Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«07» փետրվարի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Դ․ԿՅՈւՐԵՂՅԱՆԻ
պաշտպան Ն․ԻՍԿՈՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ


դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի (ծնված՝ 1976 թվականի մայիսի 26-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, ամուսնացած, խնամքին անչափահաս երեխա, չի աշխատում, բնակվում է Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց փողոցի 40-րդ շենքի 27-րդ բնակարանում)՝ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի օգոստոսի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Դ․Գևորգյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Դ․Գևորգյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 14171624 քրեական վարույթը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Դ․Գևորգյանը որոշում է կայացրել թիվ 14171624 քրեական վարույթը թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթի համարով շարունակելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Երևանի քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Է․Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթով Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Դ․Գևորգյանը որոշում է կայացրել թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է։
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Դ․Գևորգյանը որոշում է կայացրել ձերբակալված Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանին ազատ արձակելու մասին՝ անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով։
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Դ․Գևորգյանը որոշում է կայացրել խափանման միջոցի պայմանները խախտած մեղադրյալ Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանին ձերբակալելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանը ձերբակալվել է։
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Դ․Գևորգյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 14199624 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Դ․Գևորգյանը որոշում է կայացրել թիվ 14199624 քրեական վարույթը թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթի համարով շարունակելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետի տեղակալ Ռ․Սեդրակյանը որոշում է կայացրել թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթի շրջանակներում քննչական խումբ ստեղծելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել հաստատել ձերբակալման ընթացքում Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի իրավունքների խախտման փաստը։ Թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել վարչական հսկողությունը և մեղադրյալին արգելվել է այցելել Երևան քաղաքի Շահսուվարյան փողոցի 8Ա հասցե: Մեղադրյալ Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանը անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճից:
2024 թվականի նոյեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա․Թումանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 14803724 քրեական վարույթը։
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Դ․Գևորգյանը որոշում է կայացրել թիվ 14803724 քրեական վարույթը թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթի համարով շարունակելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Երևանի քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Է․Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթով Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Երևանի քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Է․Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթով Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով։
2025 թվականի հունվարի 7-ին Ա․Մարգարյանի վերաբերյալ թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/0060/01/25 համարը։
2025 թվականի հունվարի 9-ին թիվ ԵԴ1/0060/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի հունվարի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0060/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։
2025 թվականի փետրվարի 7-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված վարչական հսկողությունը վերացնելու և բացակայելու արգելք խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու մասին։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքների կատարման համար, որ նա, Համլետ Լաերտի Ղազարյանի կամքին հակառակ և կամքն անտեսելով, ապօրինի մուտք է գործել վերջինիս բնակարան՝ խախտելով նրա բնակարանի անձեռնմխելիության իրավունքը:
Այսպես. Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանը քննությամբ չպարզված օրը, խախտելով Համլետ Ղազարյանի բնակարանի անձեռնմխելիության իրավունքը, նրա կամքին հակառակ և կամքն անտեսելով ապօրինի մուտք է գործել վերջինիս սեփականության իրավունքով պատկանող՝ Երևան քաղաքի Շահսուվարյան փողոցի 8Ա շենքի 58-րդ բնակարան և մինչև 2024 թվականի օգոստոսի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում բնակվել այնտեղ:
Բացի այդ, Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանը քննությամբ չպարզված օրը, խախտելով Համլետ Ղազարյանի բնակարանի անձեռնմխելիության իրավունքը, նրա կամքին հակառակ և կամքն անտեսելով ապօրինի մուտք է գործել վերջինիս սեփականության իրավունքով պատկանող՝ Երևան քաղաքի Շահսուվարյան փողոցի 8Ա շենքի 58-րդ բնակարան և մինչև 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ն ընկած ժամանակահատվածում բնակվել այնտեղ։

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Ա․Մարգարյանը միջնորդություն ներկայացրեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակվելուց հետո մեղադրյալ Արտակ Մարգարյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
Հանրային մեղադրողը և պաշտպանը առարկություններ չներկայացրեցին ներկայացված միջնորդության դեմ։
2025 թվականի փետրվարի 7-ին Դատարան են ստացվել տուժող Հ․Ղազարյանի և տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ Հ․Հարությունյանի դիմումները, որոնցով հայտնել են, որ համաձայնեցված վարույթ կիրառելու և/կամ արագացված դատաքննության դեմ չեն առարկում։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ մեղադրյալի միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանը համարվում է դատվածություն չունեցող,
