ԵԴ1/0248/01/25





Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ `
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

Նախագահող դատավոր՝ Ն.Հովակիմյան
դատավորներ՝ Վ.Մարգարյան
Է.Մանասյան

քարտուղարությամբ՝ Լ.Կարապետյանի
մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Ս.Մանուկյանի
մեղադրյալ՝ Մ.Ա.Ասլամի
թարգմանիչ՝ Գ.Աղամալյանի



09․12.2025թ. ք.Երևան

դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Անանյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 10.04.2025թ. թիվ ԵԴ1/0248/01/25 քրեական գործով դատավճիռը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 29-ին ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60236623 քրեական վարույթը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Էլեն Անանյանի որոշմամբ թիվ 60236623 քրեական վարույթով Մուհամմադ Ալի Ասլամի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Տ.Տոնոյանի որոշմամբ թիվ 60236623 քրեական վարույթով մեղադրյալ Մուհամմադ Ալի Ասլամի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։

2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին թիվ 60236623 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացություն:
Քրեական վարույթը` հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որը Դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հունվարի 15-ին և շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0248/01/25 համարը, որը Դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի հունվարի 16-ին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Մաթևոսյանը 17.01.2025թ. ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
2025 թվականի փետրվարի 26-ին կայացած նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Մուհամմադ Ալի Ասլամի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին
Դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 10-ի դատավճռով վճռվել է.
« 1. Ճանաչել և հռչակել Մուհամմադ Ալի Ասլամի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ նրա մեղավորությունն ապացուցված չլինելու հիմքով։
2. Մուհամմադ Ալի Ասլամի ռեաբիլիտացիայի հարցը համարել լուծված:
3.Մուհամմադ Ալի Ասլամի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել։(…)»:
2025 թվականի մայիսի 23-ին Դատարանի վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ստացվել ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Անանյանից:
2025 թվականի հունիսի 04-ին թիվ ԵԴ1/0248/01/25 քրեական գործը ստացվել է Վերաքննիչ դատարանում և 2025 թվականի հունիսի 05-ին փոխանցվել նախագահող դատավորի աշխատակազմին:
2025 թվականի հունիսի 16-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության՝ Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում՝ հետևյալ կազմով՝ նախագահող դատավոր Ն.Հովակիմյան, կազմի դատավորներ՝ Վ.Մարգարյան, Է.Մանասյան:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ստացվել:

2.Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը և գործի փաստական հանգամանքները.
Մուհամմադ Ալի Ասլամիին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344 հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ «նա տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով, 2022 թվականի նոյեմբերի 2-ին՝ ժամը 00:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում (ալկոհոլի պարունակությունը վերջինիս արտաշնչած 1 լիտր օդում կազմել է 0,185 մգ/լ) վարել է «Ֆորդ» մակնիշի 09 ZՏ 099 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի գործողություններն արձանագրվել են պետական իրավասու մարմնի աշխատակցի կողմից թիվ 8180164567 արձանագրությամբ (…)»։
3․ Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ.
I. Մեղադրանքի կողմի ապացույցները.
2.1 Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180164567 արձանագրության, սթափության զննության թիվ 00677 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 073348 վկայականի պատճեները զննելու մասին 2024 թվականի օգոստոսի 19-ի արձանագրության համաձայն.
«թիվ 8180164567 ակտը կազմվել է 2022 թվականի նոյեմբերի 2-ին ժամը 00:55-ին ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Մուհամմադ Ալի Ասլամի նկատմամբ այն բանի համար, որ վերջինս ժամը 00:45-ի Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում վարել է «Ֆորդ» մակնիշի 09 ZS 099 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, չունենալով վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում:
Զննվեց նաև սթափության զննության կտրոնը, համաձայն որի 91100935 սարքով մարտի 2-ին կատարված, թիվ 00677 զննման համաձայն Մուհամմադ Ալի Ասլամի արյան մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմում է 0,185 մգ/լ:
Զննվեց ստուգաչափման վկայական թիվ 073348-ի պատճենը համաձայն որի Jupiter X/RP 91100935 ալկոտեստերը ուժի մեջ է 2022 թվականի հունիսի 27-ից մինչև 2023 թվականի հունիսի 27-ը: Չափման տիրույթ է նշված մինչև 1,920 մգ/լ:
Դրանից հետո զննվեց քրեական վարույթում առկա Մուհամմադ Ալի Ասլամի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում առկա տեղեկատվությունը, համաձայն որի Մուհամմադ Ալի Ասլամի անվամբ ՀՀ-ում գործող վարորդական իրավունքի վկայական առկա չէ»: (2)
2.2 Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180164567 արձանագրության, սթափության զննության թիվ 00677 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 073348 վկայականի պատճեները պարունակում են դատավճռի 2.1 կետում նշված նույնական տվյալներ։ (3)
2.3 Զննություն կատարելու մասին արձանագրության համաձայն.
