ԵԴ1/0133/01/25

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻ

«29» սեպտեմբերի 2025թ. ք. Երևան

մեղադրյալ Գ.Ղազարյանի պաշտպան Տ.Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2025 թվականի օգոստոսի 20-ի թիվ ԵԴ1/0133/01/25 որոշումը.


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը
2023 թվականի օգոստոսի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 15184523 քրեական վարույթը:
Դեպքի առթիվ 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 267-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 15188824 քրեական վարույթը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին որոշում է կայացվել թիվ 15188824 քրեական վարույթը թիվ 15184523 քրեական վարույթին միացնելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Գոհար Ղազարյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 267-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է «Բացակայելու արգելք» խափանման միջոցը:
2025 թվականի հունվարի 10-ին Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Պողոսյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը դատարան հանձնելու մասին:
2025 թվականի հունվարի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ.Գրիգորյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0133/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Դատարանի 2025թ․ օգոստոսի 20-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գոհար Գևորգի Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված «Բացակայելու արգելքը» փոփոխվել և վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել «Կալանքը»՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով՝ դրա սկիզբը հաշվվելով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
2025 թվականի սեպտեմբերի 01-ին Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Վերաքննիչ դատարան հատուկ վերանայման բողոք է ստացվել պաշտպան Տ.Գրիգորյանից:
Թիվ ԵԴ1/0133/01/25 վարույթի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել են 2025 թվականի սեպտեմբերի 04-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 08-ի որոշմամբ պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ և դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2025 թվականի սեպտեմբերի 18-ը։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ թիվ ԵԴ1/0133/01/25 գործով դատական ակտի կայացման օրը հետաձգվել և նշանակվել է 2025 թվականի սեպտեմբերի 29-ը:
Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Սույն վարույթով Գոհար Գևորգի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 267-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «( նա քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում, իրացնելու նպատակով ձեռք է բերել և Մասիս Մելքոնյանին իրացրել կեղծ վճարահաշվարկային այլ փաստաթուղթ հանդիսացող վճարման անդորրագիր, ինչպես նաև խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով 2023 թվականի հուլիս-օգոստոս ամիսների ժամանակահատվածում, խարդախությամբ կատարել է խոշոր չափերի գումարի հափշտակություն:
Այսպես.
Գոհար Գևորգի Ղազարյանը 2022 թվականին բնակվելով Երևան քաղաքի Ռոստովյան փողոցի 15-րդ շենքում, ծանոթացել է նույն շենքի բնակիչներ Մասիս Մելքոնյանի և նրա ընտանիքի անդամների հետ: Գոհար Գևորգի Ղազարյանը ունենալով խոշոր չափերով գույք հափշտակելու նախնական դիտավորություն, 2023 թվականի ընթացքում, քրեական վարույթով չպարզված օրը, Մասիս Մելքոնյանին և նրա կնոջը՝ Նարինե Գագիկի Շահբազյանին, սուտ տեղեկություններ է հայտնել առ այն, որ հանդիսանում է ԴԱՀԿ աշխատակից և առաջարկել ԴԱՀԿ-ի կողմից կազմա- կերպվող աճուրդին մասնակցելու միջոցով Երևան քաղաքի Չեխովի փողոցում 30.000 ԱՄՆ դոլարով բնակարան ձեռք բերել, ինչին Մասիս Մելքոնյանը համաձայնվել է: Գ.Ղազարյանը Մ. Մելքոնյանի հայտնել է նաև, որ վճարումներն իրականացվելու են 3 փուլերով, ինչին Մասիս Մելքոնյանն ևս համաձայնվել է: Նման կերպ ձեռք բերելով Մասիս Մելքոնյանի վստահությունը ու չարաշահելով այն, խաբեությամբ՝ 2023 թվականի հուլիս ամսից օգոստոս ամիսն ընկած ժամանակահատվածում, քրեական վարույթով չպարզված օրը, Գոհար Ղազարյանը Երևան քաղաքի Ռոստովյան փողոցի 15-րդ շենքի Մասիս Մելքոնյանի բնակարանում վերջինից ստացել է 30.000 ՀՀ դրամ Գ.Նազարյանի կողմից մտացածին վճարումները կատարելու համար, ապա նույն օրը ժամը 13:00-ից 14:00 ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Վ.Սարգսյան փողոցին հարակից սրճարանում Գոհար Ղազարյանը Մասիս Մելքոնյանից առձեռն ստացել է ևս 1.000.000 ՀՀ դրամ որպես Գ.Ղազարյանի կողմից հորինված գործարքի կանխավճարի մի մաս: Իր հանցավոր մտադրությունն իրագործելու, ավարտին հասցնելու և Մասիս Մելքոնյանի մոտ ձեռք բերված վստահությունն ամրապնդելու նպաատակով, Գոհար Ղազարյանը, հիշյալ գումարները ստանալուց հետո, շուրջ 2 օր անց, քննությամբ չպարզված օրը, իրացման նպատակով ձեռք է բերել կեղծ վճարահաշվարկային փաստաթուղթ՝ «Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայություն» վերտառությամբ վճարման անդորրագիր և այն իրացրել Մասիս Մելքոնյանին՝ վերջինիս մոտ կեղծ համոզմունք առաջացնելու համար, թե իբրև նա իրականում վճարում է կատարել, որից հետո տիրանալով խոշոր չափերի՝ 1.030.000 ՀՀ դրամին, որևէ կապ չի հաստատել Մասիս Մելքոնյանի հետ՝ վերջինիս պատճառելով խոշոր չափերի գույքային վնաս: (...)»։

Դատարանը 2025 թվականի օգոստոսի 20-ի որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը.
