ԵԴ1/0008/01/25


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«24» հունիսի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝
նախագահող դատավոր՝ Գ.Հովհաննիսյան
դատավորներ՝ Մ․Մելքոնյան
Լ.Հովհաննիսյան

քարտուղարությամբ՝ Մ․Մահտեսյանի
մասնակցությամբ՝
մեղադրյալ՝ Դ․Բուռնուզյանի
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով թիվ ԵԴ1/0008/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ (դատավոր՝ Ա․Ասատրյան) 2025 թվականի փետրվարի 20-ի դատավճռի դեմ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա․Մեժլումյանի (այսուհետ նաև՝ Դատախազ) վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի հունվարի 9-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60117423 քրեական վարույթը:
2023 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60171923 քրեական վարույթը:
Նույն օրը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60175023 քրեական վարույթը:
Հետագա նախաքննության ընթացքում վերոհիշյալ վարույթները միացվել են մեկ վարույթում, նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60117423 համարով:
2024 թվականի դեկտեմբերի 9-ին՝ Դավիթ Բուռնազյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ երեք դրվագով:
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ՝ Դավիթ Բուռնազյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվական հունվարի 3-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /այսուհետ նա՝ Առաջին ատյանի դատարան/ ստացվել է թիվ 60117423 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Դավիթ Բուռնազյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ երեք դրվագով:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0008/01/25 համարը:
2025 թվական հունվարի 8-ին որոշում է կայացվել Դավիթ Բուռնազյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/0008/01/25 քրեական գործով՝ վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, անփոփոխ թողնելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 20-ին Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է դատավճիռ, որի եզրափակիչ մասում նշված է․
«Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի` 476.000 (չորս հարյուր յոթանասունվեց հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ թույլատրել Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանին սույն դատավճռով նշանակված 476.000 (չորս հարյուր յոթանասունվեց հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ առաջին ամիսը 36.000 (երեսունվեց հազար) ՀՀ դրամ, իսկ մնացած ամիսները՝ 40.000 (քառասուն հազար) ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
(...)»:
2025 թվականի մայիսի 12-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Դատախազի վերաքննիչ բողոքը (այսուհետ նաև՝ Բողոք):
2025 թվականի մայիսի 19-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/0008/01/25 քրեական գործը, էլեկտրոնային մակագրության միջոցով մակագրվել նախագահող դատավոր Գ.Հովհաննիսյանին /կազմի դատավորներ Մ.Մելքոնյան, Լ.Հովհաննիսյան/ և 2025 թվականի մայիսի 20-ին հանձնվել է նախագահող դատավորի աշխատակազմին։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 30-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:

2.Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
2.1 Դավիթ Բուռնազյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նրան մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով /3 դրվագ/՝ հետևյալ ձևակերպմամբ. «[Ն]ա, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, վարել է տրանսպորտային միջոցը։
Այսպես՝
Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում, 2022 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը 19:55-ին, Երևան քաղաքի Գյուրջյան փողոցում վարել է «Դեու» մակնիշի P 870 CT 34 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180169060 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 4-ին՝ ժամը 02:10-ին, Երևան քաղաքի Գայի պողոտայում վարել է «Դանվո» մակնիշի P 870 CT 34 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180240740 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 01:35-ին, Երևան քաղաքի Գայի պողոտայում վարել է «Դաեվո» մակնիշի P 870 CT 34 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180159743արձանագրությունը:»:

2.2 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 20-ի դատավճռի համաձայն՝
«(...) Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված փաստական հանգամանքները:
4. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Դավիթ Բուռնազյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները (տես սույն դատավճռի 2-րդ կետը)՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
4.1. Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող՝ նաև հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Դավիթ Բուռնազյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
- ներկայացված մեղադրանքում Դավիթ Բուռնազյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարածի համար,
