ԵԴ1/0289/01/25





ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),


Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Ն․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
Ջ.ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Հ.ԱՎԵՏՅԱՆԻ
պաշտպան Դ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆԻ
մեղադրյալ Յ.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
տուժող Ք.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ
տուժողի օրինական ներկայացուցիչ Մ.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ
տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ Ռ.ԲԱԼՈՅԱՆԻ


2025 թվականի հուլիսի 3-ին ք. Երևանում


դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝


Յուրի Մանվելի Սարգսյանի` ծնված 2002 թվականի հուլիսի 22-ին, ք.Երևան, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատապարտված, միջնակարգ կրթությամբ, ֆիզիկապես վատառողջ, աշխատել է որպես վարորդ, հաշվառված՝ Երևան քաղաքի Մյասնիկյան պողոտայի թիվ 14/10 տանը, բնակվող՝ Երևան քաղաքի Ա.Գուլակյան փողոցի 14 ա շենքի, 57 բնակարան հասցեում, մեղադրանք է առաջադրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,


ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հուլիսի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60281824 քրեական վարույթը:
Նույն օրը Յուրի Մանվելի Սարգսյանը, Քնարիկ Խաչատուրի Միքայելյանը, Մերի Մհերի Միքայելյանը և Արմեն Մհերի Միքայելյանը ճանաչվել են որպես տուժողներ։
2024 թվականի օգոստոսի 19-ին Ռուբեն Բալոյանը և Զարուհի Վարդանյանը ճանաչվել են որպես տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ։
2025 թվականի հունվարի 9-ին Յուրի Մանվելի Սարգսյանի՝ տուժողի դատավարական կարգավիճակը դադարեցվել է։
2025 թվականի հունվարի 10-ին Յուրի Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նույն օրը վերջինիս մեղադրանք է ներկայացվել, այն բանի համար, որ «(…) նա՝ 2024թ. հուլիսի 27-ին, ժամը՝ 17:30-ի սահմաններում, իրեն վստահված «Ֆիատ» մակնիշի 748 CX 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայով՝ ԱՄՆ դեսպանատան կողմից դեպի Սեբաստիա փողոցի ուղղությամբ, 2-րդ երթևեկելի գոտով, 81,5-81,7 կմ/ժամ արագությամբ: Հասնելով Իսակովի պողոտա 15/1 հասցեում գործող «Մուլտի Լեոն» գազալցակայանի դիմացի ճանապարհահատվածին՝ տեխնիկական տեսակետից թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 36-րդ, 39-րդ և 65-րդ կետերի պահանջին հակասող գործողություններ, այն է՝ աջ կողմից համընթաց ընթացող՝ Քնարիկ Խաչատուրի Միքայելյանի վարած «Աուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առկայության պայմաններում, առանց վերջինիս զիջելու՝ կատարել է աջ վերադասավորում, տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրավիճակ, խոչընդոտել «Աուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդի երթևեկությանը, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ պատահարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի արդյունքում իր վարած ավտոմեքենայով ընդհարվել է «Աուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային: Այնուհետև «Աուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան նշվածի արդյունքում կորցնելով կառավարումը բախվել է Իսակովի պողոտա 15/1 հասցեում գործող «Մուլտի Լեոն» գազալցակայանի դիմացի ճանապարհահատվածի ծառին, իսկ «Ֆիատ» մակնիշի, 748 CX 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կորցնելով կառավարումը բախվել է նույն վայրի էլեկտրասյանը, որի հետևանքով «Աուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ Քնարիկ Միքայելյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է կրծքավանդակի և որովայնի փակ վնասվածքի, լյարդի 5, 6, 7 սեգմենտների տրավմատիկ պատովածքի, ներքին արյունահոսության, աջակողմյան պնևմոթորաքսի, աջից 5-րդ կողի գծային կոտրվածքի, աջ նախաբազկի առաջային մակերեսի քերծվածքի ձևով ծանր վնաս, իսկ վերջինիս անչափահաս ուղևոր Մերի Միքայելյանի (ծնված 07.02.2016թ.) առողջությանը՝ աջ ենթածնոտային շրջանի քերծվածքի, աջ անրակի կոտրվածքի ձևով միջին ծանրության վնաս։»:
Քննիչի՝ նույն օրվա որոշմամբ մեղադրյալ Յուրի Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունվարի 17-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան: 2025 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Յուրի Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ:
2025 թվականի հուլիսի 3-ին Դատարանը Յուրի Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ։


Դատարանում հետազոտված ապացույցներ.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Յուրի Մանվելի Սարգսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքի օրը գտնվել է աշխատանքի մեջ՝ կատարում է առաքումներ, սակայն դեպքին նախորդող և հաջորդող իրադարձությունները չի հիշում։ Դեպքի տեսագրությունը նայելիս ինքը հասկացել է, որ ինքը արագություն ունեցել է, սակայն մյուս ավտոմեքենան իր ընկալմամբ արգելակում է և երթևեկում 2-րդ և 3-րդ գծերի արանքում, որից հետո միանգամից թեքվում է աջ։ Հարցին ի պատասխան նշել է, որ պատահարը կանխելու նպատակով իրենից ձախ չշրջվելը պայմանավորված է եղել նախ իր դիմացից ընթացող մեքենայի ոչ կողմնորոշված երթևեկությամբ, բացի այդ մինչև ինքը կողմնորոշվել է՝ թեքվել է աջ։ Նշել է, որ սովորաբար վարելուց վազանց չի կատարում։ (տե´ս 2025 թվականի մայիսի 8-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում