Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/0003/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
16.5
Պատասխանող
Ավրորա Ղազարյան Միշայի
Ավրորա Ղազարյան
Ավրորա Ղազարյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Ջոն Հայրապետյան
Քրեական վերաքննիչ
Գրիգոր Հովհաննիսյան
Լուսինե Հովհաննիսյան
Մարինե Մելքոնյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Ջոն Հայրապետյան
Քրեական վերաքննիչ
Գրիգոր Հովհաննիսյան
Լուսինե Հովհաննիսյան
Մարինե Մելքոնյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-11-11 | 14:00 | 3 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-06-30 | 12:00 | 7 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-06-02 | 12:30 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-15 | 14:30 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-05 | 13:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-03 | 12:40 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-19 | 10:40 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-01-23 | 17:00 | 7 | Չի կայացել |
ԵԴ1/0003/01/25
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Վ.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ
պաշտպաններ Դ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
Ս.ԴԻԼԲԱՆԴՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
տուժող Ա.ՀՈՎՍԵՓՅԱՆԻ
2025 թվականի հունիսի 30-ին ք. Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Ավրորա Միշայի Ղազարյանի` ծնված 1959 թվականի հունվարի 1-ին Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Վանաձոր, Կիլիկիայի փողոց, 6-րդ տուն հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը, գրավը և պաշտոնավարման կասեցումը
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա–Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնել է թիվ 16831823 քրեական վարույթը:
2023 թվականի օգոստոսի 17-ին Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանը ճանաչվել է որպես տուժող։
2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նույն օրը վերջինիս մեղադրանք է ներկայացվել, այն բանի համար, որ «(…) նա, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՝ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը՝ Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊԸ-ի կողմից կառուցվող շենքում՝ որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, նորակառույց շենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքին կից կառուցված մետաղական հարթակի եզրային հատվածում փակոցներով կահավորված տեղամասում՝ նույն ընկերության աշխատակից, եղբոր՝ Արայիկ Կառլենի Հովսեփյանի անվամբ՝ որպես պատշար հաշվառված՝ Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանի համար չի ապահովել, անվտանգ և նորմալ աշխատանքային պայմաններ, մասնավորապես՝ բարձրության վրա աշխատանքներ կատարելուց առաջ վերջինիս անհատական պաշտպանության միջոցներ նախա-աշտպանական անվտանգության գոտի և սաղավարտ չի տրամադրել, զսպող անվտանգության համակարգերի և (կամ) ԱՊՄ-ի կիրառման համար ճոպանների հասանելիության համակարգեր չի տեղադրել, այդ կերպ չկատարելով իր պարտականությունները, թույլ է տվել՝ ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահի 2022 թվականի օգոստոսի 26-ի թիվ 21-Ն հրամանով հաստատված ՀՀՇՆ 13-02-2022 «Անվտանգության տեխնիկա շինարարությունում» շինարարական նորմերի «Անվտանգության տեխնիկայի ընդհանուր պահանջներ» 4-րդ գլխի 50-րդ կետերի 6-րդ ենթակետի, 13-րդ, 82-րդ, 833-րդ, 97-րդ կետերի և նույն շինարարական նորմերի «Աշխատանքի անվտանգության տեխնիկայի գծով ուսուցման կազմակերպումը շինարարությունում» 8-րդ գլխի 781-րդ, 782-րդ, 783-րդ, 786-րդ և 789-րդ կետերի պահանջների խախտումներ, ինչի հետևանքով 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին' 11:00-ի սահմաններում, Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանը Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում, «ԳԵՎՄԻԿ» ՄՊ ընկերության կողմից կառուցված նորակառույց բնակելի մասնաշենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքի եզրային հատվածին կից կառուցված մետաղական հարթակի վրա կանգնած, որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող՝ գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, առանց նախապաշտպանական անվտանգության գոտու և սաղավարտի կիրառմամբ ամբարձիչ կռունկի միջոցով բետոնյա բլոկների ընդունման աշխատանքներ կատարելու ընթացքում նշված հարթակի եզրային հատվածից վայր է ընկել գետնին և մահացել' կյանքի հետ անհամատեղելի, կոպիտ մարմնական վնասվածքներից՝ գլխի, կրծքավանդակի, ողնաշարի, որովայնի, կոնքի, աջ վերին և ստորին վերջույթների համակցված փակ և բաց բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով։»։
Քննիչի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ են կիրառվել գրավը՝ 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով, բացակայելու արգելքը և պաշտոնավարման կասեցումը:
2025 թվականի հունվարի 3-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 2025 թվականի հունվարի 10-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները թողնվել են անփոփոխ:
Արագացված վարույթ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո Ա.Ղազարյանը հայտարարեց, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է դրա հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպաններ Դ.Մելքոնյանը և Ս.Դիլբանդյանը նշեցին, որ իրենց կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում են միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը Դատարանում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Տուժող Ա.Հովսեփյանը դատարանում հայտնել է, որ մեղադրյալն հատուցել է պատճառված վնասն և նրանից որևէ բողոք պահանջ չունի:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու (անցնելու) վերաբերյալ:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Ներկայացված մեղադրանքը Ավրորա Միշայի Ղազարյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից պայմանագրով սահմանված շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի անվտանգության ապահովման` օրենսդրությամբ սահմանված կանոնը խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում ազատազրկման ձևով:
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը որպես մեղադրյալ՝ Ա.Ղազարյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
(…)
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը որպես մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալի 65 տարին լրացած է, հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը և այն, որ մինչդատական վարույթում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Ղազարյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանն ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Ղազարյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել՝ ազատազրկումը 4 (չորս) տարի ժամկետով:
Քննարկելով մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(...)»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմը (նախկին օրենսգրքի) Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել մի շարք որոշումներում և իրավական դիրքորոշում ձևավորել (տե΄ս Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09 որոշումները և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն:
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Ավրորա Միշայի Ղազարյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, նաև այն, որ հիշյալ արարքը համարվում է անզգուշությամբ կատարած, առանձնահատկությունները, նրա անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող երեք հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, այդ թվում` հանցավորի անձի ուղղմանը:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ սահմանել առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու պարտականություն:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները պետք է վերադարձնել տուժող Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ պետք է թողնել քրեական գործին կցված։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցները՝ բացակայելու արգելքը, գրավը և պաշտոնավարման կասեցումը, ընտրված են ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխելու ենթակա չեն` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
Ավրորա Միշայի Ղազարյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Ա.Ղազարյանի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ բացակայելու արգելքը ու պաշտոնավարման կասեցումը՝ վերացնել, իսկ 1.000.000 ՀՀ դրամ գրավը վերադարձնել գրավատուին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները վերադարձնել տուժող Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը թողնել կցված քրեական գործին։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Վ.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ
պաշտպաններ Դ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
Ս.ԴԻԼԲԱՆԴՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
տուժող Ա.ՀՈՎՍԵՓՅԱՆԻ
2025 թվականի հունիսի 30-ին ք. Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Ավրորա Միշայի Ղազարյանի` ծնված 1959 թվականի հունվարի 1-ին Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Վանաձոր, Կիլիկիայի փողոց, 6-րդ տուն հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը, գրավը և պաշտոնավարման կասեցումը
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա–Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնել է թիվ 16831823 քրեական վարույթը:
2023 թվականի օգոստոսի 17-ին Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանը ճանաչվել է որպես տուժող։
2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նույն օրը վերջինիս մեղադրանք է ներկայացվել, այն բանի համար, որ «(…) նա, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՝ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը՝ Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊԸ-ի կողմից կառուցվող շենքում՝ որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, նորակառույց շենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքին կից կառուցված մետաղական հարթակի եզրային հատվածում փակոցներով կահավորված տեղամասում՝ նույն ընկերության աշխատակից, եղբոր՝ Արայիկ Կառլենի Հովսեփյանի անվամբ՝ որպես պատշար հաշվառված՝ Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանի համար չի ապահովել, անվտանգ և նորմալ աշխատանքային պայմաններ, մասնավորապես՝ բարձրության վրա աշխատանքներ կատարելուց առաջ վերջինիս անհատական պաշտպանության միջոցներ նախա-աշտպանական անվտանգության գոտի և սաղավարտ չի տրամադրել, զսպող անվտանգության համակարգերի և (կամ) ԱՊՄ-ի կիրառման համար ճոպանների հասանելիության համակարգեր չի տեղադրել, այդ կերպ չկատարելով իր պարտականությունները, թույլ է տվել՝ ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահի 2022 թվականի օգոստոսի 26-ի թիվ 21-Ն հրամանով հաստատված ՀՀՇՆ 13-02-2022 «Անվտանգության տեխնիկա շինարարությունում» շինարարական նորմերի «Անվտանգության տեխնիկայի ընդհանուր պահանջներ» 4-րդ գլխի 50-րդ կետերի 6-րդ ենթակետի, 13-րդ, 82-րդ, 833-րդ, 97-րդ կետերի և նույն շինարարական նորմերի «Աշխատանքի անվտանգության տեխնիկայի գծով ուսուցման կազմակերպումը շինարարությունում» 8-րդ գլխի 781-րդ, 782-րդ, 783-րդ, 786-րդ և 789-րդ կետերի պահանջների խախտումներ, ինչի հետևանքով 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին' 11:00-ի սահմաններում, Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանը Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում, «ԳԵՎՄԻԿ» ՄՊ ընկերության կողմից կառուցված նորակառույց բնակելի մասնաշենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքի եզրային հատվածին կից կառուցված մետաղական հարթակի վրա կանգնած, որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող՝ գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, առանց նախապաշտպանական անվտանգության գոտու և սաղավարտի կիրառմամբ ամբարձիչ կռունկի միջոցով բետոնյա բլոկների ընդունման աշխատանքներ կատարելու ընթացքում նշված հարթակի եզրային հատվածից վայր է ընկել գետնին և մահացել' կյանքի հետ անհամատեղելի, կոպիտ մարմնական վնասվածքներից՝ գլխի, կրծքավանդակի, ողնաշարի, որովայնի, կոնքի, աջ վերին և ստորին վերջույթների համակցված փակ և բաց բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով։»։