- Դավիթ Բուռնազյանը ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում, մասնակցել է մարտական գործողությունների,
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Դավիթ Բուռնազյանի ստացած եկամտի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
(…)6. Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի փետրվարի 19-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ՝
1) ապացուցված են Դավիթ Բուռնազյանին վերագրվող արարքների փաստական հանգամանքները,
2) ապացուցված է, որ մեղադրյալի կատարած արարքները հակաիրավական են և նրա կատարած արարքների համար նախատեսվում է քրեական պատասխանատվություն,
3) ապացուցված է տվյալ արարքները մեղադրյալի կողմից կատարելը,
4) ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ:
Միաժամանակ Դատարանը գտնում է, որ Դավիթ Բուռնազյանի կողմից կատարված արարքների նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ մեկ դրվագով: Դատարանի վերջին եզրահանգումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ 2022 թվականի նոյեմբերի 8-ից մինչև 2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ն ընկած ժամանակահատվածում Դավիթ Բուռնազյանը մեկ միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված արարքներով կատարել է միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ուղղված մեկ (եզակի) շարունակվող հանցագործություն:
7. Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Դավիթ Բուռնազյանի անձը բնութագրող հանգամանք է նախկինում դատապարտված չլինելը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Դավիթ Բուռնազյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը, մարտական գործողությունների մասնակցելը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Դավիթ Բուռնազյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Դավիթ Բուռնազյանը ենթակա է պատժի։
Դատարանը, հաշվի առնելով Դավիթ Բուռնազյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով որպես հիմնական պատիժ է նախատեսված նաև տուգանքի ձևով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար առավել խիստ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը բացակայում է, գտնում է, որ նրա նկատմամբ հիմնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ յոթապատիկի չափով։
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ Դավիթ Բուռնազյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերն ու անհրաժեշտությունը բացակայում են։
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 5-րդ մասը և հաշվի առնելով, որ մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Դավիթ Բուռնազյանի ստացած եկամտի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկվի հանցանքը կատարելու պահին` 2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ին, նվազագույն աշխատավարձի, այն է՝ 68.000 (վաթսունութ հազար) ՀՀ դրամի չափով (տե՛ս «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքը)։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ Դավիթ Բուռնազյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի՝ յոթապատիկի` 476.000 (չորս հարյուր յոթանասունվեց հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով (7 x 68.000)։
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասը և հաշվի առնելով մեղադրյալ Դավիթ Բուռնազյանն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու 476.000 (չորս հարյուր յոթանասունվեց հազար) ՀՀ դրամի չափով նշանակված տուգանքը (դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ ի վիճակի չի լինի անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու տուգանքը)՝ Դատարանը գտնում է, որ նրան պետք է թույլատրել նշանակված տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ առաջին ամիսը 36.000 (երեսունվեց հազար) ՀՀ դրամ, իսկ մնացած ամիսները՝ 40.000 (քառասուն հազար) ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Դավիթ Բուռնազյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-14-րդ հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։
Դատարանը գտնում է, որ Դավիթ Բուռնազյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու և տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու պայմաններում առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ մեղադրյալը, օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, կարող է հեռանալ Հայաստանի Հանրապետությունից՝ այդպիսով դիմելով փախուստի կամ չկատարելով իր վրա դրված պարտականությունները, իսկ բացակայելու արգելքի կիրառումը բավարար է մեղադրյալի փախուստը կանխելու և նրա վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ քրեական գործով վարութային ծախսեր առկա չեն, ուստի այդ հարցը համարում է լուծված:
(…)»:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Դատախազը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների վկայակոչմամբ վերաքննիչ բողոք ներկա¬յացնելով, խնդ¬րել է.
«Բողոքը բավարարել, բեկանել Երևանի քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 20-ի թիվ ԵԴ1/0008/01/25 դատավճիռը, կայացնել նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության իրականացնելու համար:»։
Ներկայացված Բողոքում, մասնավորապես, նշված է.
