ԵԴ1/0064/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«21» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ՀԵԲՈՅԱՆԻ
մեղադրյալ Դ․ՄԱՏԻՆՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի (ծնված՝ 1978 թվականի հունիսի 18-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատապարված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Դուրյան թաղամասի 29-րդ շենքի 3-րդ բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Նոր Նորքի Նորք թաղամասի 151/3 տանը) երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մայիսի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Գ․Սարգսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60513124 քրեական վարույթը։
2024 թվականի մայիսի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Գ․Սարգսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-2179-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հուլիսի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Գ․Սարգսյանը որոշում է կայացրել թիվ 60217924 քրեական վարույթը թիվ 60513124 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60513124 քրեական վարույթի համարով շարունակելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի պետի տեղակալ Ռ․Մախմուդյանը որոշում է կայացրել թիվ 60513124 քրեական վարույթով նախաքննության կատարումը քննչական խմբին հանձնարարելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանը որոշում է կայացրել թիվ 60513124 քրեական վարույթով Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Դ․Դանիելյանը որոշում է կայացրել թիվ 60513124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2025 թվականի հունվարի 8-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի՝ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որը մակագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ․Պողոսյանին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ․Պողոսյանի՝ լիազորությունները դադարեցվելու հանգամանքով պայմանավորված քրեական գործը 2025 թվականի հունիսի 6-ին վերամակագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ․Արզումանյանին:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի հունիսի 9-ին։
2025 թվականի հունիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0064/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքների կատարման համար, որ նա 1 տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում վարել է տրանսպորտային միջոց։
Այսպես. Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտումների վերաբերյալ գործերի քննության բաժնի աշխատակցի կողմից 2023 թվականի մայիսի 11-ին կայացված թիվ 2316376082 որոշմամբ 2023 թվականի մայիսի 11-ից՝ 1 տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում և տեղեկացված լինելով սույն որոշման մասին, 2023 թվականի հուլիսի 31-ին` ժամը 02:25-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշենի փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի, 37 TS 435 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից նույն օրը՝ ժամը 02:30-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180262203 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտումների վերաբերյալ գործերի քննության բաժնի աշխատակցի կողմից 2023 թվականի մայիսի 11-ին կայացված թիվ 2316376082 որոշմամբ 2023 թվականի մայիսի 11-ից՝ 1 տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում և տեղեկացված լինելով սույն որոշման մասին, 2024 թվականի ապրիլի 10-ին՝ ժամը 22:45-ին, Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովայի փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի, 37 TS 435 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից նույն օրը՝ ժամը 22:55-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405928 արձանագրությունը:

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Փաստաթղթի բովանդակության զննում կատարելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2023 թվականի հուլիսի 31-ին կազմված թիվ 8180262203 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Գարիկ Ավետիքի Հակոբյանը (02862) 2023 թվականի հուլիսի 31-ին՝ ժամը 02:30-ին, կազմել է արձանագրություն այն մասին, որ ՀՀ քաղաքացի Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը (ծնված՝ 18.06.1978 թվական, բնակվող՝ քաղաք Երևան, Դաբիթ Բեկի 151/3), տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելով, ժամը 02:25-ին Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի, 37 TS 435 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը ստորագրությունը բաժնում և իրավունքների և պարտականությունների մասի, քաղվածքի և խախտման քննարման վայրի ու ժամանակի վերբերյալ ծանուցման բաժնում առկա է ստորագրություն։ Խախտման ծածկագիրն է՝ 201.2:
ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2024 թվականի ապրիլի 10-ին կազմված թիվ 8180405928 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության ԵՔԳ 1-ի գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ, Միքայել Գագիկի Գրիգորյանը (10271) 2024 թվականի ապրիլի 10-ին՝ ժամը 22:55-ին, կազմել է արձանագրություն այն մասին, որ ՀՀ քաղաքացի Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը (ծնված՝ 18.06.1978 թվական, բնակվող՝ քաղաք Երևան Նոր Նորքի Նորք թաղամաս, 13 փ 153/1 տուն), տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելով, ժամը 22:45-ին Երևան քաղաքի Սայաթ Նովայի պողոտայում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի, 37 TS 435 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը, ստորագրությունը բաժնում և իրավունքների և պարտականությունների մասին քաղվածքի և խախտման քննարման վայրի ու ժամանակի վերբերյալ ծանուցման բաժնում առկա է ստորագրություն և Մատինյան գրառումը: Խախտման ծածկագիրն է՝ 201.2:
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տվյալները, համաձայն որոնց՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը՝ զրկված, թողարկված 12.10.2015թ.: Զրկման սկիզբը՝ 12.06.2023թ., ավարտ 12.06.2024թ.:
Թիվ 2316376082 վարչական տույժ նշանակելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը ՀՀ օրենսգրքի 129.3-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով:
Փոստային ծառայության կողմից վերադարձված ծրարը, համաձայն որի՝ ետ վերադարձի բաժնում կատարված գրառումները տեսանելի չեն:
Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի վերաբերյալ Roadpolice.am հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ թիվ 2814780425 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ 37433432555 հեռախոսահամարին 2023-06-15-ին ուղարկվել է հաղորդագրություն հետևյալ բովանդակությամբ. «ԴԱՎԻԹ ԱՆԴՐՈՒՇԻ ՄԱՏԻՆՅԱՆ վարորդական վկայականը զրկվել է»:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 60513124 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության 2023 թվականի հուլիսի 31-ին կազմված թիվ 8180262203 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ գործով արձանագրությունը, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2024 թվականի ապրիլի 10-ին կազմված թիվ 8180405928 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տվյալները, թիվ 2316376082 վարչական տույժ նշանակելու մասին որոշումը, Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի վերաբերյալ Roadpolice.am հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ թիվ 2814780425 տեղեկանքը։
- Մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը, հայտարարելով, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարվածի համար և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակվեց Դ․Մատինյանի որպես վկա տրված նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ Դ․Մատինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Road police կայքով միշտ ստուգում է միավորները, և տեղյակ է եղել, որ զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Հստակ օրը չի հիշում, բայց իր հիշելով եղել է 2023 թվականի հունիս ամիսը: Դրանից հետո ծանուցված լինելով, որ զրկված է տրանպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, վարել է տրանսպորտային միջոց 2023 թվականի հուլիսի 31-ին և 2024 թվականի ապրիլի 10-ին: Ավելացրել է, որ վերոնշյալ կայքում գրանցված է եղել իր հեռախոսահամարը, սակայն չի հիշում, որ հաղորդագրություն է ստացել այն մասին, որ զրկվել է տրանպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Սակայն մինչ վարելն էլ իմացել է այդ մասին։ Նշել է, որ զղջում է կատարած արարքի համար:
Դ․Մատինյանի որպես մեղադրյալ հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի Դ.Մատինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ լրիվ ընդունում է մեղքը, զղջում է կատարած արարքի համար, պնդում է նախկինում տված ցուցմունքը:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը նախկինում դատապարտված չի եղել:
- Ամուսնության պետական գրանցման մասին թիվ 509 ակտը, համաձայն որի՝ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը և Քրիստինա Արտակի Հարությունյանը 2001 թվականի օգոստոսի 31-ին ամուսնացել են։
- Ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 8 ակտը, համաձայն որի Նարե Դավիթի Մատինյանը ծնվել է 2007 թվականի մարտի 6-ին, հայրը հանդիսանում է Դավիթ Մատինյանը։
- Ամուսնալուծության պետական գրանցման մասին թիվ 193 ակտը, համաձայն որի՝ Դավիթ Մատինյանը և Քրիստինա Հարությունյանը 2014 թվականի օգոստոսի 20-ին ամուսնալուծվել են։
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ հայցվող ժամանակահատվածում Դ․Մատինյանը չի հանդիսացել վարձու աշխատող և նրա եկամտի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Դավիթ Մատինյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտումների վերաբերյալ գործերի քննության բաժնի աշխատակցի կողմից 2023 թվականի մայիսի 11-ին կայացված թիվ 2316376082 որոշմամբ 2023 թվականի մայիսի 11-ից՝ 1 տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելը և այդ մասին տեղեկացված լինելը,
- Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի կողմից 2023 թվականի հուլիսի 31-ին` ժամը 02:25-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշենի փողոցում «Մերսեդես» մակնիշի, 37 TS 435 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարելը,
- Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի կողմից 2024 թվականի ապրիլի 10-ին՝ ժամը 22:45-ին, Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովայի փողոցում «Մերսեդես» մակնիշի, 37 TS 435 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Դավիթ Մատինյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- նախկինում դատապարտված չլինելը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի հուլիսի 18-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Դ․Մատինյանի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Դ․Մատինյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը):
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Դավիթ Մատինյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքների համար մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝ պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություններ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքներից յուրաքանչյուրի համար տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի, այն է՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 5-րդ մասը և մեղսագրվող հանցանքներն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի եկամտի վերաբերյալ տվյալները (հիմք՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը)՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկվի հանցանքները կատարելու պահին (2023 թվականի հուլիսի 31 և 2024 թվականի ապրիլի 10), սահմանված նվազագույն աշխատավարձի, այն է՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով (տե՛ս «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածը)։
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել տուգանք յուրաքանչյուր դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)»։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Դավիթ Մատինյանը մեկից ավելի արարքներով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված երկու հանցանք է կատարել և նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, գտնում է, որ նրա նկատմամբ պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործությունների բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրանք կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում (…)։
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Դ․Մատինյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում, և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի իրավակարգավորումները, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Դ․Մատինյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 60513124 քրեական վարույթով ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության 2023 թվականի հուլիսի 31-ին կազմված թիվ 8180262203 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ գործով արձանագրությունը, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2024 թվականի ապրիլի 10-ին կազմված թիվ 8180405928 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տվյալները, թիվ 2316376082 վարչական տույժ նշանակելու մասին որոշումը, Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի վերաբերյալ Roadpolice.am հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ թիվ 2814780425 տեղեկանքը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, վարույթային ծախսեր, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Դավիթ Անդրուշի Մատինյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Թույլատրել Դավիթ Անդրուշի Մատինյանին դատավճռով նշանակված 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