Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/0267/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
19.4
Պատասխանող
Մկրտիչ Կարապետյան Ռուդոլֆի
Մկրտիչ Կարապետյան
Մկրտիչ Կարապետյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մուշեղ Արամյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Հովհաննիսյան
Գրիգոր Հովհաննիսյան
Մարինե Մելքոնյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մուշեղ Արամյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Հովհաննիսյան
Գրիգոր Հովհաննիսյան
Մարինե Մելքոնյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-06-04 | 12:00 | 3 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-02-18 | 11:45 | 9 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-07 | 14:30 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-03 | 11:00 | 9 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/0267/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
18 փետրվարի 2025թ․ ք.Երևանում
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
նախագահությամբ
դատավոր՝ Մ․Արամյանի
քարտուղարությամբ՝ Մ.Պողոսյանի
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Է․Անանյանի
մեղադրյալ՝ Մ․Կարապետյանի
պաշտպան՝ Կ․Գաբոյանի
դռնբաց դատական նիստում հատուկ կարգով՝ արագացված վարույթի շրջանակներում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի /ծնվել է 1976 թվականի մայիսի 9-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Հովսեփ էմին փողոց 4-րդ շենք 45-րդ բնակարան հասցեում/։
Դատավճռի նկարագրական մաս.
ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով կազմվել է թիվ 14-0350-23 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն:
17.12.2024թ-ին որոշում է կայացվել Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
18.12.2024թ. Մկրտիչ Կարապետյանին ներկայացվել է մեղադրանք: Վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
18.12.2024թ-ին որոշում է կայացվել թիվ 14-0350-23 քրեական վարույթից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով անջատել Մկրտիչ Կարապետյանին անհայտ անձի կողմից խոշոր չափերի թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ քրեական վարույթը, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 14832624 համարը:
2025 թվականի հունվարի 16-ին Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 14-0350-23 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0267/01/25 համարը։
Նույն օրը թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործը մակագրվել և 2025 թվականի հունվարի 17-ին հանձնվել է ինձ:
Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0.515 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը հայտնաբերվել է 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ Մ.Կարապետյանի անձնական խուզարկությամբ:
Այսինքն՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարում»։
Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը.
Նախնական դատալսումների ընթացքում արագացված վարույթով դատաքննության հատուկ կարգ կիրառելու հարցի քննարկման ժամանակ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանը և վերջինիս պաշտպան Կ․Գաբոյանը ներկայացրեցին դատաքննությունը հատուկ կարգով անցկացնելու այն է՝ արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդություն։
Հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացվեց մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը, որից հետո մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանը հայտնեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող՝ Է․Անանյանը դատական նիստում հայտնեց, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, արձանագրային որոշմամբ բավարարել արագացված վարույթ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը և նշանակել լրացուցիչ դատալսումներ:
Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումները․
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը․
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանք Ձև 8-ը, համաձայն որի՝ Մ․Կարապետյանը չունի դատվածություն, բժշկական փաստաթղթեր որոնց համաձայն վերջինիս մոտ ախտորոշվել են հիվանդություններ՝ «Հեպատիտ C» և «Տուբերկոլոզ», դրական բնութագիր։
Դատավճռի պատճառաբանական մաս․
Դատարանի իրավական վերլուծությունը, դատարանի հետևությունները և իրավական հիմնավորումները.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արձանագրում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասին որի համաձայն՝
/…/1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝/…/2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝ պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:/…/:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին,
2) պատժի, մասնավորապես՝ արդյոք մեղադրյալը ենթակա է պատժի և ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե ոչ։
Անդրադառնալով մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «1.Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝(…),(…)2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ՝
-առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ նախաքննության ընթացքում տվել խոստովանական ցուցմունքներ, մասնակցել քննչական գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպով աջակցել նախաքննությանը, զղջացել է իր կատարած արարքի համար,
-ունի առողջական խնդիրներ (հիմք՝ Մ․Կարապետյանի բժշկական փաստաթղթեր):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է գնահատում այն, որ վերջինս՝
-զղջացել է իր կատարած արարքի համար
-նախկինում դատված չի եղել (հիմք՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքը)
-բնութագրվում է դրական:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․)4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:»
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են
ա)օրինականությունը,
բ)արդարությունը,
գ)պատժի անհատականացումը,
դ)մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վեր մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այն, որ թմրամիջոցը ձեռք է բերել իր անձնական օգտագործման համար, այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, ունի առողջական խնդիրներ, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող հանգամանքները:
Վերոնշյալը գնահատելով Դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվի այնպիսի պատիժ, որը կապահովի պատժի նպատակների իրականացումը և, մասնավորապես կնպաստի մեղադրյալի վերասոցիալականացմանը, տվյալ դեպքում տուգանք պատիժը կարող է հասնել իր նպատակների իրագործմանը, քանի որ առավել խիստ պատիժ նշանակելու համար հիմքեր և փաստական տվյալներ քրեական գործում Դատարանը չի արձանագրում:
Դատարանի գնահատմամբ դրամական տուժանքը ի զորու է մեղադրյալին վերասոցիալականացնել և ետ պահել հետագայում քրեական հակաիրավական արարք կատարելուց, քանի որ սույն հանցագործության կատարման արդյունքում մեղադրյալը ունենալու է նյութական կորուստ և նման բացասական հետևանքներ կրելը հետագայում ողջամտորեն պետք է մեղադրյալին ետ պահի քրեական հակաիրավական նոր արարք կատարելուց:
Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի բացասական վերաբերմունքը իր կատարած հանցանքի հանդեպ:
«Նվազագույն աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն հանցանք կատարելու պահին սահմանված է եղել՝/․․․/ 1. Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75.000 դրամ:/․․․/։
Նկատի ունենալով, որ Դատարան չի ներկայացվել Մկրտիչ Կարապետյանի՝ հանցանքը կատարելուց առաջ մեկ տարվա ընթացքում ստացած, միջին եկամուտի չափը արտացոլող տեղեկություն, որպես հաշվարկային միավոր ընդունում է հանցանք կատարելու օրը սահմանված նվազագույն աշխատավարձը։ Վերոնշյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պետք է նշանակել պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750․000 ՀՀ դրամի չափով։
Հաշվի առնելով Մկրտիչ Կարապետյանի միջնորդությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ նշանակված տուգանքի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի վճարումը թույլատրել կատարել 1 /մեկ/ տարվա ընթացքում, սահմանել վճարման պարտականություն յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 62․500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,515 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը ուղարկել ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 14832624 քրեական վարույթին կցելու և վարույթի շրջանակներում պահելու համար։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ ի թիվս այլնի նաև իրեղեն ապացույցների, վարույթային ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելադրման, գույքային հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, գույքային հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Քրեական գործին կցված արտավարութային փաստաթղթերը անհրաժեշտ է պահել քրեական գործի հետ միասին՝ դրանց պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 346-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը՝
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1)Մկրտիչ Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար և պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Նշանակված տուգանք պատժի վճարումը տարաժամկետել մեկ տարի ժամկետով՝ սահմանել վճարման պարտականություն յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 62․500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Մկրտիչ Կարապետյանի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքը վերացնել:
2)Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,515 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը ուղարկել ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 14832624 քրեական վարույթին կցելու և վարույթի շրջանակներում պահելու համար։
Գույքային հայցի, վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում (բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով)։
ԴԱՏԱՎՈՐ` ՄՈՒՇԵՂ ԱՐԱՄՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
18 փետրվարի 2025թ․ ք.Երևանում
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
նախագահությամբ
դատավոր՝ Մ․Արամյանի
քարտուղարությամբ՝ Մ.Պողոսյանի
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Է․Անանյանի
մեղադրյալ՝ Մ․Կարապետյանի
պաշտպան՝ Կ․Գաբոյանի
դռնբաց դատական նիստում հատուկ կարգով՝ արագացված վարույթի շրջանակներում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի /ծնվել է 1976 թվականի մայիսի 9-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Հովսեփ էմին փողոց 4-րդ շենք 45-րդ բնակարան հասցեում/։
Դատավճռի նկարագրական մաս.
ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով կազմվել է թիվ 14-0350-23 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն:
17.12.2024թ-ին որոշում է կայացվել Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
18.12.2024թ. Մկրտիչ Կարապետյանին ներկայացվել է մեղադրանք: Վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
18.12.2024թ-ին որոշում է կայացվել թիվ 14-0350-23 քրեական վարույթից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով անջատել Մկրտիչ Կարապետյանին անհայտ անձի կողմից խոշոր չափերի թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ քրեական վարույթը, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 14832624 համարը:
2025 թվականի հունվարի 16-ին Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 14-0350-23 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0267/01/25 համարը։
Նույն օրը թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործը մակագրվել և 2025 թվականի հունվարի 17-ին հանձնվել է ինձ:
Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0.515 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը հայտնաբերվել է 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ Մ.Կարապետյանի անձնական խուզարկությամբ:
Այսինքն՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարում»։
Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը.
Նախնական դատալսումների ընթացքում արագացված վարույթով դատաքննության հատուկ կարգ կիրառելու հարցի քննարկման ժամանակ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանը և վերջինիս պաշտպան Կ․Գաբոյանը ներկայացրեցին դատաքննությունը հատուկ կարգով անցկացնելու այն է՝ արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդություն։
Հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացվեց մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը, որից հետո մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանը հայտնեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող՝ Է․Անանյանը դատական նիստում հայտնեց, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, արձանագրային որոշմամբ բավարարել արագացված վարույթ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը և նշանակել լրացուցիչ դատալսումներ:
Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումները․
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը․
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանք Ձև 8-ը, համաձայն որի՝ Մ․Կարապետյանը չունի դատվածություն, բժշկական փաստաթղթեր որոնց համաձայն վերջինիս մոտ ախտորոշվել են հիվանդություններ՝ «Հեպատիտ C» և «Տուբերկոլոզ», դրական բնութագիր։
Դատավճռի պատճառաբանական մաս․
Դատարանի իրավական վերլուծությունը, դատարանի հետևությունները և իրավական հիմնավորումները.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արձանագրում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասին որի համաձայն՝
/…/1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝/…/2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝ պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:/…/:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին,
2) պատժի, մասնավորապես՝ արդյոք մեղադրյալը ենթակա է պատժի և ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե ոչ։
Անդրադառնալով մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «1.Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝(…),(…)2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ՝
-առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ նախաքննության ընթացքում տվել խոստովանական ցուցմունքներ, մասնակցել քննչական գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպով աջակցել նախաքննությանը, զղջացել է իր կատարած արարքի համար,
-ունի առողջական խնդիրներ (հիմք՝ Մ․Կարապետյանի բժշկական փաստաթղթեր):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է գնահատում այն, որ վերջինս՝
-զղջացել է իր կատարած արարքի համար
-նախկինում դատված չի եղել (հիմք՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքը)
-բնութագրվում է դրական:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․)4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:»
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են
ա)օրինականությունը,
բ)արդարությունը,
գ)պատժի անհատականացումը,
դ)մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վեր մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այն, որ թմրամիջոցը ձեռք է բերել իր անձնական օգտագործման համար, այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, ունի առողջական խնդիրներ, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող հանգամանքները:
Վերոնշյալը գնահատելով Դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվի այնպիսի պատիժ, որը կապահովի պատժի նպատակների իրականացումը և, մասնավորապես կնպաստի մեղադրյալի վերասոցիալականացմանը, տվյալ դեպքում տուգանք պատիժը կարող է հասնել իր նպատակների իրագործմանը, քանի որ առավել խիստ պատիժ նշանակելու համար հիմքեր և փաստական տվյալներ քրեական գործում Դատարանը չի արձանագրում:
Դատարանի գնահատմամբ դրամական տուժանքը ի զորու է մեղադրյալին վերասոցիալականացնել և ետ պահել հետագայում քրեական հակաիրավական արարք կատարելուց, քանի որ սույն հանցագործության կատարման արդյունքում մեղադրյալը ունենալու է նյութական կորուստ և նման բացասական հետևանքներ կրելը հետագայում ողջամտորեն պետք է մեղադրյալին ետ պահի քրեական հակաիրավական նոր արարք կատարելուց:
Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի բացասական վերաբերմունքը իր կատարած հանցանքի հանդեպ:
«Նվազագույն աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն հանցանք կատարելու պահին սահմանված է եղել՝/․․․/ 1. Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75.000 դրամ:/․․․/։
Նկատի ունենալով, որ Դատարան չի ներկայացվել Մկրտիչ Կարապետյանի՝ հանցանքը կատարելուց առաջ մեկ տարվա ընթացքում ստացած, միջին եկամուտի չափը արտացոլող տեղեկություն, որպես հաշվարկային միավոր ընդունում է հանցանք կատարելու օրը սահմանված նվազագույն աշխատավարձը։ Վերոնշյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պետք է նշանակել պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750․000 ՀՀ դրամի չափով։
Հաշվի առնելով Մկրտիչ Կարապետյանի միջնորդությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ նշանակված տուգանքի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի վճարումը թույլատրել կատարել 1 /մեկ/ տարվա ընթացքում, սահմանել վճարման պարտականություն յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 62․500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,515 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը ուղարկել ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 14832624 քրեական վարույթին կցելու և վարույթի շրջանակներում պահելու համար։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ ի թիվս այլնի նաև իրեղեն ապացույցների, վարույթային ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելադրման, գույքային հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, գույքային հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Քրեական գործին կցված արտավարութային փաստաթղթերը անհրաժեշտ է պահել քրեական գործի հետ միասին՝ դրանց պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 346-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը՝
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1)Մկրտիչ Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար և պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Նշանակված տուգանք պատժի վճարումը տարաժամկետել մեկ տարի ժամկետով՝ սահմանել վճարման պարտականություն յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 62․500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Մկրտիչ Կարապետյանի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքը վերացնել:
2)Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,515 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը ուղարկել ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 14832624 քրեական վարույթին կցելու և վարույթի շրջանակներում պահելու համար։
Գույքային հայցի, վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում (բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով)։
ԴԱՏԱՎՈՐ` ՄՈՒՇԵՂ ԱՐԱՄՅԱՆ
ԵԴ1/0267/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝
Նախագահող դատավոր՝ Լ. Հովհաննիսյան
դատավորներ՝ Մ. Մելքոնյան
Վ. Մարգարյան
քարտուղարությամբ՝ Մ. Մահտեսյան
մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Կ. Գաբոյան
մեղադրյալ՝ Մ. Կարապետյան
«04» հունիսի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի ԵԴ1/0267/01/25 դատավճռի դեմ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Էլեն Անանյանի վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով կազմվել է թիվ 14-0350-23 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն:
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին որոշում է կայացվել Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Մկրտիչ Կարապետյանին ներկայացվել է մեղադրանք: Վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ 14-0350-23 քրեական վարույթից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով անջատել Մկրտիչ Կարապետյանին անհայտ անձի կողմից խոշոր չափերի թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ քրեական վարույթը, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 14832624 համարը:
2025 թվականի հունվարի 16-ին Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) է ստացվել թիվ 14-0350-23 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0267/01/25 համարը։
2025 թվականի հունվարի 20-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճռով վճռվել է․
«1) Մկրտիչ Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար և պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Նշանակված տուգանք պատժի վճարումը տարաժամկետել մեկ տարի ժամկետով՝ սահմանել վճարման պարտականություն յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 62․500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Մկրտիչ Կարապետյանի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքը վերացնել:
