ԵԴ1/0051/01/25





ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ

«10» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)


Նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյան
Դատավորներ Ա.Ղուկասյան
Մ.Հարությունյան
դատական նիստերի քարտուղար Ա․Կարապետյան
մասնակցությամբ՝
պաշտպան Լ․Ավետիսյան

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի ծնված 2003 թվականի մարտի 19-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում դատապարտված, հաշվառված է Լոռու մարզի Մեծավան համայնքի Մյասնիկյան փողոցի թիվ 15 տուն հասցեում, բնակվում է Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա փողոցի 37 ծենքի թիվ 66 բնակարան և Երևան քաղաքի Արգիշտի փողոցի 11/4 շենքի թիվ 170 բնակարան հասցեներում վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի մայիսի 15-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ․Մխիթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը`

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Ըստ վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ նյութերի՝ 2024 թվականի մարտի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 09023724 քրեական վարույթը։
Թիվ 09023724 քրեական վարույթով Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա 2024 թվականի մարտի 27-ին` ժամը 06:00-ի սահմաններում, գույքի պաշտպանության և պահպանման համար միջոցը շրջանցելով գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, օգտվելով Երևան քաղաքի Դրոյի փողոցի 2/3 հասցեում գործող «Քիդս հաուս» մանկապարտեզի պատուհանի չկողպված լինելու հանգամանքից, այն բացելու միջոցով ապօրինի մուտք է գործել հիշյալ մանկապարտեզ և նախասրահում տեղադրված պահարանից գույքի պահպանման համար նախատեսված միջոցը շրջանցելու եղանակով գաղտնի հափշտակել է Մանե Գալստյանին պատկանող 9.000 ՀՀ դրամ արժողության «Արարատ» կոնյակը և 8.000 ՀՀ դրամը, այդ կերպ Մանե Գալստյանին պատճառելով ընդհանուր 17.000 ՀՀ դրամի նյութական վնաս»:
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին թիվ 09023724 քրեական վարույթն՝ ըստ մեղադրանքի Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան: Դատական գործին շնորհվել է ԵԴ1/0051/01/25 համարը։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մայիսի 15-ի դատավճռով վճռվել է․
«1. Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել սույն դատավճռի հիման վրա Լևոն Քաչակուլյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
3. Լևոն Քաչակուլյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դրա իրավաչափության պայմանների փոփոխումը՝ բայց ոչ ավելի, քան դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, սակայն չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373 հոդվածով և 375 հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով»։
Նշված որոշումը Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 3-ին։
2025 թվականի հունիսի 30-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մայիսի 15-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ․Մխիթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/0051/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հուլիսի 25-ին, իսկ նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյանի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի հուլիսի 28-ին։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 7-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ․Մխիթարյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և թիվ ԵԴ1/0051/01/25 քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
Նույն որոշմամբ Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ։


Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես, նշված է.
«(…) 4.1 Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, սահմանելով, որ մեղադրյալի կատարած արարքի նկատմամբ ենթակա է կիրառման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը:
4.2 Հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
4.3 Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են առողջական խնդիրներ ունենալը և կայուն հակաօրինական վարքագիծ դրսևորելը:
4.4 Կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանը ենթակա է պատժի։
4.5 Պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Դատարանը, հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները՝
-Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, մասնավորապես՝ այն, որ նրա կատարած հանցանքը դասվում է սեփականության դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին,
-Տուժող Մանե Զոհրապի Գալստյանի բողոքի բացակայությունը,
-Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69 հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55 հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի կողմից կատարված հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, ինչպես նաև հանցավորի անձին համաչափ պատիժ է 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը:
4.6 Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերն ու անհրաժեշտությունը բացակայում է։
Միևնույն ժամանակ, նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74 հոդվածի 11-րդ մասով նախատեսված կարգով պատիժ նշանակելը հնարավոր չէ՝ ժամանակագրական առումով նախորդող դատական ակտի՝ Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/2717/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտած չլինելու պատճառով, Դատարանը գտնում է, որ այդ հարցը կարող է լուծվել դատական ակտի կատարման փուլում հանցագործությունների կամ դատավճիռների համակցությամբ պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեակատարողական օրենսգրքի 160.1 հոդվածի կառուցակարգերի շրջանակներում։
4.7 Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
4.8 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348 հոդվածի 1-ին մասի 11-13-րդ հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։
4.9 Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դրա իրավաչափության պայմանների փոփոխումը՝ բայց ոչ ավելի, քան դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ այն բավարար է մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որևէ գործողություն կատարելու ռիսկերը չեզոքացնելու համար:
4.10 Վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167 հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։ (…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ․Մխիթարյանը խնդրել է փո¬փո¬խել Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանը նկատմամբ ԵԴ1/0051/01/25 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մայիսի 15-ի դատավճիռը՝ պատժի մասով:
Մեղադրյալ Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման՝ 2 /երկու/ տարի 3 / երեք/ ամիս ժամկետով:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է, որ․ «(…) Գտնում եմ, որ Դատարանը մեղադրյալ Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով ճիշտ չի գնահատել նրա կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, նրա արարքի սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցագործության անմիջական օբյեկտի՝ սեփականության դեմ ուղղված ոտնձգության բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, որպիսի պարագայում նրա նկատմամբ նշանակվել է նվազ խստության պատիժ։
Այսպես.
(…)
Գտնում եմ, որ Դատարանը Լևոն Քաչակուլյանի նկատմամբ որպես պատիժ կարճաժամկետ ազատազրկման նշանակելով՝ ճիշտ չի գնահատել նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, նրա կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, նրա արարքի սոցիալական հետևանքները։ Դատարանը պատշաճ չի գնահատել, որ թիվ ԵԴ1/2717/01/24 քրեական գործով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճռով, մեղադրյալ Լևոն Քաչակուլյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 253-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 46-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքներ կատարելու համար և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 26 (քսանվեց) օր ժամկետով:
Թեև հիշյալ դատավճիռը դեռևս չի մտել օրինական ուժի մեջ, սակայն գտնում եմ, որ հիշյալ հանգամանքն էական նշանակություն ունի մեղադրյալի նկատմամբ սույն գործող պատիժ նշանակելու հարցում:
Բացի այդ, թիվ ԵԴ/0461/01/22 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Լևոն Էրիկի Քաչակուլյանի նկատմամբ 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով /տուժող Մարգարիտա Ափոյանի դրվագով/ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտության հիմքով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով /տուժող Մկրտիչ Ազարյանի դրվագ/ Լևոն Քաչակուլյանի քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ:
Այլ կերպ՝ գտնում եմ, որ նման պայմաններում Դատարանի կողմից քննարկման առարկա չեն դարձվել վերը նշված հանգամանքները, որոնք համակցության մեջ առնվազն հիմնավորում են, որ նման պատժողական քաղաքականություն ցուցաբերելով հնարավոր չէ ի կատար ածել պատժի նպատակները, որոնց շարքում, ի թիվս այլնի, հանցանք կատարած անձի ուղղումն է, որի կենսագործումը նման դատական ակտի պարագայում դարձել է անհնարին: Բացի այդ, նման մոտեցումը չի բխում ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ հատուկ պրևենցիայի գաղափարախոսությունից:
(…)
Միևնույն ժամանակ հայտնում եմ, որ սույն բողոքը ստորագրված է էլեկտրոնային տարբերակով և համարվում է բնօրինակ, որի իսկությունը կարող է ստուգվել «https://www.ekeng.am/hy/sec_sub/sign_check» հղումով: (…)»։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ պաշտպանն առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել։
Դատախազը պատշաճ ծանուցվել է դատական նիստերի օրերի և ժամերի մասին, սակայն չի ներկայացել՝ Վերաքննիչ դատարանին ներկայացնելով գրություն, որով խնդրել է բողոքի քննությունն անցկացնել իր բացակայությամբ, միաժամանակ պնդելով իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը։
Մեղադրյալը պատշաճ ծանուցվել է դատական նիստերի օրերի և ժամերի մասին, սակայն առողջական խնդիրների պատճառով չի ներկայացել՝ Վերաքննիչ դատարանին ներկայացնելով գրություն, որով խնդրել է բողոքի քննությունն անցկացնել իր բացակայությամբ։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով պաշտպանի առարկությունները՝ ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, գտնում է, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ․Մխիթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն՝
 1. Կարճաժամկետ ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում անազատության մեջ պահելն է:
2. Կարճաժամկետ ազատազրկումը նշանակվում է նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած, ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձի նկատմամբ` 15 օրից 2 ամիս ժամկետով:
3. Կարճաժամկետ ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է 15 օրից պակաս լինել»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
 1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
(…)»։
Ա.Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ անդրադառնալով վերոնշյալ չափանիշներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս, mutatis mutandis, Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե՛ս, mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթները, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն դրանք վերաբերելի մասով նույնպես կիրառելի են 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար՝ պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ, ուստի Վճռաբեկ դատարանը նշում է, որ պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ի թիվս վերոնշյալ հանգամանքների, դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնել այնպիսի լրացուցիչ հանգամանքներ, ինչպիսիք են մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, կոնկրետ հանցագործության փաստական հանգամանքները, հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակն ու շարժառիթները և այլն:
Վերաքննիչ դատարանն, ուսումնասիրելով վերը նշված իրավական նորմերն ու սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, հարկ է համարում նկատել, որ մեղադրյալ Լևոն Քաչակուլյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատշաճ գնահատման է արժանացրել նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, վտանգավորության աստիճանին, որոնք անհրաժեշտ և բավարար են նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար ու կարող են ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Լևոն Քաչակուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը, hետազոտելով մեղադրյալ Լևոն Քաչակուլյանի անձը բնութագրող հանգամանքները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, արձանագրել է հետևյալը.
Մեղադրյալի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող և պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չեն արձանագրվել։

