ԵԴ1/0025/01/25







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ

«08» հունիսի 2026թ. ք. Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Վահե Սամսոնյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վարույթի դատավարական ընթացքը.
ԵԴ1/0025/01/25 (16104922) քրեական վարույթով Սամսոն Գագիկի Թադևոսյանը մեղադրվում է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետին), 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 7-րդ կետերով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 191-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ և 7-րդ կետերին), 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետին) և 147-րդ հոդվածի 1-ին մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասին) նախատեսված այն արարքների կատարման համար, որ «նա ուրիշի գույքի խոշոր չափերով գույքը հափշտակելու նպատակով որպես Մեգուերդիչ Կալֆայանի կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելով հարձակում է կատարել։
Այսպես․
Սամսոն Գագիկի Թադևոսյանը հանդիսանալով Մկրտիչ Կարապետի Քալֆայանի նախկին վարձակալած տան սեփականատիրոջ՝ Գագիկ Թադևոսյանի որդին, ունենալով մտերիմ հարաբերություններ և նախապես տեղյակ լինելով, որ Մկրտիչ Քալֆայանն ունի 10.000 ԱՄՆ դոլար, քրեական գործով դեռևս չպարզված երկու անձանց հետ նախնական համաձայնությամբ, շահադիտական նպատակով վերջինիս առևանգելու դիտավորությամբ 2022 թվականի ապրիլի 10-ին՝ ժամը 21:30-ի սահմաններում, այցելել է վերջինիս բնակության հասցե՝ Երևան քաղաքի Նորագյուղ 335 տուն, Մ.Քալֆայանին ամուսնության նպատակով աղջկա հետ ծանոթացնելու կեղծ խոստումներով, համոզել է նրան իր հետ գնալ Կիլիկիա կոչվող ավտոկայան, որտեղ իբր պետք է հանդիպեին նշված աղջկան, և դուրս գալով տանից Սամսոն Թադևոսյանի առաջարկով նստել են մոտ 200 մետր հեռավորության վրա գտնվող, իբր տաքսի ավտոմեքենա հանդիսացող, սակայն Ս.Թադևոսյանի ծանոթ՝ քննությամբ դեռևս չպարզված անձին պատկանող Տոյոտա մակնիշի ավտոմեքենան, որից հետո միասին գնացել են քննությամբ դեռևս չպարզված վայր, որտեղ նրանց է միացել Ս.Թադևոսյանի ընկերը, ում վերջինս ներկայացրել է իբր նշված աղջկա եղբայրը, ում հետ պետք է Մ.Քալֆայանին ծանոթացնեին: Վերջինս նստել է հիշյալ ավտոմեքենան՝ վարորդի կողքին, իսկ Ս.Թադևոսյանը և Մ.Քալֆայանը նստել են ավտոմեքենայի հետնամասում վերը նշված աղջկա տուն գնալու և ծանոթանալու նպատակով, որի ընթացքում վարորդը, կենտրոնական փականով փակել է ավտոմեքենայի դռները և վարել քննությամբ չպարզված վայր, որտեղ ավտոմեքենայի մեջ Ս.Թադևոսյանն ավազակությամբ ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ հարձակում է գործել Ս.Թադևոսյանի վրա, նրա նկատմամբ առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելով և նրա հասցեին հնչեցնելով սպանության սպառնալիքներ, բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին և պահանջել 10.000 ԱՄՆ դոլար գումարը, միևնույն ժամանակ վարորդի կողքի ուղևորը նույնպես հարվածներ է հասցրել Մ.Քալֆայանի մարմնի տարբեր մասերին պահանջելով գումարը: Այդ ժամանակ Ս. Թադևոսյանը Քալֆայանի տաբատի գրպանից վերցրել է վերջինիս մոտ գտնվող 210.000 ՀՀ դրամ գումարը և նրա տան բանալիները: Այնուհետև ավտոմեքենայի վարորդը և կողքին նստած անձը Մ.Քալֆայանին պահել են ավտոմեքենայի մեջ, իսկ Ս.Թադևոսյանը նախապես վերջինիցս պահանջելով և ստանալով նրա բանկային քարտերի գաղտնաբառերն իր կողմից կանչված տաքսի ծառայություն մատուցող ավտոմեքենայով ուղևորվել է Մ.Քալֆայանի վարձակալած Երևան քաղաքի Նորագյուղ թաղմասի 397/2 տուն և, վերջինիս կամքին հակառակ նրա բնակարան ապօրինի մուտք գործելով, փնտրել է 10.000 ԱՄՆ դոլարը, չգտնելով այն, իր հետ վերցրել է Մ.Քալֆայանի դրամապանակը, վերադարձել վերջինիս մոտ և կրկին ավտոմեքենայի մեջ վարորդի կողքի ուղևորի հետ խմբի կազմով հարվածներ հասցնելով Մ.