- Շենքի լիազորի կողմից տրված և «Արեգ» համատիրության նախագահի կողմից հաստատված բնութագիր, համաձայն որի՝ «Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանը՝ ծնված 1976թ․ Երևանում՝ ծառայողի ընտանիքում, բնակվում է ք․Երևան, Մամիկոնյանց 40 շենք, 2-րդ բնակարանում։ Նա բնութագրվում է որպես դրական մարդ, վայելում է հարևանների սերն ու հարգանքը»,
- 2007 թվականի հուլիսի 17-ին ծնված Նինա Արտակի Մարգարյանի անձնագրի պատճենը,
- մեղսագրվող հանցանքներն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ Ա․Մարգարյանի եկամուտի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվի երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արտակ Մարգարյանի մեղավորությունը երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը որպես մեղադրյալ Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում դրականորեն բնութագրվելը և նախկինում դատապարտված չլինելը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Արտակ Մարգարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը), խնամքին անչափահաս երեխայի գտնվելը:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Արտակ Մարգարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Հազարապետ Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջոն Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումները):
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Մարդու կամքին հակառակ կամ կամքն անտեսելով նրա բնակարան ապօրինի մուտք գործելը` պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»։
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություններ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքներից յուրաքանչյուրի համար տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի, այն է՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 5-րդ մասը և մեղսագրվող հանցանքներն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի եկամտի վերաբերյալ տվյալների բացակայությունը (հիմք՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը)՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկվի հանցանքները կատարելու պահին (2024 թվականի օգոստոսի 24 և 2024 թվականի հոկտեմբերի 29), սահմանված նվազագույն աշխատավարձի, այն է՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով (տե՛ս «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածը)։
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել տուգանք՝ յուրաքանչյուր դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)
9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Անազատության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ տուգանքի, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման ձևով հիմնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով մինչև դատավճիռ կայացնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը, մեղմացնում է նշանակված պատիժը կամ ազատում է պատիժը կրելուց»։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Արտակ Մարգարյանը մեկից ավելի արարքներով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված երկու հանցանք է կատարել և նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, գտնում է, որ նրա նկատմամբ պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մինչև դատավճիռ կայացնելը սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտակ Մարգարյանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ից մինչև 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ը գտնվել է փաստացի անազատության մեջ, գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել և վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 725.000 (յոթ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Դատարանը միաժամանակ հարկ է համարում նշել, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի նախատեսում կոնկրետ չափանիշներ պատիժը մեղմացնելու կամ պատժից ազատելու կառուցակարգերը կիրառելու համար, սակայն Դատարանի գնահատմամբ միակ օրենսդրական հնարավորությունը, որի հաշվառմամբ հնարավոր է որոշակիացնել, թե ինչ կարգով և ինչ չափով պետք է տեղի ունենա պատժի մեղմացումը կամ պատիժը կրելուց ազատելը, հանդիսանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 11-րդ մասով նախատեսված կարգավորումը, համաձայն որի՝ (…) տուգանքը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` ազատազրկման 3 օրը հաշվարկելով նվազագույն աշխատավարձի դիմաց: Թեև նշված նորմը կոչված է կարգավորելու այլ իրավական հարաբերություններ, այնուամենայնիվ Դատարանի գնահատմամբ այն կարող է կիրառվել նաև տուգանք պատժատեսակը մեղմացնելու կամ պատժի կրումից ազատելու կառուցակարգի գործարկման համատեքստում, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածը որևէ չափորոշիչ չի նախատեսում:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործությունների բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրանք կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում (…)։
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Ա․Մարգարյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի իրավակարգավորումները, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված 725.000 (յոթ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ա․Մարգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո թիվ 14-0789-24 քրեական վարույթով որպես ապացույց արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականի պատճենը և Կադաստրի կոմիտեի տվյալների միասնական էլեկտրոնային բազայից ստացված տվյալը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի լուծման, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հարցեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 98-րդ, 100-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5 հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանին մեղավոր ճանաչել երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնել և վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 725.000 (յոթ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Թույլատրել Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանին դատավճռով նշանակված 725.000 (յոթ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
Արտակ Խաչատուրի Մարգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