Քննիչի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ են կիրառվել գրավը՝ 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով, բացակայելու արգելքը և պաշտոնավարման կասեցումը:
2025 թվականի հունվարի 3-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 2025 թվականի հունվարի 10-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները թողնվել են անփոփոխ:
Արագացված վարույթ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո Ա.Ղազարյանը հայտարարեց, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է դրա հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպաններ Դ.Մելքոնյանը և Ս.Դիլբանդյանը նշեցին, որ իրենց կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում են միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը Դատարանում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Տուժող Ա.Հովսեփյանը դատարանում հայտնել է, որ մեղադրյալն հատուցել է պատճառված վնասն և նրանից որևէ բողոք պահանջ չունի:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու (անցնելու) վերաբերյալ:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Ներկայացված մեղադրանքը Ավրորա Միշայի Ղազարյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից պայմանագրով սահմանված շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի անվտանգության ապահովման` օրենսդրությամբ սահմանված կանոնը խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում ազատազրկման ձևով:
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը որպես մեղադրյալ՝ Ա.Ղազարյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
(…)
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը որպես մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալի 65 տարին լրացած է, հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը և այն, որ մինչդատական վարույթում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Ղազարյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանն ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Ղազարյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել՝ ազատազրկումը 4 (չորս) տարի ժամկետով:
Քննարկելով մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(...)»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմը (նախկին օրենսգրքի) Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել մի շարք որոշումներում և իրավական դիրքորոշում ձևավորել (տե΄ս Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09 որոշումները և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն:
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Ավրորա Միշայի Ղազարյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, նաև այն, որ հիշյալ արարքը համարվում է անզգուշությամբ կատարած, առանձնահատկությունները, նրա անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող երեք հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, այդ թվում` հանցավորի անձի ուղղմանը:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ սահմանել առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու պարտականություն:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները պետք է վերադարձնել տուժող Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ պետք է թողնել քրեական գործին կցված։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցները՝ բացակայելու արգելքը, գրավը և պաշտոնավարման կասեցումը, ընտրված են ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխելու ենթակա չեն` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
Ավրորա Միշայի Ղազարյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Ա.Ղազարյանի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ բացակայելու արգելքը ու պաշտոնավարման կասեցումը՝ վերացնել, իսկ 1.000.000 ՀՀ դրամ գրավը վերադարձնել գրավատուին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները վերադարձնել տուժող Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը թողնել կցված քրեական գործին։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
ԵԴ1/0003/01/25
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«11» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
քարտուղարությամբ՝ Մ.Մահտեսյանի
մասնակցությամբ՝
պաշտպաններ՝ Դ․Մելքոնյանի
Ս․Դիլբանդյանի
մեղադրյալ՝ Ա․Ղազարյանի
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Ավրորա Միշայի Ղազարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ (դատավոր՝ Ջ․Հայրապետյան) 2025 թվականի հունիսի 30-ի դատավճռի դեմ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանի (այսուհետ նաև՝ Դատախազ) վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա–Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնել է թիվ 16831823 քրեական վարույթը:
2023 թվականի օգոստոսի 17-ին Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանը ճանաչվել է որպես տուժող։
2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նույն օրը վերջինիս ներկայացվել է մեղադրանք։
Քննիչի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ են կիրառվել գրավը՝ 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով, բացակայելու արգելքը և պաշտոնավարման կասեցումը:
2025 թվականի հունվարի 3-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 2025 թվականի հունվարի 10-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները թողնվել են անփոփոխ:
2025 թվականի հունիսի 30-ին Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է դատավճիռ, որով վճռել է հետևյալը.
«Ավրորա Միշայի Ղազարյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Ա.Ղազարյանի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ բացակայելու արգելքը ու պաշտոնավարման կասեցումը՝ վերացնել, իսկ 1.000.000 ՀՀ դրամ գրավը վերադարձնել գրավատուին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները վերադարձնել տուժող Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը թողնել կցված քրեական գործին։
(…)»:
2025 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է վերոնշյալ դատավճռի դեմ Դատախազի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը (այսուհետ նաև` Բողոք):
2025 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/3325/01/24 քրեական գործը, էլեկտրոնային մակագրության միջոցով մակագրվել նախագահող դատավոր Գ.Հովհաննիսյանին /կազմի դատավորներ Լ.Հովհաննիսյան, Մ.Մելքոնյան/ և 2025 թվականի հոկտեմբերի 6-ին հանձնվել է նախագահող դատավորի աշխատակազմին։
2025 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Բողոքի պատասխան են ներկայացրել մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանի պաշտպաններ Դավիթ Մելքոնյանը և Սամվել Դիլբանդյանը միջնորդելով՝
«Ամբողջությամբ մերժել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/0003/01/25 քրեական վարույթով 2025 թվականի հունիսի 30-ին կայացված դատավճռի դեմ հանրային մեղադրող Վահե Սամսոնյանի բերած վերաքննիչ բողոքը և բողոքարկվող դատական ակտը թողնել անփոփոխ։(․․․)»։
2025 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատաքննության նշանակելու մասին:
2.Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
2.1 Ավրորա Միշայի Ղազարյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ հետևյալ ձևակեպմամբ. «Նա, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՝ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը՝ Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊԸ-ի կողմից կառուցվող շենքում՝ որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, նորակառույց շենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքին կից կառուցված մետաղական հարթակի եզրային հատվածում փակոցներով կահավորված տեղամասում՝ նույն ընկերության աշխատակից, եղբոր՝ Արայիկ Կառլենի Հովսեփյանի անվամբ՝ որպես պատշար հաշվառված՝ Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանի համար չի ապահովել, անվտանգ և նորմալ աշխատանքային պայմաններ, մասնավորապես՝ բարձրության վրա աշխատանքներ կատարելուց առաջ վերջինիս անհատական պաշտպանության միջոցներ նախաաշտպանական անվտանգության գոտի և սաղավարտ չի տրամադրել, զսպող անվտանգության համակարգերի և (կամ) ԱՊՄ-ի կիրառման համար ճոպանների հասանելիության համակարգեր չի տեղադրել, այդ կերպ չկատարելով իր պարտականությունները, թույլ է տվել՝ ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահի 2022 թվականի օգոստոսի 26-ի թիվ 21-Ն հրամանով հաստատված ՀՀՇՆ 13-02-2022 «Անվտանգության տեխնիկա շինարարությունում» շինարարական նորմերի «Անվտանգության տեխնիկայի ընդհանուր պահանջներ» 4-րդ գլխի 50-րդ կետերի 6-րդ ենթակետի, 13-րդ, 82-րդ, 833-րդ, 97-րդ կետերի և նույն շինարարական նորմերի «Աշխատանքի անվտանգության տեխնիկայի գծով ուսուցման կազմակերպումը շինարարությունում» 8-րդ գլխի 781-րդ, 782-րդ, 783-րդ, 786-րդ և 789-րդ կետերի պահանջների խախտումներ, ինչի հետևանքով 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին' 11:00-ի սահմաններում, Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանը Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում, «ԳԵՎՄԻԿ» ՄՊ ընկերության կողմից կառուցված նորակառույց բնակելի մասնաշենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքի եզրային հատվածին կից կառուցված մետաղական հարթակի վրա կանգնած, որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող՝ գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, առանց նախապաշտպանական անվտանգության գոտու և սաղավարտի կիրառմամբ ամբարձիչ կռունկի միջոցով բետոնյա բլոկների ընդունման աշխատանքներ կատարելու ընթացքում նշված հարթակի եզրային հատվածից վայր է ընկել գետնին և մահացել' կյանքի հետ անհամատեղելի, կոպիտ մարմնական վնասվածքներից՝ գլխի, կրծքավանդակի, ողնաշարի, որովայնի, կոնքի, աջ վերին և ստորին վերջույթների համակցված փակ և բաց բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով։»։
2.2 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 30-ի դատավճռում, մասնավորապես, նշված է.
«(...)Ներկայացված մեղադրանքը Ավրորա Միշայի Ղազարյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից պայմանագրով սահմանված շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի անվտանգության ապահովման` օրենսդրությամբ սահմանված կանոնը խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին։
(...)Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը որպես մեղադրյալ՝ Ա.Ղազարյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել:
(...)Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը որպես մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալի 65 տարին լրացած է, հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը և այն, որ մինչդատական վարույթում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Ղազարյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանն ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Ղազարյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել՝ ազատազրկումը 4 (չորս) տարի ժամկետով:
Քննարկելով մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
(...)Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ սահմանել առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու պարտականություն:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները պետք է վերադարձնել տուժող Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ պետք է թողնել քրեական գործին կցված։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցները՝ բացակայելու արգելքը, գրավը և պաշտոնավարման կասեցումը, ընտրված են ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխելու ենթակա չեն` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
(…)»:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Դատախազը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքո¬րո¬շում¬ների վկայակոչմամբ վերաքննիչ բողոք ներկայացնելով, խնդրել է՝
«Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանի՝ թիվ ԵԴ1/0003/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի հունիսի 30-ին կայացված դատավճիռը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված 4 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը՝ ճանաչել անբավարար:»:
Ներկայացված Բողոքում, մասնավորապես, նշված է հետևյալը.