տուժող Քնարիկ Միքայելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքի օրը երթևեկել է 60 կիլոմետր ժամ արագությամբ, առաջին գոտում, իր համար անսպասելիորեն երկրորդ գոտուց սպիտակ գույնի բարձր թափքով ավտոմեքենան ետնամասով հարվածել է իր դիմացի ձախ կողմին, որից հետո իր ավտոմեքենան հարվածել է ծառին։ Հայտնել է, որ երթևեկող ավտոմեքենաներից օգնության եկող մարդիկ իրեն ասել են, որ այդ սպիտակ գույնի մեքենան իրենց դիմացից «շաշկի անելով» եկել է։ Հարցին ի պատասխան նշել է, որ ոչ թե ինքն է աջ ընթացել, այլ բախման արդյունքում ավտոմեքենան աջ է թեքվել։ (տե´ս 2025 թվականի մայիսի 8-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում տուժողի օրինական ներկայացուցիչ Մհեր Միքայելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքից հետո կինը զանգել է իրեն և հայտնել, որ վթարի է ենթարկվել։ (տե´ս 2025 թվականի մայիսի 8-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում վկա Ռուբեն Սարգսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ վթարից մոտավորապես 30 րոպե հետո ինքը եղել է բժշկական կենտրոնում, որտեղ գտնվել է եղբայրը՝ Յուրի Սարգսյանը, ով եղել ծանր վիճակում։ Որոշ ժամանակ անց զանգահարել է տուժողի օրինական ներկայացուցչին՝ իմանալու տուժողների առողջական վիճակի մանրամասները։ (տե´ս 2025 թվականի հուլիսի 3-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում փորձագետ Սերյոժա Իսկոյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ պարտադիր պայման չէ, որ վթարների ժամանակ ամրագոտու տեղը մնա անձի մարմնի վրա։ Հարցին ի պատասխան նշել է, որ աջակողմյան պնևմոթորաքս և լյարդի 5, 6 սեգմենտների պատռվածք վնասվածքները սովորաբար առաջանում են մեծ արագության դեպքում կտրուկ արգելակելու հետևանքով կինետիկ օրգանները ցնցման են ենթարկվում, հետևաբար ամրագոտին կապված չլինելը այդ տեսակի վնասվածքների հետ ուղղակի պատճառական կապի մեջ չի գտնվում, այսինքն` լյարդի հետ կապված վնասվածքն առաջացել է ոչ թե ինչ–որ բանի հետ հպվելու, այլ ցնցման՝ արագության տակ կտրուկ կանգնելու արդյունքում։ Ինչ վերաբերում է որովայնի և կրծքավանդակի վնասվածքներին, ապա քանի որ եզրակացության մեջ նշված է աջից 5-րդ կողի գծային կոտրվածք վնասվածքի մասին, ապա չի բացառվում, որ կտրուկ կանգնելու հետևանքով ամրագոտին կարող է ճնշել և դրանից կոտրվածք առաջանա։ (տե´ս 2025 թվականի հունիսի 3-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում փորձագետ Արման Բաբայանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տեսանյութում մեղադրյալի ավտոմեքենայի դիմացից ընթացող ավտոմեքենայի գործողությունները որևէ ազդեցություն չունեն մեղադրյալի՝ աջ վերադասավորվելու նկատմամբ, քանի որ տրանսպորտային միջոցի հետևից ընթացող ավտոմեքենան նախ պետք է պահպանի համապատասխան տարածություն, երթևեկի սահմանված արագությամբ, ինչպես նաև կարողանա իր գործողությունները համապատասխանեցնել իր դիմացից երթևեկող ավտոմեքենայի գործողություններին համապատասխան։ Հետևաբար, եթե դիմացի տրանսպորտային միջոցը ընթանում է իր ճանապարհով, իսկ հետևի ավտոմեքենան աջ վերադասավորում է անում և հարվածում մեկ այլ մեքենայի, այդ դեպքում մեղադրյալի դիմացից ընթացող ավտոմեքենայի գործողությունները որևէ ազդեցություն չունեն այս պատահարի նկատմամբ։ Հարցին ի պատասխան նշել է, որ եթե ճանապարհը ունի 3 գիծ, մեկ ավտոմեքենան երթևեկում է 2-րդ գծով և իր համար անսպասելի կերպով 3-րդ գծով երթևեկողը սկսում է վերադասավորվել 2-րդ գիծ, ապա վթարից խուսափելու համար արդեն իսկ 2-րդ գծով երթևեկողը, ըստ ՃԵԿ–ի կանոնների իրավունք չունի, առանց հաշվի առնելու 1-ին գծում ավտոմեքենայի առկայությունը, կտրուկ փոխել գիծը դեպի 1-ին։ Նշել է նաև, որ այս առումով ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67-րդ կետը հստակ սահմանում է, որ Երթևեկության համար խոչընդոտ կամ վտանգ առաջանալու դեպքում վարորդը պետք է դիմի արգելակման, այնուհետև նորմը շարունակում է, որ վարորդը կարող է դիմել կողանցման և շրջանցման՝ համոզվելով, որ կողանցումը կամ շրջանցումը անվտանգ է երթևեկության մյուս մասնակիցների համար, հետևաբար այս պարագայում 2-րդ և 3-րդ գծերով ընթացողներից բացի մյուսները երթևեկության մյուս մասնակիցներն են և, եթե ավտոմեքենան շրջանցման եղանակով վթար է կանխում և հարվածում է այլ տրանսպորտային միջոցի, ապա ճանապարհային երթևեկության կանոնների տեսանկյունից խախտում է թույլ տալիս։ Նշել է, որ այն պարագաներում, երբ վարորդը կողային հայելիներով չի տեսնում որևէ ընթացող օբյեկտ, ապա դա վարորդի սուբյեկտիվ խնդիրն է, թե ոնց կդիտարկի, այսինքն` դա վարորդի պատասխանատվությունն է և չի դիտարկվում որպես տեխնիկական հնարավորություն չունենալ (տե´ս 2025 թվականի հունիսի 3-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում փորձագետ Հրաչյա Եփրեմյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ թեև մեքենաները արդեն իսկ գտնվել են վատ վիճակում, սակայն հետազոտելու արդյունքում բացահայտել է, որ դրանց վնասվածքներն առաջացել են վթարի հետևանքով։ Բացի այդ, ստուգման մեթոդով հետազոտել են, մեքենաները խնդիրներ չեն ունեցել։ Հարցին ի պատասխան նշել է, որ չեն ստուգում՝ մեքենաները տեխսպասարկում անցել են, թե ոչ։ (տե´ս 2025 թվականի հունիսի 3-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում փորձագետ Հենրիկ Բաղդասարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մեքենաների՝ միմյանց հպվելու հետքերը համապատասխանել են տեսաձայնագրությանը։ Հարցին ի պատասխան