(…)»:
2025 թվականի մարտի 25-ին՝ փոստային ծառայության միջոցով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է․ Անանյանը։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացված թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործը դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով 2025 թվականի ապրիլի 02-ին մակագրվել է դատավորներ Լուսինե Հովհաննիսյանին, Գրիգոր Հովհաննիսյանին և Մարինե Մելքոնյանին, նախագահող դատավորին (Լ․ Հովհաննիսյան) է հանձնվել 2025 թվականի ապրիլի 03-ին։
2025 թվականի ապրիլի 03-ին նախագահող դատավոր Լ. Հովհաննիսյանի զեկուցագրի հիման վրա տվյալ քրեական գործով դատարանի կազմում ընդգրկվել է դատավոր Վ․ Մարգարյանը՝ դատավոր Գ.Հովհաննիսյանի՝ 2025 թվականի մարտի 12-ից ժամանակավոր անաշխատունակության վիճակում անորոշ ժամկետով գտնվելու հիմքով:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 07-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
1. Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0.515 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը հայտնաբերվել է 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ Մ.Կարապետյանի անձնական խուզարկությամբ:
Այսինքն՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարում»։
2. Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը․
«(…) Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արձանագրում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասին, (…)
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ՝
-առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ նախաքննության ընթացքում տվել խոստովանական ցուցմունքներ, մասնակցել քննչական գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպով աջակցել նախաքննությանը, զղջացել է իր կատարած արարքի համար,
-ունի առողջական խնդիրներ (հիմք՝ Մ․Կարապետյանի բժշկական փաստաթղթեր):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է գնահատում այն, որ վերջինս՝
-զղջացել է իր կատարած արարքի համար
-նախկինում դատված չի եղել (հիմք՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքը)
-բնութագրվում է դրական:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
(…)
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այն, որ թմրամիջոցը ձեռք է բերել իր անձնական օգտագործման համար, այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, ունի առողջական խնդիրներ, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող հանգամանքները:
Վերոնշյալը գնահատելով Դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվի այնպիսի պատիժ, որը կապահովի պատժի նպատակների իրականացումը և, մասնավորապես կնպաստի մեղադրյալի վերասոցիալականացմանը, տվյալ դեպքում տուգանք պատիժը կարող է հասնել իր նպատակների իրագործմանը, քանի որ առավել խիստ պատիժ նշանակելու համար հիմքեր և փաստական տվյալներ քրեական գործում Դատարանը չի արձանագրում:
Դատարանի գնահատմամբ դրամական տուժանքը ի զորու է մեղադրյալին վերասոցիալականացնել և ետ պահել հետագայում քրեական հակաիրավական արարք կատարելուց, քանի որ սույն հանցագործության կատարման արդյունքում մեղադրյալը ունենալու է նյութական կորուստ և նման բացասական հետևանքներ կրելը հետագայում ողջամտորեն պետք է մեղադրյալին ետ պահի քրեական հակաիրավական նոր արարք կատարելուց:
Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի բացասական վերաբերմունքը իր կատարած հանցանքի հանդեպ:
(…)
Նկատի ունենալով, որ Դատարան չի ներկայացվել Մկրտիչ Կարապետյանի՝ հանցանքը կատարելուց առաջ մեկ տարվա ընթացքում ստացած, միջին եկամուտի չափը արտացոլող տեղեկություն, որպես հաշվարկային միավոր ընդունում է հանցանք կատարելու օրը սահմանված նվազագույն աշխատավարձը։ Վերոնշյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պետք է նշանակել պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750․000 ՀՀ դրամի չափով։
Հաշվի առնելով Մկրտիչ Կարապետյանի միջնորդությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ նշանակված տուգանքի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի վճարումը թույլատրել կատարել 1 /մեկ/ տարվա ընթացքում, սահմանել վճարման պարտականություն յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 62․500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
(…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Էլեն Անանյանը վերաքննիչ բողոքում խնդրել է թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճիռը բեկանել՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ 1 տարի ժամկետով ազատազրկում:
Ներկայացրած վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշված է.
«(…) Գտնում եմ, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճռով տուգանք պատժատեսակ նշանակելով՝ Դատարանը նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ, թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա: Արդյունքում, Դատարանի կողմից չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում Դատավճիռը ենթակա է բեկանման.
(…)
Գտնում եմ, որ Դատարանի այն հետևությունը, որ դրամական տուժանքն ի զորու է մեղադրյալին վերասոցիալականացնել և ետ պահել հետագայում քրեական հակաիրավական արարք կատարելուց, քանի որ սույն հանցագործության կատարման արդյունքում մեղադրյալն ունենալու է նյութական կորուստ և նման բացասական հետևանքներ կրելը հետագայում ողջամտորեն պետք է մեղադրյալին ետ պահի քրեական հակաիրավական նոր արարք կատարելուց, չի բխում քննության առարկա դեպքի վտանգավորությունից: Դատարանի հետևությունը հանգեցրել է անարդարացի պատժի նշանակման, նյութական օրենքի նորմերի սխալ կիրառման, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է դատական սխալի:
Դատարանը հաշվի չի առել կատարված արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև հանցանքի բնույթը, ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը՝ քիմիական ծագման (դասվում է անձի առողջության համար առավել վտանգավոր թմրամիջոցների շարքին), խոշոր չափ լինելը՝ նշանակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սանկցիաներից ամենամեղմ պատժատեսակի ամենամեղմ պատժաչափը՝ տարաժամկետելով նշանակված պատիժը:
Գտնում եմ, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելն է համաչափ վերջինի կողմից կատարած կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին։
Վերոգրյալի համատեքստում գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից քննարկման առարկա չեն դարձվել վերը նշված հանգմանքները, որոնք համակցության մեջ հիմնավորում են, որ նշանակված պատժի պայմաններում հնարավոր չէ ի կատար ածել պատժի նպատակները, որոնց կենսագործումը նման դատական ակտի պարագայում դարձել է անհնարին: Բացի այդ, նման մոտեցումը չի բխում ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ՝ հատուկ պրևենցիայի գաղափարախոսությունից:
Հաշվի առնելով վերը կատարված վերլուծությունները՝ գտնում եմ, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակվել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ՝ հաշվի չառնելով հանցագործության վտանգավորությունը, որը պետք է փոփոխել և վերջինի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ ազատազրկման ձևով:
(…)»:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում։»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում։»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը։»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…)»։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
Վերը նշված հոդվածների համաձայն՝ հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այսինքն, դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթը և չափը, հանցագործության եղանակը, տեղը, ժամանակը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակը և այլն)։ Դատարանը հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթը որոշելիս պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը հանցանքի կատարման պահին։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ և 71-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը։ Դրանք բարձրացնում կամ իջեցնում են հանցագործության հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա։
Քրեական օրենքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածում նշված պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից» (տե՛ս Թամարա Տեր-Գրիգորյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)։
Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ․ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և նշանակված պատժի փոփոխման Վերաքննիչ դատարանի իրավասության հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով, դիրքորոշում հայտնելով, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը:
(…) [Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։
(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն դրանք վերաբերելի մասով կիրառելի են նաև 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում:
Սույն գործի նյութերի հետազոտմամբ պարզվել է, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել ինչպես մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները:
Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել այն, որ մեղադրյալն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ նախաքննության ընթացքում տվել խոստովանական ցուցմունքներ, մասնակցել քննչական գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպով աջակցել նախաքննությանը, զղջացել է իր կատարած արարքի համար, ինչպես նաև ունի առողջական խնդիրներ (հիմք՝ Մ․Կարապետյանի բժշկական փաստաթղթեր): Մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներ են հաշվի առնվել նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը:
Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման համար նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին։