«(…)Գտնում եմ, որ դա¬տավճռով մեղադրյալի նկատմամբ ազատարզկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակ¬ների իրականացումը, ուստի և այդ մասով ենթակա է բեկանման ու փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)Դատարանն օրենքով նախատեսված իր լիազորությունների սահմաններում հաշվի է առել մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և նրա կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունը, այսինքն, դատարանը հաշվի չի առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ պատժի նպատակներից մեկը, մասնավորապես՝ հանցագործությունների կանխումը, քանի որ մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանը, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՝ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը, դրանք կատարել է ոչ պատշաճ, ինչի արդյունքում տեղի է ունեցել սույն դեպքը, ինչն էլ ողջամտորեն հիմք է տալիս ենթադրելու, որ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում պատժի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ և չի ապահովի պատժի նպատակներից հանցանքների կանխման իրականացումը:
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Այսպիսով, մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված քրեաիրա¬վական ներգործության միջոցն արդարացի չէ և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցանքների բնույթին, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել նրան ուղղելու, ինչպես նաև նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու համար, որպիսով խախտվել են սահմանադրորեն պաշտպանվող շա¬հերի անհրաժեշտ հավասա-րակշռությունը:
(…)»։
4. Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանը և վերջինիս պաշտպաններ առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ, միաժամանակ ներկայացրեցին իրենց կողմից ներկայացված՝ վերաքննիչ բողոքի պատասխանը և խնդրեցին մերժել վերաքննիչ բողոքը:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական ստուգ¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնա¬վոր¬վածութ¬յունը, ուսում¬նա¬սիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական վարույթի նյու¬թե¬րը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ հետևությունների.
5.1 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատա¬¬կան ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
(...) 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա¬րադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հար¬ցե¬րը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանց¬վի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատա¬րան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
5.2 Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման են¬թարկելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 30-ի դատավճիռը՝ Վե¬¬¬րաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Դատախազի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքն ան¬հիմն է, իսկ դա¬տավճի¬¬ռը՝ հիմ¬նա¬վոր¬ված:
Վերը նշված հետևութ¬յանը Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վեր¬լու¬¬ծությունների և դատողութ¬յունների արդ¬յունքներով.
5.2.1 Մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար ազատազրկման ձևով նշանակված պա¬¬տի¬ժ¬ը պայմանականորեն չկիրառելու իրա¬վաչափության դատական ստու¬գում.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2.Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պա¬¬¬¬հելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտ¬յալի ուղղվե¬լը հնա¬րավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատի¬ժը պայ¬մա¬նականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի ան¬ձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծան¬րաց¬¬նող հանգամանքները: (…)»։
Անդրադառնալով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշներին՝ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը մշտապես հաստատել է իրավական դիրքորոշումն առ այն, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովելու 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլոց, հաշվի առնել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15, ԵԱԴԴ/0038/01/15, ԵԿԴ/0130/01/15, ՍԴ/0094/01/15, ՍԴ3/0201/01/15 գործերով որոշումները):
Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է. «[Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը] հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»:
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից` հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա` առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես` մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»:
Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-201/07 գործով 2007 թվականի նոյեմբե¬րի 30-ի որոշ¬ման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիր¬քո¬րո¬շու¬մը.
«Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվա¬ծութ¬յունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտ¬յա¬լի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբ¬յեկ¬տիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնու¬թագ¬րում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկի¬րա¬ռելու հիմ¬քե¬րի առկայության մասին։
(…) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենս¬¬գիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմա¬նա¬¬փա¬կում չի նախատեսել, դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքնե¬րով, պարտա¬վոր է հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աս¬տի¬ճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարա¬ցիութ¬յան հիմնա¬կան պա¬հանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հան¬ցագործության վտան¬¬գա¬վո¬րութ¬յան աստիճանին ու բնույթին։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցա¬¬գոր¬ծութ¬յան կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղ¬քի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանք¬նե¬րը նա¬խատեսելու բնույթն ու աստիճանը»։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր՝ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…)։ (տես` Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշումը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական օրենսգրքի պայմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որ¬ոշ¬¬¬ման հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գտնում է, որ այդ հիմ¬նավորումները բխում են և համապատասխանում դրանց, ուստի ընդունելի են և հիմնավոր։
5.2.2 Այսպիսով՝ անդրադառնալով Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքների համար ազա¬¬¬տազրկման ձևով նշանակված պատիժը չկրելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դա¬տա¬¬¬¬րա¬նի հիմնա¬վորումներին, դրա վերաբերյալ ներկայացված վերաքննիչ բողո¬քին՝ Վե¬¬րաքննիչ դա¬տարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի համոզվածությունն առ այն, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացումը հնարավոր է առանց պատիժը իրապես կրելու, բխում է գործի օբյեկտիվ տվյալներից և դրանց բազմակողմանի և պատշաճ գնահատման արդյունքներից, որպիսի պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի հետևության հետ վերաքննիչ բողոքում բերված անհամաձայնությունը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի և հիմնավոր չէ, ուստիև, բողոքաբերի պահանջը՝ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու մասին, ենթակա չէ բավարարման:
Այդուհանդերձ, մեղադրյալի կատարած արար¬¬քի բնույթը և հանրության համար վտան¬գա¬վորութ¬յան աստիճանը հաշվի առ¬նե¬¬¬լու պայ¬ման¬նե¬րում նրա նկատ-մամբ ազատազրկման ձևով նշանակված 4 տարի ժամկետով պատի¬ժ¬ը պայ¬մա¬նա-կա¬նորեն չկիրառելու և ողջամիտ՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու համար Առա¬ջին ատյա¬նի դատարանի կայացրած ո¬րոշ¬ման ի¬րա¬¬վա¬¬-չափության մասին են վկայում ներքոհիշյալ հանգամանքները:
Մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանը՝
• 66 տարեկան է,
• հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը,
• նախկինում դատապարտված չի եղել,
• իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել,
• անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Հարկ է նկատել, որ նշված հանգամանքները արդեն իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի են առնվել որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ:
Վերոնշյալի համատեքստում` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող վերը թվարկված տվյալների և հանգամանքների համակցությունը, պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայութ-յու¬նը վկայում են, որ ըստ բնույթի և վտան¬¬գա¬¬վորության աստի¬ճանի ծանր հանցագործութ¬յուն կատարելու պայմաննե¬րում մեղադրյալի նկատմամբ ազա-տազրկման ձևով նշա¬նակ¬ված պատիժը պայ¬մանա¬կա¬նորեն չկի¬րառելու, ողջամիտ՝ 2 /երկու/ տարի ժամկետով փոր¬ձաշրջան սահ¬մա¬նե¬լու և միա¬ժա¬¬մանակ նրա նկատմամբ վերահսկողությունը ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա դնելու, ինչպես նաև առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության մշտական բնակության վայրը չփոխելու պայմաններում արդեն իսկ հնա¬րա¬վոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդ¬¬վա¬¬¬ծով ամրագրված պատժի նպա¬տակ¬¬ներին՝ սոցիալա¬կան արդա¬րութ¬¬¬յան վերականգն¬¬¬¬¬մանը, նրա վերասոցիալականացմանը և այլոց կող¬մից հան¬ցա¬գոր¬¬ծութ¬¬յուն¬նե¬րի կանխ¬մա¬նը։
Հարկ է նկատել, որ տվյալ դեպ¬քում մեղադրյալի նկատմամբ նշա¬նակ¬¬¬ված պատիժը պայմանա¬կանորեն չկի¬րա¬ռե¬լը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդված¬նե¬րով սահ¬մանված՝ ար¬դա¬րության, պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬վության անհատականացման և պա¬տիժ նշա¬նակելու ընդ¬հա¬¬նուր սկզբունք¬¬նե¬¬րից։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված բողոքում առկա չեն բավարար հակափաստարկներ, որոնք կվկայեին պատիժը ռեալ կրելու՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտից տարբերվող դատական ակտ կայացնելու մասին:
Ուստիև, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ բողոքում ներկայացված՝ հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը իրենց համակցության մեջ միայն բավարար չեն փաստելու, որ առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու հնարավոր չէ հասնել օրենքով սահմանված պատժի նպատակներին։
Ինչ վերաբերում է դատախազի այն պնդմանը, ըստ որի՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, որի դեմ ոտնձգել է մեղադրյալը, մասնավորապես այն, որ (…) մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանը, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՝ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը, դրանք կատարել է ոչ պատշաճ, ինչի արդյունքում տեղի է ունեցել սույն դեպքը, ինչն էլ ողջամտորեն հիմք է տալիս ենթադրելու, որ նշանակված պատիժը պայմանակոնորեն չկիրառելու դեպքում պատժի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ և չի ապահովի պատժի նպատակներից հանցանքների կանխման իրականացումը: (…), ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքն ինքնին բավարար չէ մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն անթույլատրելի ճանաչելու համար, թերևս հաշվի առնելով նաև վերջինիս պատիժը և պատասխասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, մասնավորապես՝ մեղադրյալի կողմից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, անկեղծորեն կատարվածի համար զղջալը, որպիսի պարագայում Դատախազի փաստարկներն ընդունելի չեն Վերաքննիչ դատարանի համար:
Վերաքննիչ դատարանը դատական ստուգման արդյունքում գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պա¬¬տի¬ժ¬ը պայմանականորեն չկիրառելը կրում է իրավաչափ բնույթ, ուստի՝ Բողոքում հակառակի մասին վկայող հեղինակի պնդումները բավարար չափով հիմնավորված և փաստարկված չեն։
Այլ կերպ, նշված հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ հնարավորություն են տալիս գալ այն եզրահանգմանը, որ առանց պատիժը փաստացի կրելու հնարավոր է հասնել պատժի բոլոր նպատակների իրագործմանը:
5.3 Այսպիսով, ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Դատախազի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան, Առաջին ատյանի դատարանը՝ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակելով պատիժ՝ 4/չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկում, ապա նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ 2 /երկու/ տարի փորձաշրջանի սահմանմամբ պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը փոփոխելու հիմքերը:
Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազ Վ․Սամսոնյանի վերա¬քննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ անփոփոխ թողնելով Ավրորա Միշայի Ղազարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0003/01/25 գործով 2025 թվականի հունիսի 30-ի դատավճիռը։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«11» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
քարտուղարությամբ՝ Մ.Մահտեսյանի
մասնակցությամբ՝
պաշտպաններ՝ Դ․Մելքոնյանի
Ս․Դիլբանդյանի
մեղադրյալ՝ Ա․Ղազարյանի
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Ավրորա Միշայի Ղազարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ (դատավոր՝ Ջ․Հայրապետյան) 2025 թվականի հունիսի 30-ի դատավճռի դեմ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանի (այսուհետ նաև՝ Դատախազ) վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա–Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնել է թիվ 16831823 քրեական վարույթը:
2023 թվականի օգոստոսի 17-ին Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանը ճանաչվել է որպես տուժող։
2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նույն օրը վերջինիս ներկայացվել է մեղադրանք։
Քննիչի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ են կիրառվել գրավը՝ 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով, բացակայելու արգելքը և պաշտոնավարման կասեցումը:
2025 թվականի հունվարի 3-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 2025 թվականի հունվարի 10-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները թողնվել են անփոփոխ:
2025 թվականի հունիսի 30-ին Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է դատավճիռ, որով վճռել է հետևյալը.