«(…)Գտնում եմ, որ Դատարանի հիշյալ որոշմամբ թույլ է տրվել նյութական իրավունքի խախտում, որը ազդել է վարույթի ելքի վրա, այդ խախտումներն իրենց բնույթով էական են, ինչի արդյունքում Դատարանը եկել է չպաճառաբանված եզրահանգման՝ կայացնելով անհիմն դատական ակտ, ուստի այն ենթակա է ամբողջությամբ բեկանման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)Վերոգրյալ իրավական նորմերի համակարգային վերլուծության լույսի ներքո հարկ է արձանագրել, որ Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքների կատարման համար, որ վերջինս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում, 2022 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը 19:55-ին, Երևան քաղաքի Գյուրջյան փողոցում վարել է «Դեու» մակնիշի P 870 CT 34 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180169060 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանին մեղսագրվել է մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Բացի այդ, Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 4-ին՝ ժամը 02:10-ին, Երևան քաղաքի Գայի պողոտայում վարել է «Դաեվո» մակնիշի P 870 CT 34 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180240740 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանին մեղսագրվել է մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Բացի այդ, Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 01:35-ին, Երևան քաղաքի Գայի պողոտայում վարել է «Դաեվո» մակնիշի P 870 CT 34 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180159743 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանին մեղսագրվել է մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Այսինքն, անձին մեղադրանք է առաջադրվել 3 դրվագ անպիսի արարքներիի կատարման համար որոնք իրավաբանական որակման տեսանկյունից՝ միաբնույթ են, սակայն տարբեր են դրանց իրականացման փաստական հանգամանքները օբյեկտիվ կողմի տարրերը, այդ արարքներն առերևույթ իրենց բնույթով հանդիսանում են առանձին-առանձին արարքներ, հետևաբար դրանք չեն կարող նույնականացվել, որոնց համար վերջինս երբեք քրեական պատասխանատվության ենթարկված չի եղել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածին սահմանում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը: Արարքը տևող հանցագործություն է, որն ավարտված է համարվում անձի բռնվելու, մեղայականով ներկայանալու կամ այլ հանգամանքների ուժով արարքն ավարտվելու պահին: Տվյալ իրավիճակում յուրաքանչյուր անգամ մեքենան վարելիս անձը կանգնեցվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից և կազմվել է արձանագրություն անձի վարելու վերաբերյալ և հենց այդ ժամանակ էլ նրա կողմից արարքի կատարումը ավարտվել է: Հետագայում կրկին այդ կարգավիճակով վարելը արդեն իսկ նոր մեկ այլ նույնաբնույթ հանցանքի կատարում է:
Պետք է նշել, որ ուրաքանչյուր դեպքում տևող հանցանքի խափանումը կամ բացահայտումը հանգեցնում է տվյալ տևող հանցանքի ավարտին և անձի կողմից նմանօրինակ վարքագիծ կրկին կրկնելու դեպքում այդ արարքը պետք է արժանանա առանձին որակման, հակառակ մոտեցումը հիմնավոր լինել չի կարող, քանի որ կստեղծվի մի իրավիճակ, որ անձը զրկված կամ կասեցված վիճակում կվարի մեքենա ամբողջ կասեցման կամ զրկման ժամանակահատվածում և անկախ այն հանգամանքից, թե քանի անգամ կբացահայտվի հանցանքը, դա կդիտվի մեկ արարքի կատարում:
(…)»:

4. Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
2025 թվականի հունիսի 24-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի գրությունը, որով վերջինս հայտնել է աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով նշանակված դատական նիստին չներկայանալու մասին և խնդրել է բողոքի քննությունն իրականացնել իր բացակայության պայմաններում: Միաժամանակ նշել է, որ պնդում է ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը և խնդրում է այն բավարարել։
Մեղադրյալ Դավիթ Բուռնուզյանը՝ պատշաճ ծանուցված լինելով նշանակված դատական նիստի օրվա և ժամի մասին, չի ներկայացել դատական նիստին։

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնա¬վոր¬վածութ¬յունը, ուսում¬նա¬սիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործի նյու¬թե¬րը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ հետևությունների.
5.1 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
(…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատա¬¬կան ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
(…) 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա¬րադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հար¬ցե¬րը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանց¬վի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատա¬րան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
(…) 2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար»:
5.2 Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով վերոշարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե իրավաչափ են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Դավիթ Բուռնազյանին վերագրված արարքների իրավական գնահատականի մասին հետևությունները։
