Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական վարույթը կարճելու մասին
11.02.2026թ. թիվ ԵԴ1/4019/01/24 ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը նախագահությամբ դատավոր Կ.Ֆարխոյանի, քարտուղարությամբ Մ. Բոզոյանի, մասնակցությամբ հանրային մեղադրող Դ․Կյուրեղյանի, պաշտպան Ա․Բաղդասարյանի, մեղադրյալ Ա․Հաթամյանի, դռնբաց դատական նիստում, դատարանում, քննության առնելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Ատոմ Կամոյի Հաթամյանի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
2022 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 16831822 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (հատոր 1, վ․թ․ 9):
2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի կողմից թիվ 16831822 քրեական վարույթով Ատոմ Կամոյի Հաթամյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (հատոր 1, վ․թ․ 197):
2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին սույն քրեական վարույթով Ատոմ Կամոյի Հաթամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը (հատոր 1, վ․թ․ 208-209):
2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ին թիվ 16831822 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան, որը դատարանում ստացվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին և մակագրվել է դատավոր Կ․Ֆարխոյանին:
2025 թվականի հունվարի 03-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Կ․Ֆարխոյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Նախաքննության մարմնի կողմից Ատոմ Կամոյի Հաթամյանին մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով' 2022 թվականի մարտի 20-ից մինչև 2023 թվականի մարտի 20-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2022 թվականի հունիսի 17-ին' ժամը 04:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Զ.Անդրանիկի փողոցում, վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 01 KL 010 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180147678 արձանագրությունը:
2026 թվականի փետրվարի 11-ին քրեական վարույթի նախնական դատալսումների ընթացքում՝ մեղադրյալ Ատոմ Կամոյի Հաթամյանը և պաշտպան Արման Բաղդասարյանը միջնորդեցին Ատոմ Կամոյի Հաթամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել, հաշվի առնելով, որ վերագրվող ոչ մեծ ծանրության արարքը կատարվել է ավելի քան երկու տարի առաջ, քրեական պատասխանատվության համար նախատեսված վաղեմության ժամկետները ընդհատված կամ կասեցված չեն եղել, հետևաբար մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել և թիվ ԵԴ1/4019/01/24 քրեական վարույթը պետք է կարճել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:
Հանրային մեղադրող Դիանա Կյուրեղյանը միջնորդության վերաբերյալ չառարկեց:
Քննության առնելով միջնորդությունը, լսելով վարույթի հանրային մասնակցի և վարույթի մասնավոր մասնակիցներ կարծիքները` դատարանը հանգում է հետևյալին.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
1) անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը.
2) առկա է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ քրեական պատասխանատվությունը բացառող որևէ հանգամանք (բացառությամբ անմեղսունակության).
3) առկա է անձին մեղսագրվող նույն արարքի կապակցությամբ oրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ կամ այլ դատական ակտ.
4) առկա է անձին մեղսագրվող նույն արարքի կապակցությամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մաuին դատախազի չվերացված որոշում, բացառությամբ սույն մասի 9-րդ կետով նախատեսված դեպքի.
5) անձն անձեռնմխելիության ուժով ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության.
6) իրավասու մարմինը պատշաճ իրավական ընթացակարգի արդյունքում ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին չի զրկել անձեռնմխելիությունից.
7) լրացել է սույն օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդման առավելագույն ժամկետը, և դատախազն այդ ժամկետի ընթացքում վարույթի նյութերը չի հանձնել դատարան.
8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա.
9) վարույթով քրեական հետապնդումն իրականացվել է հանրային կարգով, մինչդեռ uույն oրենuգրքի պահանջներին համապատասխան` քրեական հետապնդումը պետք է իրականացվեր միայն մասնավոր կարգով.
10) անձը մահացել է.
11) անձն արարքի կատարման պահին չի հաuել քրեական պատաuխանատվության ենթարկելու` oրենքով նախատեuված տարիքին.
12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից.
13) անձը համաներմամբ ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից.
