Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/4021/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
23.18
Պատասխանող
Մուհամմադ Շիբիլով Գերիխանի
Մուհամմադ Շիբիլով
Մուհամմադ Շիբիլով
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սուսաննա Գզոգյան
Քրեական վերաքննիչ
Աննա Մաթևոսյան
Լուսինե Ալավերդյան
Կարեն Հովհաննիսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սուսաննա Գզոգյան
Քրեական վերաքննիչ
Աննա Մաթևոսյան
Լուսինե Ալավերդյան
Կարեն Հովհաննիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-06-09 | 15:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-02-27 | 15:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-02-06 | 17:30 | 1 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-16 | 14:00 | 1 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/4021/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
պաշտպան Ա․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մեղադրյալ Մ․ՇԻԲԻԼՈՎԻ
թարգմանիչ Գ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
2025 թվականի փետրվարի 27-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի՝ ծնված 2002 թվականի մարտի 23-ին, ՌԴ, ազգությամբ ինգուշ, ՌԴ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, չամուսնացած, խնամքին՝ ոչ ոք, չի աշխատում, հաշվառված է ՌԴ, Ինգուշետիայի Հանրապետության Ջաբագիևո տարածքի Սուխոյեվի փողոցի առանց շենքի համարի հասցեում, մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը, անազատության մեջ է 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ից,
ՊԱՐԶԵՑ
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 58229824 քրեական վարույթը:
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը ձերբակալվել է։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն արարքների համար, որ «ՌԴ քաղաքացի, 23,03,2002թ․ ծնված Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը, 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՌԴ-ից իր տվյալներով ՌԴ քաղաքացու թիվ 774447105 համարի անձնագրով մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն, որից հետո առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանաահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող իր լուսանկարով և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված թիվ 563148791 համարի Բելգիայի Թագավարության քաղաքացու կեղծ կացության քարտ, որը 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 17։33-ին օգտագործելով՝ ներկայացնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանում սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ փորձել է «Զվարթնոց» օդանավակայով Երևան-Փարիզ թիվ 7491 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը»։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/4021/01/24 համարը։
2025 թվականի հունվարի 7-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս․Գզոգյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
2․ Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ:
Պաշտպան Ա․Հակոբյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը, արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել և, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ներկայացրել է մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը:
Մեղադրյալը հայտարարել է, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու վերաբերյալ:
3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի կողմից կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը և ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու փորձ կատարելն ապացուցված է, նրա արարքները ճիշտ են որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին։
Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ (․․․)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է, բնութագրվում է դրական։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար ենթակա է պատժի կարճաժամկետ ազատազրկման և ազատազրկման ձևով: Այսպես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին` Դատարանը, հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը, գտնում է, որ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները:
Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի հիմնական պատժի կրման ժամկետի սկիզբը պետք է հաշվվել 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ից:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված ՌԴ քաղաքացու թիվ 77 4447105 համարի անձնագիրը պետք է վերադարձնել մեղադրյալի տնօրինությանը, իսկ Բելգիայի Թագավորության թիվ 5631487 91 համարի կացության քարտը պետք է թողնել կցված քրեական գործին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Ինչ վերաբերում է անձնական խուզարկությամբ վերցված իրերին, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք պետք է վերադարձնել մեղադրյալի տնօրինությանը՝ մեղադրյալի փաստացի ազատության մեջ հայտնվելուց հետո։
Քննարկելով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև 2025 թվականի մարտի 14-ը, որից հետո վերացնել:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիմավ վրա՝ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) ժամկետով։
Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատժի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվվել 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ից։
Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը, թողնել անփոփոխ մինչև 2025 թվականի մարտի 14-ը, որից հետո վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված ՌԴ քաղաքացու թիվ 77 4447105 համարի անձնագիրը վերադարձնել մեղադրյալի տնօրինությանը, իսկ Բելգիայի Թագավորության թիվ 5631487 91 համարի կացության քարտը թողնել կցված քրեական գործին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Մեղադրյալի անձնական խուզարկությամբ վերցված իրերը վերադարձնել մեղադրյալի տնօրինությանը՝ մեղադրյալի փաստացի ազատության մեջ հայտնվելուց հետո։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
պաշտպան Ա․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մեղադրյալ Մ․ՇԻԲԻԼՈՎԻ
թարգմանիչ Գ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