Քալֆայանի մարմնի տարբեր շրջաններին պահանջել են իրենց տալ 10.000 ԱՄՆ դոլարը, սակայն հասկանալով, որ վերջինս նրանց նույն պահին չի կարող տալ նշված գումարը, քննությամբ դեռևս չպարզված տաքսի ավտոմեքենայով ճանապարհել են տուն»։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 27-ի ԵԴ1/0025/01/25 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Սամսոն Գագիկի Թադևոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը փոխվել և ընտրվել է վարչական հսկողությունը։ Մեղադրյալ Սամսոն Գագիկի Թադևոսյանին պարտավորեցվել է շաբաթը մեկ անգամ գրանցվել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությունում։ Մեղադրյալ Սամսոն Գագիկի Թադևոսյանին արգելվել է առանց դատարանի թույլտվության փոխել բնակության վայրը, հաղորդակցվել վկաներ Արմեն Ջանիբեկի Ղազարյանի, Գալինա Արմենի Մարգարյանի, Հովհաննես Անուշավանի Հարությունյանի և տուժող Մեգուերդիչ Կալֆայանի հետ։ Սամսոն Գագիկի Թադևոսյանի նկատմամբ հսկողությունն իրականացվել է էլեկտրոնային միջոցների կիրառմամբ։ Սամսոն Գագիկի Թադևոսյանն անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճից:
2026 թվականի մայիսի 14-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 27-ի ԵԴ1/0025/01/25 թվակիր որոշման դեմ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Վահե Սամսոնյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2026 թվականի մայիսի 26-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի մայիսի 27-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի մայիսի 29-ի որոշմամբ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Վահե Սամսոնյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Վահե Սամսոնյանն իր կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 27.04.2026 թվականի թիվ ԵԴ1/0025/01/25 որոշումը և մեղադրյալ Սամսոն Գագիկի Թադևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարացնել 3 ամիս ժամանակով, վարչական հսկողության կիրառման հնարավորությունը ճանաչել անբավարար:
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշված է հետևյալը.
«(…) Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Ասատրյանի` 27.04.2026 թվականի թիվ ԵԴ1/0025/01/25 որոշումն անօրինական է, չպատճառաբանված ու անհիմն, հետևաբար ամբողջությամբ ենթակա է բեկանման` հետևյալ պատճառաբանություններով.
Այսպես`
Անդրադառնալով դատարանի վերը նշված պնդումներին, գտնում եմ, որ դրանք անհիմն են, մասնավորապես, Դատարանն իր վիճարկվող որոշմամբ հաստատված է համարել ազատության մեջ մնալու պայմաններում մեղադրյալի փախուստի դիմելու հավանականությունը, սակայն արձանագրել է, որ այն այլևս բարձր չէ, մինչդեռ դատաքննության ընթացքում փաստական տվյալներ են ստացվել (վկա Գագիկ Թադևոսյանի հարցաքննությամբ, ով հանդիսանում է մեղադրյալի հայրը) այն մասին, որ մեղադրյալն ուղղակի ծեծի է ենթարկել տուժողին, որից հետո այլևս տուն չի վերադարձել, ինչից օրեր անց էլ լքել է ՀՀ պետական տարածքը, կարծելով, թե իրավապահ մարմիններն իրենով հետաքրքրված են տուժողին ծեծի ենթարկելու համար, այնինչ, մեղադրյալը մեղադրվում է, ի թիվս այլնի, նաև առանձնապես ծանր հանցանքի կատարման համար, գործը գտնվում է դատաքննության՝ հիմնական դատալսումների փուլում, այսինքն, նման պայմաններում մեղադրյալի համար ավելի իրատեսական է քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու հավանականությունը, ինչն էլ ավելի է մեծացնում նրա կողմից կրկին փախուստի դիմելու ռիսկը, իսկ դատարանը հաշվի չառնելով այս փաստը՝ հանգել է անհիմն հետևության:
Հարկ է փաստել, որ նման իրավիճակում, վարչական հսկողություն խափանման միջոցը՝ համակցված մյուս խափանման միջոցների հետ ի զորո չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:
(...)»:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ դատական վարույթում գտնվող գործերով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի ԱՐԴ/0180/01/23 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(…) Դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում՝ վարչական շրջանը.
