ԵԴ1/0022/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«04» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Վ․ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ
պաշտպան Հ․ՀԱՐՈւԹՅՈւՆՅԱՆԻ
տուժող Մ․ՌՈԲԻՆՍՈՆԻ
մեղադրյալ Ս․ԿԱՊԼԱՆՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սևակ Գևորգի Կապլանյանի (ծնված՝ 02.05.1983 թվականին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չի աշխատում, ութամյա կրթությամբ, նախկինում դատապարտված, հաշվառված՝ ք.Երևան, Շահումյան 7-րդ փողոց, 14-րդ տուն)՝ նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի նոյեմբերի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս․Սահակյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 16864823 քրեական վարույթը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Երևանի քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Մ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 16864823 քրեական վարույթով Սևակ Գևորգի Կապլանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս․Սահակյանը որոշում է կայացրել թիվ 16864823 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սևակ Գևորգի Կապլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին թիվ 16864823 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և մակագրվել դատավոր Մ.Արզումանյանին։
2025 թվականի հունվարի 7-ին թիվ ԵԴ1/0022/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի հունվարի 9-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Սևակ Գևորգի Կապլանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա, հասանելիություն ունենալով իր նախկին՝ կնոջ Մարիամ Սերյոժայի Ռոբինսոնի՝ իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող վարորդական իրավունքի վկայականին և հանրային ծառայության համարանիշին, քննությամբ չպարզված օրը և ժամին մուտք է գործել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության www.roadpolice.am առցանց հարթակ և էլեկտրոնային եղանակով ֆիզիկական անձին պատկանող տրասպորտային միջոցի շահագործողին կցելու նպատակով մուտքագրել է բովանդակությամբ կեղծ տեղեկություններ, մասնավորապես՝ սեփականության որպես 08.02.2022-09.02.2022թթ. իրավունքով Էմիլ Ղազարյանին պատկանող NISSAN TIDA 1.5 մակնիշի, 41RR414 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձ, 09.02.2022-08.08.2022թթ. որպես սեփականության իրավունքով Էդուարդ Բաբայանին պատականող TOYOTA COROLA 1.6 մակնիշի, 41CC444 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձ, 21.02.2022-06.03.2022թթ., 06.03.2022-14.03.2022թթ., 24.03.2022-02.04.2022, 12.04.2022-03.06.2022թթ. որպես սեփականության իրավունքով Հովհաննես Կազարյանին պատկանող MERCEDES BENZ SLK 280 մակնիշի, 61HK001 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձ, 01.04.2022- 17.05.2022թթ., 16.07.2022-20.08.2022թթ., 28.08.2022-09.12.2022рр. прщи սեփականության իրավունքով Էմիլ Ղազարյանին պատկանող NISSAN TIDA LATIO 1.5 մակնիշի, 41DO414 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձ, 18.07.2022-19.08.2022թթ. որպես սեփականության իրավունքով Վիգեն Փիլոսյանին պատկանող HONDA ACCORD 2.4 մակնիշի, 33MA733 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձ, 26.12.2023-10.01.2024թթ. որպես սեփականության իրավունքով Գրիշա Հովհաննիսյանին պատկանող TOYOTA COROLA 1.8 մակնիշի, 71GC771 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձ, 02.05.2023-09.05.2023թթ. որպես սեփականության իրավունքով Մարգարիտա Մխիթարյանին պատկանող MERCEDES-BENZ S 500 մակնիշի, 01PQ015 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձ, 18.09.2023-01.11.2023թթ. որպես սեփականության իրավունքով Հասմիկ Կարապետյանին պատկանող VOLKSWAGEN PASSAT 2.5 մակնիշի, 37OX441 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձ, 21.06.2023-23.06.2023թթ. որպես սեփականության իրավունքով Էդգար Մխիթարյանին պատկանող NISSAN PATROL 5.6 մակնիշի, 70JQ070 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձ, 06.05.2023-08.06.2023թթ. որպես սեփականության իրավունքով Տիգրան Ղազարյանին պատկանող MERCEDES-BENZ E320 մակնիշի, 15TG115 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձ, 23.06.2023-23.10.2023թթ. որպես սեփականության իրավունքով Մարգարիտա Մխիթարյանին պատկանող MAZDA 6 2.5 L մակնիշի, 70EQ070 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձ, և լրացրել է Մարիամ Ռոբինսոնի վարորդական վկայականի, հանրային ծառայության համարանիշի տվյալները, մինչդեռ վերոնշված տրասպորտային միջոցները փաստացի շահագործվել են իր կողմից, ինչի արդյունքում էլ իր կողմից կատարված թվով 68 վարչական իրավախախտումներն արձանագրվել են Մարիամ Ռոբինսոնի անվամբ այն դեպքում, երբ վերջինս 2022 թվականի դեկտեմբերի 24-ից մինչև 2023 թվականի սեպտեմբերը 4-ը բացակայել է Հայաստանի Հանրապետությունից:

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Ս․Կապլանյանը միջնորդություն ներկայացրեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Ս․Կապլանյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
Հանրային մեղադրողը, պաշտպանը և տուժող Մ․Ռոբինսոնը առարկություն չներկայացրեցին մեղադրյալ Ս․Կապլանյանի կողմից ներկայացված միջնորդության դեմ։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ մեղադրյալի միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի․
Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2020 թվականի օգոստոսի 13-ի դատավճռով Սևակ Գևորգի Կապլանյանը ճանաչվել է մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի՝ 400.000 /չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հունիսի 19-ի դատավճռով Սևակ Գևորգի Կապլանյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և որպես պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ, 78-րդ հոդվածների կիրառմամբ՝ դատավճիռների համակցությամբ, սույն քրեական գործով նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը մասնակիորեն գումարվել է Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2020 թվականի օգոստոսի 13-ի թիվ ԱՐԴ1/0004/01/20 դատավճռով նշանակված պատժի՝ Սևակ Կապլանյանի կողմից չկրած 350․000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ԵԴ/0248/13/20 որոշմամբ 1․750 ժամ հանրային աշխատանքներով փոխարինված և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023 թվականի հոկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԴ/0713/13/22 որոշմամբ համապատասխանեցված 270 ժամ հանրային աշխատանքներ պատժից 240 ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժը, այն համապատասխանեցվել է 30 (երեսուն) օր ազատազրկմանը և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 30 (երեսուն) օր ժամկետով:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի դատավճռով Սևակ Գևորգի Կապլանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 325.000 (երեք հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի հիման վրա՝ հաշվակցվել է մեղադրյալ Սևակ Գևորգի Կապլանյանի անազատության մեջ գտնվելու 1 (մեկ) օրը, և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 19-ի դատավճռով Սևակ Գևորգի Կապլանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 3-րդ և 4-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքներում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ հանցագործությունների համակցությամբ, նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով, Սևակ Գևորգի Կապլանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ Սևակ Գևորգի Կապլանյանի նկատմամբ նշանակված 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին հաշվակցվել է վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 9 /ինը/ ամիս 1 /մեկ/ օր ժամկետը և Սևակ Գևորգի Կապլանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակել ազատազրկում՝ 3 /երեք/ տարի 2 /երկու/ ամիս 29 /քսանինը/ օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կիրառմամբ՝ Սևակ Գևորգի Կապլանյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 3 /երեք/ տարի 2 /երկու/ ամիս 29 /քսանինը/ օր ժամկետով ազատազրկմանը լրիվ գումարվել է Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 19-ի թիվ ՍԴ1/0034/01/22 դատավճռով նշանակված՝ 2 /երկու/ տարի 30 /երեսուն/ օր ժամկետով ազատազրկումը և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի թիվ ԵԴ1/0563/01/24 դատավճռով նշանակված 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքը ու Սևակ Գևորգի Կապլանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 5 /հինգ/ տարի 3 /երեք/ ամիս 29 /քսանինը/ օր ժամկետով և տուգանք՝ 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով։ Հաշվակցելով Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 19-ի թիվ ՍԴ1/0034/01/22 դատավճռով նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի կրած մասը՝ պատժի կրման սկիզբը համարվել է 2024 թվականի նոյեմբերի 26-ը:
«Դատալեքս» տեղեկատվական համակարգում առկա տեղեկատվության համաձայն՝ 2025 թվականի փետրվարի 19-ին կայացված դատավճիռը բողոքարկվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան և գտնվում է քննության փուլում:
- Ամուսնության պետական գրանցման թիվ 159 ակտը, համաձայն որի՝ Սևակ Գևորգի Կապլանյանը և Գոհար Ավետիսի Ժամկոչյանը 2013 թվականի մարտի 26-ին ամուսնացել են։