«ՀՀ-ում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի հետ կապված իրավահարաբերությունները կարգավորվում են «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 27-րդ հոդվածի դրույթներով։
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետությունում գործում են Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերի (Վիեննայի 1968 թվականի նոյեմբերի 8-ի «Ճանապարհային երթևեկության մասին» կոնվենցիա) պահանջներին համապատասխանող ազգային և միջազգային վարորդական վկայականներ:
Նույն հոդվածի 18-րդ մասի համաձայն՝ այլ երկրում, որը չի հանդիսանում Հայաստանի Հանրապետության հետ համատեղ ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման ոլորտում միջազգային պայմանագրերի մասնակից, տրված ազգային վարորդական վկայականը փոխադարձության պայմանով համարվում է գործող Հայաստանի Հանրապետության տարածքում տրանսպորտային միջոց վարելու համար միայն այն դեպքում, եթե այն ներկայացվում է նոտարական կարգով հաստատված հայերեն թարգմանությունով, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ տվյալ վարորդական վկայականի բոլոր գրառումները կատարված են կամ կրկնօրինակված են լատիներեն տառերով:
Նույն հոդվածի 19-րդ մասի համաձայն՝ օտարերկրյա ազգային և միջազգային վարորդական վկայականները Հայաստանի Հանրապետության տարածքում տրանսպորտային միջոցներ վարելու համար համարվում են գործող նշված վարորդական վկայականների համապատասխան կարգերի և ենթակարգերի տրանսպորտային միջոցների համար` տիրապետողների տարիքը սույն հոդվածով սահմանված տարիքը լրանալու պահից։
Պարզվեց նաև, որ Պակիստանի Իսլամական Հանրապետության կողմից հատկացված միջազգային վարորդական վկայականը չի հանդիսանում Վիեննայի 1968 թվականի նոյեմբերի 8-ի «Ճանապարհային երթևեկության մասին» կոնվենցիայի անդամ երկիր և չի վավերացրել վերջինիս պայմաններն ու պահանջները, ինչպես նաև ՀՀ և Պակիստանի Իսլամական Հանրապետության միջև առկա չէ ազգային վարորդական վկայականը փոխադարձության պայմանով գործող համարելու վերաբերյալ որևէ փաստաթուղթ (օրինակ՝ համաձայնագիր), ուստի վերոնշված պետության կողմից տրված վարորդական վկայականով ՀՀ տարածքում տրանսպորտային միջոցներ վարելը չի համարվում իրավաչափ»։(4)
II. Պաշտպանության կողմի ապացույցները.
2.4 Մեղադրյալ Մուհամմադ Ալի Ասլամի 2024 թվականի նոյեմբերի 31-ի ցուցմունքին կից ներկայացված վարորդական իրավունքի վկայականի պատճենի և դրա թարգմանության համաձայն՝ դրանում արտացոլված են հետևյալ տվյալները.
«(...)
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՎԱՐՈՐԴԱԿԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ ՎԿԱՅԱԿԱՆ
ՊԱԿԻՍՏԱՆԻ ԻՍԼԱՄԱԿԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
Արտոնագիր՝ թիվ GT-24-1257-INT
/լուսանկար/
Անունը՝ Մուհամմադ Ալի Ասլամ
Մուհամմադ Ալի Ասլամ
Հոր/մոր անունը՝ Չոդրի Մուհամմադ Ասլամ Նաեեմ
Հասցե՝ Փոստարկղ՝ Խաս, Բազուրգվալ, Խարիանի շրջան, Գուջրատ
Հասակը՝ 5-5
Համակարգչային ազգային ինքնության քարտի թիվ 3420212667951
Ծննդյան ամսաթիվը՝ 02.01.1995թ.
Արյան խումբը՝ A+
Անձնագիր VS1807952
Տրման ամսաթիվը՝ 03.04.2024թ.
Վավեր է մինչև 02.04.2027թ.
ՎԱՐՈՐԴԱԿԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ ՄԱՐՄԻՆ
Տրանսպորտային միջոցի տեսակը
սույն Արտոնագրի համաձայն
ՄՈՏՈՑԻԿԼԵՏ, ԱՎՏՈՄՈԲԻԼ / ՋԻՊ
Սույն Արտոնագիրը պետք է պահվի վարելու և ըստ պահանջի Լիազոր Ոստիկանության Աշխատակցին ներկայացնելու համար։ Այն գտնելու դեպքում, խնդրում ենք գցել այս քարտը մոտակա նամակների տուփի մեջ։
Լիցենզիայի տիրոջ արտակարգ զանգի համարը՝ 03285230764
(...)»: (5)
2.5 Մեղադրյալ Մուհամմադ Ալի Ասլամը Դատարանում ցուցմունք տվեց հետևյալի մասին.