2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր.
3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ.
4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը:
3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները: (...)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։(...)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Առաջին ատյանի դատարանն, անդրադառնալով մեղադրյալ Սամսոն Թադևոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, արձանագրել է, որ թեև որոշակի առումով շարունակում են առկա լինել դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 24-ի որոշմամբ արձանագրված մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, այնուամենայնիվ մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի վերոհիշյալ ռիսկերն այլևս այն աստիճանի բարձր չեն, որ հնարավոր չլինի չեզոքացնել այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցի՝ մասնավորապես վարչական հսկողության կիրառմամբ։ Այլ կերպ՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ գործի նյութերում առկա չեն այնպիսի տեղեկությունների և փաստերի որոշակի ամբողջություն, որը հնարավորություն կտար ողջամիտ ենթադրություն կատարել առ այն, որ քրեական գործով դատական վարույթի ընթացքում և գործի քննության արդեն տվյալ փուլում (նախնական դատալսումների ընթացքում ներկայացված և ապացույցների ծավալում ընդգրկված բոլոր ապացույցները հետազոտվել են) Սամսոն Թադևոսյանի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելը հնարավոր է միայն նրա ազատության իրավունքի սահմանափակման հաշվին, և որ տվյալ դեպքում առկա է նրան շարունակական տնային կալանքի տակ պահելու բացարձակ անհրաժեշտությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը վերոգրյալ եզրահանգումը կատարելիս հաշվի է առել նաև այն հանգամանքը, որ գործի քննության ընթացքում՝ Սամսոն Թադևոսյանը շուրջ 2 տարի գտնվել է անազատության մեջ, միաժամանակ վերջինի նկատմամբ շարունակվում են կիրառված մնալ այլընտրանքային ևս 2 խափանման միջոցներ, մասնավորապես՝ 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով գրավը և բացակայելու արգելքը:
Առաջին ատյանի դատարանը վերստին արձանագրել և հաշվի է առել նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալն ունի առողջական խնդիրներ, բնութագրվում է դրականորեն, ծնողներն ունեն առողջական խնդիրներ:
Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է նաև, որ գործի քննության ընթացքում Սամսոն Թադևոսյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ ընտրվելուց հետո վերջինը չի դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ (հակառակի վերաբերյալ տվյալներ Դատարանին հայտնի չեն):
Վերոգրյալից զատ, Առաջին ատյանի դատարանն ընդգծել է, որ այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառումը վերջնական չէ, ուստի մեղադրյալ Սամսոն Թադևոսյանի հետագա ոչ իրավաչափ վարքագծի պայմաններում կիրառված խափանման միջոցները կարող են ենթարկվել վերանայման:
Սամսոն Թադևոսյանին մեղսագրվող արարքների բնույթի, հանրային վտանգավորության աստիճանի, սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ նախորդիվ նշված հանգամանքները` որպես մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող գործոններ, քրեական գործի քննության տվյալ փուլում այլևս բավարար են գործի պատշաճ քննության ապահովման հանրային շահի և մեղադրյալի անձնական ազատության միջև արդարացի հավասարակշռությունը հաստատելու համար՝ այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցի՝ մասնավորապես նաև՝ վարչական հսկողության կիրառմամբ:
Միևնույն ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ թեև վարույթը գտնվում է ապացույցների ծավալը լրացնելու փուլում և պաշտպանական կողմի միջնորդության հիման վրա պետք է հարցաքննվեն վկաներ, այնուամենայնիվ դատարանի գնահատմամբ այդ հանգամանքն ինքնին չի վկայում այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցի՝ մասնավորապես նաև վարչական հսկողության կիրառման ոչ պիտանի լինելու մասին։