Վերոշարադրյալ իրավադրույթների բովանդակային վերլուծության և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ իրեն մեղավոր ճանաչելը, կատարած արարքների համար զղջալը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը, քննչական գործողությունների կատարմանը մասնակցելը՝ նախաքննությանն աջակցելը, անձը բնութագրող հանգամանքները՝ դատվածություն չունենալը, դրական բնութագրվելը՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և նշվածների հետ համադրված գնահատելով նաև մեղադրյալի կատարած արարքի բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը՝ կատարել է միջին ծանրության հանցանք, թմրամիջոցը ձեռք է բերել իր անձնական օգտագործման համար, ունի առողջական խնդիրներ, վերջնական ճիշտ հետևության է հանգել, որ սույն դեպքում վերջինի պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու միջոցով։
Մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հիմնավորվածության տեսանկյունից գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի հաշվի առած վերոգրյալ հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ գտնելով, որ նշանակված պատիժն արդարացի է՝ համաչափ կատարված հանցագործությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու համար։ Այլ կերպ՝ նշանակված պատիժը համապատասխանում է մեղադրյալի անձին, նրա կատարած հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, և անհրաժեշտ ու բավարար է հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացն ապահովելու տեսանկյունից, և, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակ նշանակելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը։
Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով Դատախազի վերաքննիչ բողոքում նշված այն փաստարկին, որ «(...) դատարանը հաշվի չի առել կատարված արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև հանցանքի բնույթը, ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը՝ քիմիական ծագման (դասվում է անձի առողջության համար առավել վտանգավոր թմրամիջոցների շարքին), խոշոր չափ լինելը՝ նշանակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սանկցիաներից ամենամեղմ պատժատեսակի ամենամեղմ պատժաչափը՝ տարաժամկետելով նշանակված պատիժը (...)»՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքներն, գործում առկա՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հաշվառմամբ, ինքնին բավարար չեն հետևության հանգելու Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ոչ համաչափ պատժատեսակի կիրառման մասին, հատկապես, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Մ․ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն իրենում արտացոլում է հիշատակված հանգամանքների հաշվառումը՝ հանդիսանալով քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակների իրացվելիությունն ապահովելու համար անհրաժեշտ և բավարար պատիժ։
Հետևաբար Վերաքննիչ դատարանն եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս թույլ չի տվել այնպիսի խախտում, որը բավարար է դատավճիռը պատժի մասով փոփոխելու համար, հատկապես, որ Դատախազը իր հերթին չի հիմնավորել նշանակված պատժի ակնհայտ մեղմ լինելը, ինչպես պահանջում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածը, այլ մատնանշել է Մկրտիչ Կարապետյանի կատարած արարքի բնույթը, հասարակական վտանգավորության աստիճանը, որոնք արդեն իսկ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատել է, և Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգումը համահունչ է քրեական օրենսդրության սկզբունքների և պատժի նպատակների իրացվելիության անհրաժեշտությանը:
Այսպիսով, վերը նշված վերլուծությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու և Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Էլեն Անանյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-372-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը․
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի ԵԴ1/0267/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝
Նախագահող դատավոր՝ Լ. Հովհաննիսյան
դատավորներ՝ Մ. Մելքոնյան
Վ. Մարգարյան
քարտուղարությամբ՝ Մ. Մահտեսյան
մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Կ. Գաբոյան
մեղադրյալ՝ Մ. Կարապետյան
«04» հունիսի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի ԵԴ1/0267/01/25 դատավճռի դեմ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Էլեն Անանյանի վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով կազմվել է թիվ 14-0350-23 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն:
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին որոշում է կայացվել Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Մկրտիչ Կարապետյանին ներկայացվել է մեղադրանք: Վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ 14-0350-23 քրեական վարույթից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով անջատել Մկրտիչ Կարապետյանին անհայտ անձի կողմից խոշոր չափերի թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ քրեական վարույթը, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 14832624 համարը:
2025 թվականի հունվարի 16-ին Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) է ստացվել թիվ 14-0350-23 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0267/01/25 համարը։
2025 թվականի հունվարի 20-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճռով վճռվել է․
«1) Մկրտիչ Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար և պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Նշանակված տուգանք պատժի վճարումը տարաժամկետել մեկ տարի ժամկետով՝ սահմանել վճարման պարտականություն յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 62․500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Մկրտիչ Կարապետյանի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքը վերացնել:
(…)»:
2025 թվականի մարտի 25-ին՝ փոստային ծառայության միջոցով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է․ Անանյանը։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացված թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործը դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով 2025 թվականի ապրիլի 02-ին մակագրվել է դատավորներ Լուսինե Հովհաննիսյանին, Գրիգոր Հովհաննիսյանին և Մարինե Մելքոնյանին, նախագահող դատավորին (Լ․ Հովհաննիսյան) է հանձնվել 2025 թվականի ապրիլի 03-ին։
2025 թվականի ապրիլի 03-ին նախագահող դատավոր Լ. Հովհաննիսյանի զեկուցագրի հիման վրա տվյալ քրեական գործով դատարանի կազմում ընդգրկվել է դատավոր Վ․ Մարգարյանը՝ դատավոր Գ.Հովհաննիսյանի՝ 2025 թվականի մարտի 12-ից ժամանակավոր անաշխատունակության վիճակում անորոշ ժամկետով գտնվելու հիմքով:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 07-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
1. Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0.515 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը հայտնաբերվել է 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ Մ.Կարապետյանի անձնական խուզարկությամբ:
Այսինքն՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարում»։
2. Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը․
«(…) Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արձանագրում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասին, (…)
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ՝
-առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ նախաքննության ընթացքում տվել խոստովանական ցուցմունքներ, մասնակցել քննչական գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպով աջակցել նախաքննությանը, զղջացել է իր կատարած արարքի համար,
-ունի առողջական խնդիրներ (հիմք՝ Մ․Կարապետյանի բժշկական փաստաթղթեր):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է գնահատում այն, որ վերջինս՝
-զղջացել է իր կատարած արարքի համար
-նախկինում դատված չի եղել (հիմք՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքը)
-բնութագրվում է դրական:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
(…)
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այն, որ թմրամիջոցը ձեռք է բերել իր անձնական օգտագործման համար, այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, ունի առողջական խնդիրներ, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող հանգամանքները:
Վերոնշյալը գնահատելով Դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվի այնպիսի պատիժ, որը կապահովի պատժի նպատակների իրականացումը և, մասնավորապես կնպաստի մեղադրյալի վերասոցիալականացմանը, տվյալ դեպքում տուգանք պատիժը կարող է հասնել իր նպատակների իրագործմանը, քանի որ առավել խիստ պատիժ նշանակելու համար հիմքեր և փաստական տվյալներ քրեական գործում Դատարանը չի արձանագրում:
Դատարանի գնահատմամբ դրամական տուժանքը ի զորու է մեղադրյալին վերասոցիալականացնել և ետ պահել հետագայում քրեական հակաիրավական արարք կատարելուց, քանի որ սույն հանցագործության կատարման արդյունքում մեղադրյալը ունենալու է նյութական կորուստ և նման բացասական հետևանքներ կրելը հետագայում ողջամտորեն պետք է մեղադրյալին ետ պահի քրեական հակաիրավական նոր արարք կատարելուց:
Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի բացասական վերաբերմունքը իր կատարած հանցանքի հանդեպ:
(…)
Նկատի ունենալով, որ Դատարան չի ներկայացվել Մկրտիչ Կարապետյանի՝ հանցանքը կատարելուց առաջ մեկ տարվա ընթացքում ստացած, միջին եկամուտի չափը արտացոլող տեղեկություն, որպես հաշվարկային միավոր ընդունում է հանցանք կատարելու օրը սահմանված նվազագույն աշխատավարձը։ Վերոնշյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պետք է նշանակել պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750․000 ՀՀ դրամի չափով։
Հաշվի առնելով Մկրտիչ Կարապետյանի միջնորդությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ նշանակված տուգանքի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի վճարումը թույլատրել կատարել 1 /մեկ/ տարվա ընթացքում, սահմանել վճարման պարտականություն յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 62․500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
(…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Էլեն Անանյանը վերաքննիչ բողոքում խնդրել է թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճիռը բեկանել՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ 1 տարի ժամկետով ազատազրկում:
Ներկայացրած վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշված է.