«Ավրորա Միշայի Ղազարյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Ա.Ղազարյանի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ բացակայելու արգելքը ու պաշտոնավարման կասեցումը՝ վերացնել, իսկ 1.000.000 ՀՀ դրամ գրավը վերադարձնել գրավատուին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները վերադարձնել տուժող Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը թողնել կցված քրեական գործին։
(…)»:
2025 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է վերոնշյալ դատավճռի դեմ Դատախազի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը (այսուհետ նաև` Բողոք):
2025 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/3325/01/24 քրեական գործը, էլեկտրոնային մակագրության միջոցով մակագրվել նախագահող դատավոր Գ.Հովհաննիսյանին /կազմի դատավորներ Լ.Հովհաննիսյան, Մ.Մելքոնյան/ և 2025 թվականի հոկտեմբերի 6-ին հանձնվել է նախագահող դատավորի աշխատակազմին։
2025 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Բողոքի պատասխան են ներկայացրել մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանի պաշտպաններ Դավիթ Մելքոնյանը և Սամվել Դիլբանդյանը միջնորդելով՝
«Ամբողջությամբ մերժել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/0003/01/25 քրեական վարույթով 2025 թվականի հունիսի 30-ին կայացված դատավճռի դեմ հանրային մեղադրող Վահե Սամսոնյանի բերած վերաքննիչ բողոքը և բողոքարկվող դատական ակտը թողնել անփոփոխ։(․․․)»։
2025 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատաքննության նշանակելու մասին:
2.Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
2.1 Ավրորա Միշայի Ղազարյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ հետևյալ ձևակեպմամբ. «Նա, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՝ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը՝ Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊԸ-ի կողմից կառուցվող շենքում՝ որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, նորակառույց շենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքին կից կառուցված մետաղական հարթակի եզրային հատվածում փակոցներով կահավորված տեղամասում՝ նույն ընկերության աշխատակից, եղբոր՝ Արայիկ Կառլենի Հովսեփյանի անվամբ՝ որպես պատշար հաշվառված՝ Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանի համար չի ապահովել, անվտանգ և նորմալ աշխատանքային պայմաններ, մասնավորապես՝ բարձրության վրա աշխատանքներ կատարելուց առաջ վերջինիս անհատական պաշտպանության միջոցներ նախաաշտպանական անվտանգության գոտի և սաղավարտ չի տրամադրել, զսպող անվտանգության համակարգերի և (կամ) ԱՊՄ-ի կիրառման համար ճոպանների հասանելիության համակարգեր չի տեղադրել, այդ կերպ չկատարելով իր պարտականությունները, թույլ է տվել՝ ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահի 2022 թվականի օգոստոսի 26-ի թիվ 21-Ն հրամանով հաստատված ՀՀՇՆ 13-02-2022 «Անվտանգության տեխնիկա շինարարությունում» շինարարական նորմերի «Անվտանգության տեխնիկայի ընդհանուր պահանջներ» 4-րդ գլխի 50-րդ կետերի 6-րդ ենթակետի, 13-րդ, 82-րդ, 833-րդ, 97-րդ կետերի և նույն շինարարական նորմերի «Աշխատանքի անվտանգության տեխնիկայի գծով ուսուցման կազմակերպումը շինարարությունում» 8-րդ գլխի 781-րդ, 782-րդ, 783-րդ, 786-րդ և 789-րդ կետերի պահանջների խախտումներ, ինչի հետևանքով 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին' 11:00-ի սահմաններում, Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանը Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում, «ԳԵՎՄԻԿ» ՄՊ ընկերության կողմից կառուցված նորակառույց բնակելի մասնաշենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքի եզրային հատվածին կից կառուցված մետաղական հարթակի վրա կանգնած, որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող՝ գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, առանց նախապաշտպանական անվտանգության գոտու և սաղավարտի կիրառմամբ ամբարձիչ կռունկի միջոցով բետոնյա բլոկների ընդունման աշխատանքներ կատարելու ընթացքում նշված հարթակի եզրային հատվածից վայր է ընկել գետնին և մահացել' կյանքի հետ անհամատեղելի, կոպիտ մարմնական վնասվածքներից՝ գլխի, կրծքավանդակի, ողնաշարի, որովայնի, կոնքի, աջ վերին և ստորին վերջույթների համակցված փակ և բաց բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով։»։
2.2 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 30-ի դատավճռում, մասնավորապես, նշված է.
«(...)Ներկայացված մեղադրանքը Ավրորա Միշայի Ղազարյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից պայմանագրով սահմանված շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի անվտանգության ապահովման` օրենսդրությամբ սահմանված կանոնը խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին։
(...)Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը որպես մեղադրյալ՝ Ա.Ղազարյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել:
(...)Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը որպես մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալի 65 տարին լրացած է, հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը և այն, որ մինչդատական վարույթում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Ղազարյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանն ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Ղազարյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել՝ ազատազրկումը 4 (չորս) տարի ժամկետով:
Քննարկելով մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
(...)Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ սահմանել առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու պարտականություն:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները պետք է վերադարձնել տուժող Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ պետք է թողնել քրեական գործին կցված։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցները՝ բացակայելու արգելքը, գրավը և պաշտոնավարման կասեցումը, ընտրված են ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխելու ենթակա չեն` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
(…)»:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Դատախազը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքո¬րո¬շում¬ների վկայակոչմամբ վերաքննիչ բողոք ներկայացնելով, խնդրել է՝
«Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանի՝ թիվ ԵԴ1/0003/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի հունիսի 30-ին կայացված դատավճիռը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված 4 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը՝ ճանաչել անբավարար:»:
Ներկայացված Բողոքում, մասնավորապես, նշված է հետևյալը.
«(…)Գտնում եմ, որ դա¬տավճռով մեղադրյալի նկատմամբ ազատարզկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակ¬ների իրականացումը, ուստի և այդ մասով ենթակա է բեկանման ու փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)Դատարանն օրենքով նախատեսված իր լիազորությունների սահմաններում հաշվի է առել մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և նրա կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունը, այսինքն, դատարանը հաշվի չի առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ պատժի նպատակներից մեկը, մասնավորապես՝ հանցագործությունների կանխումը, քանի որ մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանը, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՝ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը, դրանք կատարել է ոչ պատշաճ, ինչի արդյունքում տեղի է ունեցել սույն դեպքը, ինչն էլ ողջամտորեն հիմք է տալիս ենթադրելու, որ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում պատժի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ և չի ապահովի պատժի նպատակներից հանցանքների կանխման իրականացումը:
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Այսպիսով, մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված քրեաիրա¬վական ներգործության միջոցն արդարացի չէ և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցանքների բնույթին, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել նրան ուղղելու, ինչպես նաև նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու համար, որպիսով խախտվել են սահմանադրորեն պաշտպանվող շա¬հերի անհրաժեշտ հավասա-րակշռությունը:
(…)»։
4. Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանը և վերջինիս պաշտպաններ առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ, միաժամանակ ներկայացրեցին իրենց կողմից ներկայացված՝ վերաքննիչ բողոքի պատասխանը և խնդրեցին մերժել վերաքննիչ բողոքը:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական ստուգ¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնա¬վոր¬վածութ¬յունը, ուսում¬նա¬սիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական վարույթի նյու¬թե¬րը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ հետևությունների.