2025 թվականի փետրվարի 27-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի՝ ծնված 2002 թվականի մարտի 23-ին, ՌԴ, ազգությամբ ինգուշ, ՌԴ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, չամուսնացած, խնամքին՝ ոչ ոք, չի աշխատում, հաշվառված է ՌԴ, Ինգուշետիայի Հանրապետության Ջաբագիևո տարածքի Սուխոյեվի փողոցի առանց շենքի համարի հասցեում, մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը, անազատության մեջ է 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ից,
ՊԱՐԶԵՑ
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 58229824 քրեական վարույթը:
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը ձերբակալվել է։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն արարքների համար, որ «ՌԴ քաղաքացի, 23,03,2002թ․ ծնված Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը, 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՌԴ-ից իր տվյալներով ՌԴ քաղաքացու թիվ 774447105 համարի անձնագրով մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն, որից հետո առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանաահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող իր լուսանկարով և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված թիվ 563148791 համարի Բելգիայի Թագավարության քաղաքացու կեղծ կացության քարտ, որը 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 17։33-ին օգտագործելով՝ ներկայացնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանում սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ փորձել է «Զվարթնոց» օդանավակայով Երևան-Փարիզ թիվ 7491 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը»։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/4021/01/24 համարը։
2025 թվականի հունվարի 7-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս․Գզոգյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
2․ Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ:
Պաշտպան Ա․Հակոբյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը, արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել և, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ներկայացրել է մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը:
Մեղադրյալը հայտարարել է, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու վերաբերյալ:
3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի կողմից կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը և ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու փորձ կատարելն ապացուցված է, նրա արարքները ճիշտ են որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին։
Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ (․․․)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է, բնութագրվում է դրական։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար ենթակա է պատժի կարճաժամկետ ազատազրկման և ազատազրկման ձևով: Այսպես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին` Դատարանը, հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը, գտնում է, որ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները:
Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի հիմնական պատժի կրման ժամկետի սկիզբը պետք է հաշվվել 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ից:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված ՌԴ քաղաքացու թիվ 77 4447105 համարի անձնագիրը պետք է վերադարձնել մեղադրյալի տնօրինությանը, իսկ Բելգիայի Թագավորության թիվ 5631487 91 համարի կացության քարտը պետք է թողնել կցված քրեական գործին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Ինչ վերաբերում է անձնական խուզարկությամբ վերցված իրերին, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք պետք է վերադարձնել մեղադրյալի տնօրինությանը՝ մեղադրյալի փաստացի ազատության մեջ հայտնվելուց հետո։
Քննարկելով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև 2025 թվականի մարտի 14-ը, որից հետո վերացնել:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիմավ վրա՝ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) ժամկետով։
Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատժի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվվել 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ից։
Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը, թողնել անփոփոխ մինչև 2025 թվականի մարտի 14-ը, որից հետո վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված ՌԴ քաղաքացու թիվ 77 4447105 համարի անձնագիրը վերադարձնել մեղադրյալի տնօրինությանը, իսկ Բելգիայի Թագավորության թիվ 5631487 91 համարի կացության քարտը թողնել կցված քրեական գործին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Մեղադրյալի անձնական խուզարկությամբ վերցված իրերը վերադարձնել մեղադրյալի տնօրինությանը՝ մեղադրյալի փաստացի ազատության մեջ հայտնվելուց հետո։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ
ԵԴ1/4021/01/24
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ․ՀՈՎՍԵՓՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱԽԱԶ Վ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
«09» հունիսի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի փետրվարի 27-ի ԵԴ1/4021/01/24 դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 58229824 քրեական վարույթը:
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության ավագ քննիչ Ս․Հայրապետյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը ձերբակալվել է։
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա․Դանիելյանի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին վարույթի նյութերը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է ԵԴ1/4021/01/24 համարը։
2025 թվականի հունվարի 07-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս․Գզոգյանն ստանձնել է քրեական գործի վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճռով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` 2 (երկու) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիմավ վրա՝ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) ժամկետով։ Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատժի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվվել է 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ից։
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2025 թվականի ապրիլի 02-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանը։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն։