-Հանրային մեղադրողի հարցերին ի պատասխան՝ մեղադրյալը հայտնեց, որ ինքն ունի բոլոր տեսակ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք։ Վարորդական իրավունքի վկայականը ստացել է Պակիստանի Իսլամական Հանրապետության Գուջրատ քաղաքում։
Ինքը Պակիստանից բացի բնակվել է նաև Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքում, Քաթարում, Օմանում, Բահրեինում, Վրաստանում։ Ինքը կարծել է, որ իր վարորդական իրավունքի վկայականն իրեն թույլ է տվել վարել տրանսպորտային միջոցներ նաև այլ երկրներում։ Եղել են երկրներ, որտեղ անհրաժեշտ է եղել իր վարորդական վկայականի թարգմանված տարբերակը, սակայն օրինակ Դուբայում և Վրաստանում այդ անհրաժեշտությունը բացակայել է։ Եղել են դեպքեր, երբ այլ երկրներում ինքն, իր անգլերեն լեզվով վարորդական իրավունքի վկայականը տրամադրելով, հնարավորություն է ունեցել նույնիսկ մեքենա վարձակալել, հետևաբար չի կարծել, որ անհրաժեշտն է դրա թարգմանությունը։ ՀՀ-ում իր վարորդական իրավունքի վկայականի թարգմանության կարիքը ևս չի եղել, քանի որ ճանապարհային ոստիկաններն իրեն բազմիցս կանգնեցրել են, և երբ ինքը նրանց ցուցադրել է իր վարորդական իրավունքի վկայականն, իրեն ասել են, որ կարող է շարունակել ճանապարհը։ Այդ ժամանակ իր հետ եղել են ուղևորներ, ովքեր ևս կարող են վկայել այն մասին, որ իրենից վարորդական իրավունքի վկայականի թարգմանությունը չեն պահանջել։ Սույն քրեական վարույթը նախաձեռնվելուց հետո ինքն այլևս մեքենա չի վարել և նույնիսկ վաճառել է իր 2 մեքենաները, քանի որ դրանից հետո հասկացել է, որ ՀՀ-ում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունի։ Քանի որ այլ երկրներում անհրաժեշտություն չի եղել պարզելու իր վարորդական իրավունքի վկայականով տրանսպորտային միջոցներ իրավունք ունենալու հարցը, ինքը ՀՀ-ում ևս չի կարծել, որ դա անհրաժեշտ։ Ավելին՝ ՀՀ-ում, երբ ճանապարհային ոստիկաններն իր մեքենան տարբեր պատճառներով կանգնեցրել են, այդ վարորդական վկայականի համար իրեն չեն տուգանել կամ մեքենան տուգանային հրապարակ չեն տարել, ինչի հետևանքով ինքը չի մտածել, որ իր վարորդական վկայականը կարող է խնդիրներ առաջացնել, այդ իսկ պատճառով նշված հանգամանքները պարզելու համար ՀՀ-ում որևէ պետական հաստատություն չի դիմել, քանի որ վստահ է եղել, որ խնդիրների դեպքում ճանապարհային ոստիկաններն իրեն կասեին այդ մասին։
-Նախագահողի հարցերին ի պատասխան՝ մեղադրյալը հայտնեց, որ դեպքի օրը վարել է իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող «Ֆորդ Ֆյուժն» մակնիշի 09 ZS 099 հաշվառման համարանիշի մարդատար ավտոմեքենան։ Նախագահողի ճշտող հարցին ի պատասխան, թե ինչու հանրային մեղադրողին հայտնեց, որ որոշ երկրներում իրենից պահանջվել է վարորդական վկայականի թարգմանված տարբերակը՝ մեղադրյալը պատասխանեց, որ ինքն ի նկատի է ունեցել, այն, որ եթե անհրաժեշտ լիներ թարգմանված տարբերակը, ապա անպայման կներկայացներ։ Ինքը ՀՀ-ում սկսել է մեքենան վարել է 2020 կամ 2021 թվականից սկսած մինչև սույն քրեական վարույթը նախաձեռնելը։ Նախքան սույն դեպքը ճանապարհային ոստիկաններն իրեն կանգնեցրել են տարբեր պատճառներով՝ արագության գերազանցման և փաստաթղթերի ստուգման համար, սակայն որևէ լուրջ իրավախախտման համար իրեն չեն տուգանել։
ԵԶՐԱՓԱԿԻՉ ԵԼՈՒՅԹՆԵՐ ԵՎ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ.