նշել է, որ վարորդի արձագանքից է կախված հպման արդյունքում մեքենայի ընթացքի շեղումը։ (տե´ս 2025 թվականի հունիսի 3-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում փորձագետ Էդգար Հակոբյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ «Ֆիատ» մակնիշի սպիտակ ավտոմեքենայի արագությունը հաշվարկվել է երեք տարբեր տեղերում՝ առաջինը երբ հայտնվում է տեսախցիկի տեսապատկերում, այնուհետև երբ մի փոքր առաջ է գնում, և վերջում դրանից էլ մի փոքր առաջ գնալու վայրում։ Այդ բոլոր վայրերում արված հաշվարկների արդյունքում պարզվել է, որ այդ տեղերում մեքենայի արագությունները գրեթե նույնն են եղել և եղել է չնչին տարբերություն, որն էլ ներառվել է եզրակացության մեջ։ Այսինքն, առաջին տեսապատկերում արված հաշվարկի արդյունքում ստացվել է, որ ավտոմեքենան երթևեկել է 81.72 կիլոմետր ժամ արագությամբ, մյուս տեսապատկերում ընթացել է 81.54 կիլոմետր ժամ արագությամբ։ Հարցին ի պատասխան նշել է, որ արագության որոշման մեխանիզմը հասկացել են՝ ելնելով տեսանյութում մեքենայի վրա երևացող չափորոշիչներից։ Դրանցից առաջինը եղել է ավտոմեքենայի դռան և թափքի միջև առկա սև գիծը, մյուսը ավտոմեքենայի եզրն է, քանի որ ծրագրով չափել են ավտոմեքենայի դռնից մինչև վերջը եղած տարածությունը և ստացել են 51.3517 պայմանական միավոր, այնուհետև այն իրականության մեջ տարածության վերածելու նպատակով հատուկ պահպանվող տարածքում չափվել է դռան եզրից մինչև ավտոմեքենայի վերջը եղած տարածությունը։ Արդյունքում ստացվել է, որ 51.3517 պայմանական միավորը իրականության մեջ 2.2 մետրն է։ Այնուհետև անհայտի որոշումով ստացել են, թե ինչ տարածություն է անցել ավտոմեքենան 0.4 վայրկյանում, որը եղել է առաջին տեսապատկերի տևողությունը։ Այսինքն, մեքենայի արագության հաշվարկն արել են վերը նշված մեխանիզմով։ Հարցին ի պատասխան նշել է նաև, որ սովորաբար, եթե ինքը նկատում է, որ օրինակ 3-րդ ավտոմեքենայի խոչընդոտման արդյունքում է մյուս մեքենան վթարի ենթարկվել, ինքը այդ մասին իր եզրակացության նկարագրական մասում նշում է։ Իսկ այս գործի շրջանակներում արված եզրակացության մեջ մեղադրյալի դիմացից ընթացող ավտոմեքենայի մասին նշում չի արվել, քանի որ այն պարզապես դիմացից գնում է և տեսագրության մեջ որևէ գործողությամբ իր ուշադրությունը չի գրավել։ (տե´ս 2025 թվականի հուլիսի 3-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 331-րդ հոդվածով, հրապարակել և հետազոտել է նաև հետևյալ գրավոր ապացույցները.
2024 թվականի հուլիսի 29-ին Իսակովի պողոտայի թիվ 15/1 հասցեում գործող «Մուլտի Լեոն» ՍՊԸ-ի տնօրեն Արտյոմ Մելոյանից լազերային սկավառակով ստացված վթարի դեպքի պահն արձանագրած տեսագրության զննությունը, համաձայն որի՝ այն կատարվել է բնական լուսավորության պայմաններում Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայի թիվ 15/1 հասցեում գործող «Մուլտի Լեոն» ՍՊԸ-ին պատկանող գազալցակայանի շինության արտաքին պատին՝ որոշակի բարձրության վրա տեղադրված տեսանկարահանող սարքի միջոցով: Տեսագրությունում պատկերված է Իսակովի պողոտայի թիվ 15/1 հասցեում գործող «Մուլտի Լեոն» ՍՊԸ-ին պատկանող գազալցակայանի տարածքը, ինչպես նաև Իսակովի պողոտան՝ 2 ուղղություններով։ Իսակովի պողոտան բաժանարար բետոնե պատնեշով բաժանված է 2 ուղեմասերի: Դեպի ԱՄՆ դեսպանատուն տանող ուղեմասում առկա են երթևեկել ի գոտիներն իրարից բաժանող գծանշումներ, իսկ դեպի Սեբաստիա փողոց տանող ուղեմասում առկա գծանշումները չեն երևում տեղադրված տեսախցիկի դիրքի պատճառով։ Իսակովի պողոտայի երկու ուղեմասերով էլ երթևեկում են տարբեր մակնիշի ավտոմեքենաներ, որոնց համարանիշները տեսագրության որակի պատճառով չեն երևում։ Տեսագրության 17-28-20-ին էկրանի վերևի կենտրոնական մասում տեսախցիկի տեսադաշտում Իսակովի պողոտայով դեպի Սեբաստիա փողոց տանող ուղեմասում հայտնվում է սպիտակ գույնի բարձր բեռնախցիկ ունեցող մի ավտոմեքենա, որի առջևից երթևեկում է սև գույնի սեդան թափքով մեկ այլ ավտոմեքենա, իսկ դրա աջ կողմից մեկ այլ սեդան թափքով սև գույնի ավտոմեքենա։ Տեսագրության 17-28:21-ին վերը նշված սպիտակ գույնի բարձր բեռնախցիկ ունեցող ավտոմեքենան կատարում է դեպի աջ մանևր, հայտնվում իրենից առաջ և իր աջ կողմից ավելի հետ երթևեկող ավտոմեքենաների մեջտեղում, որից հետո շարունակելով դեպի աջ ընթացքը տեսագրության 17-28:22-ին բախվում է ճանապարհի աջ մասում գտնվող էլեկտրասյանը, իսկ նույն վայրկյանին նրանից աջ և մի փոքր հետ երթևեկող սև գույնի ավտոմեքենան նույնպես դեպի աջ է ընթանում և բախվում է ծառին։ Տեսագրությունն ավարտվում է 17:28:40-ին: (տե´ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 36-38-րդ թերթեր, 2025 թվականի մայիսի 8-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
2025 թվականի հունվարի 9-ին արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ քրեական վարույթի նյութերում առկա լազերային սկավառակը՝ դրանում պարունակվող 2024 թվականի հուլիսի 27-ին՝ ժամը 17:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայի թիվ 15/1 հասցեում գործող «Մուլտի Լեոն» գազալցակայանի դիմաց տեղի ունեցած վթարի դեպքի տեսագրությունը:
Տեսագրությունը զննվել է նաև հիմնական դատալսումների ընթացքում: (տե´ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 157-158-րդ թերթեր, 2025 թվականի մայիսի 8-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