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
ՌԴ քաղաքացի, 23․03․2002թ․ ծնված Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն արարքների համար, որ նա 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՌԴ-ից իր տվյալներով ՌԴ քաղաքացու 774447105 համարի անձնագրով մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն, որից հետո առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող իր լուսանկարով և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված 563148791 համարի Բելգիայի Թագավարության քաղաքացու կեղծ կացության քարտ, որը 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 17։33-ին օգտագործելով՝ ներկայացնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանում սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ փորձել է «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Փարիզ 7491 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը։
Առաջին ատյանի դատարանում նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ:
Պաշտպան Ա․Հակոբյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը, արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել:
Մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Առաջին ատյանի դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու վերաբերյալ:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 27-ի ԵԴ1/4021/01/24 դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունը» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) Դատարանը մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է, բնութագրվում է դրական։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար ենթակա է պատժի կարճաժամկետ ազատազրկման և ազատազրկման ձևով: Այսպես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին` Դատարանը, հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը, գտնում է, որ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացրել է գործի դատավարական նախապատմությունը, վկայակոչել է օրենսդրության վերաբերելի դրույթները և հանգել հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածների պահանջները, իսկ որպես պատճառաբանություն Բողոքաբերը նշել է հետևյալը. «(…) Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս առաջին ատյանի դատարանը նրան մեղսագրվող հանցագործությունների հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում բավարար չափով չի վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալի կատարած արարքների բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ մեղքի ձևը, տեսակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության կարևորությունը, կատարված հանցավոր գործունեության ընթացքում վերջինիս դերակատարումը։ Վերոնշյալ հանգամանքները վկայում են ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին:
Հետևաբար, առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա եզրահանգումները՝ վերը նշված և հաշվի չառնված հանգամանքների համատեքստում չեն կարող գնահատվել որպես հիմնավորված:
Հարկ է նշել, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է կառավարման կարգի դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցագործություն, որի համար օրենսգրքով որպես պատիժ նախատեսված է նաև ազատազրկումը: Նշված արարքի հանրային վտանագավորության բարձր մակարդակի մասին է վկայում այն, որ դրանով վտանգի տակ է դրվում Հայաստանի Հանրապետություն օրենքով սահմանված կարգով, պետական սահմանի պատշաճ հատումն ապահովելուն ուղղված կառուցակարգերը, խախտվում է երկիր օրինական մուտք գործելու, երկրում գտնվելու կամ այն լքելու ընթացակարգերը:
(…)
Մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ-ից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ չնշանակելով առաջին ատյանի դատարանը նրան մեղսագրվող հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում բավարար չափով չի վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել կատարած արարքի բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ մեղքի ձևը, տեսակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության կարևորությունը։ Վերոնշյալ հանգամանքները վկայում են ինչպես մեղադրյալների, այնպես էլ նրանց կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին, որոնք էական նշանակություն ունեն մեղադրյալների անձի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալներին և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, ապա նշվածի համատեքստում ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը այն աստիճան չէին կարող նվազեցնել անձի և նրա կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որ օբյեկտիվ հիմք հանդիսանային մեղադրյալների՝ ՀՀ-ում հետագա գտնվելու արգելքների բացակայությունն արձանագրելու համար: (…)»
Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մասնակի՝ պատժի մասով փոփոխել, մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար՝ 1 ամիս կարճաժամկետ ազատազրկում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար՝ 1 տարի 5 ամիս ժամկետով ազատազրկումը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ, հանցագործությունների համակցությամբ նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 տարի 5 ամիս 15 օր ժամկետով ազատազրկում, իսկ որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակել նաև Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը՝ 7 տարի ժամկետով, որպես վտարման երկիր սահմանելով Ռուսաստանի Դաշնությունը:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանը դատական նիստին ժամանակ ներկայացրեց վերադաս դատախազի կողմից ԵԴ1/4021/01/24 քրեական գործով վերաքննիչ բողոքի քննարկումը նաև իրեն լիազորելու վերաբերյալ գրությունը, այնուհետև՝ պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։
