ԵԴ1/0198/01/25
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

«26» մարտի 2025թ. ք.Երևան


Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Դատարան)

նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Է.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆԻ


դռնբաց դատական նիստում նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման առարկա դարձնելով մեղադրյալ Հայկ Հրաչյայի Միքայելյանի ծնված՝ 2000 թվականի սեպտեմբերի 07-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չդատված, հաշվառված է՝ քաղաք Երևան, Նալբանդյան փողոց 106-րդ շենք 12-րդ բնակարան հասցեում նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական վարույթը կարճելու հարցը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի օգոստոսի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Ա.Թոփչյանը կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 90266524 քրեական վարույթը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ դատախազության Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության ավագ դատախազ Ա.Խաչատրյանը որոշում է կայացրել Հայկ Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այն արարքի կատարման համար, որ նա, հաշվառված լինելով ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունում, ենթակա է եղել զորակոչման 2024 թվականի ամառային զորակոչին, որի ընթացքում Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի 31.05.2024թ-ի եզրակացությամբ ճանաչվել է սահմանափակումով պիտանի զինվորական ծառայության համար, սակայն մինչև զորակոչի ավարտը՝ 2024 թվականի օգոստոսի 15-ը ներառյալ, չի ներկայացել ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի թիվ 2 տարածքային ստորաբաժանում և խախտելով «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները՝ խուսափել է պարտադիր զինվորական ծառայության հայտարարված` 2024 թվականի ամառային զորակոչից՝ այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում:
2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Հայկ Միքայելյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և պարզաբանվել են մեղադրյալի իրավունքներն ու պարտականությունները:
Նույն օրը Հայկ Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի հունվարի 09-ին դատախազ Է.Զոհրաբյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
2025 թվականի հունվարի 14-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան, նույն օրը էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և հաջորդ օրը հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին:
2025 թվականի հունվարի 17-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:

Դատական նիստում արտահայտված դիրքորոշումները.
2025 թվականի փետրվարի 02-ի Դատարան է ստացվել ՀՀ ՊՆ հանրապետական զինվորական կոմիսարիատի Երևանի թիվ 2 զինվորական կոմիսարիատից գրություն, որով հայտնվել է, որ Հայկ Հրաչյայի Միքայելյանը 31.01.2025 թվականին զորակոչվել է ՀՀ ԶՈՒ թիվ 13733 զորամաս: Գրությանը կից ուղարկվել է Հայկ Միքայելյանի դիմումը, համաձայն որի. ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական կայազորային քննչական բաժնի 4-րդ քննչական գլխավոր վարչության վարույթում քննվող թիվ 90266724 քրեական գործով հանդիսանում եմ որպես մեղադրյալ և ինձ մեղադրանք է առաջադրված ՀՀ քրեական օրենսգրով։
Հայտնում եմ, որ ստացել եմ ծանուցագիր 2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ ԶՈՒ զորակոչվելու համար և չեմ առարկում, որպեսզի իմ նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցվի և քրեական գործով վարույթը կարճվի ցանկացած ոչ արդարացնող հիմքով:
Տեղեկացվել եմ նաև, որ որպես մեղադրյալ, իրավունք ունեմ նախաքննության ավարտման պահից ծանոթանալ քրեական գործի նյութերին, սակայն չեմ ցանկանում ծանուցվել նախաքննության ավարտման մասին և ծանոթանալ քրեական գործի նյութերին::
Հանրային մեղադրող Է.Զոհրաբյանը չառարկեց որպեսզի մեղադրյալ Հայկ Միքայելյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի և քրեական գործի վարույթը կարճվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված խրախուսական նորմով:

Դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության հայտարարված զորակոչից խուսափելը՝ այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
(…)
4. Սույն հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե կամովին ներկայացել և զորակոչվել է պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության կամ կամավոր ներկայանալով քրեական վարույթ իրականացնող մարմին՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե է վճարել պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցնելու դիմաց օրենքով սահմանված գումարը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե՝
(...)
12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից.
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն՝
«Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
3) մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու:
2. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում` նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը:
3. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին:»
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի դիսպոզիցիան պարունակում է նաև խրախուսական բնույթի նորմ, որով օրենսդիրը հնարավորություն է տալիս արդեն ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին ազատվել քրեական պատասխանատվությունից։ Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի խրախուսական նորմը դրսևորվում է երկու եղանակով, որոնցից առաջինի դեպքում ենթադրյալ հանցագործություն կատարած անձը պետք է ներկայանա և զորակոչվի պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության, իսկ երկրորդ դեպքում ենթադրյալ հանցագործություն կատարած անձը պետք է ներկայանա է քրեական վարույթ իրականացնող մարմին՝ վճարի ՀՀ պետական բյուջե պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցնելու դիմաց օրենքով սահմանված գումարը:
Այլ կերպ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածն ունի խրախուսական նորմ, որը քրեորեն հետապնդելի արարք կատարած անձին առաջարկում է իրականացնել սոցիալական նշանակություն ունեցող որոշակի դրական վարքագիծ: Այս նորմում սահմանվում է պահանջներ, որոնց իրականացման դեպքում հնարավոր է եզրակացնել, որ ենթադրյալ հանցագործություն կատարած անձը կորցրել է իր երբեմնի հանրային վտանգավորությունը, որի արդյունքում նպատակահարմար է այդ անձին ազատել քրեաիրավական ներգործության միջոցներից, մասնավորապես` քրեական պատասխանատվությունից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասում առանձին հանցակազմերի առնչությամբ խրախուսական նորմերի նախատեսումն ինքնանպատակ չէ: Այն որոշակի բնույթի հանցագործությունների դեմ պայքարի յուրահատուկ միջոց է, որն ուղղված է դրանց խափանմանը կամ դրանց հետ կապակցված այլ հանցագործությունների կանխմանը կամ բացահայտմանը:
Անդրադառնալով սույն քրեական վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը 31.01.2025 թվականին մեկնել է պարտադիր զինվորական ծառայության, մեղադրյալը գրավոր ձևով տվել է իր համաձայնությունը քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Հայկ Հրաչյայի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել և թիվ ԵԴ1/0198/01/25 /նախաքննական համար՝ 90266524/ քրեական գործի վարույթը կարճել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի հիմքով:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հայկ Միքայելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը պետք է վերացնել:
Միաժամանակ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով իրեղեն ապացույցների տնօրինման և պահպանման, ինչպես նաև դատական ծախսեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով, 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով և 315-րդ հոդվածով Դատարանը


ՈՐՈՇԵՑ

Հայկ Հրաչյայի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և թիվ ԵԴ1/0198/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 4-րդ մասի ուժով քրեական պատասխանատվությունից ազատման ենթակա լինելու հիմքով:
Հայկ Հրաչյայի Միքայելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը՝ վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