2024 թվականի օգոստոսի 27-ին ստացված դատաբժիշկ-փորձագետի թիվ 2204/h եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Արմեն Միքայելյանի մարմնական վնասվածքները՝ աջ վերին կոպի շրջանի քերծվածքի ձևով, որն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում: (տե´ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 102-103-րդ թերթեր, 2025 թվականի մայիսի 8-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
2024 թվականի օգոստոսի 27-ին ստացված դատաբժիշկ-փորձագետի թիվ 2205/հ եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Մերի Միքայելյանի՝ մարմնական վնասվածքները՝ աջ ենթածնոտային շրջանի քերծվածքի, աջ անրակի կոտրվածքի ձևով, որոնք առաջացրել են առողջությանը միջին ծանրության վնաս՝ առողջության տևական քայքայումով։ (տե´ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 104-105-րդ թերթեր, 2025 թվականի մայիսի 8-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
2024 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ստացված դատաբժիշկ-փորձագետի թիվ 2241/h եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Քնարիկ Միքայելյանի մարմնական վնասվածքները՝ կրծքավանդակի և որովայնի փակ վնասվածքի, լյարդի 5, 6, 7 սեգմենտների տրավմատիկ պատռվածքի, ներքին արյունահոսության, աջակողմյան պնևմոթորաքսի, աջից 5-րդ կողի գծային կոտրվածքի, աջ՝ նախաբազկի առաջային մակերեսի քերծվածքի ձևով, որոնք առաջացրել են առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող։ (տե´ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 118-119-րդ թերթեր, 2025 թվականի մայիսի 8-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
2024 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ստացված դատաբժիշկ փորձագետի թիվ 2314/հ եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Յուրի Սարգսյանի մարմնական վնասվածքները՝ աջ ազդոսկրի միջին-ստորին երրորդականների ներհոդային, բազմաբեկոր, տեղաշարժով կոտրվածքի, ձախ ազդոսկրի դիստալ մետաէպիֆիզի ներհոդային, բազմաբեկոր, տեղաշարժով կոտրվածքի, ձախ նստոսկրի և ցայլոսկրի վերին ճյուղի քիչ տեղաշարժով կոտրվածքի, թոքերի պարենխիմատոզ արյունազեղումների, երկկողմանի հեմոթորաքսի, աջակողմյան աննշան հեմոպերիտոնեումի, քանակությամբ պնևմոթորաքսի, հեմոմեդիաստինումի, աջ մակերիկամի պարենխիմատոզ արյունազեղման, հետորովայնամզային տարածությունում աննշան քանակությամբ արյան կուտակման, երկու կողմից կողերի բազմաթիվ կոտրվածքների ձևով, որոնք առաջացրել են առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող: (տե´ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 125-126-րդ թերթեր, 2025 թվականի մայիսի 8-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ստացված դատաավտոտեխնիկական, դատահետքաբանական և տեսաձայնագրային համալիր փորձաքննության թիվ 28322408 եզրակացությամբ, համաձայն որի՝
1. Փորձաքննությանը տրամադրված՝ «BINGO» ապրանքանիշի, «DVD-R» ձևատեսակի լազերային սկավառակի վրա գրառված է «A12_20240727172800» անվանմամբ մեկ տեսաֆայլ՝ «mp4» ձևատեսակի: Տեսաֆայլը իրենից ներկայացնում է պատկերային մասով, առանց ձայնային ազդանշանների ուղեկցության, վերարտադրման համար պիտանի տեսագրություն:
Տեսագրության մեջ նկարահանված են ավտովթար, ինչպես նաև դրան նախորդող և հաջորդող իրադարձությունները, որոնք մանրամասն նկարագրված են հետազոտության «Տեսաձայնագրային մաս» բաժնում։
Տեսագրությունից առանձնացվեցին թվով 17 տեսապատկերներ, որոնք ենթարկվեցին համակարգչային մշակման (մասնավորապես փոփոխվեցին լուսավորվածությունը, գունային հակադրությունը, որոշ տեսապատկերներ ենթարկվեցին թվային խոշորացման), գրառվեցին «Princo» ապրանքանիշի «CD-R» ձևատեսակի լազերային սկավառակի վրա և տրամադրվում են վարույթն իրականացնող մարմնին՝ սույն եզրակացությանը կից:
2. և 3. Տեսագրությունով պարզել վթարի ենթարկվող ավտոմեքենաները (համապատասխանաբար էլեկտրասյանը և ծառերին բախվող) միմյանց բախվում են, թե ոչ հնարավոր չէ՝ փորձագիտական չափորոշիչների անբավարարության պատճառով (մանրամասն տես հետազոտության «Տեսաձայնագրային մաս բաժինը)։
Հաշվի առնելով այս հանգամանքը, տեսագրությամբ որոշել ավտոմեքենաների փոխադարձ դիրքերը բախման պահին՝ հնարավոր չէ։
4. Կապված տեսախցիկի դիրքի հետ, ուղեմասերը միմյանցից բաժանող բետոնե արգելապատնեշի հետ՝ երկրորդ ուղեմասի գծանշումները (որտեղով ընթանում են ավտոմեքենաները մինչև վթարը) վրածածկված են պատնեշով և չեն նկարահանվել։ Այս պատճառով տեսագրությամբ պարզել ավտոմեքենաները ուղեմասի որ ուղեգոտիներով են ընթանում մինչև վթարը՝ հնարավոր չէ։
5. Վթարին նախորդող ժամանակահատվածում «Fiat Professional Doblo Cargo Maxi» մակնիշի ավտոմեքենան ընթացել է 81,5-81,7 կմ/ժ արագությամբ:
Տեսագրությամբ որոշել «Audi E-Tron Quattro» մակնիշի ավտոմեքենայի արագությունը՝ վթարին նախորդող ժամանակահատվածում հնարավոր չեղավ՝ փորձագիտական չափորոշիչների անբավարարության պատճառով (մանրամասն տես հետազոտության «Տեսաձայնագրային մաս» բաժինը):
6. Որոշել «AUDI E-TRON QUATTRO» մակնիշի 55 DD 055 h/h և «FIAT PROFESSIONAL DOBLO CARGO MAXI 1.4» մակնիշի 748 CX 61 հ/հ ավտոմոբիլների փոխադարձ դիրքի անկյունը հնարավոր չէ։
7. Փորձաքննության տրամադրված «AUDI» մակնիշի, 55 DD 055 հ/հ և «FIAT» մակնիշի, 748 CX 61 հ/հ-ի ավտոմոբիլների վրա առկա են մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ ու հետքեր, որոնց բնույթը, տեղակալությունները, առաջացման մեխանիզմները տրված են հետազոտության «Հետքաբանական մաս» բաժնում:
Փորձաքննությանը տրամադրված ավտոմոբիլների վրա առկա վնասվածքները ու հետքերը առաջացել են հետևյալ մեխանիզմով և հաջորդականությամբ.