«(…) Գտնում եմ, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճռով տուգանք պատժատեսակ նշանակելով՝ Դատարանը նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ, թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա: Արդյունքում, Դատարանի կողմից չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում Դատավճիռը ենթակա է բեկանման.
(…)
Գտնում եմ, որ Դատարանի այն հետևությունը, որ դրամական տուժանքն ի զորու է մեղադրյալին վերասոցիալականացնել և ետ պահել հետագայում քրեական հակաիրավական արարք կատարելուց, քանի որ սույն հանցագործության կատարման արդյունքում մեղադրյալն ունենալու է նյութական կորուստ և նման բացասական հետևանքներ կրելը հետագայում ողջամտորեն պետք է մեղադրյալին ետ պահի քրեական հակաիրավական նոր արարք կատարելուց, չի բխում քննության առարկա դեպքի վտանգավորությունից: Դատարանի հետևությունը հանգեցրել է անարդարացի պատժի նշանակման, նյութական օրենքի նորմերի սխալ կիրառման, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է դատական սխալի:
Դատարանը հաշվի չի առել կատարված արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև հանցանքի բնույթը, ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը՝ քիմիական ծագման (դասվում է անձի առողջության համար առավել վտանգավոր թմրամիջոցների շարքին), խոշոր չափ լինելը՝ նշանակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սանկցիաներից ամենամեղմ պատժատեսակի ամենամեղմ պատժաչափը՝ տարաժամկետելով նշանակված պատիժը:
Գտնում եմ, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելն է համաչափ վերջինի կողմից կատարած կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին։
Վերոգրյալի համատեքստում գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից քննարկման առարկա չեն դարձվել վերը նշված հանգմանքները, որոնք համակցության մեջ հիմնավորում են, որ նշանակված պատժի պայմաններում հնարավոր չէ ի կատար ածել պատժի նպատակները, որոնց կենսագործումը նման դատական ակտի պարագայում դարձել է անհնարին: Բացի այդ, նման մոտեցումը չի բխում ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ՝ հատուկ պրևենցիայի գաղափարախոսությունից:
Հաշվի առնելով վերը կատարված վերլուծությունները՝ գտնում եմ, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակվել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ՝ հաշվի չառնելով հանցագործության վտանգավորությունը, որը պետք է փոփոխել և վերջինի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ ազատազրկման ձևով:
(…)»:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում։»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում։»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը։»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…)»։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
Վերը նշված հոդվածների համաձայն՝ հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այսինքն, դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթը և չափը, հանցագործության եղանակը, տեղը, ժամանակը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակը և այլն)։ Դատարանը հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթը որոշելիս պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը հանցանքի կատարման պահին։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ և 71-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը։ Դրանք բարձրացնում կամ իջեցնում են հանցագործության հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա։
Քրեական օրենքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածում նշված պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից» (տե՛ս Թամարա Տեր-Գրիգորյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)։
Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ․ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և նշանակված պատժի փոփոխման Վերաքննիչ դատարանի իրավասության հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով, դիրքորոշում հայտնելով, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը:
(…) [Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։
(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն դրանք վերաբերելի մասով կիրառելի են նաև 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում:
Սույն գործի նյութերի հետազոտմամբ պարզվել է, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել ինչպես մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները:
Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել այն, որ մեղադրյալն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ նախաքննության ընթացքում տվել խոստովանական ցուցմունքներ, մասնակցել քննչական գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպով աջակցել նախաքննությանը, զղջացել է իր կատարած արարքի համար, ինչպես նաև ունի առողջական խնդիրներ (հիմք՝ Մ․Կարապետյանի բժշկական փաստաթղթեր): Մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներ են հաշվի առնվել նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը:
Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման համար նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին։
Վերոշարադրյալ իրավադրույթների բովանդակային վերլուծության և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ իրեն մեղավոր ճանաչելը, կատարած արարքների համար զղջալը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը, քննչական գործողությունների կատարմանը մասնակցելը՝ նախաքննությանն աջակցելը, անձը բնութագրող հանգամանքները՝ դատվածություն չունենալը, դրական բնութագրվելը՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և նշվածների հետ համադրված գնահատելով նաև մեղադրյալի կատարած արարքի բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը՝ կատարել է միջին ծանրության հանցանք, թմրամիջոցը ձեռք է բերել իր անձնական օգտագործման համար, ունի առողջական խնդիրներ, վերջնական ճիշտ հետևության է հանգել, որ սույն դեպքում վերջինի պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու միջոցով։
Մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հիմնավորվածության տեսանկյունից գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի հաշվի առած վերոգրյալ հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ գտնելով, որ նշանակված պատիժն արդարացի է՝ համաչափ կատարված հանցագործությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու համար։ Այլ կերպ՝ նշանակված պատիժը համապատասխանում է մեղադրյալի անձին, նրա կատարած հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, և անհրաժեշտ ու բավարար է հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացն ապահովելու տեսանկյունից, և, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակ նշանակելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը։
Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով Դատախազի վերաքննիչ բողոքում նշված այն փաստարկին, որ «(...) դատարանը հաշվի չի առել կատարված արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև հանցանքի բնույթը, ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը՝ քիմիական ծագման (դասվում է անձի առողջության համար առավել վտանգավոր թմրամիջոցների շարքին), խոշոր չափ լինելը՝ նշանակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սանկցիաներից ամենամեղմ պատժատեսակի ամենամեղմ պատժաչափը՝ տարաժամկետելով նշանակված պատիժը (...)»՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքներն, գործում առկա՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հաշվառմամբ, ինքնին բավարար չեն հետևության հանգելու Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ոչ համաչափ պատժատեսակի կիրառման մասին, հատկապես, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Մ․ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն իրենում արտացոլում է հիշատակված հանգամանքների հաշվառումը՝ հանդիսանալով քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակների իրացվելիությունն ապահովելու համար անհրաժեշտ և բավարար պատիժ։
Հետևաբար Վերաքննիչ դատարանն եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս թույլ չի տվել այնպիսի խախտում, որը բավարար է դատավճիռը պատժի մասով փոփոխելու համար, հատկապես, որ Դատախազը իր հերթին չի հիմնավորել նշանակված պատժի ակնհայտ մեղմ լինելը, ինչպես պահանջում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածը, այլ մատնանշել է Մկրտիչ Կարապետյանի կատարած արարքի բնույթը, հասարակական վտանգավորության աստիճանը, որոնք արդեն իսկ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատել է, և Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգումը համահունչ է քրեական օրենսդրության սկզբունքների և պատժի նպատակների իրացվելիության անհրաժեշտությանը:
Այսպիսով, վերը նշված վերլուծությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու և Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Էլեն Անանյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-372-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը․
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի ԵԴ1/0267/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/0267/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 16-01-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 14-0350-23 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, և ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0.515 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը հայտաբերվել է 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ Մ.Կարապետյանի անձնական խուզարկությամբ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Մկրտիչ |
| Ազգանուն | Կարապետյան |
| Հայրանուն | Ռուդոլֆի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 16-01-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մուշեղ |