14) անձին մեղսագրվող արարքն ապաքրեականացվել է։
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-9-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքները ռեաբիլիտացնող են։
3. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետով նախատեսված հանգամանքի առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե մահացածի օրինական ներկայացուցիչն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ մահացածը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում: Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետը չի տարածվում քաղաքացիական դատավարության կարգով անձին մահացած ճանաչելու դեպքերի վրա:
4. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 11-14-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքների առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
1) հաստատվել է քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի բացակայությունը.
2) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 3-րդ կամ 6-րդ մասերով նախատեսված պայմանների խախտմամբ.
3) մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները.
4) առկա է սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանգամանքը․
5) մինչդատական վարույթի ընթացքում հայտնաբերվել է մասնավոր մեղադրանքի կարգով քրեական հետապնդման ենթակա ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը, եթե բացակայում են հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքերը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված հանցանքը կատարելու ժամանակ է համարվում գործողությունը կամ անգործությունը կատարելու պահը՝ անկախ հետևանքներն առաջանալու պահից:
3. Տևող հանցագործության դեպքում անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության բռնվելու, մեղայականով ներկայանալու կամ այլ հանգամանքների ուժով արարքն ավարտվելու պահին գործող քրեական օրենքով:
4. Շարունակվող հանցագործության դեպքում անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության իր միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված արարքներից վերջինը կատարելու պահին գործող քրեական օրենքով։
5. Հանցանքը հանցակցությամբ կատարելու դեպքում հանցակիցներից յուրաքանչյուրը ենթակա է քրեական պատասխանատվության իրեն վերապահված արարքը կատարելու պահին գործող քրեական օրենքով:
6. Եթե քրեական օրենքը փոփոխվել է քրեական օրենքով նախատեսված արարքը կատարելու ընթացքում, ապա կիրառվում է արարքն ավարտվելու, դադարեցնելու կամ խափանելու պահին գործող օրենքը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նաև՝ Նոր քրեական օրենսգիրք) 9-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի:
2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ։
3. Եզրափակիչ դատավարական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ։ Եզրափակիչ դատավարական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե նշանակված պատիժն ավելի խիստ է ուժի մեջ մտած օրենսդրությամբ նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետից, կամ նշանակված պատժատեսակն ավելի խիստ է ուժի մեջ մտած օրենսդրությամբ նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակից։ Նշված դեպքերում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնք կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն:
4. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրենքով։ (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցանքները դասակարգվում են չորս խմբի` ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր:
2. Ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) 5 տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքի դեպքում.
(…)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից մինչև անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելը:
3. Տևող հանցագործության դեպքում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելուն հաջորդող օրվանից, իսկ շարունակվող հանցագործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելուն հաջորդող օրվանից: (…)»:
2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նաև՝ Նախկին քրեական օրենսգիրք) 19-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի՝ հանցագործությունները դասակարգվում են՝ ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների:
2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը: (…)»:
Նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. (…)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը: Տևող հանցագործության դեպքում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելու, իսկ շարունակվող հանցագործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելու պահից: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)»:
ՀՀ Սահմանադրական դատարանը, անդրադառնալով ժամանակի մեջ իրավական ակտերի գործողության խնդրին, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ․ «(...) Ժամանակի մեջ իրավական ակտերի գործողության ընդհանուր կանոնը, որով մերժվում է իրավական ակտերի հետադարձ գործողության հնարավորությունը, հետապնդում է իրավաչափ նպատակներ՝ դրանով հնարավոր է լինում երաշխավորել մարդու իրավունքները, ապահովել իրավական որոշակիության, իրավական անվտանգության սկզբունքները, հասարակական հարաբերությունների կայունությունը և այլն:
Համանման իրավական դիրքորոշում Սահմանադրական դատարանն արտահայտել է նաև իր՝ 2011 թվականի նոյեմբերի 29-ի ՍԴՈ-1000 որոշմամբ, մասնավորապես, ամրագրելով, որ «ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի 3-6-րդ մասերի, ինչպես նաև 42-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համադրված վերլուծությունը վկայում է, որ ՀՀ Սահմանադրությամբ՝ ժամանակի մեջ իրավական ակտերի գործողության կանոնակարգումը հիմնվում է այն տրամաբանության վրա, որ իրավական ակտերի հետադարձ ուժով գործողության մերժումն ընդհանուր կանոն է, իսկ այդ ակտերի հետադարձ ուժով գործողության հնարավորությունը՝ բացառություն ընդհանուր կանոնից։ Այս մոտեցումը բխում է իրավական որոշակիության, օրենսդրության նկատմամբ լեգիտիմ ակնկալիքների, մարդու իրավունքների երաշխավորման, իրավակիրառ մարմինների կողմից կամայականությունների կանխարգելման նկատառումներից»։
Ընդ որում, բացառություններն իրենց հերթին տարբեր են.