«(…Քննության առնելով մեղադրյալ Գոհար Ղազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, Դատարանը արձանագրում է, որ նախաքննության ընթացքում վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է «Բացակայելու արգելք» խափանման միջոցը:
Դատական քննության ընթացքում մեղադրյալին ուղարկված առաքանիները վերադարձվել են Դատարանին «Չպահանջված» նշումով, ինչպես նաև վերջինիս վերաբերյալ կայացվել է հարկադրաբար ներկայացնելու մասին որոշում: Բացի այդ՝ մեղադրյալը դատական նիստերի վերաբերյալ ծանուցվել է նաև հեռախոսազանգերի միջոցով, սակայն չի ներկայացել դատական նիստերին, պատճառաբանելով, որ վատառողջ է, գտնվում է հիվանդանոցում, սակայն Դատարանին չի ներկայացրել որևէ տվյալ իր առողջական խնդիրների կամ ստացիոնար բուժում ստանալու մասին: 2025 թվականի մարտի 25-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալին հարկադրաբար դատարան ներկայացնելու մասին, իսկ 2025 թվականի հունիսի 12-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության Մալաթիայի բաժնի պետի կողմից Դատարանին հասցեագրված գրությամբ և կից արձանագրությամբ հայտնվել է, որ մեղադրյալ Գ.Ղազարյանը փոխել է իր բնակության վայրը և բնակվում է այլ հասցեում, մինչդեռ վերջինս իր բնակության վայրը փոփոխելու վերաբերյալ որևէ տվյալ չի ներկայացրել Դատարանին: Բացի այդ, պաշտպանի կողմից Դատարանին ներկայացվել է Գ.Ղազարյանի առողջական խնդիրների մասին տեղեկանք, որով որևէ նշում առկա չէ, որ վերջինիս առողջական խնդիրներն այնպիսին են, որ զրկում են նրան դատական նիստերին ներկայանալու պարտականությունը կատարելուց:
Այսպիսով՝ Դատարանը հաշվի առնելով, որ քրեական գործը Դատարանի կողմից նախնական դատալսումների նշանակելու օրվանից մինչ օրս մեղադրյալը տեղեկացված լինելով իր վերաբերյալ քննվող քրեական գործի մասին, տեղեկացված լինելով նշանակված դատական նիստերի օրվա, ժամի և իր ներկայանալու պարտականության մասին, անհիմն պատճառաբանություններով չի ներկայացել դատական նիստերին, վարույթն իրականացնող մարմնին չհայտնելով փոխել է իր բնակության վայրը, որով իսկ քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու և վարույթն իրականացնող մարմնին չներկայանալու եղանակով չի կատարել իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները, ուստի Դատարանը գտնում է, որ հանրային մեղադրողի միջնորդությունը ենթակա է բավարարման և մեղադրյալ Գ.Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է ընտրել կալանքը 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով, քանի որ վերջինիս նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմաններում չի ապահովվում դատական նիստերին նրա ներկայությունը:
Միաժամանակ անդրադառնալով այլընտրանքային այլ խափանման միջոցներին՝ Դատարանը արձանագրում է, որ քրեական գործի քննության ներկա փուլում Դատարանը, գնահատելով մեղադրյալի կողմից դրսևորված վարքագիծը, մեղադրյալի կողմից մշտական բնակության վայր ունենալու վերաբերյալ տեղեկատվության բացակայության պայմաններում գտնում է, որ ներկա պահին այլընտրանքային այլ խափանման միջոցները չեն կարող ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:(...)»։

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստերով.