Նախ «AUDI» մակնիշի, 35 DD 055 հ/հ ավտոմոբիլը ձախ կողմի առաջամասով սահող բնույթի փոխազդեցության մեջ է մտել «FIAT» մակնիշի, 748 CX 61 h/h ավտոմոբիլի աջ կողմի հետին մակերևույթի հետ, որից հետո «AUDI» մակնիշի 55 DD 055 հ/հ ավտոմոբիլը կորցնելով կառավարումը բախվել է դեպքի վայրի ծառին, իսկ «FIAT» մակնիշի, 748 CX 61 հ/հ ավտոմոբիլը կորցնելով կառավարումը բախվել է դեպքի վայրի էլեկտրասյանը։
8. և 9. Առաջադրված պայմաններում «FIAT PROFESSIONAL DOBLO CARGO MAXI 1.4» մակնիշի 748 CX 61 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը, աջ կողմից համընթաց ընթացող «AUDI E-TRON QUATTRO» մակնիշի 55 DD 055 հ/հ ավտոմոբիլի առկայության պայմաններում, առանց վերջինիս զիջելու՝ կատարելով աջ վերադասավորում, խոչընդոտել է «AUDI E-TRON QUATTRO» մակնիշի 55 DD 055 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդի երթևեկությանը, որի արդյունքում իր վարած ավտոմոբիլով ընդհարվել է «AUDI E-TRON QUATTRO» մակնիշի 55 DD 055 հ/հ ավտոմոբիլին, տեխնիկական տեսակետից թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 36-րդ, 39-րդ և 65-րդ կետերի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ պատահարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Առաջադրված պայմաններում «AUDI E-TRON QUATTRO» մակնիշի 55 DD 055 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը տվյալ պատահարը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն չի ունեցել, և նրա կողմից թույլ տրված այնպիսի գործողություններ, որոնք տեխնիկական տեսակետից հակասեին ՃԵԿ-ի պահանջներին ու պայմանավորած լինեին տվյալ պատահարի առաջացումը, չեն դիտվում:
10. և 11. Պատահարին նախորդող պահին «AUDI E-TRON QUATTRO» մակնիշի 55 DD 055 h/h և «FIAT PROFESSIONAL DOBLO CARGO MAXI 1.4» մակնիշի 748 CX 61 h/h ավտոմոբիլների ղեկային կառավարման ու բանվորական արգելակային համակարգերը, կախոցները և անիվները գտնվել են աշխատունակ վիճակում: (տե´ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 129-147-րդ թերթեր, 2025 թվականի մայիսի 8-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
2024 թվականի հուլիսի 27-ին ճանապարհատրանսպորտային դեպքի վայրի և տրանսպորտային միջոցների զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ դեպքը տեղի է ունեցել Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայի 15/1 հասցեում գործող «Մուլտի Լեոն» գազալցակայանի դիմացի ճանապարհահատվածում, որտեղ ճանապարհն ասֆալտապատ է և հարթ։ Նշված ճանապարհահատվածում Իսակովի պողոտան բաժանված է 2 երթևեկելի ուղեմասերի, որոնք միմյանցից բաժանված են բետոնյա արգելապատնեշով: Իսակովի պողոտայի դեպի Սեբաստիա տանող ուղեմասը բաժանված է 3 երթևեկելի գոտիների, որոնցից 1-ին գոտու լայնությունը 3,5 մետր է, 2-րդ գոտու լայնությունը՝ 3,2 մետր, իսկ 3-րդ գոտու լայնությունը՝ 3,5 մետր: Կանաչապատ գոտու լայնությունը 2,4 մետր է, իսկ մայթի լայնությունը՝ 2,1 մետր: Կանաչապատ գոտու եզրաքարը 0,16 մետր է։ Դեպքի պահին եղանակը եղել է պարզ արևային, ասֆալտը՝ չոր, տեսանելիությունը՝ անսահմանափակ։
«Ֆիատ» մակնիշի 748 CX 61 հաշվառման համարանիշի և «Աուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաների զննության համաձայն՝ տրանսպորտային միջոցների վրա հայտնաբերվել են վթարին բնորոշ հետքեր և վնասվածքներ: (տե´ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 9-12-րդ թերթեր, 2025 թվականի մայիսի 8-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Դատարանում հետազոտվել են նաև քրեական գործում առկա այլ վերաբերելի փաստաթղթերը, այդ թվում՝ Յ.Սարգսյանի առողջական վիճակի մասին վկայող փաստաթղթերը (էպիկրիզներ, քաղվածքներ և այլն):


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանը, վերլուծելով մեղադրյալ Յուրի Մանվելի Սարգսյանի առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց համակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալների մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, հաստատված է համարում հետևյալը.