Հանրային մեղադրողն իր եզրափակիչ ելույթում վերլուծելով քրեական գործով հետազոտված թույլատրելի ապացույցները՝ Դատարանին խնդրեց մեղադրյալ Մուհամմադ Ալի Ասլամի նկատմամբ կայացնել մեղադրական վերդիկտ։ Հանրային մեղադրողն իր խոսքում նաև նշեց, որ թեև պաշտպանը Դատարանին ներկայացրեց մեղադրյալի միջազգային վարորդական իրավունքի վկայականը, այնուհանդերձ՝ Վիեննայի կոնվենցիայի համաձայն՝ միջազգային վարորդական վկայականն իրենից ներկայացնում է նախանշված ստանդարտներին համապատասխանող՝ «Ա6 ձևաչափի՝ 148x105» չափսերի մոխրագույն գրքույկ, իսկ մեղադրյալի ներկայացրած միջազգային վարորդական իրավունքի վկայականը չի համապատասխանում նշված պահանջներին։
Պաշտպանն իր եզրափակիչ ելույթում, անդրադառնալով մեղադրողի ճառին, նշեց, որ մեղադրողի կողմից բերված փաստարկներն առավելապես գտնվում էին իրավական հասկացությունների դաշտում, իսկ անձի մեղավորության հարցը լուծելիս պետք է անդրադառնալ նաև անձի դիտավորությանը։ Պաշտպանը նշեց, որ Մուհամմադ Ալի Ասլամի ցուցմունքներից պարզ է դառնում, որ նա (մեղադրյալը) կարծել է, որ ՀՀ-ում ունի գործող վարորդական իրավունքի վկայական, քանի որ, ի թիվս այլնի, մեղադրյալը նշեց, որ ոչ միայն արաբական երկրներում, այլև Վրաստանում է օգտագործել իր վարորդական իրավունքի վկայականը։ Ավելին՝ նախքան սույն դեպքը ճանապարհային ոստիկանների կողմից իր վարորդական իրավունքի վկայականի վերաբերյալ որևէ դիտարկում չի արվել։ Պաշտպանը վկայակոչեց նաև այն ժամանակահատվածը, որի ընթացքում մեղադրյալը ՀՀ-ում վարել է տրանսպորտային միջոց, նշելով, որ այն ևս էական է մեղադրյալի ընկալումների և դիտավորության գնահատման հարցում։ Եզրափակելով իր ճառը՝ պաշտպանը նաև նշեց, որ առկա չեն Մուհամմադ Ալի Ասլամի դիտավորության վերաբերյալ բավարար փաստական տվյալներ, իսկ առկա տվյալների պայմաններում բոլոր չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։
Մեղադրյալը, հանդես գալով եզրափակիչ հայտարարությամբ, հայտնեց, որ ինքն օրինապաշտ քաղաքացի է և սույն դեպքից հետո որոշել է ՀՀ-ում հանձնել համապատասխան քննություններ ու ՀՀ-ում ստանալ վարորդական իրավունքի վկայական։
ԼՐԱՑՈՒՑԻՉ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ.
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում ապացույցներ չեն հետազոտվել։
1 Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում, որ.