5.1 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատա¬¬կան ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
(...) 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա¬րադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հար¬ցե¬րը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանց¬վի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատա¬րան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
5.2 Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման են¬թարկելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 30-ի դատավճիռը՝ Վե¬¬¬րաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Դատախազի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքն ան¬հիմն է, իսկ դա¬տավճի¬¬ռը՝ հիմ¬նա¬վոր¬ված:
Վերը նշված հետևութ¬յանը Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վեր¬լու¬¬ծությունների և դատողութ¬յունների արդ¬յունքներով.
5.2.1 Մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար ազատազրկման ձևով նշանակված պա¬¬տի¬ժ¬ը պայմանականորեն չկիրառելու իրա¬վաչափության դատական ստու¬գում.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2.Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պա¬¬¬¬հելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտ¬յալի ուղղվե¬լը հնա¬րավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատի¬ժը պայ¬մա¬նականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի ան¬ձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծան¬րաց¬¬նող հանգամանքները: (…)»։
Անդրադառնալով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշներին՝ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը մշտապես հաստատել է իրավական դիրքորոշումն առ այն, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովելու 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլոց, հաշվի առնել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15, ԵԱԴԴ/0038/01/15, ԵԿԴ/0130/01/15, ՍԴ/0094/01/15, ՍԴ3/0201/01/15 գործերով որոշումները):
Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է. «[Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը] հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»:
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից` հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա` առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես` մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»:
Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-201/07 գործով 2007 թվականի նոյեմբե¬րի 30-ի որոշ¬ման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիր¬քո¬րո¬շու¬մը.
«Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվա¬ծութ¬յունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտ¬յա¬լի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբ¬յեկ¬տիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնու¬թագ¬րում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկի¬րա¬ռելու հիմ¬քե¬րի առկայության մասին։
(…) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենս¬¬գիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմա¬նա¬¬փա¬կում չի նախատեսել, դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքնե¬րով, պարտա¬վոր է հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աս¬տի¬ճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարա¬ցիութ¬յան հիմնա¬կան պա¬հանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հան¬ցագործության վտան¬¬գա¬վո¬րութ¬յան աստիճանին ու բնույթին։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցա¬¬գոր¬ծութ¬յան կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղ¬քի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանք¬նե¬րը նա¬խատեսելու բնույթն ու աստիճանը»։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր՝ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…)։ (տես` Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշումը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական օրենսգրքի պայմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որ¬ոշ¬¬¬ման հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գտնում է, որ այդ հիմ¬նավորումները բխում են և համապատասխանում դրանց, ուստի ընդունելի են և հիմնավոր։
5.2.2 Այսպիսով՝ անդրադառնալով Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքների համար ազա¬¬¬տազրկման ձևով նշանակված պատիժը չկրելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դա¬տա¬¬¬¬րա¬նի հիմնա¬վորումներին, դրա վերաբերյալ ներկայացված վերաքննիչ բողո¬քին՝ Վե¬¬րաքննիչ դա¬տարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի համոզվածությունն առ այն, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացումը հնարավոր է առանց պատիժը իրապես կրելու, բխում է գործի օբյեկտիվ տվյալներից և դրանց բազմակողմանի և պատշաճ գնահատման արդյունքներից, որպիսի պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի հետևության հետ վերաքննիչ բողոքում բերված անհամաձայնությունը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի և հիմնավոր չէ, ուստիև, բողոքաբերի պահանջը՝ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու մասին, ենթակա չէ բավարարման:
Այդուհանդերձ, մեղադրյալի կատարած արար¬¬քի բնույթը և հանրության համար վտան¬գա¬վորութ¬յան աստիճանը հաշվի առ¬նե¬¬¬լու պայ¬ման¬նե¬րում նրա նկատ-մամբ ազատազրկման ձևով նշանակված 4 տարի ժամկետով պատի¬ժ¬ը պայ¬մա¬նա-կա¬նորեն չկիրառելու և ողջամիտ՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու համար Առա¬ջին ատյա¬նի դատարանի կայացրած ո¬րոշ¬ման ի¬րա¬¬վա¬¬-չափության մասին են վկայում ներքոհիշյալ հանգամանքները:
Մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանը՝
• 66 տարեկան է,
• հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը,
• նախկինում դատապարտված չի եղել,
• իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել,
• անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Հարկ է նկատել, որ նշված հանգամանքները արդեն իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի են առնվել որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ:
Վերոնշյալի համատեքստում` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող վերը թվարկված տվյալների և հանգամանքների համակցությունը, պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայութ-յու¬նը վկայում են, որ ըստ բնույթի և վտան¬¬գա¬¬վորության աստի¬ճանի ծանր հանցագործութ¬յուն կատարելու պայմաննե¬րում մեղադրյալի նկատմամբ ազա-տազրկման ձևով նշա¬նակ¬ված պատիժը պայ¬մանա¬կա¬նորեն չկի¬րառելու, ողջամիտ՝ 2 /երկու/ տարի ժամկետով փոր¬ձաշրջան սահ¬մա¬նե¬լու և միա¬ժա¬¬մանակ նրա նկատմամբ վերահսկողությունը ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա դնելու, ինչպես նաև առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության մշտական բնակության վայրը չփոխելու պայմաններում արդեն իսկ հնա¬րա¬վոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդ¬¬վա¬¬¬ծով ամրագրված պատժի նպա¬տակ¬¬ներին՝ սոցիալա¬կան արդա¬րութ¬¬¬յան վերականգն¬¬¬¬¬մանը, նրա վերասոցիալականացմանը և այլոց կող¬մից հան¬ցա¬գոր¬¬ծութ¬¬յուն¬նե¬րի կանխ¬մա¬նը։
Հարկ է նկատել, որ տվյալ դեպ¬քում մեղադրյալի նկատմամբ նշա¬նակ¬¬¬ված պատիժը պայմանա¬կանորեն չկի¬րա¬ռե¬լը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդված¬նե¬րով սահ¬մանված՝ ար¬դա¬րության, պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬վության անհատականացման և պա¬տիժ նշա¬նակելու ընդ¬հա¬¬նուր սկզբունք¬¬նե¬¬րից։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված բողոքում առկա չեն բավարար հակափաստարկներ, որոնք կվկայեին պատիժը ռեալ կրելու՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտից տարբերվող դատական ակտ կայացնելու մասին:
Ուստիև, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ բողոքում ներկայացված՝ հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը իրենց համակցության մեջ միայն բավարար չեն փաստելու, որ առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու հնարավոր չէ հասնել օրենքով սահմանված պատժի նպատակներին։
Ինչ վերաբերում է դատախազի այն պնդմանը, ըստ որի՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, որի դեմ ոտնձգել է մեղադրյալը, մասնավորապես այն, որ (…) մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանը, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՝ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը, դրանք կատարել է ոչ պատշաճ, ինչի արդյունքում տեղի է ունեցել սույն դեպքը, ինչն էլ ողջամտորեն հիմք է տալիս ենթադրելու, որ նշանակված պատիժը պայմանակոնորեն չկիրառելու դեպքում պատժի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ և չի ապահովի պատժի նպատակներից հանցանքների կանխման իրականացումը: (…), ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքն ինքնին բավարար չէ մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն անթույլատրելի ճանաչելու համար, թերևս հաշվի առնելով նաև վերջինիս պատիժը և պատասխասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, մասնավորապես՝ մեղադրյալի կողմից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, անկեղծորեն կատարվածի համար զղջալը, որպիսի պարագայում Դատախազի փաստարկներն ընդունելի չեն Վերաքննիչ դատարանի համար:
Վերաքննիչ դատարանը դատական ստուգման արդյունքում գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պա¬¬տի¬ժ¬ը պայմանականորեն չկիրառելը կրում է իրավաչափ բնույթ, ուստի՝ Բողոքում հակառակի մասին վկայող հեղինակի պնդումները բավարար չափով հիմնավորված և փաստարկված չեն։
Այլ կերպ, նշված հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ հնարավորություն են տալիս գալ այն եզրահանգմանը, որ առանց պատիժը փաստացի կրելու հնարավոր է հասնել պատժի բոլոր նպատակների իրագործմանը:
5.3 Այսպիսով, ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Դատախազի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան, Առաջին ատյանի դատարանը՝ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակելով պատիժ՝ 4/չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկում, ապա նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ 2 /երկու/ տարի փորձաշրջանի սահմանմամբ պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը փոփոխելու հիմքերը:
Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազ Վ․Սամսոնյանի վերա¬քննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ անփոփոխ թողնելով Ավրորա Միշայի Ղազարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0003/01/25 գործով 2025 թվականի հունիսի 30-ի դատավճիռը։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/0003/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 03-01-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 16831823 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Ավրորա Ղազարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՛ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը՛ չկատարելով իր պարտականությունները, թույլ է տվել՛ ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահի 2022 թվականի օգոստոսի 26-ի թիվ 21-Ն հրամանով հաստատված ՀՀՇՆ 13-02-2022 «Անվտանգության տեխնիկա շինարարությունում» շինարարական նորմերի «Անվտանգության տեխնիկայի ընդհանուր պահանջներ» 4-րղ գլխի 50-րղ կետերի 6-րդ ենթակետի, 13-րդ, 82-րդ, 833-րդ, 97-րդ կետերի և նույն շինարարական նորմերի «Աշխատանքի անվտանգության տեխնիկայի գծով ուսուցման կազմակերպումը շինարարությունում» 8-րդ գլխի 781-րդ, 782-րդ, 783-րդ, 786-րդ և 789-րդ կետերի պահանջների խախտումներ, ինչի հետևանքով 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին' 11:00-ի սահմաններում, Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանը Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում, «ԳԵՎՄԻԿ» ՄՊ ընկերության կողմից կառուցված նորակառույց բնակելի մասնաշենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքի եզրային հատվածին կից կառուցված մետաղական հարթակի վրա կանգնած, որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող' գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, առանց նախապաշտպանական անվտանգության գոտու և սաղավարտի կիրառմամբ ամբարձիչ կռունկի միջոցով բետոնյա բլոկների ընդունման աշխատանքներ կատարելու ընթացքում նշված հարթակի եզրային հատվածից վայր է ընկել գետնին և մահացել՛ կյանքի հետ անհամատեղելի, կոպիտ մարմնական վնասվածքներից' գլխի, կրծքավանդակի, ողնաշարի, որովայնի, կոնքի, աջ վերին և ստորին վերջույթների համակցված փակ և բաց բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ավրորա |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Հայրանուն | Միշայի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 355 Մաս 2 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 16.5 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