(1) երբ սահմանադիրը բացառում է օրենսդրի կողմից որևէ հայեցողություն դրսևորելու հնարավորությունը՝ սահմանելով հետադարձության ուղիղ պահանջ (արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ (Սահմանադրության 72-րդ հոդված), և
(2) երբ անձի իրավական վիճակը բարելավող իրավական ակտին հետադարձ ուժ հաղորդելու լիազորությունը թողնվում է իրավասու (այդ ակտն ընդունող) մարմնի հայեցողությանը (անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները և այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախատեսված է այդ ակտերով (Սահմանադրության 73-րդ հոդվածի 2-րդ մաս): Այս դեպքերում ևս Սահմանադրական դատարանը վերահաստատում է ՍԴՈ-1000 որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումն առ այն, որ իրավական ակտի հետադարձությունը թույլատրվում է բացառիկ դեպքերում, և տվյալ ակտն ընդունող մարմնի՝ այդ ակտին հետադարձ ուժ հաղորդելու որոշումը պետք է հիմնվի հասարակության և պետության համար նման որոշման հնարավոր իրավական հետևանքների բազմակողմանի վերլուծության և գնահատականի վրա։ (...)» (Տե´ս ՀՀ Սահմանադրական դատարանի 2021 թվականի մարտի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1586 որոշման 6.1-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանը Մ․Մեսրոպյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ, վերլուծելով քրեական օրենքի հետադարձության կիրառման առնչությամբ առկա կարգավորումներն, իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ․
«(…)Իրավական որոշակիության սկզբունքի առանցքային բաղադրատարրերից մեկը դատական ակտերի կայունության կամ res judicata սկզբունքն է, որի ցանկացած խախտում հանգեցնում է իրավական որոշակիության ոտնահարման և ուղղակիորեն ազդում իրավունքի գերակայության սկզբունքի վրա։ Res judicata սկզբունքի հիմքում ընկած է իրավական կարգադրագրերի կայունության, օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերի անփոփոխելիության ու վերջնական լինելու, դրանց համընդհանուր պարտադիրության գաղափարը, որով, ի թիվս այլնի, ապահովվում է նաև դատարանների հեղինակությունը և վստահությունը դատական իշխանության նկատմամբ։ Հետևաբար, իրավական որոշակիության սկզբունքից շեղումը կարող է արդարացված համարվել միայն օրենքով հստակ սահմանված, պարտադիր հանդիսացող էական և անհաղթահարելի հանգամանքների դեպքում։ Նշվածը նաև բխում է Սահմանադրական դատարանի` թիվ ՍԴՈ-754 որոշման շրջանակներում ընդգծված` միջազգային իրավունքում հայտնի սկզբունքից՝ «Դատարանը կրկին չի որոշի արդեն որոշված գործը» (res judicata), որն ամրագրված է ինչպես միջազգային դատական մարմինների հիմնադիր փաստաթղթերում, այնպես էլ մի շարք պետությունների՝ քրեական և քաղաքացիական արդարադատության վերաբերյալ օրենսդրության մեջ։ Այս սկզբունքը ենթադրում է, որ դատական գործով ընդունված վերջնական որոշումը՝ որպես իրավական որոշակիության արդյունք, ենթակա է հարգանքի: Համանման իրավական դիրքորոշում է հայտնել նաև «Ժողովրդավարություն` իրավունքի միջոցով» եվրոպական հանձնաժողովը (Վենետիկի հանձնաժողով)` նշելով, որ ներպետական դատարանների վերջնական դատավճիռները չեն կարող դրվել կասկածի տակ։