Յուրի Սարգսյանը թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 36-րդ, 39-րդ և 65-րդ կետերի պահանջին հակասող գործողություններ, այն է՝ աջ կողմից համընթաց ընթացող՝ Քնարիկ Խաչատուրի Միքայելյանի վարած «Աուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առկայության պայմաններում, առանց վերջինիս զիջելու՝ կատարել է աջ վերադասավորում, տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրավիճակ, խոչընդոտել «Աուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդի երթևեկությանը, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ պատահարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի արդյունքում իր վարած ավտոմեքենայով ընդհարվել է «Աուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային: Այնուհետև «Աուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան նշվածի արդյունքում կորցնելով կառավարումը բախվել է Իսակովի պողոտա 15/1 հասցեում գործող «Մուլտի Լեոն» գազալցակայանի դիմացի ճանապարհահատվածի ծառին, իսկ «Ֆիատ» մակնիշի, 748 CX 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կորցնելով կառավարումը բախվել է նույն վայրի էլեկտրասյանը, որի հետևանքով «Սուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ Քնարիկ Միքայելյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է կրծքավանդակի և որովայնի փակ վնասվածքի, լյարդի 5, 6, 7 սեգմենտների տրավմատիկ պատռվածքի, ներքին արյունահոսության, աջակողմյան պնևմոթորաքսի, աջից 5-րդ կողի գծային կոտրվածքի, աջ նախաբազկի առաջային մակերեսի քերծվածքի ձևով ծանր վնաս, իսկ վերջինիս անչափահաս ուղևոր Մերի Միքայելյանի (ծնված 07.02.2016թ.) առողջությանը՝ աջ ենթածնոտային շրջանի քերծվածքի, աջ անրակի կոտրվածքի ձևով միջին ծանրության վնաս։
Դատարանի վերոնշված հետևությունները հիմնված են Դատարանում հետազոտված ապացույցների՝ դատաավտոտեխնիկական, դատահետքաբանական և տեսաձայնագրային համալիր փորձաքննության թիվ 28322408 եզրակացության, տուժող՝ Ք.Միքայելյանի, փորձագետներ՝ Ս.Իսկոյանի, Ա.Բաբայանի, Հ.Եփրեմյանի, Հ.Բաղդասարյանի, Է.Հակոբյանի ցուցմունքների, դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունների, դեպքի վայրից վերցված տեսաձայնագրությունները պարունակող լազերային սկավառակները զննության ենթարկելու մասին արձանագրությունների, տեսանյութի զննության և դատական նիստի ընթացքում հետազոտված մյուս ապացույցների բովանդակության վերլուծության և գնահատման արդյունքների վրա:
Մասնավորապես՝ Դատարանը վերլուծելով մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված տուժող՝ Ք.Միքայելյանի, փորձագետներ Ս.Իսկոյանի, Ա.Բաբայանի, Հ.Եփրեմյանի, Հ.Բաղդասարյանի, Է.Հակոբյանի ցուցմունքները, դրանք գնահատելով գործով ձեռք բերված թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցների համակցության մեջ, արժևորելով ցուցմունք տված անձանց վերաբերող հատկանիշները, մասնավորապես՝ շահագրգռվածության աստիճանը, ցուցմունքի ձևավորման հանգամանքները և ցուցմունքում նշված փաստական տվյալները՝ գտնում է, որ հիշյալ ցուցմունքներն արժանահավատ են և նրանցում առկա չեն այնպիսի էական հակասություններ, որոնք թույլ կտային պնդելու հակառակը: Ավելին՝ տուժողը դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է ցուցմունք, որով դեպքի կապակցությամբ հայտնված տվյալներն ինչպես միմյանց, այնպես էլ գործով ձեռք բերված այլ ապացույցներով համընկնում ու փոխկապակցվում են: Բացի այդ, տուժողի տված ցուցմունքը համապատասխանում է նաև դատարանում հետազոտված լազերային սկավառակում առկա տեսանկարահանող սարքի տեսագրության բովանդակությանը, ինչպես նաև փորձագետների հայտնած տեղեկություններին:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Յուրի Սարգսյանի հայտնած հանգամանքին, ըստ որի՝ տեսագրության մեջ երևացող սև գույնի մեքենայի կողմից կտրուկ դեպի աջ երթևեկելու արդյունքում է ինքը փոխել օր մեքենայի ընթացքի ուղղությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ այդ հանգամանքը չի հաստատվում տեսանյութի օբյեկտիվ զննությամբ: Բացի այդ, եթե նույնիսկ ենթադրենք, որ այդ մասով մեղադրյալի ցուցմունքն արժանահավատ է այն ամեն դեպքում չի կարող ազդել նրա մեղավորության գնահատման վրա, քանի որ ինչպես դատարանում հաստատեց փորձագետ Ա.Բաբայանը՝ եթե դիմացի տրանսպորտային միջոցը ընթանում է իր ճանապարհով, իսկ հետևի ավտոմեքենան աջ վերադասավորում է անում և հարվածում մեկ այլ մեքենայի, այդ դեպքում մեղադրյալի դիմացից ընթացող ավտոմեքենայի գործողությունները որևէ ազդեցություն չունեն այս պատահարի նկատմամբ: Եթե ճանապարհը ունի 3 գիծ, մեկ ավտոմեքենան երթևեկում է 2-րդ գծով և իր համար անսպասելի կերպով 3-րդ գծով երթևեկողը սկսում է վերադասավորվել 2-րդ գիծ, ապա վթարից խուսափելու համար արդեն իսկ 2-րդ գծով երթևեկողը, ըստ ՃԵԿ–ի կանոնների իրավունք չունի, առանց հաշվի առնելու 1-ին գծում ավտոմեքենայի առկայությունը, կտրուկ փոխել գիծը դեպի 1-ին: Բացի այդ փորձագետը նշեց նաև, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67-րդ կետը հստակ սահմանում է, որ Երթևեկության համար խոչընդոտ կամ վտանգ առաջանալու դեպքում վարորդը պետք է դիմի արգելակման, այնուհետև նորմը շարունակում է, որ վարորդը կարող է դիմել կողանցման և շրջանցման՝ համոզվելով, որ կողանցումը կամ շրջանցումը անվտանգ է երթևեկության մյուս մասնակիցների համար, հետևաբար այս պարագայում 2-րդ և 3-րդ գծերով ընթացողներից բացի մյուսները երթևեկության մյուս մասնակիցներն են և, եթե ավտոմեքենան շրջանցման եղանակով վթար է կանխում և հարվածում է այլ տրանսպորտային միջոցի, ապա ճանապարհային երթևեկության կանոնների տեսանկյունից խախտում է թույլ տալիս։
Հետևաբար` մեղադրյալ Յ.Սարգսյանի փաստարկն հիմնավոր չէ և ինքը, որպես երթևեկելի 2-րդ գոտով ընթացող մեքենայի վարորդ, խոչընդոտ հայտնաբերելու դեպքում նախ պետք է արգելակեր, իսկ եթե որոշում է կայացրել տեղափոխվել երթևեկելի 1-ին գոտի, ապա պետք է հավաստիանար դրա անվտանգության մեջ նոր որից հետո կատարեր այդ կողանցումը: Ավելին՝ ինչպես հաստատվում է փորձագետի եզրակացությամբ մեղադրյալն երթևևկել է թույլատրելի արագության գերազանցմամբ, որն զրկել է վերջինիս իրականացնել անվտանգ երթևեկություն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս»։
Դատարանը արձանագրում է, որ հիշյալ արարքի կատարման ժամանակ անձը գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումը հնարավոր է հանգեցնի վթարի, որի արդյունքում էլ այլ անձի առողջությանը կհասցվի վնաս, սակայն դրսևորելով հանցավոր անզգուշություն կատարում է նշված խախտումը՝ հուսալով, որ այդ անբարենպաստ հետևանքները չեն առաջանա։ Բացի այդ, օբյեկտիվ կողմից արարքը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ։
