ԵԴ1/0132/01/25






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«28» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև` Դատարան/,

նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Վ.ԵԴԻԳԱՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ
պաշտպան Ա.ՈՒՍՈՅԱՆԻ
Տ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ



դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Ազիզ Բաքրի Ուսոյանի /ծնված՝ 1975 թվականի ապրիլի 27-ին, ազգությամբ եզդի, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, դատված, հաշվառված և բնակվող՝ Ջրաշեն 2-րդ փողոց, տուն 10 հասցեում/՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 01-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վաչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12177924 քրեական վարույթը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ.Եդիգարյանը որոշում է կայացրել Ազիզ Ուսոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Ազիզ Ուսոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։
2025 թվականի հունվարի 09-ին դատախազ Վ.Եդիգարյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
2025 թվականի հունվարի 10-ին քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ազիզ Ուսոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով մոըտք է եղել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Նույն օրը քրեական գործը, թիվ ԵԴ1/0132/01/25 համարի ներքո մակագրվել և 13.01.2025 թվականին հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին:
2025 թվականի հուվարի 15-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։


Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ազիզ Բաքրի Ուսոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա հոգեկան ներգործություն է գործադրել Իշխան Վազիրի Միրզոյանի նկատմամբ:
Այսպես.
Ազիզ Բաքրի Ուսոյանը, 2024թ. սեպտեմբերի 24-ից 25-ն ընկած ժամանակահատվածում, գտնվելով Իշխան Վազիրի Միրզոյանին պատակող Երևան քաղաքի Ջրաշեն 2-րդ փողոց 14-րդ տան հարևանությամբ, անհայտ պայմաններում առաջացած հրդեհի շուրջ վիճաբանել է վերջինիս հետ, որի ընթացքում նրան պատկանող առանձնապես խոշոր չափի մոտ 22.017.221 դրամ արժողությամբ տունը ոչնչացնելու սպառնալիքներ հնչեցնելով և ունենալով սպառնալիքներն իրականացնելու իրական հնարավորություն, այրել է ավելը և գցել Իշխան Վազիրի Միրզոյանին պատկանող Երևան քաղաքի Ջրաշեն 2-րդ փողոց 14-րդ տան տանիքի վրա:

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Ազիզ Ուսոյանը և նրա պաշտպանը միջնորդեցին կիրառել արագացված վարույթ:
Մեղադրյալ Ազիզ Ուսոյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, զղջում է կատարածի համար:
Հանրային մեղադրող Վ.Եդիգարյանը չառարկեց ներկայացված միջնորդության դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները::
Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Ազիզ Ուսոյանը կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ազիզ Ուսոյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Ազիզ Ուսոյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Ազիզ Ուսոյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ազիզ Ուսոյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ սույն արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում. Մասնավորապես՝ 11.03.2024 թվականին թիվ ԵԴ1/1298/01/23 դատվճռով Ազիզ ուսոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել կարճաժամկետ ազատազրկման, որն էլ պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 1 տարի ժամկետով, դատական ակտը մտել է օրինական ուժի մեջ 23.04.2024 թվականին: Սույն քրեական գործով Ազիզ Ուսոյանին մեղսագրվող արարքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ից 25-ն ընկած ժամանակահատվածում, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս արարքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում:
Դատարանը որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում այն, որ ամուսնացած է, ունի առողջական խնդիրներ:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
…:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
1. Սպանության, առողջությանը վնաս պատճառելու, խոշտանգման, սեռական ազատության կամ անձեռնմխելիության դեմ ուղղված հանցանք կատարելու, առևանգելու, ազատությունից ապօրինի զրկելու կամ խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափի գույք ոչնչացնելու սպառնալիքը, եթե այդ սպառնալիքն իրականացնելու իրական վտանգ է եղել, ինչպես նաև սոցիալական մեկուսացումը կամ պարբերաբար պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով::
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Ազիզ Ուսոյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և դրա չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, գույքային դրությունը, առողջական վիճակը: Նման պայմաններում Դատարանը՝ հաշվի առնելով Ազիզ Ուսոյանի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին, 55-րդ, 69-րդ հոդվածներով գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 20 /քսան/ օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի համաձայն՝
Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:
3. Դատավճիռների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 30 տարին, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ անձը կատարում է այնպիսի հանցագործություն, որի համար նախատեսված է նաև ցմահ ազատազրկում:
4. Դատավճիռների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը պետք է ավելի մեծ լինի ինչպես նոր հանցագործության համար նշանակված պատժից, այնպես էլ նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից:
/․․․/»:
Դատարանը հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ազիզ Ուսոյանը, թիվ ԵԴ1/1298/01/23 քրեական գործով կայացված դատավճռով դատապարտվել է կարճաժամկետ ազատազրկման՝ 15 օր ժամկետով և պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան 1 տարի ժամկետով, իսկ սույն քրեական գործով նրա կողմից կատարած արարքը կատարվել է փորձաշրջանի ընթացքում և առաջնորդվելով վերը մեջբերված իրավանորմերի կարգավորմամբ, գտնում է, որ սահմանված փորձաշրջանը ենթակա է վերացման, իսկ նոր դատավճռով նշանակված պատիժը պետք է գումարել թիվ ԵԴ1/1298/01/23 քրեական գործով 11.03.2024 թվականի դատավճռով նշանակված և չկրած 15 օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմանը և Ազիզ Ուսոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ ամիս 5 /հինգ/ օր ժամկետով։
Անդրադառնալով Ազիզ Ուսոյանը նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու կամ այն պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցին` դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(…)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետում արձանագրել է.
«(…) [Յ]ուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները:
(...) անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա (…)»։
Անդրադառնալով սույն քրեական վարույթով ձեռք բերված փաստական հանգամանքներին` Դատարանն արձանագրում է, որ հատկապես գնահատման է արժանի Ազիզ Ուսոյանի կատարած հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորությունը: Այսպես՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որի կատարման համար կարճաժամկետ ազատազրկումից զատ ընդհանուր առմամբ կարող են նշանակվել այլ՝ առավել մեղմ պատիժներ, սակայն հաշվի առնելով վերջինիս պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հագամանքները, առողջական վիճակը՝ Դատարանը սույն պարագայում նշանակում է պատիժ՝ կարժամկետ ազատազրկման ձևով: Այլ կերպ՝ մի կողմից առկա է դատվածության ընթացքում հանցանք կատարելու հանգամանք և վերը մեջբերված դատական ակտով նշանակված փորձաշրջանը վերացենլու պահանջ, մյուս կողմից՝ առկա է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որը ունի ոչ բարձր հանրային վտանգավորության աստիճան, մեղմացնող հանգամանքներ՝ մեղքը ընդունելը, զղջալը: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելիս Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը ներկայումս դասվել է մասնավոր մեղադրանքով վարույթների շարքին, ուստի պետք է արձանագրել, որ նույնիսկ սույն պարագյում Օրենսդրի կողմից է սույն արարքը նվազ վտանգավոր համարվել: Բացի այդ, հատկանշական է նաև այն, որ սույն հոդվածի սանկցիայում արտացոլված՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրը վկայում է այն մասին, որ հանցագործությունների շարքում սույն հանցագործությունն ունի առավել ցածր վտանգավորություն, քանի որ սույն դեպքում հոդվածի սանկցիայով առհասարակ ազատազրկում պատժատեսակ նախատեսված չէ:
Համադրելով վերոնշվածները, Դատարանը եզրահանգում է, որ վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համակցությունը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ, մեղադրյալին ազատության մեջ մնալու հնարավորություն ընձեռելով և դրա հետ մեկտեղ վերջինիս վարքի նկատմամբ վերահսկողություն սահմանելով, կչեզոքացվի նրա նկատմամբ նշանակված ազատրկման ձևով պատժի հնարավոր բացասական ազդեցությունը իր ընտանիքի կացության ապահովման վրա, միևնույն ժամանակ հնարավոր կլինի ապահովել պատժի նպատակների իրագործումը՝ պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործություններ կանխումը:
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ազիզ Ուսոյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով, քանի որ Դատարանի գնահատմամբ, վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համակցությունը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալին ազատության մեջ մնալու հնարավորություն ընձեռելով և դրա հետ մեկտեղ վերջինիս վարքի նկատմամբ վերահսկողություն սահմանելով հնարավոր կլինի ապահովել պատժի նպատակների իրագործումը՝ պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործություններ կանխումը:
Փորձաշրջանի ընթացքում նկատմամբ Ազիզ Ուսոյանի վերահսկողությունը պետք է դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու եզրահանգմանը Դատարանը գալիս է հաշվի առնելով ինչպես մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, որը արդեն իսկ վերլուծվել է, այնպես էլ ներկայացված մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքերի առկայությունը:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ազիզ Ուսոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով վարութային ծախս, գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Ազիզ Բաքրի Ուսոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ազիզ Բաքրի Ուսոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 20 /քսան/ օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել Ազիզ Բաքրի Ուսոյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/1298/01/23 քրեական գործով 15 /տասնհինգ/ օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 11-ի որոշումը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Ազիզ Բաքրի Ուսոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված՝ 20 /քսան/ օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 11-ի թիվ ԵԴ1/1298/01/23 դատավճռով 15 /տասնհինգ/ օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը և Ազիզ Բաքրի Ուսոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ ամիս 5/հինգ/ օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ազիզ Բաքրի Ուսոյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով։
Փորձաշրջանի ընթացքում Ազիզ Բաքրի Ուսոյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Ազիզ Բաքրի Ուսոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