Այսպես․
Սույն գործի փաստական հանգամանքների ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ մեղադրյալ Դավիթ Բուռնազյանը իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարել է օբյեկտիվ կողմը կազմող հետևյալ գործողությունների իրականացմամբ․
Մասնավորապես՝ Դավիթ Նորայրի Բուռնազյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում՝
• 2022 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը 19:55-ին, Երևան քաղաքի Գյուրջյան փողոցում վարել է «Դեու» մակնիշի P 870 CT 34 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180169060 արձանագրությունը:
• 2022 թվականի դեկտեմբերի 4-ին՝ ժամը 02:10-ին, Երևան քաղաքի Գայի պողոտայում վարել է «Դանվո» մակնիշի P 870 CT 34 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180240740 արձանագրությունը:
• 2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 01:35-ին, Երևան քաղաքի Գայի պողոտայում վարել է «Դաեվո» մակնիշի P 870 CT 34 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180159743 արձանագրությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը` հաշվի առնելով նշված հանցանքների օբյեկտիվ կողմի կատարման հանգամանքները, մեղադրյալ Դավիթ Բուռնազյանին մեղսագրված արարքները դիտարկել է որպես մեղադրյալի մեկ միասնական դիտավորությամբ մեջ ընդգրկված հանցանքի կատարում՝ շարունակվող հանցագործություն։
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Դավիթ Բուռնազյանին մեղսագրված արարքները վերջինիս կողմից մեկ միասնական դիտավորությամբ կատարած լինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ գտնում է, որ նշված հետևություններն իրավաչափ են՝ հիմնված սույն դատական գործի փաստական հանգամանքների հանգամանալից վերլուծության և գնահատման հիման վրա։
Ասվածն առավելապես հիմնավորվում է հետևյալ դիրքորոշումների համատեքստում, մասնավորապես․
Վճռաբեկ դատարանն իր 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 և 2016 թվականի նոյեմբերի 01-ին թիվ ԿԴ3/0034/01/15 գործով կայացված որոշումներով արտահայտել է իրավական դիրքորոշումը, համաձայն որի՝ շարունակվող հանցագործությունները բաղկացած են մեկից ավելի նույնական արարքներից, որոնցից յուրաքանչյուրը թեկուզև ինքնուրույն հանցակազմ է պարունակում, բայց ընդգրկված են միասնական դիտավորության մեջ, հետապնդում են մեկ ընդհանուր նպատակ, հետևաբար դիտվում են իբրև մեկ հանցագործություն, որն ավարտված է համարվում հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված վերջին արարքի կատարման պահից։
Շարունակվող հանցագործությունը բարդ (եզակի) հանցագործության տեսակ է, որը թեպետ դրսևորվում է որոշակի ժամանակային ընդմիջումներով կատարվող մեկից ավելի հակաիրավական արարքներով, այնուամենայնիվ դիտվում է որպես մեկ հանցագործություն և որակվում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի մեկ հոդվածով կամ հոդվածի մասով։
Վերոնշյալը պայմանավորված է կատարվող արարքների միջև գոյություն ունեցող սերտ կապով, ինչը թույլ է տալիս դրանք գնահատել որպես մեկ ամբողջություն։
Մասնավորապես, շարունակվող հանցագործությունը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ այնպիսի հատկանիշներով, որոնցով տարանջատվում է հանցագործությունների իրական համակցությունից։
Այսպես` շարունակվող հանցագործության օբյեկտիվ հատկանիշը ենթադրում է, որ․
- կատարվող արարքներից յուրաքանչյուրը ոտնձգում է միևնույն օբյեկտի, ընդ որում, որպես կանոն, միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ, այսինքն` այն հասարակական հարաբերության, որը վնասվում է կոնկրետ հանցագործության կատարման արդյունքում (օրինակ` հափշտակությունների դեպքում անմիջական օբյեկտը կոնկրետ անձի սեփականության պաշտպանությանն ուղղված հարաբերություններն են)։ Միևնույն ժամանակ, կատարված մեկից ավելի արարքները շարունակվող հանցագործություն դիտելու հարցում, կոնկրետ հանցակազմի առանձնահատկություններով պայմանավորված, հաշվի են առնվում նաև օբյեկտիվ բնույթի այլ հատկանիշներ, ինչպիսիք են, օրինակ, հանցագործության եղանակը (միևնույն կամ նմանատիպ եղանակով), միևնույն աղբյուրից կատարված լինելու հանգամանքը (օրինակ` հափշտակությունների դեպքում), հանցավոր հետևանքի (արդյունքի) միասնականությունը և այլն,
- կատարվող արարքները նույնական են, այսինքն` նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի մասով։ Ընդ որում, խոսքն իրավաբանական առումով նույնականության մասին է, իսկ փաստական կողմով արարքները կարող են միմյանցից տարբերվել (օրինակ` հրազենի ապօրինի ձեռքբերումն ու իրացումը փաստական հատկանիշներով թեպետ տարբերվում են, սակայն իրավաբանորեն դրանք նույնական արարքներ են, քանի որ միևնույն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի եղանակ են)։
Անդրադառնալով շարունակվող հանցագործության սուբյեկտիվ հատկանիշին, ապա Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին արձանագրում է, որ այն ենթադրում է հանցավորի մոտ միասնական դիտավորության և նպատակի առկայություն։
