Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3989/01/24
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև՝ Դատարան/,

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,


2025թ. հունվարի 16-ին Երևանում,

համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Հրանտ Սամվելի Հարությունյանի
/ծնված 1991թ. նոյեմբերի 10-ին, Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի թիվ 53 շենքի թիվ 41 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով/՝

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․ Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը․
1․1․ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ. Թադևոսյանի 2024թ․ դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Հրանտ Սամվելի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել և ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ա․ Պետրոսյանի /այսուհետ նաև՝ Քննիչ/ կողմից Հ․ Հարությունյանին 2024թ․ դեկտեմբերի 19-ին մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ հանցավոր արարքի կատարման համար․ «որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Հրանտ Հարությունյանը, օրենքով սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի նոյեմբերի 30-ին՝ ժամը 23:35-ի սահմաններում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.911 մգ/լ մաքուր ալկոհոլի պարունակությամբ, Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայում վարել է «Nissan» մակնիշի, 36 UN 509 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։»: /գ․թ․ 23, 30/
1․2․ Քննիչի 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հրանտ Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելքը: /գ․թ․ 27-28/
1․3․ Քննիչը ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը, թիվ 60732924 քրեական վարույթի նյութերով, մասնակցությամբ՝ մեղադրյալ Հրանտ Հարությունյանի և պաշտպան Սևակ Սեդոյանի, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ հոդվածով և 464.6-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 2024թ․ դեկտեմբերի 20-ին կազմել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն, համաձայն որի՝ մեղադրյալ Հրանտ Սամվելի Հարությունյանը հայտնել է, որ չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականը, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնում, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով։
Առկա են մեղադրյալի, պաշտպանի և Քննիչի ստորագրությունները։ /գ․թ․ 52/
2․ Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ.
Դատարանը հավաստիացել է, որ առկա է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հիմքը, այն է՝ մեղադրյալ Հրանտ Սամվելի Հարությունյանն առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած, չափահաս անձ է, չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը, պաշտպան Ս. Սեդոյանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնել, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, հսկող դատախազը դրա վերաբերյալ գրավոր համաձայնություն է տվել, մեղադրյալի բանավոր միջնորդության հիման վրա քննիչը կազմել է համապատասխան արձանագրություն, որը ստորագրել են նաև մեղադրյալը և նրա պաշտպանը։
Բացի այդ, արձանագրելով, որ բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, այդ թվում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի չափահաս լինելը, մասնավոր անձի շահերին վնաս չպատճառած մեկ արարքի կատարում նրան մեղսագրվելը, ինչի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով որպես պատժատեսակ սահմանված է նաև տուգանքը, գույքային հայց հարուցված չլինելը, մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու դեմ հանրային մեղադրողի չառարկելը, հաշվի առնելով նաև, որ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելուց մեղադրյալի գրավոր հրաժարվելու վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործի նյութերում առկա չեն, ինչպես նաև պահպանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը՝ Դատարանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին։
3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները
3.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալի կողմից ընդունելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հրանտ Սամվելի Հարությունյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը, այսինքն՝ մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքն (արարքը) ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
3․2․ Մեղադրյալ Հրանտ Հարությունյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ տեղեկություններ Դատարանին չեն ներկայացվել:
3.3. Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հ․ Հարությունյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի, քանի որ դրան խոչնդոտող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ Դատարանին որևէ տեղեկություն չի ներկայացվել:
3․4․ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
Նույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։(․․․)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից: (․․․)»։
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
«(․․․)6. Ավարտված կամ չավարտված հանցագործություններով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի դեպքում նշանակվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի նվազագույն չափը՝ առանց լրացուցիչ պատիժ և անվտանգության միջոց նշանակելու: (․․․)»։
Նույն օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«(․․․)2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:(․․․)»
3․5․ Հաշվի առնելով կողմերի միջև կնքված համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության բովանդակությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 69-րդ, 77-րդ հոդվածների պահանջները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հրանտ Սամվելի Հարությունյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանքը՝ հնգապատիկի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքով որպես պատիժ տուգանք նշանակելիս՝ հաշվի է առնվում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին 2022թ․ դեկտեմբերի 7-ին ընդունված ՀՀ օրենքով հանցանքը կատարելու պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, ինչը՝ մեղադրյալ Հրանտ Հարությունյանի կողմից կատարված արարքի պահին՝ 2024թ․ նոյեմբերի 30-ին կազմել է 75․000 /յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ։
Հաշվի առնելով, որ «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով ՀՀ պետական եկամուտների կողմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվության համաձայն՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Հրանտ Հարությունյանի կողմից ստացած եկամուտի վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն` Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հաշվարկով, որի դեպքում այն կկազմի 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ:
3․6․ Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն`
«(...) Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»։
Մեղադրյալ Հրանտ Հարությունյանը չի աշխատում, 2024թ․ դեկտեմբերի 20-ին Քննիչի կողմից կազմված, համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության համաձայն՝ մեղադրյալ Հ․ Հարությունյանը խնդրել է տուգանքի ձևով նշանակվող պատիժը տարաժամկետել 12 ամիս ժամկետով։
Վերոհիշյալ հանգամանքները հաշվի առնելով՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի վճարման ժամկետ պետք է սահմանել մեկ տարին:
4․ Հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթով դատավճիռ կայացնելիս նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված։
5․ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի դեմ գույքային հայց չի ներկայացվել, գույքի նկատմամբ արգելադրումներ չեն կիրառվել, իրեղեն ապացույցներ առկա չեն:
6․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատապարտված մեղադրյալ Հրանտ Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 34-րդ, 347-350-րդ, 464.9-464.10-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1․ Մեղադրյալ Հրանտ Սամվելի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Հրանտ Հարությունյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 1 /մեկ/ տարի՝ այդ ժամկետի հաշվարկը սկսելով դատավճիռն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությունում ստացվելուն հաջորդող օրվանից։
2․ Մեղադրյալ Հրանտ Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3․ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատավճիռը ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, սակայն չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