Այսպիսով, վերը նշվածը համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Յ.Սարգսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարած լինելը հաստատվել է դատաքննության ընթացքում պատշաճ հետազոտված թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցներով։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ գործով ձեռք բերված հավաստի ապացույցների համակցությունը բավարար է հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան (հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշի մասին տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահրամ Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով կայացված որոշման 30-32-րդ կետերը) հաստատված համարելու, որ մեղադրյալ Յուրի Մանվելի Սարգսյանի կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալը, որը տուժողների առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր և միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
Ուստի Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Յուրի Մանվելի Սարգսյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրվող արարքում, գտնում է, որ վերջինս իր կատարած արարքի համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Յ.Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրանց կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում` հանցագործության կատարման հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Յ.Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրանց անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հետազոտվել են լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ:
Մասնավորապես, Դատարանը որպես Յ.Սարգսյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, բնակության վայրից բնութագրվում է դրական:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում:»:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որպես մեղադրյալ Յ.Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ վերջինս ունի առողջական բազմաթիվ առողջական խնդիրներ, որի հետևանքով ճանաչվել է որպես հաշմանդամություն ունեցող անձ՝ ծանր աստիճանի ֆունկցիոնալության սահմանափակմամբ։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Յ.Սարգսյանը ենթակա են պատժի:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Իշխանության ներկայացուցչի կամ նրա մերձավոր ազգականի նկատմամբ կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելը կամ դա գործադրելու սպառնալիքը` կապված նրա կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ` պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի նշված հոդվածի սանկցիան այլընտրանքային է, այն հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթից և աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ` ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը` տուգանք, կալանք կամ ազատազրկում:
13. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջները կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոնները խախտելու հետ կապված հանցագործություններ կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ, չափը ընտրելու և պատժի կրման նպատակահարմարությունը որոշելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է մի շարք որոշումներում: Մասնավորապես, Ա.Սահակյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
(…) վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար:
(…) Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցանք կատարած անձի վարքագիծը, ինչպես նաև նրա վարքագիծը հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը: (…)» (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ, 22-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանը Կ.Վխկրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ և 244-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցագործություններ կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնեն՝
ա) թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը,
բ) հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները,
գ) հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը,
դ) հանցագործությունը կատարելուն նպաստող պայմանները,
ե) հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը,
զ) կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը,
է) ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը հանցավորի կողմից թողնելու նպատակը:»: (տե՛ս Կարեն Գրիգորի Վխկրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ՇԴ/0097/01/13 որոշումը):
Դատարանը, հաշվի առնելով Յ.Սարգսյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, թույլ տված ՃԵԿ-ի խախտումները, տուժողներին պատճառված վնասի աստիճանը ու բնույթը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Յ.Սարգսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու միջոցով: Դատարանի այս հետևությունն, ի թիվս այլոց, պայմանավորված է այն իրողությամբ, որ վթարի արդյունքում տուժել մի քանի անձինք, որոնցից մեկը ստացել է ծանր աստիճանի մարմնական վնասվածք, մյուս տուժողը՝ միջին ծանրության:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` երկուսից հինգ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
(…):»
Հետևաբար, մեղադրյալ Յուրի Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել՝ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Դատարանն անդրադառնալով լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցին արձանագրում է, որ մեղադրյալ Յ.Սարգսյանը կատարել է քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք, որը կապված է ճանապարհային երթևեկության և անվտանգության կանոնները խախտելու հետ: Այս առումով Դատարանն ուշադրության է հրավիրում այն հանգամանքին, որ Նոր օրենսգրքով որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ դատարանի նախաձեռնությամբ նշանակվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 1-3 տարի ժամկետով այն դեպքում, երբ ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը։ Այսինքն, ի տարբերություն Նախկին օրենսգրքի՝ պարտադիր լրացուցիչ պատժատեսակը ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների դեպքում Նոր օրենսգրքի կարգավորումների համապատասխան ոչ թե վերացվել է, այլ վեր է ածվել ֆակուլտատիվի (որոշակիացված հայեցողություն)։
Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ։ Ուստի պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (…)։