| Այլ նշումներ | պաշտոնավարման կասեցում և բացակայելու արգելք |
Մակագրել
| Երբ | 03-01-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ջոն |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 10-01-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/0003/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 10 հունվարի 2025 թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանս, 2025 թվականի հունվարի 7-ին ստանալով թիվ ԵԴ1/0003/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ավրորա Միշայի Ղազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ ՈՐՈՇԵՑԻ Ստանձնել քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ 2025 թվականի հունվարի 23-ին՝ ժամը 17։00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Կենտրոն» նստավայրում՝ դատական նիստերի թիվ 7 դահլիճում: Որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ հուշաթերթ: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | . |
| Ազգանուն | . |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ավրորա |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Հովսեփյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 23-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավորի «Ապօրինի հարստացում» խորագրով սեմինարին մասնակցելու պատճառով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:40 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:40 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 03-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 02-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 30-06-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 30-06-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Ավրորա |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 30-06-2025 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/0003/01/25 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Ն.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ հանրային մեղադրող Վ.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ պաշտպաններ Դ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ Ս.ԴԻԼԲԱՆԴՅԱՆԻ մեղադրյալ Ա.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ տուժող Ա.ՀՈՎՍԵՓՅԱՆԻ 2025 թվականի հունիսի 30-ին ք. Երևանում դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի` ծնված 1959 թվականի հունվարի 1-ին Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Վանաձոր, Կիլիկիայի փողոց, 6-րդ տուն հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը, գրավը և պաշտոնավարման կասեցումը ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա–Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնել է թիվ 16831823 քրեական վարույթը: 2023 թվականի օգոստոսի 17-ին Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանը ճանաչվել է որպես տուժող։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նույն օրը վերջինիս մեղադրանք է ներկայացվել, այն բանի համար, որ «(…) նա, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՝ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը՝ Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊԸ-ի կողմից կառուցվող շենքում՝ որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, նորակառույց շենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքին կից կառուցված մետաղական հարթակի եզրային հատվածում փակոցներով կահավորված տեղամասում՝ նույն ընկերության աշխատակից, եղբոր՝ Արայիկ Կառլենի Հովսեփյանի անվամբ՝ որպես պատշար հաշվառված՝ Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանի համար չի ապահովել, անվտանգ և նորմալ աշխատանքային պայմաններ, մասնավորապես՝ բարձրության վրա աշխատանքներ կատարելուց առաջ վերջինիս անհատական պաշտպանության միջոցներ նախա-աշտպանական անվտանգության գոտի և սաղավարտ չի տրամադրել, զսպող անվտանգության համակարգերի և (կամ) ԱՊՄ-ի կիրառման համար ճոպանների հասանելիության համակարգեր չի տեղադրել, այդ կերպ չկատարելով իր պարտականությունները, թույլ է տվել՝ ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահի 2022 թվականի օգոստոսի 26-ի թիվ 21-Ն հրամանով հաստատված ՀՀՇՆ 13-02-2022 «Անվտանգության տեխնիկա շինարարությունում» շինարարական նորմերի «Անվտանգության տեխնիկայի ընդհանուր պահանջներ» 4-րդ գլխի 50-րդ կետերի 6-րդ ենթակետի, 13-րդ, 82-րդ, 833-րդ, 97-րդ կետերի և նույն շինարարական նորմերի «Աշխատանքի անվտանգության տեխնիկայի գծով ուսուցման կազմակերպումը շինարարությունում» 8-րդ գլխի 781-րդ, 782-րդ, 783-րդ, 786-րդ և 789-րդ կետերի պահանջների խախտումներ, ինչի հետևանքով 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին' 11:00-ի սահմաններում, Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանը Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում, «ԳԵՎՄԻԿ» ՄՊ ընկերության կողմից կառուցված նորակառույց բնակելի մասնաշենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքի եզրային հատվածին կից կառուցված մետաղական հարթակի վրա կանգնած, որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող՝ գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, առանց նախապաշտպանական անվտանգության գոտու և սաղավարտի կիրառմամբ ամբարձիչ կռունկի միջոցով բետոնյա բլոկների ընդունման աշխատանքներ կատարելու ընթացքում նշված հարթակի եզրային հատվածից վայր է ընկել գետնին և մահացել' կյանքի հետ անհամատեղելի, կոպիտ մարմնական վնասվածքներից՝ գլխի, կրծքավանդակի, ողնաշարի, որովայնի, կոնքի, աջ վերին և ստորին վերջույթների համակցված փակ և բաց բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով։»։ Քննիչի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ են կիրառվել գրավը՝ 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով, բացակայելու արգելքը և պաշտոնավարման կասեցումը: 2025 թվականի հունվարի 3-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 2025 թվականի հունվարի 10-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ: Նախնական դատալսումների ընթացքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները թողնվել են անփոփոխ: Արագացված վարույթ. Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ: Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո Ա.Ղազարյանը հայտարարեց, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է դրա հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Պաշտպաններ Դ.Մելքոնյանը և Ս.Դիլբանդյանը նշեցին, որ իրենց կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում են միջնորդությանը։ Հանրային մեղադրողը Դատարանում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ: Տուժող Ա.Հովսեփյանը դատարանում հայտնել է, որ մեղադրյալն հատուցել է պատճառված վնասն և նրանից որևէ բողոք պահանջ չունի: Դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու (անցնելու) վերաբերյալ: Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Ներկայացված մեղադրանքը Ավրորա Միշայի Ղազարյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից պայմանագրով սահմանված շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի անվտանգության ապահովման` օրենսդրությամբ սահմանված կանոնը խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»: Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում ազատազրկման ձևով: Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Մասնավորապես, Դատարանը որպես մեղադրյալ՝ Ա.Ղազարյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ (…) 3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը, (…) 12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը, (…) 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»: Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը որպես մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալի 65 տարին լրացած է, հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը և այն, որ մինչդատական վարույթում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար: Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Ղազարյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանն ենթակա է պատժի: Դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Ղազարյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել՝ ազատազրկումը 4 (չորս) տարի ժամկետով: Քննարկելով մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...)»: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմը (նախկին օրենսգրքի) Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել մի շարք որոշումներում և իրավական դիրքորոշում ձևավորել (տե΄ս Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09 որոշումները և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն: Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Ավրորա Միշայի Ղազարյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, նաև այն, որ հիշյալ արարքը համարվում է անզգուշությամբ կատարած, առանձնահատկությունները, նրա անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող երեք հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, այդ թվում` հանցավորի անձի ուղղմանը: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ սահմանել առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու պարտականություն: Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները պետք է վերադարձնել տուժող Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ պետք է թողնել քրեական գործին կցված։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցները՝ բացակայելու արգելքը, գրավը և պաշտոնավարման կասեցումը, ընտրված են ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխելու ենթակա չեն` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը ՎՃՌԵՑ Ավրորա Միշայի Ղազարյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով: Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Ա.Ղազարյանի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ բացակայելու արգելքը ու պաշտոնավարման կասեցումը՝ վերացնել, իսկ 1.000.000 ՀՀ դրամ գրավը վերադարձնել գրավատուին: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները վերադարձնել տուժող Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը թողնել կցված քրեական գործին։ Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 30-06-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 01-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ԻՆ ՀԱՏՈՐ՝ 233 էջ, 2-ՐԴ ՀԱՏՈՐ՝ 119 էջ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-09-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 01-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր 233 թերթ, 2-րդ հատոր 119 թերթ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-115037/25 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 16-03-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 17-03-2026 |
|---|
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 10-04-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 13-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ԻՆ ՀԱՏՈՐ "233 ԷՋ", 2-ՐԴ ՀԱՏՈՐ "119 ԷՋ", 3-ՐԴ ՀԱՏՈՐ "87 ԷՋ" |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 14-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր |
| Գործին կից նյութերը | 2 փաթեթ, 1-ին հատորին կցված է 1 ծրար՝ լազերային սկավառակ |
Դատական գործ N: ԵԴ1/0003/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 22-09-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-09-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Վահե |
| Ազգանուն | Սամսոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Ավրորա Ղազարյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/ 30.06.2025թ. կայացված դատավճիռը և մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված 4 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը ճանաչել անբավարար: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 03-10-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 16.5 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 03-10-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գրիգոր |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 14-10-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Չի կայացել |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 11-11-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ավրորա |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/0003/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «11» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ քարտուղարությամբ՝ Մ.Մահտեսյանի մասնակցությամբ՝ պաշտպաններ՝ Դ․Մելքոնյանի Ս․Դիլբանդյանի մեղադրյալ՝ Ա․Ղազարյանի դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Ավրորա Միշայի Ղազարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ (դատավոր՝ Ջ․Հայրապետյան) 2025 թվականի հունիսի 30-ի դատավճռի դեմ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանի (այսուհետ նաև՝ Դատախազ) վերաքննիչ բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա–Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնել է թիվ 16831823 քրեական վարույթը: 2023 թվականի օգոստոսի 17-ին Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանը ճանաչվել է որպես տուժող։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նույն օրը վերջինիս ներկայացվել է մեղադրանք։ Քննիչի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ են կիրառվել գրավը՝ 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով, բացակայելու արգելքը և պաշտոնավարման կասեցումը: 2025 թվականի հունվարի 3-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 2025 թվականի հունվարի 10-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ: Նախնական դատալսումների ընթացքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները թողնվել են անփոփոխ: 2025 թվականի հունիսի 30-ին Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է դատավճիռ, որով վճռել է հետևյալը. «Ավրորա Միշայի Ղազարյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով: Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Ա.Ղազարյանի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ բացակայելու արգելքը ու պաշտոնավարման կասեցումը՝ վերացնել, իսկ 1.000.000 ՀՀ դրամ գրավը վերադարձնել գրավատուին: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները վերադարձնել տուժող Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը թողնել կցված քրեական գործին։ (…)»: 2025 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է վերոնշյալ դատավճռի դեմ Դատախազի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը (այսուհետ նաև` Բողոք): 2025 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/3325/01/24 քրեական գործը, էլեկտրոնային մակագրության միջոցով մակագրվել նախագահող դատավոր Գ.Հովհաննիսյանին /կազմի դատավորներ Լ.Հովհաննիսյան, Մ.Մելքոնյան/ և 2025 թվականի հոկտեմբերի 6-ին հանձնվել է նախագահող դատավորի աշխատակազմին։ 2025 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Բողոքի պատասխան են ներկայացրել մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանի պաշտպաններ Դավիթ Մելքոնյանը և Սամվել Դիլբանդյանը միջնորդելով՝ «Ամբողջությամբ մերժել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/0003/01/25 քրեական վարույթով 2025 թվականի հունիսի 30-ին կայացված դատավճռի դեմ հանրային մեղադրող Վահե Սամսոնյանի բերած վերաքննիչ բողոքը և բողոքարկվող դատական ակտը թողնել անփոփոխ։(․․․)»։ 2025 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատաքննության նշանակելու մասին: 2.Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները. 2.1 Ավրորա Միշայի Ղազարյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ հետևյալ ձևակեպմամբ. «Նա, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՝ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը՝ Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊԸ-ի կողմից կառուցվող շենքում՝ որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, նորակառույց շենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքին կից կառուցված մետաղական հարթակի եզրային հատվածում փակոցներով կահավորված տեղամասում՝ նույն ընկերության աշխատակից, եղբոր՝ Արայիկ Կառլենի Հովսեփյանի անվամբ՝ որպես պատշար հաշվառված՝ Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանի համար չի ապահովել, անվտանգ և նորմալ աշխատանքային պայմաններ, մասնավորապես՝ բարձրության վրա աշխատանքներ կատարելուց առաջ վերջինիս անհատական պաշտպանության միջոցներ նախաաշտպանական անվտանգության գոտի և սաղավարտ չի տրամադրել, զսպող անվտանգության համակարգերի և (կամ) ԱՊՄ-ի կիրառման համար ճոպանների հասանելիության համակարգեր չի տեղադրել, այդ կերպ չկատարելով իր պարտականությունները, թույլ է տվել՝ ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահի 2022 թվականի օգոստոսի 26-ի թիվ 21-Ն հրամանով հաստատված ՀՀՇՆ 13-02-2022 «Անվտանգության տեխնիկա շինարարությունում» շինարարական նորմերի «Անվտանգության տեխնիկայի ընդհանուր պահանջներ» 4-րդ գլխի 50-րդ կետերի 6-րդ ենթակետի, 13-րդ, 82-րդ, 833-րդ, 97-րդ կետերի և նույն շինարարական նորմերի «Աշխատանքի անվտանգության տեխնիկայի գծով ուսուցման կազմակերպումը շինարարությունում» 8-րդ գլխի 781-րդ, 782-րդ, 783-րդ, 786-րդ և 789-րդ կետերի պահանջների խախտումներ, ինչի հետևանքով 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին' 11:00-ի սահմաններում, Խաչիկ Կառլենի Հովսեփյանը Երևան քաղաքի, Լենինգրադյան փողոցի, 29/14 հասցեում, «ԳԵՎՄԻԿ» ՄՊ ընկերության կողմից կառուցված նորակառույց բնակելի մասնաշենքի 13-րդ հարկի պատշգամբի բացվածքի եզրային հատվածին կից կառուցված մետաղական հարթակի վրա կանգնած, որպես մշտապես գործող արտադրական վտանգավոր գործոններով օժտված վայր հանդիսացող՝ գետնից մոտ 44,0 մետր բարձրության վրա, առանց նախապաշտպանական անվտանգության գոտու և սաղավարտի կիրառմամբ ամբարձիչ կռունկի միջոցով բետոնյա բլոկների ընդունման աշխատանքներ կատարելու ընթացքում նշված հարթակի եզրային հատվածից վայր է ընկել գետնին և մահացել' կյանքի հետ անհամատեղելի, կոպիտ մարմնական վնասվածքներից՝ գլխի, կրծքավանդակի, ողնաշարի, որովայնի, կոնքի, աջ վերին և ստորին վերջույթների համակցված փակ և բաց բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով։»։ 2.2 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 30-ի դատավճռում, մասնավորապես, նշված է. «(...)Ներկայացված մեղադրանքը Ավրորա Միշայի Ղազարյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից պայմանագրով սահմանված շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի անվտանգության ապահովման` օրենսդրությամբ սահմանված կանոնը խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին։ (...)Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Մասնավորապես, Դատարանը որպես մեղադրյալ՝ Ա.Ղազարյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել: (...)Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը որպես մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալի 65 տարին լրացած է, հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը և այն, որ մինչդատական վարույթում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար: Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Ղազարյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանն ենթակա է պատժի: Դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Ղազարյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել՝ ազատազրկումը 4 (չորս) տարի ժամկետով: Քննարկելով մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը. (...)Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա.Ղազարյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ սահմանել առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու պարտականություն: Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները պետք է վերադարձնել տուժող Արսեն Խաչիկի Հովսեփյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ պետք է թողնել քրեական գործին կցված։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցները՝ բացակայելու արգելքը, գրավը և պաշտոնավարման կասեցումը, ընտրված են ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխելու ենթակա չեն` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (…)»: 3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Դատախազը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքո¬րո¬շում¬ների վկայակոչմամբ վերաքննիչ բողոք ներկայացնելով, խնդրել է՝ «Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանի՝ թիվ ԵԴ1/0003/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի հունիսի 30-ին կայացված դատավճիռը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված 4 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը՝ ճանաչել անբավարար:»: Ներկայացված Բողոքում, մասնավորապես, նշված է հետևյալը. «(…)Գտնում եմ, որ դա¬տավճռով մեղադրյալի նկատմամբ ազատարզկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակ¬ների իրականացումը, ուստի և այդ մասով ենթակա է բեկանման ու փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…)Դատարանն օրենքով նախատեսված իր լիազորությունների սահմաններում հաշվի է առել մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և նրա կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունը, այսինքն, դատարանը հաշվի չի առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ պատժի նպատակներից մեկը, մասնավորապես՝ հանցագործությունների կանխումը, քանի որ մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանը, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՝ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը, դրանք կատարել է ոչ պատշաճ, ինչի արդյունքում տեղի է ունեցել սույն դեպքը, ինչն էլ ողջամտորեն հիմք է տալիս ենթադրելու, որ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում պատժի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ և չի ապահովի պատժի նպատակներից հանցանքների կանխման իրականացումը: Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս: Այսպիսով, մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված քրեաիրա¬վական ներգործության միջոցն արդարացի չէ և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցանքների բնույթին, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել նրան ուղղելու, ինչպես նաև նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու համար, որպիսով խախտվել են սահմանադրորեն պաշտպանվող շա¬հերի անհրաժեշտ հավասա-րակշռությունը: (…)»։ 4. Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանը և վերջինիս պաշտպաններ առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ, միաժամանակ ներկայացրեցին իրենց կողմից ներկայացված՝ վերաքննիչ բողոքի պատասխանը և խնդրեցին մերժել վերաքննիչ բողոքը: 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական ստուգ¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնա¬վոր¬վածութ¬յունը, ուսում¬նա¬սիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական վարույթի նյու¬թե¬րը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ հետևությունների. 