| Ազգանուն | Արամյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 20-01-2025 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 20-01-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/0267/01/25 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 20 հունվարի 2025 թվական ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ՝ Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մ. Արամյանի, ստանալով քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: ՊԱՐԶԵՑԻ՝ 2025 թվականի հունվարի 16-ին Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 14-0350-23 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ 2025 թվականի հունվարի 16-ին թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործը մակագրվել է ինձ և ինձ է հանձնվել 2025 թվականի հունվարի 17-ին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 34-րդ և 310-րդ հոդվածներով, ՈՐՈՇԵՑԻ Քրեական գործը վարույթ ստանձնել և 2025 թվականի փետրվարի 03-ին՝ ժամը 11։00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Աջափնյակ-1 նստավայրում (ք. Երևան, Նազարբեկյան թաղամաս 40, թիվ 9 դահլիճ) նշանակել նախնական դատալսումներ՝ դատավոր Մ. Արամյանի նախագահությամբ: Երկօրյա ժամկետում որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, մեղադրյալին, ինչպես նաև վկային՝ դրան կցելով մեղադրյալի իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ, ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ․ԱՐԱՄՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էլեն |
| Ազգանուն | Անանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մկրտիչ |
| Ազգանուն | Կարապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կատյա |
| Ազգանուն | Գաբոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 03-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Որոշում | Սակայն դատական նիստը հետաձգվել է, քանի որ չի ներկայացել մեղադրյալը։ Դատարանը կայացրեց հարկադրաբար դատարան ներկայացնելու որոշում։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:45 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 18-02-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 18-02-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Մկրտիչ |
| Ազգանուն | Կարապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 18-02-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/0267/01/25 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 18 փետրվարի 2025թ․ ք.Երևանում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր՝ Մ․Արամյանի քարտուղարությամբ՝ Մ.Պողոսյանի մասնակցությամբ` հանրային մեղադրող՝ Է․Անանյանի մեղադրյալ՝ Մ․Կարապետյանի պաշտպան՝ Կ․Գաբոյանի դռնբաց դատական նիստում հատուկ կարգով՝ արագացված վարույթի շրջանակներում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի /ծնվել է 1976 թվականի մայիսի 9-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Հովսեփ էմին փողոց 4-րդ շենք 45-րդ բնակարան հասցեում/։ Դատավճռի նկարագրական մաս. ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով կազմվել է թիվ 14-0350-23 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն: 17.12.2024թ-ին որոշում է կայացվել Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 18.12.2024թ. Մկրտիչ Կարապետյանին ներկայացվել է մեղադրանք: Վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը: 18.12.2024թ-ին որոշում է կայացվել թիվ 14-0350-23 քրեական վարույթից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով անջատել Մկրտիչ Կարապետյանին անհայտ անձի կողմից խոշոր չափերի թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ քրեական վարույթը, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 14832624 համարը: 2025 թվականի հունվարի 16-ին Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 14-0350-23 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0267/01/25 համարը։ Նույն օրը թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործը մակագրվել և 2025 թվականի հունվարի 17-ին հանձնվել է ինձ: Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0.515 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը հայտնաբերվել է 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ Մ.Կարապետյանի անձնական խուզարկությամբ: Այսինքն՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարում»։ Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը. Նախնական դատալսումների ընթացքում արագացված վարույթով դատաքննության հատուկ կարգ կիրառելու հարցի քննարկման ժամանակ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանը և վերջինիս պաշտպան Կ․Գաբոյանը ներկայացրեցին դատաքննությունը հատուկ կարգով անցկացնելու այն է՝ արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդություն։ Հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացվեց մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը, որից հետո մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանը հայտնեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը: Հանրային մեղադրող՝ Է․Անանյանը դատական նիստում հայտնեց, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկում։ Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, արձանագրային որոշմամբ բավարարել արագացված վարույթ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը և նշանակել լրացուցիչ դատալսումներ: Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումները․ Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը․ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանք Ձև 8-ը, համաձայն որի՝ Մ․Կարապետյանը չունի դատվածություն, բժշկական փաստաթղթեր որոնց համաձայն վերջինիս մոտ ախտորոշվել են հիվանդություններ՝ «Հեպատիտ C» և «Տուբերկոլոզ», դրական բնութագիր։ Դատավճռի պատճառաբանական մաս․ Դատարանի իրավական վերլուծությունը, դատարանի հետևությունները և իրավական հիմնավորումները. Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արձանագրում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասին որի համաձայն՝ /…/1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝/…/2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝ պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:/…/: Հաստատված համարելով մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին. 1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին, 2) պատժի, մասնավորապես՝ արդյոք մեղադրյալը ենթակա է պատժի և ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե ոչ։ Անդրադառնալով մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «1.Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝(…),(…)2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»։ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ՝ -առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ նախաքննության ընթացքում տվել խոստովանական ցուցմունքներ, մասնակցել քննչական գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպով աջակցել նախաքննությանը, զղջացել է իր կատարած արարքի համար, -ունի առողջական խնդիրներ (հիմք՝ Մ․Կարապետյանի բժշկական փաստաթղթեր): Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։ Դատարանը մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է գնահատում այն, որ վերջինս՝ -զղջացել է իր կատարած արարքի համար -նախկինում դատված չի եղել (հիմք՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքը) -բնութագրվում է դրական: Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․)4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:» Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են ա)օրինականությունը, բ)արդարությունը, գ)պատժի անհատականացումը, դ)մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»: Վեր մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այն, որ թմրամիջոցը ձեռք է բերել իր անձնական օգտագործման համար, այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, ունի առողջական խնդիրներ, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող հանգամանքները: Վերոնշյալը գնահատելով Դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվի այնպիսի պատիժ, որը կապահովի պատժի նպատակների իրականացումը և, մասնավորապես կնպաստի մեղադրյալի վերասոցիալականացմանը, տվյալ դեպքում տուգանք պատիժը կարող է հասնել իր նպատակների իրագործմանը, քանի որ առավել խիստ պատիժ նշանակելու համար հիմքեր և փաստական տվյալներ քրեական գործում Դատարանը չի արձանագրում: Դատարանի գնահատմամբ դրամական տուժանքը ի զորու է մեղադրյալին վերասոցիալականացնել և ետ պահել հետագայում քրեական հակաիրավական արարք կատարելուց, քանի որ սույն հանցագործության կատարման արդյունքում մեղադրյալը ունենալու է նյութական կորուստ և նման բացասական հետևանքներ կրելը հետագայում ողջամտորեն պետք է մեղադրյալին ետ պահի քրեական հակաիրավական նոր արարք կատարելուց: Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի բացասական վերաբերմունքը իր կատարած հանցանքի հանդեպ: «Նվազագույն աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն հանցանք կատարելու պահին սահմանված է եղել՝/․․․/ 1. Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75.000 դրամ:/․․․/։ Նկատի ունենալով, որ Դատարան չի ներկայացվել Մկրտիչ Կարապետյանի՝ հանցանքը կատարելուց առաջ մեկ տարվա ընթացքում ստացած, միջին եկամուտի չափը արտացոլող տեղեկություն, որպես հաշվարկային միավոր ընդունում է հանցանք կատարելու օրը սահմանված նվազագույն աշխատավարձը։ Վերոնշյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պետք է նշանակել պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750․000 ՀՀ դրամի չափով։ Հաշվի առնելով Մկրտիչ Կարապետյանի միջնորդությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ նշանակված տուգանքի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի վճարումը թույլատրել կատարել 1 /մեկ/ տարվա ընթացքում, սահմանել վճարման պարտականություն յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 62․500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,515 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը ուղարկել ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 14832624 քրեական վարույթին կցելու և վարույթի շրջանակներում պահելու համար։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ ի թիվս այլնի նաև իրեղեն ապացույցների, վարույթային ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելադրման, գույքային հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, գույքային հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ: Քրեական գործին կցված արտավարութային փաստաթղթերը անհրաժեշտ է պահել քրեական գործի հետ միասին՝ դրանց պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 346-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը՝ Վ Ճ Ռ Ե Ց 1)Մկրտիչ Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար և պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Նշանակված տուգանք պատժի վճարումը տարաժամկետել մեկ տարի ժամկետով՝ սահմանել վճարման պարտականություն յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 62․500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Մկրտիչ Կարապետյանի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքը վերացնել: 2)Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,515 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը ուղարկել ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 14832624 քրեական վարույթին կցելու և վարույթի շրջանակներում պահելու համար։ Գույքային հայցի, վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում (բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով)։ ԴԱՏԱՎՈՐ` ՄՈՒՇԵՂ ԱՐԱՄՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-02-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 31-03-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 153 |