(...) ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի մասնավորեցնում և չի տարբերակում հիմնական և լրացուցիչ պատիժ նշանակելու սկզբունքները և նպատակները, որից հետևում է, որ անկախ այն հանգամանքից, թե անձի նկատմամբ նշանակվում է հիմնական, թե հիմնական և լրացուցիչ պատիժ իրար հետ համակցված, դատարանը բոլոր դեպքերում պարտավոր է առաջնորդվել քրեական օրենսգրքում ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով (օրինականություն, արդարություն, պատժի անհատականացում, մարդասիրություն) և պատժի նպատակներին հասնելու օրենսդրական կարգադրանքով։ Այլ կերպ` պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքներն ու նպատակները հավասարապես վերաբերում են ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատիժներին։ Օրենքով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից դատարանը, հաշվի առնելով հանցագործության բնույթը, արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և հանցագործի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պետք է նշանակի այնպիսի պատիժ (հիմնական կամ հիմնական և լրացուցիչ), որը կբխի վերոթվարկած չափանիշներից և կապահովի պատժի նպատակների լիարժեք իրացվելիությունը։
(...) [Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու՝ որպես պատժի տեսակի] բովանդակությունը մի շարք զրկանքների և սահմանափակումների առաջացման մեջ է։ Դրանք են, ի թիվս այլնի, որոշակի ժամանակով անձի աշխատանքային իրավունակության, պաշտոնի, մասնագիտական գործունեության կամ զբաղվածության տեսակի ազատ ընտրության իրավունքի սահմանափակումները, որոնք որոշ դեպքերում առաջացնում են որակավորման կորուստ, որոշակի նյութական կորուստ, առավելությունների և արտոնությունների սահմանափակում։ Այս պատժատեսակի հիշյալ պատժիչ տարրերն արտացոլում են դրա վառ արտահայտված կանխարգելիչ ուղղվածությունը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 52-րդ հոդվածը սահմանում է երկու առանձին պատժամիջոցներ, առաջին` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում և որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու սահմանափակում։ Առաջինի կիրառման դեպքում դատապարտյալը զրկվում է որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից։ Իսկ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու դեպքում սահմանափակվում է որոշակի մասնագիտական կամ այլ գործունեությամբ մեղավոր ճանաչված անձի զբաղվելու իրավունքը։
Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նպատակներից է` կանխել տվյալ բնույթի հանցագործության հետագա կատարման հավանականությունը, քանի որ այս պատժատեսակը նշանակվում է հատուկ կարգավիճակ ունեցող կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվող անձանց նկատմամբ։ Այլ կերպ` տվյալ պատժատեսակի կիրառումը բխում է այն հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից, որոնք այս կամ այն առումով կապված են հանցավորի պաշտոնական դիրքի կամ մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ։
Այլ խոսքով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը կիրառվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի նորմի սանկցիայով նախատեսված սահմաններում` նպատակ հետապնդելով կանխելու զբաղեցրած պաշտոնից կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելուց բխող համանման հանցագործությունների կատարման հավանականությունը (...)» (տե՛ս Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԱՔԴ/0016/01/14 որոշման 12-13-րդ, 14.1-րդ կետերը)։
Մեջբերված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արձանագրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Յ.Սարգսյանը կատարել է տրասնպորտային միջոց վարելու հետ կապված հանցագործություն, որի պարագայում վերջինիս նկատմամբ հարկավոր է հիմնական պատժի հետ մեկտեղ նշանակել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը 3 տարի ժամկետով: Այս հետևությունը, ի թիվս այլոց, պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նպատակներից է` կանխել տվյալ բնույթի հանցագործության հետագա կատարման հավանականությունը, քանի որ այս պատժատեսակը նշանակվում է հատուկ կարգավիճակ ունեցող կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվող անձանց նկատմամբ։ Այլ կերպ` տվյալ պատժատեսակի կիրառումը բխում է այն հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից, որոնք այս կամ այն առումով կապված են հանցավորի պաշտոնական դիրքի կամ մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ։
Հետևաբար, հիմք ընդունելով նշված դատողությունները, Յ.Սարգսյանի կատարած արարքի հանգամանքները, թույլ տված ՃԵԿ-ի կանոնի խախտման բնույթը, դրա հետևանքները, Դատարանը գալիս է հետևության, որ հիմնական պատժի հետ մեկտեղ մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի հիման վրա պետք է նշանակվի լրացուցիչ պատիժ՝ երեք տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը:
Քննարկելով մեղադրյալ Յուրի Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(...)»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմը (նախկին օրենսգրքի) Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել մի շարք որոշումներում և իրավական դիրքորոշում ձևավորել (տե΄ս Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09 որոշումները և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն:
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Յ.Սարգսյանի կատարած արարքի առանձնահատկությունները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքը, նրա մոտ ծանր առողջական խնդիրների և հաշմանդամության առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Յ.Սարգսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, այդ թվում` հանցավորի անձի ուղղմանը:
Հետևաբար, մեղադրյալ Յուրի Սարգսյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով վերահսկողությունը դնելով՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև Յ.Սարգսյանի վրա պետք է դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Յ.Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված «Ֆիատ» մակնիշի 748 CX 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան պետք է թողնել «Ապաչի Գրուպ» ՍՊԸ–ին, «Աուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ վերադարձնել դրա օրինական տիրապետողին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ և 347-350-րդ հոդվածներով ՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Յուրի Մանվելի Սարգսյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ զրկելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Յուրի Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Յ.Սարգսյանի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված «Ֆիատ» մակնիշի 748 CX 61 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան թողնել «Ապաչի Գրուպ» ՍՊԸ–ին, «Աուդի» մակնիշի 55 DD 055 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ վերադարձնել դրա օրինական տիրապետողին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը թողնել կցված քրեական գործին։
Յ.Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