- Հարևանների կողմից տրված բնութագիրը, համաձայն որի՝ Սևակ Գևորգի Կապլանյանը բնութագրվում է դրական:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Սևակ Գևորգի Կապլանյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Սևակ Կապլանյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը որպես մեղադրյալ Սևակ Գևորգի Կապլանյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում դրականորեն բնութագրվելը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Սևակ Կապլանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը և խոստովանական ցուցմունքներ տալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը)։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Սևակ Գևորգի Կապլանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանք է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»:
Վերոգրյալ իրավանորմի լույսի ներքո Դատարանը, ուսումնասիրելով Սևակ Կապլանյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, արձանագրում է, որ Ս․Կապլանյանը Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2020 թվականի օգոստոսի 13-ի դատավճռով դատապարտված է եղել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 400.000 ՀՀ դրամի չափով (Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի հոկտեմբերի 26-ի որոշմամբ փոխարինվել է հանրային աշխատանքներով), ուստի հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որն առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Ս․Կապլանյանի արարքում հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս պետք է հաշվի չառնվի Ս․Կապլանյանի ունեցած նախկին դատվածությունը:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Սևակ Գևորգի Կապլանյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
(…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպության, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կարճաժամկետ ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում անազատության մեջ պահելն է:
2. Կարճաժամկետ ազատազրկումը նշանակվում է նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած, ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձի նկատմամբ` 15 օրից 2 ամիս ժամկետով:
3. Կարճաժամկետ ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է 15 օրից պակաս լինել»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Սևակ Կապլանյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքը ու փաստում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով Սևակ Կապլանյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 20 (քսան) օր ժամկետով, որի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ս․Կապլանյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու, այդ թվում՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն։
Դատարանը միաժամանակ հաշվի առնելով այն փաստը, որ Սևակ Կապլանյանի նկատմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 19-ի դատավճիռը բողոքարկվել է վերաքննության կարգով և դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու մասին տեղեկություններ առկա չեն, գտնում է, որ 2025 թվականի փետրվարի 19-ի դատավճռով նշանակված պատիժը սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակի գումարելու օրենսդրական հնարավորությունը բացակայում է:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի լուծման, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հարցեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես ապացույց արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ տուժող Մ.Ստեփանյանի կողմից իր ցուցմունքին կից ներկայացրած՝ իր վերաբերյալ կայացված, անբողոքարկելի դարձած վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ պատմությունը, Մարիամ Ստեփանյանի /Ռոբինսոնի/ սահմանահատումների վերաբերյալ պատմությունը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչական գործունեության և բողոքների քննության վարչությունից ստացված թիվ ՄԳ/337424-24 գրությունը և դրան կից ներկայացված roadpolice.am հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքի թվայնացված տարբերակից արտատպված օրինակը, «Տելեկոմ Արմենիա» ԲԲԸ-ից ստացված՝ «5223e» վերտառությամբ ֆայլը (ներբեռնված լազերային սկավառակի մեջ) և «Յուքոմ» ՓԲԸ-ից ստացված՝ թիվ 8245-24/ՔԿ գրությունը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ողջ ընթացքում:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սևակ Կապլանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի սկիզբը պետք է հաշվել Ս․Կապլանյանին սույն դատավճռի հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 98-100-րդ, 117-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5 հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սևակ Գևորգի Կապլանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 20 (քսան) օր ժամկետով:
Սևակ Գևորգի Կապլանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել Ս․Կապլանյանին սույն դատավճռի հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