Միաժամանակ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ թեև Սամսոն Թադևոսյանը տևական ժամանակ գտնվել է հետախուզման մեջ, հայտնաբերվել է որոնողական գործողությունների արդյունքում, այնուամենայնիվ այդ հանգամանքն ինքնին այլևս չի վկայում վերջինի կողմից փախուստի դիմելու բարձր հավանականության մասին։ Առաջին ատյանի դատարանը նման եզրահանգման է եկել՝ հաշվի առնելով ինչպես արդեն իսկ կիրառված այլընտրանքի տեսակը (բացակայելու արգելք), այնպես էլ այն, որ գործի քննության ընթացքում Սամսոն Թադևոսյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ ընտրվելուց հետո վերջինը չի դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ (հակառակի վերաբերյալ տվյալներ դատարանին հայտնի չեն)։ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ հակառակ մեկնաբանության դեպքում կարող է բացառվել այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու հնարավորությունն այն անձանց նկատմամբ, ովքեր գործի քննության որևէ փուլում գտնված կլինեն հետախուզման մեջ և հայտնաբերված կլինեն որոնողական գործողությունների արդյունքում։
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0744/06/10 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշմանը, համաձայն որի՝ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի սահմանվում, որ դատարանը պարտավոր է յուրաքանչյուր կալանավորվածի տրամադրել որոշակի երաշխիքներով ազատ արձակվելու հնարավորություն. դատարանը միայն պարտավոր է քննարկել և լուծել այն հարցը, թե արդյոք հնարավոր է անձին ազատ արձակել այդ թվում` որոշակի այլընտրանքային երաշխիք ստանալով: Ուստի Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի հիման վրա անձին երաշխիքով ազատ արձակելն առանձին դեպքերում կարող է ճանաչվել անթույլատրելի, երբ կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում (տես, օրինակ` Ալեքսանդր Մակարովն ընդդեմ Ռուսաստանի գործով վճռի (Aleksandr Makarov v. Russia, 2009թ. մարտի 12, գանգատ թիվ 15217/07) 138-139 կետերը, Մամեդովան ընդդեմ Ռուսաստանի գործով վճռի (Mamedova v. Russia, 2006թ. հունիսի 1, գանգատ թիվ 7064/05) 75-77 կետերը, Սուլաոջան ընդդեմ Էստոնիայի գործով վճռի (Sulaoja v. Estonia, 2005թ. փետրվարի 15, գանգատ թիվ 55939/00) 64 կետը):
Անդրադառնալով խափանման միջոցի իրավաչափության հիմքերին՝ մեղադրյալի կողմից քննությանը խոչընդոտելու կամ օրենսդրությամբ կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հավանականությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մաuին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մաuում ամրագրված իրավանորմից բխում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիu ՀՀ իրավաuու դատարանները լիազորված են քննարկել քննությանը մեղադրյալի ներկայանալը երաշխավորող այլընտրանքային միջոցների կիրառման հնարավորությունը, իuկ գործող ՀՀ քրեական դատավարության oրենuգրքով այդպիuի միջոց է նաև վարչական հսկողությունը:
Սույն գործի փաստական հանգամանքների և վիճարկվող դատական ակտի ուսումնասիրմամբ պարզ է դառնում, որ անհրաժեշտ ապացուցողական գործողությունների կատարմամբ վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ հանձնված են դատարան, իսկ դատարանը դեռևս 2025 թվականի հունվարի 20-ին ստանձնել է քրեական գործի վարույթը, ըստ դատարանի՝ նախնական դատալսումների ընթացքում ներկայացված և ապացույցների ծավալում ընդգրկված բոլոր ապացույցները հետազոտված են, իսկ սույն վարույթով մեղադրյալը տևական ժամանակ՝ գրեթե 2 տարի, գտնվել է անազատության մեջ։ Ուշադրության են արժանի նաև Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները,
մասնավորապես՝ Սամսոն Թադևոսյանն ունի առողջական խնդիրներ, բնութագրվում է դրականորեն, ծնողները ևս ունեն առողջական խնդիրներ:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նման պայմաններում մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը թեև շարունակում է գործել, սակայն ոչ այն աստիճան, որ անձի նկատմամբ անազատության հետ կապված խափանման միջոցներից մեկի՝ տնային կալանքի շարունակական կիրառումն արդարացի համարվի։
Այլ կերպ՝ քննարկելով խափանման միջոցի կիրառման հիմքում դրված քրեադատավարական նպատակների ապահովման համար անհրաժեշտ դատավարական մեխանիզմների ընտրման հարցը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկն այլընտրանք հանդիսացող առավել մեղմ խափանման միջոցի՝ վարչական հսկողության կիրառմամբ հնարավոր է չեզոքացնել։ Ուստիև Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու տեսանկյունից առավել մեղմ խափանման միջոց հանդիսացող վարչական հսկողության կիրառումը՝ նախկինում կիրառված գրավի և բացակայելու արգելք խափանման միջոցների հետ համակցված, ևս հանդիսանում է բավարար երաշխիք:
Անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողության առանձնահատկությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրա կիրառման նպատակն է մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը։
Բացի դա՝ մեղադրյալը պարտավորեցվել է շաբաթը մեկ անգամ գրանցվել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությունում, ինչպես նաև արգելվել է առանց դատարանի թույլտվության փոխել բնակության վայրը, հաղորդակցվել վկաներ Արմեն Ջանիբեկի Ղազարյանի, Գալինա Արմենի Մարգարյանի, Հովհաննես Անուշավանի Հարությունյանի և տուժող Մեգուերդիչ Կալֆայանի հետ, ինչը ևս լրացուցիչ երաշխիք է վերջինի օրինական վարքագիծն ապահովելու համար։
Ինչ վերաբերում է բողոքում բերված փաստարկներին, որ (…) Դատարանն իր վիճարկվող որոշմամբ հաստատված է համարել ազատության մեջ մնալու պայմաններում մեղադրյալի փախուստի դիմելու հավանականությունը, սակայն արձանագրել է, որ այն այլևս բարձր չէ, մինչդեռ դատաքննության ընթացքում փաստական տվյալներ են ստացվել (վկա Գագիկ Թադևոսյանի հարցաքննությամբ, ով հանդիսանում է մեղադրյալի հայրը) այն մասին, որ մեղադրյալն ուղղակի ծեծի է ենթարկել տուժողին, որից հետո այլևս տուն չի վերադարձել, ինչից օրեր անց էլ լքել է ՀՀ պետական տարածքը, կարծելով, թե իրավապահ մարմիններն իրենով հետաքրքրված են տուժողին ծեծի ենթարկելու համար, այնինչ, մեղադրյալը մեղադրվում է, ի թիվս այլնի, նաև առանձնապես ծանր հանցանքի կատարման համար, գործը գտնվում է դատաքննության՝ հիմնական դատալսումների փուլում, այսինքն, նման պայմաններում մեղադրյալի համար ավելի իրատեսական է քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու հավանականությունը, ինչն էլ ավելի է մեծացնում նրա կողմից կրկին փախուստի դիմելու ռիսկը, իսկ դատարանը հաշվի չառնելով այս փաստը՝ հանգել է անհիմն հետևության (…)», ապա Վերաքննիչ դատարանը, թեև չի ժխտում հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման հանգամանքը, սակայն միաժամանակ փաստում է, որ շարունակաբար նույն հիմնավորումներով խափանման միջոցի հիմքի և դրա աստիճանի (բարձր է, թե նվազ) շարունակական առկայությունը հաստատելը չի բխում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման սկզբունքից, առավելապես այն պայմաններում, երբ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված է նաև բացակայելու արգելք խափանման միջոցը, որը ևս ի զորու է կանխելու մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու որևէ ռիսկ։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնք կհիմնավորեին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը վարչական հսկողություն խափանման միջոցով փոփոխելու ոչ իրավաչափ լինելը և քրեական վարույթի տվյալ փուլում նրա նկատմամբ տնային կալանքը շարունակաբար կիրառելու անհրաժեշտությունը։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատախազի կողմից հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմնավորումներն ամենևին բավարար չեն մեղադրյալի ազատության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրա նկատմամբ շարունակաբար տնային կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու համար, իսկ նման պայմաններում նրան ազատությունից զրկելը «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիման վրա ձևավորված նախադեպային իրավունքի իմաստով կդիտվի կամայականություն։
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում վարչական հսկողություն խափանման միջոցը կարող է լինել գործուն երաշխիք՝ մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար։
Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նման դեպքերում անհրաժեշտ է գտնել այն հնարավոր լուծումը, որը կապահովի երկու հակադիր շահերի միջև առկա ողջամիտ հավասարակշռությունը։ Այս տեսանկյունից գնահատման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կատարել է գործում առկա փաստերից բխող իրավաչափ եզրահանգումներ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը





Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 27-ի ԵԴ1/0025/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