողի՝ բռնագանձել 2.035.750 (երկու միլիոն երեսունհինգ հազար յոթ հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Սուսաննա Թադևոսյանի կողմից ներկայացված <<Իդրամ>> վճարային հավելվածի գործարքների պատմության քաղվածքի, Ռազմիկ Ստեփանյանի և Տիգրան Մալխասյանի կողմից ներկայացված հաղորդագրությունների և փոխանցումների, Տիգրան Մալխասյանի կողմից ներկայացված 220․000 (երկու հարյուր քսան հազար) ՀՀ դրամ գումարի գործարքն արտացոլող անդորրագրի պատճենները, Սուսաննա Թադևոսյանի կողմից գրված 2 պարտավորագրերը, ինչպես նաև քննության ընթացքում ստացված վերծանումներով բեռնված լազերային սկավառակը և Սուսաննա Թադևոսյանի բանկային գաղտնիք կազմող տեղեկատվությունը պարունակող լազերային սկավառակը պետք է պահել քրեական գործում:
Ինչ վերաբերում է Սուսաննա Թադևոսյանի գույքի նկատմամբ կիրառված արգելադրմանը, ապա այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև տուժողներին պատճառված վնասի վերականգնումը։
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464․4 և 464․5 հոդվածներով` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սուսաննա Արշակի Թադևոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով՝ 2 դրվագով, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 1․1 մասի կիրառմամբ նրա նկատմամբ յուրաքանչյուր դրվագով պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի կիրառմամբ թիվ ԵԴ/0935/01/21 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 21-ի դատավճռով Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ 1-ին դրվագով նշանակված պատժին՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը, մասնակի գումարել 2-րդ դրվագով նշանակված պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ մասնակի գումարել թիվ ԵԴ/0935/01/21 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկումից, 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումը և Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանի ընթացքում Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն, ինչպես նաև Սուսաննա Թադևոսյանին պարտավորեցնել 2 (երկու) տարվա ընթացքում փոխհատուցել տուժող Ռազմիկ Ստեփանյանին պատճառված և չվերականգնված՝ 1.086.000 (մեկ միլիոն ութսունվեց հազար) ՀՀ դրամ գույքային վնասը և տուժող Տիգրան Մալխասյանին պատճառված ու չվերականգնված՝ 2.035.750 (երկու միլիոն երեսունհինգ հազար յոթ հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ գույքային վնասը:
Թիվ ԵԴ/0935/01/21 գործով տուժող Հռիփսիմե Սարգսյանին պատճառված վնասը վերականգնելու վերաբերյալ թիվ ԵԴ/0935/01/21 դատավճռով սահմանված պարտականությունը Սուսաննա Թադևոսյանի կողմից կատարած չլինելու դեպքում այն համարել չդադարած։
Տուժող Ռազմիկ Ստեփանյանի ներկայացրած գույքային հայցը բավարարել և Սուսաննա Թադևոսյանից հոգուտ տուժողի՝ բռնագանձել 1.086.000 (մեկ միլիոն ութսունվեց հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Տուժող Տիգրան Մալխասյանի ներկայացրած գույքային հայցը բավարարել և Սուսաննա Թադևոսյանից հոգուտ տուժողի՝ բռնագանձել 2.035.750 (երկու միլիոն երեսունհինգ հազար յոթ հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Պատճառված վնասը կամովին հատուցելու կամ հարկադիր բռնագանձելու դեպքում Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ սույն դատական ակտով սահմանված՝ տուժողներին պատճառված վնասը փոխհատուցելու պարտականությունը համարել վերացված:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Սուսաննա Թադևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Սուսաննա Թադևոսյանի կողմից ներկայացված <<Իդրամ>> վճարային հավելվածի գործարքների պատմության քաղվածքի, Ռազմիկ Ստեփանյանի և Տիգրան Մալխասյանի կողմից ներկայացված հաղորդագրությունների և փոխանցումների, Տիգրան Մալխասյանի կողմից ներկայացված 220․000 (երկու հարյուր քսան հազար) ՀՀ դրամ գումարի գործարքն արտացոլող անդորրագրի պատճենները, Սուսաննա Թադևոսյանի կողմից գրված 2 պարտավորագրերը, ինչպես նաև քննության ընթացքում ստացված վերծանումներով բեռնված լազերային սկավառակը և Սուսաննա Թադևոսյանի բանկային գաղտնիք կազմող տեղեկատվությունը պարունակող լազերային սկավառակը պահել քրեական գործում:
Սուսաննա Թադևոսյանի գույքի նկատմամբ կիրառված արգելադրումը թողնել անփոփոխ՝ մինչև տուժողներին պատճառված վնասի վերականգնումը։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