Այլ կերպ ասած` անձը պետք է նախնական մտադրություն ունենա կատարելու կոնկրետ հանցանքը մեկից ավելի, որոշակի ժամանակային ընդմիջումներով առանձնացված նույնական արարքներով։ Ընդ որում, շարունակվող հանցագործությունների դեպքում միասնական դիտավորությունը կարող է արտահայտվել հետևյալ կերպ`
- շարունակվող հանցագործության մաս կազմող բոլոր արարքների և ընդհանուր հանցավոր արդյունքի նկատմամբ անձի դիտավորությունը կոնկրետացված է և առաջանում է նախքան առաջին արարքը կատարելը (դասական միասնական դիտավորություն),
- կատարվելիք հետագա արարքների նկատմամբ միասնական դիտավորությունն առաջանում է նախորդող արարքը կատարելու ընթացքում (վերաճող միասնական դիտավորություն),
- ընդհանուր հանցավոր արդյունքի նկատմամբ հանցավորի դիտավորությունը թեպետ կոնկրետացված չէ, սակայն վերջինս ունի միասնական դիտավորություն` հանցագործության միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ոտնձգությունն իրականացնելու մեկից ավելի նույնական արարքներով։
Վճռաբեկ դատարանն ի դիրքորոշման մեջ ընդգծել է նաև, որ սուբյեկտիվ հատկանիշի բացահայտումը կարևոր նշանակություն ունի հանցագործության ճիշտ քրեաիրավական որակման հարցում, քանի որ արարքների նույնականությունը, ոտնձգության օբյեկտի, աղբյուրի և եղանակի միասնականությունը դեռևս հիմք չեն կատարվածը շարունակվող հանցագործություն դիտելու համար։
Այսպես` իրական համակցության պարագայում նույնպես կատարվող արարքները կարող են օժտված լինել շարունակվող հանցագործությանը բնորոշ օբյեկտիվ հատկանիշներով։
Հետևաբար, նման դեպքերում շարունակվող հանցագործությունն իրական համակցությունից տարանջատելու հիմնական չափանիշը հանցավորի մոտ համապատասխան արարքները կատարելու միասնական դիտավորության առկայության հավաստումն է և միաժամանակ դիտավորության` ամեն արարքից հետո կրկին ծագած լինելու հավանականության բացառումը, ինչը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է իրականացվի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործի հանգամանքների բազմակողմանի հետազոտման արդյունքում։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Դավիթ Բուռնազյանի կողմից կատարված հանցանքը բաղկացած է մեկից ավելի նույնական արարքներից, որոնցից յուրաքանչյուրը թեկուզև ինքնուրույն հանցակազմ է պարունակում, սակայն ընդգրկված են միասնական դիտավորության մեջ։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից կատարված հանցանքների միջև առկա ժամանակային խզմանը /2022 թվականի նոյեմբերի 8-ին, 2022 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, 2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ին/, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ շարունակվող հանցագործություններին բնորոշ է նույնանման արաքների միջև որոշակի ժամանակային ընդմիջումները։
Ինչ վերաբերում է Դատախազի այն դիտարկմանը, ըստ որի՝ (…)կստեղծվի մի իրավիճակ, որ անձը զրկված կամ կասեցված վիճակում կվարի մեքենա ամբողջ կասեցման կամ զրկման ժամանակահատվածում և անկախ այն հանգամանքից, թե քանի անգամ կբացահայտվի հանցանքը, դա կդիտվի մեկ արարքի կատարում: (…), ապա Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների և մեկնաբանությունների համատեքստում Դատախազի դիտարկումներն անհիմն են և չփաստարկված։
Այսպիսով, ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ մեղադրյալ Դավիթ Բուռնազյանին մեղսագրված արարքները մեկ միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված լինելու, ըստ այդմ նաև վերջինիս կատարած արարքների իրավական որակման վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները իրավաչափ են, իսկ դրանց չհամաձայնվելու իրավական հիմքերը բացակայում են։
5․3 Ինչ վերաբերում է Դատախազի վերաքննիչ բողոքում ներկայացված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին, ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Ավելին՝ վիճարկվող դատական ակտում արդեն իսկ բերված են Վերաքննիչ դատարանի համար ըստ էության ընդունելի հիմնավորումներ՝ վերաքննիչ բողոքում նշված այն հիմքերի և հիմնավորումների առնչությամբ, որոնք էական են և ինքնին կամ համակցությամբ կարող էին ազդեցություն ունենալ սույն գործի ելքի վրա։
Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տես, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
5.4 Այսպիսով, ամփոփելով վերոշարադրված փաստարկները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշման մեջ Վերաքննիչ դատարանի նշած փաստարկներով և պատճառաբանությամբ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով էության մեջ կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Դատախազի ներկայացրած վերա¬քննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ավան և Նոր-նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա․Մեջլումյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ անփոփոխ թողնելով Դավիթ Բուռնազյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 20-ի թիվ ԵԴ1/0008/01/25 գործով դատավճիռը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Մ․ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