Պաշտպան Տիգրան Գրիգորյանը /այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր/ նշել է.
Տիգրան Գրիգորյանի կարծիքով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 20.08.2025 թվականի որոշումը հիմնավորված չէ, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի, ՀՀ Սահմանադրության և ՄԻԵԿ 5-րդ հոդվածի պահանջներից, ուստի այն ենթակա է բեկանման:
Դատարանը, իր որոշման մեջ որպես կալանքի հիմք նշելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշված հիմքերը՝ /մասնավորապես մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումը ապահովելու համար/, այնուամենայնիվ, իր որոշմամբ բավարար չափով չի հիմնավորել, թե սույն քրեական գործով կոնկրետ,որ նյութերն են իրեն հիմք տվել ենթադրելու, որ մեղադրյալը մնալով ազատության մեջ, կարող է կատարել վերը թվարկված գործություններից որևէ մեկը:
Պաշտպանական կողմը դատարանի կողմից մատնանշված կալանավորման հիմքերը հիմնավոր չի համարում, քանի որ դրանք բավարար չափով փաստարկված չեն:
Նախաքննության ընթացքում Գոհար Գևորգի Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել «Բացակայելու արգելք» և վերջինս պարտաճանաչ կատարել է օրենքով սահմանված կարգով իր վրա դրված բոլոր պարտականությունները: Այս առումով, դատարանի որոշումը նույնպես հիմնավորված չէ:
Հետևաբար՝ ՄԻԵԿ-ի 5-րդ հոդվածի սկզբունքների և Եվրոպական դատարանի նախադեպերի ճիշտ կիրառման և մեկնաբանման պարագայում՝ Գոհար Գևորգի Ղազարյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու իրավական հիմքերը բացակայում են:
Վերը նշված և քրեական վարույթում առկա այլ հանգամանքներ դատարանի ուշադրությանն արժանացնելով, նաև նշելով, որ 20 օգոստոսի 2025թ. դատական նիստին Գոհար Գևորգի Ղազարյանն ի վիճակի չի եղել ներկայանալ առողջական վատ վիճակի և հոսպիտալացված լինելու պատճառով և գտնվում է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնում, ինչպես նաև ներկայացնելով «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի սիրտ֊թոքային բաժանմունքի բժիշկ Ա․Ղամբարյանի կողմից տրված տեղեկանքն այն մասին, որ Գոհար Գևորգի Ղազարյանը՝ ԹՔՕՀ սրացման շրջան ՇԱ 1֊ին աստիճան: ՍԻՀ, վիճակ կորոնար անգիոպլաստիկայից հետո /18․04․2024թ․/, սրտամկանի տարած ինֆարկտ: Զարկերակային հիպերտենզիա, 3֊րդ ստադիա, բարձր ռիսկ, ԽՍԱ ֆ․ դ․ ll/NYHA/: Շաքարային դիաբետ, 2 տիպ, դեկոմպենսացիա ախտորոշմամբ, պացիենտը 19․08․2025թ․ հոսպիտալացված է «Էրեբունի» ԲԿ սիրտ֊թոքային բաժանմունքում, սակայն Դատարանը այնուամենայնիվ որոշում է կայացրել Գոհար Գևորգի Ղազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրել կալանքը՝ 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով:
Հարկ է նշել, որ Գոհար Գևորգի Ղազարյանի անձը, ինչպես նաև նրա բնակության վայրի հասցեն և հեռախոսահամարը հայտնի է դատարանին:
Գոհար Գևորգի Ղազարյանը շահագրգռված է գործի օբյեկտիվ քննության համար, պատրաստ է աջակցել վարույթն իրականացնող մարմնին, պարտավորվել է չխուսափել քննությունից, ցուցաբերել պատշաճ վարքագիծ և ներկայանալ դատարանի առաջին իսկ կանչով:
Վերոգրյալ հիմնավորումներով պաշտպանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից Գոհար Գևորգի Ղազարյանի նկատմամբ կալանքը, որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդությունը քննելու մասին 20.08.2025 թվականի կայացված թիվ ԵԴ1/0133/01/25 որոշումը, կայացնել փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ մերժել Գոհար Գևորգի Ղազարյանի նկատմամբ կալանքը, որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդությունը քննելու մասին հանրային մեղադրող Հ.Պողոսյանի միջնորդությունը:
Այնուամենայնիվ, եթե Վերադաս դատարանը գտնի, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից Գոհար Գևորգի Ղազարյանի նկատմամբ կալանքը, որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդությունը քննելու մասին 20.08.2025 թվականի կայացված թիվ ԵԴ1/0133/01/25 որոշումը հիմնավոր է, ապա խնդրում եմ դատարանին Գոհար Գևորգի Ղազարյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներ կամ դրանց համակցություն:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Այսպիսով՝ պաշտպանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
(...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3)մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։
