ԵԴ1/0118/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

(այսուհետ՝ նաև Դատարան)

Նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ս.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝ Ա.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
պաշտպան՝
տուժող՝ Ռ.ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ
Գ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

2025 թվականի հունվարի 27-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, դատաքննության հատուկ կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Ազատ Մուշեղի Սարգսյանի /ծնված՝ 25.09.1987 թվականին Երևան քաղաքում, այգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնալուծված, դատվածություն չունեցող, բնակվում է՝ ք․Երևան, Նոր Արեշ 25-րդ փողոց 31-րդ տուն հասցեում/՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի ապրիլի 02-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 12145423 քրեական վարույթը:
2023 թվականի ապրիլի 20-ին նույն բաժնի քննիչ Ս.Հովսեփյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12155323 քրեական վարույթը:
2023 թվականի ապրիլի 20-ին քննիչ Ս.Հովսեփյանը որոշում է կայացվել թիվ 12145423 և թիվ 12155323 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և թիվ 12155323 համարով նախաքննությունը շարունակելու մասին:
2023 թվականի հունիսի 01-ին նույն բաժնի քննիչ Դ.Դանիելյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12172423 քրեական վարույթը:
Նույն օրը քննիչ Ս.Հովսեփյանը որոշում է կայացվել թիվ 12172423 և թիվ 12155323 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և թիվ 12155323 համարով նախաքննությունը շարունակելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ս.Մնացականյանը որոշում է կայացրել Ազատ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի նոյեմբերի 01-ին Ազատ Սարգսյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և պարզաբանվել են մեղադրյալի իրավունքներն ու պարտականությունները:
2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին Ազատ Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին դատախազ Ս.Մնացականյանը որոշում է կայացրել Ազատ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշներով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով:
2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի հունվարի 10-ին դատախազ Ս.Մնացականյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
Նույն օրը քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 13.01.2025 թվականին հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին:
2025 թվականի հունվարի 15-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ազատ Մուշեղի Սարգսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն արարքները կատարելու համար, որ նա, խախտելով «Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին» օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով իր նկատմամբ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Էրեբունու բաժնում 2023 թվականի ապրիլի 02-ին կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշումը, որով արգելվել է վերջինիս 20 օր ժամկետով 100 մետրից ավելի մոտենալ Գոհար Մխիթարյանին, ինչպես նաև չայցելել վերջինիս և նրա խնամքի տակ եղած անձանց բնակության վայր: 2023 թվականի ապրիլի 20-ին՝ ժամը 20:10-ի սահմաններում, «Օպել» մակնիշի 36-GA 341 հաշվառման համարանիշի մեքենայով՝ որպես ուղևոր, այցելել է Գոհարի Մխիթարյանի և վերջինիս խնամքի տակ գտնվող անձանց բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Սարի Թաղ 18-րդ փողոցի 5-րդ տուն և քննության չպարզված անձի միջոցով՝ երեխաների համար նախատեսված իրեր է փոխանցել Կարինե Գալստյանին, ով խնդրել է նշված իրերը թողնել դարպասի մոտ և մուտք է գործել տուն: Ազատ Սարգսյանը, ով գտնվել է «Օպել» մակնիշի 35 GA 341 հաշվառման համարանիշի մեքենայի հետևի հատվածում, բացել է մեքենայի դուռը, թքել տան ուղղությամբ, որից հետո «Օպել» մակնիշի 36 GA 341 հաշվառման համարանիշի մեքենայի վարորդը շրջադարձ է կատարել և մեքենան կայանել նշված ճանապարհային հատվածի մյուս կողմում: Ազատ Սարգսյանը, կարճ ժամանակահատվածում իրերը տան դարպասի մոտ թողնելու աննշան առիթը ցավագին ընդունելով, խուլիգանություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ՝ սեփական անձի կարծեցյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված ոտքով մեկ անգամ ուժեղ հարվածել է Երևան քաղաքի Սարի Թաղ 18-րդ փողոցի 5-րդ տան դարպասին, ինչի առիթով արժանացել է Սամվել Մխիթարյանի դիտողությանը և այն կրկին ցավագին ընդունելով, իրավական և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անհարգալից և ագրեսիվ ձևով, հայհոյանքներով, անպարկեշ արտահայտություններով, համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ խախտել է Երևան քաղաքի Սարի Թաղ 18-րդ փողոցի 5-րդ տանը, ինչպես նաև հարևանությամբ բնակվող անձանց անդորրը, ինչի արդյունքում խախտվել է նշված ճանապարհային հատվածի բնականոն երթևեկությունը:

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Ազատ Սարգսյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Մեղադրյալ Ազատ Սարգսյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Ազատ Սարգսյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ազատ Սարգսյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Ազատ Սարգսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Ազատ Սարգսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը)։
Մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքերն են, մասնավորապես՝ այն, որ նախկինում դատապարտվել է:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ազատ Սարգսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Ազատ Սարգսյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված հանցանքը կատարելու ժամանակ է համարվում գործողությունը կամ անգործությունը կատարելու պահը՝ անկախ հետևանքներն առաջանալու պահից:
/․․․/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
/․․․/:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների /պատժի/ համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ:
3. Հանրային աշխատանքների նվազագույն տևողությունը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 60 ժամից:
4. Հանրային աշխատանքները կարող են նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված դեպքերում։
5. Հանրային աշխատանքներ չեն նշանակվում դատավճիռ կայացնելու պահին 15 տարին չլրացած անչափահասի, ինչպես նաև զինվորական ծառայության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ:
/․․․/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Խուլիգանությունը` հասարակության նկատմամբ անհարգալից կամ իրավական կամ բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելը, որը դրսևորվել է անձին ստորացնելով կամ հայհոյանքներով կամ անպարկեշտ արտահայտություններով կամ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ մարդկանց անդորրը խախտելով կամ նույն եղանակներով հանրային միջոցառումը, արարողությունը խափանելով կամ հասարակական նշանակության օբյեկտի, հիմնարկի կամ կազմակերպության բնականոն աշխատանքը խոչընդոտելով՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
1. «Ընտանեկան և կենցաղային բռնության կանխարգելման ու ընտանեկան և կենցաղային բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության մասին» oրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերից որևէ մեկով, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերից որևէ մեկով նախատեսված պահանջն ընտանեկան և կենցաղային բռնություն գործադրած անձի կողմից չկատարելը՝
պատժվում է հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «/.../ [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա/ օրինականությունը,
բ/ արդարությունը,
գ/ պատժի անհատականացումը,
դ/ մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
/…/ [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների /…/ պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «/…/ [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին /…/:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: /…/
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: /…/»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «/…/ Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
/…/ Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: /…/»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Ազատ Սարգսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և դրա չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները։ Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալի՝ հանրային աշխատանքներ կատարելու կամահայտնությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Այլ կերպ՝ տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ կլինի կատարված կոնկրետ հանցանքի բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար կլինի պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: Ավելին՝ կայուն եկամուտի բացակայության և հանրային աշխատանքներ կատարելու կամահայտնության պարագայում, պատժի նպատակաների իրացվելիությունը էլ ավելի հնարավոր է հանրային աշխատանքներ պատժի նշանակմամբ, քան՝ տուգանքի:
Այսպես՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, հանրային աշխատանքներ կատարելու մեղադրյալի համաձայնությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված՝ հանրային աշխատանքներ նշանակելը բացառող հանգամանքների բացակայությունը, Դատարանը գտնում է, որ Ազատ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 80 / ութսուն / ժամ տևողությամբ իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 80 / ութսուն / ժամ տևողությամբ:
Միևնույն ժամանակ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոնով, Դատարանը գտնում է, որ հանցագործությունների համակցությամբ հանրային աշխատանքների ձևով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու սկզբունքով, Ազատ Սարգսյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 160 /հարյուր վաթսուն / ժամ տևողությամբ:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ազատ Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Սույն դատական ակտի բողոքարկելիությունը կարող է իրականացվել արագացված կարգի քրեադատավարական կառուցակարգերին համապատասխան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5 հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ազատ Մուշեղի Սարգսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ազատ Մուշեղի Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 80 / ութսուն / ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ազատ Մուշեղի Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 80 / ութսուն / ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Ազատ Մուշեղի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Ազատ Մուշեղի Սարգսյանին նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 160 /հարյուր վաթսուն / ժամ տևողությամբ:
Ազատ Մուշեղի Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