| Էջերի քանակ | 71 |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 27-03-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 31-03-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 153 |
| Էջերի քանակը | 71 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-37837/25 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 22-09-2025 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 25-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Բաղկացած է 3 հատորից՝ 1-ին հատորը «153» թերթից, 2-րդ հատորը «71» թերթից, 3-րդ հատորը «80» թերթից |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կից 1 փաթեթ իրեղեն |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 26-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը «153» թերթից, 2-րդ հատորը «71» թերթից, 3-րդ հատորը «80» թերթից |
| Գործին կից նյութերը | իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,515 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը ուղարկել ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 14832624 քրեական վարույթին կցելու |
Դատական գործ N: ԵԴ1/0267/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 27-03-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 24-03-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Էլեն |
| Ազգանուն | Անանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մկրտիչ Կարապետյան Սույն բողոքի կապակցությամբ հարուցել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 18.02.2025թ. դատավճիռը՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ վերջինիս նկատմամբ նշանակելով պատիժ՝ 1 տարի ժամկետով ազատազրկում : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 02-04-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 02-04-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Գրիգոր |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Դատավորի փոխարինում
| Փոխարինման ամսաթիվ | 03-04-2025 |
|---|---|
| Բացակայող դատավոր | |
| Անուն | Գրիգոր |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Փոխարինող դատավոր | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 07-04-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 22-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 04-06-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Մկրտիչ |
| Ազգանուն | Կարապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/0267/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝ Նախագահող դատավոր՝ Լ. Հովհաննիսյան դատավորներ՝ Մ. Մելքոնյան Վ. Մարգարյան քարտուղարությամբ՝ Մ. Մահտեսյան մասնակցությամբ՝ պաշտպան՝ Կ. Գաբոյան մեղադրյալ՝ Մ. Կարապետյան «04» հունիսի 2025թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի ԵԴ1/0267/01/25 դատավճռի դեմ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Էլեն Անանյանի վերաքննիչ բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով կազմվել է թիվ 14-0350-23 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն: 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին որոշում է կայացվել Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Մկրտիչ Կարապետյանին ներկայացվել է մեղադրանք: Վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը: 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ 14-0350-23 քրեական վարույթից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով անջատել Մկրտիչ Կարապետյանին անհայտ անձի կողմից խոշոր չափերի թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ քրեական վարույթը, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 14832624 համարը: 2025 թվականի հունվարի 16-ին Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) է ստացվել թիվ 14-0350-23 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0267/01/25 համարը։ 2025 թվականի հունվարի 20-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճռով վճռվել է․ «1) Մկրտիչ Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար և պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Նշանակված տուգանք պատժի վճարումը տարաժամկետել մեկ տարի ժամկետով՝ սահմանել վճարման պարտականություն յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 62․500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Մկրտիչ Կարապետյանի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքը վերացնել: (…)»: 2025 թվականի մարտի 25-ին՝ փոստային ծառայության միջոցով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է․ Անանյանը։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացված թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործը դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով 2025 թվականի ապրիլի 02-ին մակագրվել է դատավորներ Լուսինե Հովհաննիսյանին, Գրիգոր Հովհաննիսյանին և Մարինե Մելքոնյանին, նախագահող դատավորին (Լ․ Հովհաննիսյան) է հանձնվել 2025 թվականի ապրիլի 03-ին։ 2025 թվականի ապրիլի 03-ին նախագահող դատավոր Լ. Հովհաննիսյանի զեկուցագրի հիման վրա տվյալ քրեական գործով դատարանի կազմում ընդգրկվել է դատավոր Վ․ Մարգարյանը՝ դատավոր Գ.Հովհաննիսյանի՝ 2025 թվականի մարտի 12-ից ժամանակավոր անաշխատունակության վիճակում անորոշ ժամկետով գտնվելու հիմքով: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 07-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության: Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները. 1. Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 0.515 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը հայտնաբերվել է 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ Մ.Կարապետյանի անձնական խուզարկությամբ: Այսինքն՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարում»։ 2. Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը․ «(…) Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արձանագրում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասին, (…) Դատարանը, որպես մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ՝ -առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ նախաքննության ընթացքում տվել խոստովանական ցուցմունքներ, մասնակցել քննչական գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպով աջակցել նախաքննությանը, զղջացել է իր կատարած արարքի համար, -ունի առողջական խնդիրներ (հիմք՝ Մ․Կարապետյանի բժշկական փաստաթղթեր): Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։ Դատարանը մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է գնահատում այն, որ վերջինս՝ -զղջացել է իր կատարած արարքի համար -նախկինում դատված չի եղել (հիմք՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքը) -բնութագրվում է դրական: Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։ (…) Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այն, որ թմրամիջոցը ձեռք է բերել իր անձնական օգտագործման համար, այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, ունի առողջական խնդիրներ, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող հանգամանքները: Վերոնշյալը գնահատելով Դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվի այնպիսի պատիժ, որը կապահովի պատժի նպատակների իրականացումը և, մասնավորապես կնպաստի մեղադրյալի վերասոցիալականացմանը, տվյալ դեպքում տուգանք պատիժը կարող է հասնել իր նպատակների իրագործմանը, քանի որ առավել խիստ պատիժ նշանակելու համար հիմքեր և փաստական տվյալներ քրեական գործում Դատարանը չի արձանագրում: Դատարանի գնահատմամբ դրամական տուժանքը ի զորու է մեղադրյալին վերասոցիալականացնել և ետ պահել հետագայում քրեական հակաիրավական արարք կատարելուց, քանի որ սույն հանցագործության կատարման արդյունքում մեղադրյալը ունենալու է նյութական կորուստ և նման բացասական հետևանքներ կրելը հետագայում ողջամտորեն պետք է մեղադրյալին ետ պահի քրեական հակաիրավական նոր արարք կատարելուց: Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի բացասական վերաբերմունքը իր կատարած հանցանքի հանդեպ: (…) Նկատի ունենալով, որ Դատարան չի ներկայացվել Մկրտիչ Կարապետյանի՝ հանցանքը կատարելուց առաջ մեկ տարվա ընթացքում ստացած, միջին եկամուտի չափը արտացոլող տեղեկություն, որպես հաշվարկային միավոր ընդունում է հանցանք կատարելու օրը սահմանված նվազագույն աշխատավարձը։ Վերոնշյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պետք է նշանակել պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750․000 ՀՀ դրամի չափով։ Հաշվի առնելով Մկրտիչ Կարապետյանի միջնորդությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ նշանակված տուգանքի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի վճարումը թույլատրել կատարել 1 /մեկ/ տարվա ընթացքում, սահմանել վճարման պարտականություն յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 62․500 (վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։ (…)»։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Էլեն Անանյանը վերաքննիչ բողոքում խնդրել է թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճիռը բեկանել՝ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ 1 տարի ժամկետով ազատազրկում: Ներկայացրած վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշված է. «(…) Գտնում եմ, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/0267/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճռով տուգանք պատժատեսակ նշանակելով՝ Դատարանը նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ, թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա: Արդյունքում, Դատարանի