Տիգրան Պետրոսյանի գործով 2017թ. նոյեմբերի 15-ի ԵԿԴ/0084/06/16 որոշմամբ զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)»:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ թեև 01.07.2022թ. ուժի մեջ է մտել ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգիրքը, սակայն սույն դեպքում կիրառելի է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԱՐԴ/0152/01/19 Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշումն այն մասին, որ. «(…)որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)»։
Այսինքն՝ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը պետք է զերծ մնա Դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի տեսակը, տվյալ դեպքում կալանավորումը անփոփոխ թողնելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։
Վերաքննիչ դատարանը վերը մեջբերված իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով պաշտպանի փաստարկներին, արձանագրում է, որ Դատարանը 20.08.2025 թվականին տեղի ունեցած դատական նիստում հերթական անգամ քննարկման առարկա է դարձրել մեղադրյալ Գ.Ղազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը և հիմնավոր հետևության եկել այն մասին, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը փոփոխելու անհրաժեշտությունն առկա է:
Դատարանն ուսումնասիրելով վարույթի նյութերն ու մեղադրյալին մեղսագրվող ենթադրորեն կատարված հանցանքների բնույթն ու վտանգավորությունը, արձանագրել է, որ վերջինիս պատշաճ վարքագիծը կալանքից զատ, այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել:
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու ռիսկին, Դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ այն առկա է, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը տեղեկացված լինելով իր վերաբերյալ քննվող քրեական գործի, նշանակված դատական նիստերի մասին, իր ներկայանալու պարտականության մասին, անհիմն պատճառաբանություններով չի ներկայացել դատական նիստերին, վարույթն իրականացնող մարմնին չհայտնելով՝ փոխել է իր բնակության վայրը:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի անձի՝ մասնավորապես առողջական վիճակի մասին պաշտպանի ներկայացրած փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված փաստարկներն ինքնին, սույն որոշման մեջ արված վերլուծության համատեքստում, բավարար չեն այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալ Գ.Ղազարյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու մտահոգությունները չեզոքացնելու համար: Այլ կերպ՝ հիմնավոր են Դատարանի այն հետևությունները, որ քրեական գործի քննության տվյալ փուլում կալանքն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար:
Տվյալ դեպքում՝ հաշվի առնելով վարույթի փաստական տվյալները, մեղադրյալի անձը, մեղսագրվող հանցանքների բնույթն ու վտանգավորությունը, դրանց կատարման եղանակը, հնարավոր պատժի խստությունը, Դատարանը հիմնավոր ենթադրություն կատարել այն մասին, որ լինելով ազատության մեջ, մեղադրյալ Գ.Ղազարյանը կարող է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարել: Պաշտպանի պնդումները հակառակի մասին ընդունելի չեն Վերաքննիչ դատարանի համար, դրանք չեն բխում վարույթի օբյեկտիվ տվյալներից։
Վերաքննիչ դատարանը վարույթի նյութերն ուսումնասիրելով ևս գտնում է, որ կալանքից բացի՝ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառմամբ դատաքննության այս փուլում, հնարավոր չէ կանխել մեղադրյալ Գ.Ղազարյանի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Դատարանի հետևություններն այդ մասին հիմնավոր են, բխում են վարույթի նյութերից:
Պաշտպանը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանքից զատ որևէ այլընտրանքային խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար։
Ամփոփելով սույն որոշման մեջ տեղ գտած դատողություններն ու եզրահանգումները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գ.Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանք կիրառելով, Դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ուստի վիճարկվող որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Գ.Ղազարյանի պաշտպան Տ.Գրիգորյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 20-ի թիվ ԵԴ1/0133/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