ա) Մուհամմադ Ալի Ասլամը Պակիստանի Իսլամական Հանրապետության կողմից տրված և մինչև 2027 թվականի ապրիլի 2-ը վավեր, ամբողջությամբ անգլերեն լեզվով կազմված «միջազգային վարորդական իրավունքի վկայական»-ն առանց խոչընդոտների և թարգմանության օգտագործել է այլ երկրներում, այդ թվում՝ Վրաստանի Հանրապետությունում։
բ) Մուհամմադ Ալի Ասլամը մինչև սույն դեպքն իր վարորդական իրավունքի վկայականն օգտագործել է նաև ՀՀ-ում և վարել է տրանսպորտային միջոցներ, ճանապարհային ոստիկանության (և/կամ պարեկային ծառայության) ծառայողների կողմից ենթարկվել է ստուգումների։ Այդ ստուգումների ընթացքում Մուհամմադ Ալի Ասլամին չի պարզաբանվել ՀՀ-ում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալու հանգամանքը։
Դատարանը «ա» և «բ» կետերում նշված հանգամանքները հաստատված է համարում մեղադրյալի ցուցմունքների հիման վրա, քանի որ դրանք չեն հերքվել քրեական գործով հետազոտված որևէ ապացույցով, պարունակում են տրամաբանական ու համոզիչ հիմնավորումներ։
գ) Պակիստանի Իսլամական Հանրապետությունը չի հանդիսանում «Ճանապարհային երթևեկության մասին» Վիեննայի 1968 թվականի նոյեմբերի 8-ի կոնվենցիայի անդամ։ ՀՀ-ի և ՊԻՀ միջև առկա չէ ազգային վարորդական վկայականը փոխադարձության պայմանով գործող համարելու վերաբերյալ պաշտոնական փաստաթուղթ, հետևաբար այդ պետության կողմից Մուհամմադ Ալի Ասլամին տրված վարորդական իրավունքի վկայականը նրան ՀՀ-ում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չի վերապահել։
դ) Մուհամմադ Ալի Ասլամը, Հայաստանի Հանրապետությունում չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2022 թվականի նոյեմբերի 2-ին՝ ժամը 00:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում (1 լիտր ծավալով օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0,185 մգ/լ) վարել է «Ֆորդ» մակնիշի 09 ZՏ 099 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
3.2 Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցը ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված չի համարում, որ Մուհամմադ Ալի Ասլամն իրեն մեղսագրված արարքը կատարել է ուղղակի դիտավորությամբ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 24-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանքի սուբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել դիտավորությամբ կամ անզգուշությամբ, իսկ արարքը համարվում է անզգուշությամբ կատարված հանցանք, եթե ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով դա նախատեսված է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանքը համարվում է դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք տվյալ հանցակազմի հատկանիշ են: Դիտավորությունը լինում է ուղղակի կամ անուղղակի, իսկ հանցանքը համարվում է ուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք հանցակազմի հատկանիշ են, և այդ արարքը կատարելը նրա նպատակն է կամ նպատակին հասնելու միջոցը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասն, ի թիվս այլնի, քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու համար։ Նշված հոդվածից մեջբերված հատվածի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ այդ հանցանքը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ:
ե) Դատավճռի 3.1 և 3.2 պարբերությունների համատեքստում գնահատելով Մուհամմադ Ալի Ասլամի դիտավորությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մուհամմադ Ալի Ասլամը չի գիտակցել իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հանցակազմի հատկանիշ են և այդ արարքը կատարելը չի եղել նրա նպատակը կամ նպատակին հասնելու միջոցը, քանի որ դատավճռի 3.1 պարբերության «ա» և «բ» կետերում նշված՝ դեպքին նախորդող իրադարձությունները, Դատարանի գնահատմամբ, մեղադրյալի մոտ ակնհայտորեն ձևավորել են իր վարորդական վկայականի՝ ՀՀ-ում իրավաչափ լինելու և իրեն տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք վերապահելու վերաբերյալ ողջամիտ ակնկալիք ու համոզմունք։
4. ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ, ՀԵՏԵՎՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԸ.
4.1 Հիմք ընդունելով Դատավճռի 3.1 և 3.2 կետերում նշված հանգամանքներն ու վերլուծությունները, ինչպես նաև 2025 թվականի մարտի 27-ին կայացված արդարացման վերդիկտը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել Մուհամմադ Ալի Ասլամի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ նրա մեղավորությունն ապացուցված չլինելու հիմքով։
Ինչ վերաբերում է ՀՀ-ի կողմից վավերացված միջազգային պայմանագրերով միջազգային վարորդական իրավունքի վկայականի ձևին ներկայացվող պահանջներին և Մուհամմադ Ալի Ասլամի վարորդական իրավունքի վկայականն այդ պահանջներին չհամապատասխանելու մասին հանրային մեղադրողի եզրափակիչ ելույթում բերված փաստարկին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի 3-րդ պարբերության մեջ շարադրված պատճառաբանությունների պայմաններում դրանք Մուհամմադ Ալի Ասլամի դիտավորության գնահատման տեսանկյունից նշանակություն չունեն։
4.2 Մուհամմադ Ալի Ասլամի ռեաբիլիտացիայի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում արդարացված մեղադրյալը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164 հոդվածով նախատեսված որևէ պահանջ չի ներկայացրել։
4.3 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-14-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։
4.4 Նկատի ունենալով, որ վերը նշված հիմնավորումներով պետք է ճանաչվի և հռչակվի Մուհամմադ Ալի Ասլամի անմեղությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ կիրառված խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանները վերանում են, հետևաբար՝ նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել։
4.5 Վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ արդարացման դատավճիռ կայացնելու պայմաններում վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը չի կարող դրվել Մուհամմադ Ալի Ասլամի վրա։
(…)»։

5. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստերով.