Որպես մեղադրյալ Լևոն Քաչակուլյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են դիտարկվել վերջինիս առողջական խնդիրներ ունենալու և կայուն հակաօրինական վարքագիծ դրսևորելու հանգամանքները, մասնավորապես՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկատու քարտադարանի Ձև 8 տեղեկանքում և DataLex» դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տվյալների համաձայն՝
- Լևոն Քաչակուլյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախաձեռնված թիվ 13134222 քրեական գործը կարճվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82 հոդվածի հիմքով։ Առկա է նաև նշում առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 16-ի որոշմամբ Լևոն Քաչակուլյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը վերացվել է,
- թիվ ԵԴ/0461/01/22 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ Լևոն Քաչակուլյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտության հիմքով, և 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով,
-թիվ ԵԴ1/2717/01/24 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճռով Լևոն Քաչակուլյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 253 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 46-254 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 254 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 44-254 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքները կատարելու մեջ, և վերջինի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 տարի 11 ամիս 26 օր ժամկետով: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն,
- ՀՀ պաշտպանության նախարարության կենտրոնական ռազմաբժշկական հանձնաժողովի թիվ 1775 եզրակացության համաձայն՝ Լևոն Քաչակուլյանի մոտ ախտորոշվել է «(…) Հարմարվողականության խանգարում՝ վարքի և էմոցիաների խառը խանգարումով, շեշտված անձի մոտ /F43.25, Z273.1/: Սրտի հաղորդչականության և ռիթմի խանգարում: ՀԽԱՈ մասնակի պաշարում, ՀԽՁՈ առաջային ճյուղի պաշարում, ձախ փորոքի վաղ ռեպոլյարիզացիայի ֆենոմեն: Ողնաշարի կրծքագոտկային հատվածի «S»-ձև աննշան սկոլիոզ, հիպերլորդոզ, ֆունկցիայի աննշան խանգարում»:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի է առնվել նաև տուժող Մանե Գալստյանի կողմից բողոքի բացակայությունը։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով դատախազի՝ Լևոն Քաչակուլյանի նկատմամբ նշանակված պատժի ակնհայտ անարդարացի լինելու վերաբերյալ պնդումներին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք անհիմն են, քանի որ բողոքարկված դատավճռի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ կերպով անդրադարձել և գնահատել է սույն քրեական գործում առկա բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել մեղադրյալի կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ հանգելով իրավաչափ հետևության:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը, հիմնավոր չհամարելով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ․Մխիթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի մյուս փաստարկները, հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատավճռի պատճառաբանությունները՝ պատժի տեսակի և չափի վերաբերյալ, կառուցված են տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, և որպես այդպիսին ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Լևոն Քաչակուլյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ իրավաչափ հետևություններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Քաչակուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ․Մխիթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361-րդ, 362-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-373-րդ, 375-376-րդ և 378-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարան

ՈՐՈՇԵՑ

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ․Մխիթարյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 15-ի թիվ ԵԴ1/0051/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ


Մ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