5.1 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատա¬¬կան ակտ, որը՝ 1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը. (...) 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա¬րադրված պահանջները: 3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հար¬ցե¬րը. 1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը). 2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք. 3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը. 4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի. 5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով. 6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանց¬վի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան. 7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատա¬րան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»: 5.2 Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման են¬թարկելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 30-ի դատավճիռը՝ Վե¬¬¬րաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Դատախազի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքն ան¬հիմն է, իսկ դա¬տավճի¬¬ռը՝ հիմ¬նա¬վոր¬ված: Վերը նշված հետևութ¬յանը Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վեր¬լու¬¬ծությունների և դատողութ¬յունների արդ¬յունքներով. 5.2.1 Մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար ազատազրկման ձևով նշանակված պա¬¬տի¬ժ¬ը պայմանականորեն չկիրառելու իրա¬վաչափության դատական ստու¬գում. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2.Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պա¬¬¬¬հելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտ¬յալի ուղղվե¬լը հնա¬րավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատի¬ժը պայ¬մա¬նականորեն չկիրառելու մասին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի ան¬ձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծան¬րաց¬¬նող հանգամանքները: (…)»։ Անդրադառնալով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշներին՝ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը մշտապես հաստատել է իրավական դիրքորոշումն առ այն, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովելու 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլոց, հաշվի առնել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15, ԵԱԴԴ/0038/01/15, ԵԿԴ/0130/01/15, ՍԴ/0094/01/15, ՍԴ3/0201/01/15 գործերով որոշումները): Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է. «[Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը] հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը»: Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»: Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից` հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա` առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես` մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»: Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-201/07 գործով 2007 թվականի նոյեմբե¬րի 30-ի որոշ¬ման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիր¬քո¬րո¬շու¬մը. «Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվա¬ծութ¬յունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտ¬յա¬լի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբ¬յեկ¬տիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնու¬թագ¬րում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկի¬րա¬ռելու հիմ¬քե¬րի առկայության մասին։ (…) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենս¬¬գիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմա¬նա¬¬փա¬կում չի նախատեսել, դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքնե¬րով, պարտա¬վոր է հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աս¬տի¬ճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարա¬ցիութ¬յան հիմնա¬կան պա¬հանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հան¬ցագործության վտան¬¬գա¬վո¬րութ¬յան աստիճանին ու բնույթին։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցա¬¬գոր¬ծութ¬յան կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղ¬քի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանք¬նե¬րը նա¬խատեսելու բնույթն ու աստիճանը»։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր՝ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…)։ (տես` Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշումը): Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական օրենսգրքի պայմաններում: Վերաքննիչ դատարանը՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որ¬ոշ¬¬¬ման հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գտնում է, որ այդ հիմ¬նավորումները բխում են և համապատասխանում դրանց, ուստի ընդունելի են և հիմնավոր։ 5.2.2 Այսպիսով՝ անդրադառնալով Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքների համար ազա¬¬¬տազրկման ձևով նշանակված պատիժը չկրելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դա¬տա¬¬¬¬րա¬նի հիմնա¬վորումներին, դրա վերաբերյալ ներկայացված վերաքննիչ բողո¬քին՝ Վե¬¬րաքննիչ դա¬տարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի համոզվածությունն առ այն, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացումը հնարավոր է առանց պատիժը իրապես կրելու, բխում է գործի օբյեկտիվ տվյալներից և դրանց բազմակողմանի և պատշաճ գնահատման արդյունքներից, որպիսի պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի հետևության հետ վերաքննիչ բողոքում բերված անհամաձայնությունը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի և հիմնավոր չէ, ուստիև, բողոքաբերի պահանջը՝ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու մասին, ենթակա չէ բավարարման: Այդուհանդերձ, մեղադրյալի կատարած արար¬¬քի բնույթը և հանրության համար վտան¬գա¬վորութ¬յան աստիճանը հաշվի առ¬նե¬¬¬լու պայ¬ման¬նե¬րում նրա նկատ-մամբ ազատազրկման ձևով նշանակված 4 տարի ժամկետով պատի¬ժ¬ը պայ¬մա¬նա-կա¬նորեն չկիրառելու և ողջամիտ՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու համար Առա¬ջին ատյա¬նի դատարանի կայացրած ո¬րոշ¬ման ի¬րա¬¬վա¬¬-չափության մասին են վկայում ներքոհիշյալ հանգամանքները: Մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանը՝ • 66 տարեկան է, • հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը, • նախկինում դատապարտված չի եղել, • իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, • անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։ Հարկ է նկատել, որ նշված հանգամանքները արդեն իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի են առնվել որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ: Վերոնշյալի համատեքստում` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող վերը թվարկված տվյալների և հանգամանքների համակցությունը, պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայութ-յու¬նը վկայում են, որ ըստ բնույթի և վտան¬¬գա¬¬վորության աստի¬ճանի ծանր հանցագործութ¬յուն կատարելու պայմաննե¬րում մեղադրյալի նկատմամբ ազա-տազրկման ձևով նշա¬նակ¬ված պատիժը պայ¬մանա¬կա¬նորեն չկի¬րառելու, ողջամիտ՝ 2 /երկու/ տարի ժամկետով փոր¬ձաշրջան սահ¬մա¬նե¬լու և միա¬ժա¬¬մանակ նրա նկատմամբ վերահսկողությունը ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա դնելու, ինչպես նաև առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության մշտական բնակության վայրը չփոխելու պայմաններում արդեն իսկ հնա¬րա¬վոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդ¬¬վա¬¬¬ծով ամրագրված պատժի նպա¬տակ¬¬ներին՝ սոցիալա¬կան արդա¬րութ¬¬¬յան վերականգն¬¬¬¬¬մանը, նրա վերասոցիալականացմանը և այլոց կող¬մից հան¬ցա¬գոր¬¬ծութ¬¬յուն¬նե¬րի կանխ¬մա¬նը։ Հարկ է նկատել, որ տվյալ դեպ¬քում մեղադրյալի նկատմամբ նշա¬նակ¬¬¬ված պատիժը պայմանա¬կանորեն չկի¬րա¬ռե¬լը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդված¬նե¬րով սահ¬մանված՝ ար¬դա¬րության, պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬վության անհատականացման և պա¬տիժ նշա¬նակելու ընդ¬հա¬¬նուր սկզբունք¬¬նե¬¬րից։ Վերոգրյալը հաշվի առնելով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված բողոքում առկա չեն բավարար հակափաստարկներ, որոնք կվկայեին պատիժը ռեալ կրելու՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտից տարբերվող դատական ակտ կայացնելու մասին: Ուստիև, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ բողոքում ներկայացված՝ հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը իրենց համակցության մեջ միայն բավարար չեն փաստելու, որ առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու հնարավոր չէ հասնել օրենքով սահմանված պատժի նպատակներին։ Ինչ վերաբերում է դատախազի այն պնդմանը, ըստ որի՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, որի դեմ ոտնձգել է մեղադրյալը, մասնավորապես այն, որ (…) մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանը, 2022 թվականի ապրիլի 15-ից հանդիսանալով «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, նույն ընկերության տնօրենի՝ 15.04.2022 թվականի թիվ 3 հրամանով ստանձնել է «ԳԵՎՄԻԿ» ՍՊ ընկերության կողմից իրականացվող բոլոր շինարարական աշխատանքների անվտանգության կանոնների պահպանման և իրականացման պարտականությունը, դրանք կատարել է ոչ պատշաճ, ինչի արդյունքում տեղի է ունեցել սույն դեպքը, ինչն էլ ողջամտորեն հիմք է տալիս ենթադրելու, որ նշանակված պատիժը պայմանակոնորեն չկիրառելու դեպքում պատժի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ և չի ապահովի պատժի նպատակներից հանցանքների կանխման իրականացումը: (…), ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքն ինքնին բավարար չէ մեղադրյալ Ավրորա Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն անթույլատրելի ճանաչելու համար, թերևս հաշվի առնելով նաև վերջինիս պատիժը և պատասխասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, մասնավորապես՝ մեղադրյալի կողմից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, անկեղծորեն կատարվածի համար զղջալը, որպիսի պարագայում Դատախազի փաստարկներն ընդունելի չեն Վերաքննիչ դատարանի համար: Վերաքննիչ դատարանը դատական ստուգման արդյունքում գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պա¬¬տի¬ժ¬ը պայմանականորեն չկիրառելը կրում է իրավաչափ բնույթ, ուստի՝ Բողոքում հակառակի մասին վկայող հեղինակի պնդումները բավարար չափով հիմնավորված և փաստարկված չեն։ Այլ կերպ, նշված հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ հնարավորություն են տալիս գալ այն եզրահանգմանը, որ առանց պատիժը փաստացի կրելու հնարավոր է հասնել պատժի բոլոր նպատակների իրագործմանը: 5.3 Այսպիսով, ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Դատախազի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան, Առաջին ատյանի դատարանը՝ մեղադրյալ Ավրորա Միշայի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակելով պատիժ՝ 4/չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկում, ապա նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ 2 /երկու/ տարի փորձաշրջանի սահմանմամբ պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը փոփոխելու հիմքերը: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազ Վ․Սամսոնյանի վերա¬քննիչ բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ անփոփոխ թողնելով Ավրորա Միշայի Ղազարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0003/01/25 գործով 2025 թվականի հունիսի 30-ի դատավճիռը։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 11-11-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 13-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 233, 119, 78 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 13-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 233, 119, 78 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 21240/26 |