կողմից չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում Դատավճիռը ենթակա է բեկանման. (…) Գտնում եմ, որ Դատարանի այն հետևությունը, որ դրամական տուժանքն ի զորու է մեղադրյալին վերասոցիալականացնել և ետ պահել հետագայում քրեական հակաիրավական արարք կատարելուց, քանի որ սույն հանցագործության կատարման արդյունքում մեղադրյալն ունենալու է նյութական կորուստ և նման բացասական հետևանքներ կրելը հետագայում ողջամտորեն պետք է մեղադրյալին ետ պահի քրեական հակաիրավական նոր արարք կատարելուց, չի բխում քննության առարկա դեպքի վտանգավորությունից: Դատարանի հետևությունը հանգեցրել է անարդարացի պատժի նշանակման, նյութական օրենքի նորմերի սխալ կիրառման, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է դատական սխալի: Դատարանը հաշվի չի առել կատարված արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև հանցանքի բնույթը, ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը՝ քիմիական ծագման (դասվում է անձի առողջության համար առավել վտանգավոր թմրամիջոցների շարքին), խոշոր չափ լինելը՝ նշանակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սանկցիաներից ամենամեղմ պատժատեսակի ամենամեղմ պատժաչափը՝ տարաժամկետելով նշանակված պատիժը: Գտնում եմ, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելն է համաչափ վերջինի կողմից կատարած կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին։ Վերոգրյալի համատեքստում գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից քննարկման առարկա չեն դարձվել վերը նշված հանգմանքները, որոնք համակցության մեջ հիմնավորում են, որ նշանակված պատժի պայմաններում հնարավոր չէ ի կատար ածել պատժի նպատակները, որոնց կենսագործումը նման դատական ակտի պարագայում դարձել է անհնարին: Բացի այդ, նման մոտեցումը չի բխում ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ՝ հատուկ պրևենցիայի գաղափարախոսությունից: Հաշվի առնելով վերը կատարված վերլուծությունները՝ գտնում եմ, որ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակվել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ՝ հաշվի չառնելով հանցագործության վտանգավորությունը, որը պետք է փոփոխել և վերջինի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ ազատազրկման ձևով: (…)»: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում։»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում։»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝ 1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը. 2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին. 3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը: 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները: 3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը. 1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը). 2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք. 3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը. 4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի. 5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով. 6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան. 7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը։»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…)»։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։ Վերը նշված հոդվածների համաձայն՝ հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։ Այսինքն, դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթը և չափը, հանցագործության եղանակը, տեղը, ժամանակը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակը և այլն)։ Դատարանը հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթը որոշելիս պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը հանցանքի կատարման պահին։ Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ և 71-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը։ Դրանք բարձրացնում կամ իջեցնում են հանցագործության հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա։ Քրեական օրենքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածում նշված պատժի նպատակների իրացվելիությունը: Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից» (տե՛ս Թամարա Տեր-Գրիգորյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)։ Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ․ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և նշանակված պատժի փոփոխման Վերաքննիչ դատարանի իրավասության հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով, դիրքորոշում հայտնելով, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: (…) [Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում. 1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, 2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ (...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը)։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն դրանք վերաբերելի մասով կիրառելի են նաև 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում: Սույն գործի նյութերի հետազոտմամբ պարզվել է, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել ինչպես մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները: Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել այն, որ մեղադրյալն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել՝ նախաքննության ընթացքում տվել խոստովանական ցուցմունքներ, մասնակցել քննչական գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպով աջակցել նախաքննությանը, զղջացել է իր կատարած արարքի համար, ինչպես նաև ունի առողջական խնդիրներ (հիմք՝ Մ․Կարապետյանի բժշկական փաստաթղթեր): Մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներ են հաշվի առնվել նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը: Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման համար նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին։ Վերոշարադրյալ իրավադրույթների բովանդակային վերլուծության և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ իրեն մեղավոր ճանաչելը, կատարած արարքների համար զղջալը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը, քննչական գործողությունների կատարմանը մասնակցելը՝ նախաքննությանն աջակցելը, անձը բնութագրող հանգամանքները՝ դատվածություն չունենալը, դրական բնութագրվելը՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և նշվածների հետ համադրված գնահատելով նաև մեղադրյալի կատարած արարքի բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը՝ կատարել է միջին ծանրության հանցանք, թմրամիջոցը ձեռք է բերել իր անձնական օգտագործման համար, ունի առողջական խնդիրներ, վերջնական ճիշտ հետևության է հանգել, որ սույն դեպքում վերջինի պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու միջոցով։ Մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հիմնավորվածության տեսանկյունից գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի հաշվի առած վերոգրյալ հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ գտնելով, որ նշանակված պատիժն արդարացի է՝ համաչափ կատարված հանցագործությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու համար։ Այլ կերպ՝ նշանակված պատիժը համապատասխանում է մեղադրյալի անձին, նրա կատարած հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, և անհրաժեշտ ու բավարար է հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացն ապահովելու տեսանկյունից, և, որ մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակ նշանակելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով Դատախազի վերաքննիչ բողոքում նշված այն փաստարկին, որ «(...) դատարանը հաշվի չի առել կատարված արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև հանցանքի բնույթը, ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը՝ քիմիական ծագման (դասվում է անձի առողջության համար առավել վտանգավոր թմրամիջոցների շարքին), խոշոր չափ լինելը՝ նշանակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սանկցիաներից ամենամեղմ պատժատեսակի ամենամեղմ պատժաչափը՝ տարաժամկետելով նշանակված պատիժը (...)»՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքներն, գործում առկա՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հաշվառմամբ, ինքնին բավարար չեն հետևության հանգելու Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ոչ համաչափ պատժատեսակի կիրառման մասին, հատկապես, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Մ․ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն իրենում արտացոլում է հիշատակված հանգամանքների հաշվառումը՝ հանդիսանալով քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակների իրացվելիությունն ապահովելու համար անհրաժեշտ և բավարար պատիժ։ Հետևաբար Վերաքննիչ դատարանն եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Մկրտիչ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս թույլ չի տվել այնպիսի խախտում, որը բավարար է դատավճիռը պատժի մասով փոփոխելու համար, հատկապես, որ Դատախազը իր հերթին չի հիմնավորել նշանակված պատժի ակնհայտ մեղմ լինելը, ինչպես պահանջում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածը, այլ մատնանշել է Մկրտիչ Կարապետյանի կատարած արարքի բնույթը, հասարակական վտանգավորության աստիճանը, որոնք արդեն իսկ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատել է, և Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգումը համահունչ է քրեական օրենսդրության սկզբունքների և պատժի նպատակների իրացվելիության անհրաժեշտությանը: Այսպիսով, վերը նշված վերլուծությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու և Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Էլեն Անանյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-372-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը․ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ի ԵԴ1/0267/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-06-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը` «153» թերթ, 2-րդ հատորը` «71» թերթ, 3-րդ հատորը` «71» թերթ |
| Գործին կից նյութեր | 1-ին հատորին կից իրեղեն ապացույց՝ «1» փաթեթ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 15-09-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը` «153» թերթ, 2-րդ հատորը` «71» թերթ, 3-րդ հատորը` «71» թերթ |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կից իրեղեն ապացույց՝ «1» փաթեթ |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 77307/25 |