Բողոքաբերը՝ ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Անանյանը գտել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանն 2025 թվականի ապրիլի 10-ին արդարացման վերդիկտ և արդարացման դատավճիռ կայացնելով՝ թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական օրենքի և քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա:
Սույն բողոքով բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է՝ Մուհամմադ Ալի Ասլամը գիտակցել է արդյոք իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հանցակազմի հատկանիշ են, և այդ արարքը կատարելը եղել է արդյոք նրա նպատակը կամ նպատակին հասնելու միջոցը:
Նշված հարցադրումներին պատասխանելու համար անհրաժեշտ է պարզել՝
1.Արդյոք Մուհամմադ Ալի Ասլամը, լինելով Պակիստանի քաղաքացի, գիտակցել է, որ միջազգային վարորդական իրավունքի վկայական ունենալը, կարող է այլ պետությունում տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չվերապահել:
2.Արդյոք Դատարանը կարող էր մեղադրյալի ցուցմունքի հիման վրա հաստատված համարել, որ «Մուհամմադ Ալի Ասլամը մինչև սույն դեպքն իր վարորդական իրավունքի վկայականն օգտագործել է նաև ՀՀ-ում և վարել է տրանսպորտային միջոցներ, ճանապարհային ոստիկանության (և/կամ պարեկային ծառայության) ծառայողների կողմից ենթարկվել է ստուգումների: Այդ ստուգումների ընթացքում Մուհամմադ Ալի Ասլամին չի պարզաբանվել ՀՀ-ում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալու հանգամանքը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 24-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանքի սուբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել դիտավորությամբ կամ անզգուշությամբ, իսկ արարքը համարվում է անզգուշությամբ կատարված հանցանք, եթե ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով դա նախատեսված է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանքը համարվում է դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք տվյալ հանցակազմի հատկանիշ են:
Դիտավորությունը լինում է ուղղակի կամ անուղղակի:
Հանցանքը համարվում է ուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք հանցակազմի հատկանիշ են, և այդ արարքը կատարելը նրա նպատակն է կամ նպատակին հասնելու միջոցը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝ պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
Նշված հանցանքը կարող է կատարվել բացառապես ուղղակի դիտավորությամբ:
Անդրադառնալով բարձրացված առաջին հարցին՝ հարկ է արձանագրել, որ մեղադրյալը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունքով տրված հարցերին ի պատասխան, ի թիվս այլնի, հայտնել է նաև, որ տարբեր պետություններ է մեկնել, որտեղ վարել է տրանսպորտային միջոց/միջոցներ: Ըստ մեղադրյալի ցուցմունքի՝ նշված պետություններում գտնված ժամանակ պարզել է, որ այդ պետություններում միջազգային վարորդական իրավունքի վկայականի թարգմանված տարբերակ ներկայացնելու անհրաժեշտություն չկա, եթե անհրաժեշտ լիներ, կներկայացներ: Վերջինս հայտնել է նաև, որ ՀՀ-ում միջոցներ չի ձեռնարկել՝ պարզելու համար՝ արդյոք իրեն պատկանող միջազգային վարորդական իրավունքի վկայականով կարող է տրանսպորտային միջոց վարել:
Հատկանշական է, որ մեղադրյալի կողմից վերը նշված տվյալները ուղղակիորեն հանգեցնում են հետևության, որ նա գիտակցել է, որ միջազգային վարորդական իրավունքի վկայական ունենալը չի ենթադրում այլ պետություններում տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք ունենալուն, տարբեր պետություններում բազմիցս միջոցներ է ձեռնարկել՝ պարզելու համար՝ արդյոք կարող է տրանսպորտային միջոց վարել այդ վկայականով, թե անհրաժեշտ է թարգմանության ներկայացնել, որից հետո իրեն իրավունք կվերապահվի վարել տրանսպորտային միջոց, իսկ ՀՀ-ում նախկին փորձը նկատի ունենալով՝ ենթադրել է, որ այդպիսի իրավունք իրեն վերապահված չէ, որպիսի պայմաններում գտնում է, որ մեղադրյալը գիտակցել է իր արարքի փաստական հանգամանքները, որոնք հանցակազմի հատկանիշ են, և այդ արարքը կատարելը նրա նպատակն է եղել:
Անդրադառնալով բարձրացված 2-րդ հարցին՝ գտնում է, որ Դատարանը չէր կարող բացառապես Մուհամմադ Ալի Ասլամի ցուցմունքի հիման վրա հաստատված համարել այն հանգամանքը, որ Մուհամմադ Ալի Ասլամը մինչև քննության առարկա դեպքը իր վարորդական իրավունքի վկայականն օգտագործել է նաև ՀՀ-ում և վարել է տրանսպորտային միջոցներ, որի ընթացքում ճանապարհային ոստիկանության (և/կամ պարեկային ծառայության) ծառայողների կողմից ենթարկվել է ստուգումների և գնահատել, որ ստուգումների ընթացքում Մուհամմադ Ալի Ասլամին չի պարզաբանվել ՀՀ-ում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալու հանգամանքը:
Հատկանշական է, որ մեղադրանքի կողմի դիտարկմամբ մեղադրյալի ցուցմունքը արժանահավատ չէ, և այն պատժից խուսափելու միտում է պարունակում:
Քրեական վարույթի նյութերում վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ տվյալների բացակայության պայմաններում նշված հանգամանքը կարող էր հաստատվել բացառապես հարցման արդյունքում և Դատարանը զրկված չէր համապատասխան հարցմամբ պարզել՝ արդյոք Մուհամմադ Ալի Ասլամը ՀՀ-ում գտնված ժամանակահատվածում վարչական իրավախախտումներ կատարել է, թե՝ ոչ, արդյոք դրանք արձանագրվել են իրավասու աշխատակիցների կողմից, որից հետո նման ակտերի առկայության դեպքում նշված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունները կազմած իրավասու աշխատակիցներին հարցաքննելու անհրաժեշտություն կառաջանար, ինչից հետո միայն կարող էր քննարկվել մեղադրյալի կողմից հիմնական դատալսումների ընթացքում տրված ցուցմունքը որքանով է արժանահավատ:
Գտնում է, որ Մուհամմադ Ալի Ասլամը իրեն մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարել է ուղղակի դիտավորությամբ:
Առկա է դատական սխալ, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա:
Վերոգրյալ հիմնավորումներով բողոքաբերը խնդրել է. «Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 10-ի դատավճիռը՝ վարույթը փոխանցելով նույն դատարան՝ նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը։»:

6. Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.
Մեղադրող Է.Անանյանը դատական նիստին չի ներկայացել:
Պաշտպանական կողմն առարկեց մեղադրողի բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել:

7.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության 352-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատական վերանայումը կարող է իրականացվել միայն սույն հոդվածով նախատեսված կառուցակարգերի շրջանակներում:
2. Վերաքննությունը կիրառվում է այն դեպքում, երբ բողոքարկվում է առաջին ատյանի դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ չմտած`
1) դատավճիռը.
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: (…)»:
Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը մեղադրող Է.Անանյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատավճիռը, ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, լսելով պաշտպանական կողմի դիրքորոշումները՝ բողոքի կապակցությամբ, հանգում է հետևության այն մասին, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Դատարանի վիճարկվող դատավճիռը թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ինչպես նաև ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին ու դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել են Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տես Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Մեկ այլ` Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տես Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013թ. մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Մեկ այլ` Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը նույն արարքի համար օրենքով սահմանված պատասխանատվության կիրառումից հետո` մեկ տարվա ընթացքում՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնհինգապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
3. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, եթե նա օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը չի լրացել:
4. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը համարվում է կասեցված, եթե նրա` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքն օրենքով սահմանված կարգով կասեցվել է, և կասեցման ժամկետը չի լրացել:
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի (ենթակարգի) տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 24-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանքի սուբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել դիտավորությամբ կամ անզգուշությամբ, իսկ արարքը համարվում է անզգուշությամբ կատարված հանցանք, եթե ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով դա նախատեսված է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանքը համարվում է դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք տվյալ հանցակազմի հատկանիշ են: Դիտավորությունը լինում է ուղղակի կամ անուղղակի, իսկ հանցանքը համարվում է ուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք հանցակազմի հատկանիշ են, և այդ արարքը կատարելը նրա նպատակն է կամ նպատակին հասնելու միջոցը:
Վերը մեջբերված իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրողի փաստարկներին՝ Մուհամմադ Ալի Ասլամիի կողմից իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարելը սույն քրեական գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված բավարար ապացույցներով հաստատված լինելու մասին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ փաստարկները չեն բխում գործի օբյեկտիվ տվյալներից:
Դատարանը վերլուծելով և գնահատելով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները, դրանք գնահատելով համակցության մեջ, իրավաչափ եզրահանգման է եկել այն մասին, որ չի հաստատվել Մուհամմադ Ալի Ասլամիի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարումը:
Դատարանն իր կողմից կայացված դատական ակտում առանձին-առանձին անդրադարձ է կատարել այն ապացույցներին, որոնց հղում է կատարել մեղադրողն՝ իր կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում և արձանագրել, որ դրանք բավարար չեն հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու Մուհամմադ Ալի Ասլամիի մեղավորությունը մեղսագրված արարքում։
Դատարանը հաստատված է համարել, որ Մուհամմադ Ալի Ասլամը Պակիստանի Իսլամական Հանրապետության կողմից տրված և մինչև 2027 թվականի ապրիլի 2-ը վավեր, ամբողջությամբ անգլերեն լեզվով կազմված միջազգային վարորդական իրավունքի վկայականն առանց խոչընդոտների և թարգմանության օգտագործել է այլ երկրներում, այդ թվում՝ Վրաստանի Հանրապետությունում։
Մուհամմադ Ալի Ասլամը մինչև սույն դեպքն իր վարորդական իրավունքի վկայականն օգտագործել է նաև ՀՀ-ում և վարել է տրանսպորտային միջոցներ, ճանապարհային ոստիկանության (և/կամ պարեկային ծառայության) ծառայողների կողմից ենթարկվել է ստուգումների, սակայն ստուգումների ընթացքում Մուհամմադ Ալի Ասլամին չի պարզաբանվել ՀՀ-ում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալու հանգամանքը։
Դատարանը վերը նշված հանգամանքները հաստատված է համարել մեղադրյալի ցուցմունքներով, փաստելով, որ դրանք չեն հերքվել քրեական գործով հետազոտված որևէ այլ ապացույցով, նաև նշելով, որ մեղադրյալի ցուցմունքները պարունակում են տրամաբանական ու համոզիչ հիմնավորումներ։
Հաստատված համարելով, որ Մուհամմադ Ալի Ասլամը, ՀՀ-ում չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2022 թվականի նոյեմբերի 2-ին՝ ժամը 00:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում հարբած վիճակում վարել է «Ֆորդ» մակնիշի 09 ZՏ 099 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, այնուամենայնիվ, հաստատված չի համարել, որ Մուհամմադ Ալի Ասլամն իրեն մեղսագրված արարքը կատարել է ուղղակի դիտավորությամբ:
Դատարանն իրավամբ արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ հանցանքը համարվում է ուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք հանցակազմի հատկանիշ են, և այդ արարքը կատարելը նրա նպատակն է կամ նպատակին հասնելու միջոցը:
Ելնելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից, Դատարանը հիմնավոր կերպով արձանագրել է, որ Մուհամմադ Ալի Ասլամը չի գիտակցել իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հանցակազմի հատկանիշ են և այդ արարքը կատարելը չի եղել նրա նպատակը կամ նպատակին հասնելու միջոցը, քանի որ դեպքին նախորդող իրադարձությունները, մասնավորապես մինչ այդ այլ երկրներում իր ունեցած միջազգային վարորդական իրավունքով անխոչընդոտ տրանսպորտային միջոցներ վարելը, ՀՀ-ում բավական ժամանակ տրանսպորտային միջոցներ վարելը, ոստիկանության աշխատակիցների կողմից ստուգման ենթարկվելը, վերջիններիս կողմից որևէ իրազեկում չստանալն այն մասին, որ վերը նշված վարորդական վկայականը ՀՀ-ում իրավաբանական ուժ չունի, Դատարանի գնահատմամբ, մեղադրյալի մոտ ակնհայտորեն ձևավորել են իր վարորդական վկայականի՝ ՀՀ-ում իրավաչափ լինելու և իրեն տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք վերապահելու վերաբերյալ ողջամիտ ակնկալիք ու համոզմունք։
Դատարանի կատարած վերլուծություններն ու եզրահանգումն ընդունելի է Վերաքննիչ դատարանի համար: Դրանց հետ չհամաձայնելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Ամփոփելով Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանը քրեական գործով ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ապացույցների ուսումնասիրությամբ և ամբողջական վերլուծությամբ, չփարատված կասկածները մեկնաբանելով հօգուտ մեղադրյալի, իրավացիորեն փաստել է, որ դրանք բավարար չեն հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Մուհամմադ Ալի Ասլամին կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք:
Բողոքաբերի պնդումները հակառակի մասին հիմնավոր չեն: Դրանք գործի օբյեկտիվ տվյալներից չեն բխում: Անհիմն է բողոքաբերի այն պնդումը, թե Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի ապրիլի 10-ին արդարացման վերդիկտ և արդարացման դատավճիռ կայացնելով՝ թույլ է տվել դատական սխալ։
Ամփոփելով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս Դատարանի կողմից նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Այսպիսով՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-371-րդ, 379-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը.


Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Անանյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. ապրիլի 10-ի թիվ ԵԴ1/0248/01/25 քրեական գործով դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:






ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