Դատարանն արձանագրում է, որ անձի արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը որևէ պարագայում հետադարձ ուժ չունի և չի կարող տարածվել մինչ այդ կատարված արարքների վրա: Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ անկախ հանցանքը կատարելու ժամանակից կամ վարույթն ավարտված լինելու հանգամանքից, և հետադարձությամբ կիրառվում է մինչ օրենքն ուժի մեջ մտնելը առկա քրեաիրավական հարաբերությունների նկատմամբ: Պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունը նույնպես ունի հետադարձ ուժ և ամբողջությամբ կիրառվում է մինչ համապատասխան օրենքի փոփոխությունը կատարված արարքների նկատմամբ, բացառությամբ եթե այդ արարքների մասով քրեական վարույթը հանգուցալուծվել է և առկա է օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ (դատավճիռ): Օրինական ուժ ստացած եզրափակիչ դատավարական ակտի (դատավճռի) առկայության պարագայում պատիժը մեղմացնող օրենքը ունի հետադարձ կիրառություն, միայն եթե դատավճռով նշանակված պատիժն ավելի խիստ է նոր օրենքի սահմանված պատժից (տեսակից և այլն):
Անդրադառնալով քրեական հետապնդումը բացառող հիմքին, այն է՝ քրեական հետապնդման վաղեմության ժամկետին, ապա Դատարանը նախ և առաջ հարկ է համարում ընդգծել, որ Նոր քրեական օրենսգիրքը արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքի դեպքում հետադարձ ուժ է սահմանում բոլոր դեպքերում, անկախ այն բանից՝ նոր օրենքով հետադարձություն նախատեսվում է, թե ոչ, եթե դեռևս չի կայացվել եզրափակիչ դատավարական ակտ և այն չի մտել օրինական ուժի մեջ:
Օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները, և որպես քրեաիրավական հետևանք՝ վաղեմության ժամկետն անցնելու դեպքում անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից: Ելնելով օրենքի հետադարձության ընդհանուր գաղափարից, այն է՝ անձի համար բարելավող քրեական օրենքը կիրառելի է հետադարձ կարգով, և հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վաղեմության ժամկետն անցնելը անձին ազատում է իր կատարած արարքի համար պատասխանատվություն կրելուց, որը իր կարևորությամբ համարժեք է արարքի ապաքրեականացմանը կամ առնվազն պատժի մեղմացմանը, որոնց սահմանող նորմերը հիմք են մինչև եզրափակիչ դատական ակտ կայացնելը հետադարձությամբ կիրառության համար՝ անկախ օրենքում այդ մասին հատուկ սահմանման, ուստի Դատարանը գտնում է, որ վաղեմության ժամկետ սահմանող նորմերը ոչ թե պետք է մեկնաբանել որպես անձի վիճակը այլ կերպ բարելավող նորմերի հետադարձության կանոնների համատեքստում, այլ այս դեպքում նույնպես պետք է գործի դրվի հետադարձության մեխանիզմը, թեև օրենքով այդ մասին հստակ սահմանված չէ:
Միևնույն ժամանակ, դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ, որ Նախկին և Նոր քրեական օրենսգրքերը սահմանում են վաղեմության ժամկետների հաշվարկման տարբեր կարգ: Այսպես. մեղադրյալ Ատոմ Կամոյի Հաթամյանին մեղսագրվող արարքը ոչ մեծ ծանրության հանցանք է, նշված հանցանքը կատարվել և ավարտվել է 2022 թվականի հունիսի 17-ին, այսինքն՝ մինչև 2022 թվականի հուլիսի 01-ը, դրանց համար Նախկին և Նոր օրենսգրքերով սահմանված են տարբեր ժամկետներ: Մասնավորապես՝ Նախկին քրեական օրենսգրքով վաղեմության ժամկետը ոչ մեծ ծանրության հանցանքի դեպքում երկու տարի է, իսկ Նոր քրեական օրենսգրքով՝ հինգ տարի, որպիսի պայմաններում վերջինս չի կարող կիրառվել որպես անձի վիճակը վատթարացնող օրենք:
Հետևաբար՝ Նոր քրեական օրենսգիրքն այս առումով ավելի խիստ է, և չի կարող հիմք հանդիսանալ վաղեմության ժամկետը հաշվարկելիս, ուստի ժամկետի հաշվարկման կանոնների վրա սույն վարույթով կշարունակվեն գործել նախկին օրենսդրության նորմերը, այսինքն մեղադրյալի նկատմամբ կիրառելի վաղեմության ժամկետը պետք է ընդունել երկու տարին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով 2022 թվականի հունիսի 17-ից՝ արարքի կատարման պահից հետո 2023 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Ա․ Հաթամյանի կողմից կատարվել է միջին ծանրության հանցանք, իսկ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից: Տվյալ դեպքում կատարվել է միջին ծանրության հանցանք, որի վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվել է և հետևաբար շարունակել է հոսելնոր արարքի ավարտման պահից՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 12-ից և ներկայումս Ա․ Հաթամյանի քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն ավարտվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, այսինքն հանցանքն ավարտված լինելու օրվանից անցել է ավելի քան երկու տարի՝ հաշվի առնելով նաև վաղեմության ժամկետի ընդհատված լինելու ժամանակահատվածը։
Վերոնշյալ մեկնաբանության ներքո գնահատելով սույն քրեական վարույթում մեջբերված փաստական հանգամանքները՝ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Ատոմ Կամոյի Հաթամյանն իրեն ներկայացված վերոհիշյալ մեղադրանքի շրջանակներում չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել և նրա նկատմամբ քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, այսինքն հանցանքն ավարտված լինելու օրվանից անցել է ավելի քան երկու տարի, մեղադրյալը քննությունից կամ դատից չի խուսափել, ինչպես նաև միջնորդել է վաղեմության ժամկետն անցած լինելու պատճառաբանությամբ իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական վարույթը կարճելու մասին:
Հետևաբար՝ այս ամենի լույսի ներքո գնահատելով բոլոր փաստերը, ինչպես նաև այն, որ վաղեմության ժամկետի կասեցման հիմքեր առկա չեն, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Ատոմ Կամոյի Հաթամյանին մեղսագրված հանցանքի ավարտման պահից անցել է ավելի քան երկու տարի ժամանակ, որպիսի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք, այն է՝ Ատոմ Կամոյի Հաթամյանը քրեական oրենuգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից, իսկ քրեական գործը (քրեական վարույթը) ենթակա է կարճման:
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ բացակայելու արգելքի հարցը, դատարանը գտնում է, որ այն պետք է վերացնել:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պետք է պահել քրեական վարույթում, դրա պահպանման համար նախատեսված ողջ ժամանակահատվածում։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 12-րդ, 13-րդ, 100-րդ, 117-րդ, 270-րդ 311-րդ և 315-րդ հոդվածներով հոդվածով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրյալ Ատոմ Կամոյի Հաթամյանի նկատմամբ՝ ծնված 01.09.1994 թվականին, Տավուշի մարզի Իջևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված է՝ Տավուշի մարզի Իջևան քաղաքի Վալանսի փողոցի 4-րդ շենքի 1-ին բնակարան հասցեում, բնակվում է՝ Երևան քաղաքի Նուբարաշեն Բ 10-րդ թաղամասի 5-րդ տուն հասցեում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել` քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով և թիվ ԵԴ/4019/01/24 (նախաքննական համարը՝ 16831822) քրեական վարույթը կարճել:
Մեղադրյալ Ատոմ Կամոյի Հաթամյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական վարույթում, դրա պահպանման համար նախատեսված ողջ ժամանակահատվածում։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստացման օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Կ. ՖԱՐԽՈՅԱՆ