Ի պատասխան Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 22-ի գրության՝ ստացվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության հետախուզության, ծայրահեղականության և թրաֆիքինգի դեմ պայքարի վարչության պետի պատասխանը՝ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի վերաբերյալ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տեղեկատվության վերաբերյալ, որի համաձայն՝ 2025 թվականի մարտի 19-ին մեղադրյալը լքել է Հայաստանի Հանրապետությունը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 27-ի ԵԴ1/4021/01/24 դատավճռը գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության շրջանակներում անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով արտահայտված դիրքորոշումներն առ այն, որ մեղադրյալ Մ.Շիբիլովի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները, ինչպես նաև այն հարցին՝ իրավաչափ է արդյոք մեղադրյալ Մ.Շիբիլովի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ չնշանակելը։
Այսպես.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանրային աշխատանքները, ազատության սահմանափակումը, կարճաժամկետ ազատազրկումը, կարգապահական գումարտակում պահելը, ազատազրկումը և ցմահ ազատազրկումը կիրառվում են միայն որպես հիմնական պատիժներ:
2. Պատվավոր կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից, որակավորման դասից կամ պետական պարգևից զրկելը և օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կիրառվում են միայն որպես լրացուցիչ պատիժներ:
3. Տուգանքը, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը և զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը կիրառվում են և՛ որպես հիմնական, և՛ որպես լրացուցիչ պատիժներ:
4. Մեկ հանցագործության համար կարող է նշանակվել միայն մեկ հիմնական պատիժ: Հիմնական պատժին կարող է միացվել մեկ կամ մի քանի լրացուցիչ պատիժ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը Հայաստանի Հանրապետությունում քրեական պատասխանատվության ենթակա օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից հեռացնելն է՝ արգելելով նրան գտնվել Հայաստանի Հանրապետությունում:
2. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է 5-10 տարի ժամկետով:
3. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու պահից:
4. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կատարվում է դատապարտյալի նկատմամբ նշանակված հիմնական պատիժը կրելուց հետո։ Այն դեպքում, երբ արդարադատության բնագավառում պետական լիազոր մարմինը Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով սահմանված կարգով համաձայնություն է ձեռք բերում դատապարտյալին պատժի մնացած մասը կրելու նպատակով իր քաղաքացիության երկիր փոխանցելու վերաբերյալ, ապա օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատական ակտը համարվում է ի կատար ածված դատապարտյալի փոխանցումն իրականացնելու մասին արդարադատության բնագավառում պետական լիազոր մարմնի ծանուցումն ստանալուց հետո: Այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի 84-րդ կամ 85-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կայացվել է անձին պատժից ազատելու վերաբերյալ որոշում, օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կատարվում է փորձաշրջանն ավարտվելուց հետո։ Սույն օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված դեպքերում անձին պատժի հետագա կրումից ազատելու, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասով կամ 88-րդ հոդվածով սահմանված կարգով անձին հիմնական պատժից ազատելու դեպքում օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կատարվում է պատժի հետագա կրումից կամ պատժից ազատելուց հետո։
5. Օտարերկրյա քաղաքացին կարող է վտարվել իր քաղաքացիության պետություն կամ այն պետություն, որտեղ վերջինս մշտապես բնակվում է: Վտարման երկիրը սահմանում է դատարանը՝ հաշվի առնելով դատապարտյալի կարծիքը:
6. Այս պատժատեսակը չի կարող նշանակվել`
1) փախստականի կարգավիճակ ունեցող կամ Հայաստանի Հանրապետությունում ապաստան ստացած անձի նկատմամբ, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի,
2) չվերադարձելիության սկզբունքից օգտվող օտարերկրյա քաղաքացու նկատմամբ, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի,
3) մինչև հանցանք կատարելը Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու կամ Հայաստանի Հանրապետությունում հատուկ կացության կարգավիճակ ունեցող կամ Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես բնակվող անձի հետ ամուսնացած կամ խնամքին Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի հանդիսացող երեխա ունեցող անձի նկատմամբ,
4) եթե անձը վտարվող պետության տարածքում քրեական հետապնդման է ենթարկվում այնպիսի արարքի համար, որը կարող է պատժվել մահապատժով,
5) եթե հիմնավորվում է, որ վտարվող պետության տարածքում անձը կարող է հետապնդման ենթարկվել ռասայական, կրոնական, ազգային, սոցիալական որոշակի խմբի պատկանելության կամ քաղաքական հայացքների համար, կամ
6) եթե հիմնավորվում է, որ վտարվող պետության տարածքում անձը կարող է ենթարկվել խոշտանգման կամ այլ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի։
7. Հայաստանի Հանրապետությունից չի կարող վտարվել այն անձը, որի նկատմամբ նշանակվել է սույն հոդվածով նախատեսված պատիժը, սակայն մինչև պատժի կատարումը դատապարտյալը ձեռք է բերել փախստականի կամ Հայաստանի Հանրապետությունում ապաստան ստացածի կարգավիճակ, կամ նրա նկատմամբ հաստատվել է չվերադարձելիության սկզբունքի կիրառելիությունը, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների՝ հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Այլ կերպ՝ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է հաշվի առնվի ինչպես խախտվող հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այնպես էլ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, բնույթը և այլն:
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը:
Ինչ վերաբերում է լրացուցիչ պատժին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի մասնավորեցնում և չի տարբերակում հիմնական և լրացուցիչ պատիժ նշանակելու սկզբունքները և նպատակները, որից հետևում է, որ անկախ այն հանգամանքից, թե անձի նկատմամբ նշանակվում է հիմնական, թե հիմնական և լրացուցիչ պատիժ իրար հետ համակցված, դատարանը բոլոր դեպքերում պարտավոր է առաջնորդվել քրեական օրենսգրքում ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով (օրինականություն, արդարություն, պատժի անհատականացում, մարդասիրություն) և պատժի նպատակներին հասնելու օրենսդրական կարգադրանքով։ Այլ կերպ` պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքներն ու նպատակները հավասարապես վերաբերում են ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատիժներին։ Օրենքով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից դատարանը, հաշվի առնելով հանցագործության բնույթը, արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և հանցագործի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պետք է նշանակի այնպիսի պատիժ (հիմնական կամ հիմնական և լրացուցիչ), որը կբխի թվարկած չափանիշներից և կապահովի պատժի նպատակների լիարժեք իրացվելիությունը։
Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո վերլուծելով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով ազատազրկում նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Մուհամմադ Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, իրավաչափ կերպով հաշվի է առել գործի փաստական և իրավական հանգամանքները, մեղադրյալի անձը բնութագրող և պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքները՝ մեղադրյալի դատվածություն չունենալը, երիտասարդ լինելը, դրական բնութագրվելը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքները տալը և կատարած արարքի համար զղջալը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Ինչ վերաբերում է Մուհամմադ Շիբիլովի կատարած հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ Բողոքաբերի պնդումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, թեև որոշակի նշանակություն ունի մեղադրյալի նկատմամբ պատժի հարցը լուծելու համար, սակայն սույն գործի շրջանակներում ինքնին չի կարող մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու հիմք հանդիսանալ՝ հաշվի առնելով գործում առկա վերոգրյալ հանգամանքները:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Բողոքաբերն իր վերաքննիչ բողոքում չի վկայակոչել մեղադրյալ Մուհամմադ Շիբիլովի այնպիսի անհատական հատկանիշներ, որոնք թույլ կտային հանգել հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առավել խիստ պատժի կիրառմամբ է հնարավոր ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրագործումը:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի նկատմամբ որպես լրացուցիչ պատիժ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը նշանակելու վերաբերյալ Բողոքաբերի պահանջին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ կոնկրետ մեղադրյալ Մուհամմադ Շիբիլովի նկատմամբ նշված լրացուցիչ պատժի նշանակման անհրաժեշտությունը Բողոքաբերի կողմից բավարար չափով փաստարկված և հիմնավորված չէ:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը և ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ որպես վերջնական պատիժ մեղադրյալ Մուհամմադ Շիբիլովի նկատմամբ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով ազատազրկում նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-367-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ․ՀՈՎՍԵՓՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱԽԱԶ Վ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
«09» հունիսի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի փետրվարի 27-ի ԵԴ1/4021/01/24 դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 58229824 քրեական վարույթը:
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության ավագ քննիչ Ս․Հայրապետյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը ձերբակալվել է։
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա․Դանիելյանի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին վարույթի նյութերը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է ԵԴ1/4021/01/24 համարը։
2025 թվականի հունվարի 07-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս․Գզոգյանն ստանձնել է քրեական գործի վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճռով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` 2 (երկու) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիմավ վրա՝ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) ժամկետով։ Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատժի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվվել է 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ից։
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2025 թվականի ապրիլի 02-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանը։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն։
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
ՌԴ քաղաքացի, 23․03․2002թ․ ծնված Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն արարքների համար, որ նա 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՌԴ-ից իր տվյալներով ՌԴ քաղաքացու 774447105 համարի անձնագրով մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն, որից հետո առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող իր լուսանկարով և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված 563148791 համարի Բելգիայի Թագավարության քաղաքացու կեղծ կացության քարտ, որը 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 17։33-ին օգտագործելով՝ ներկայացնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանում սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ փորձել է «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Փարիզ 7491 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը։
Առաջին ատյանի դատարանում նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ:
Պաշտպան Ա․Հակոբյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը, արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել:
Մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Առաջին ատյանի դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու վերաբերյալ:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 27-ի ԵԴ1/4021/01/24 դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունը» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) Դատարանը մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է, բնութագրվում է դրական։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար ենթակա է պատժի կարճաժամկետ ազատազրկման և ազատազրկման ձևով: Այսպես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին` Դատարանը, հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը, գտնում է, որ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացրել է գործի դատավարական նախապատմությունը, վկայակոչել է օրենսդրության վերաբերելի դրույթները և հանգել հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածների պահանջները, իսկ որպես պատճառաբանություն Բողոքաբերը նշել է հետևյալը. «(…) Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս առաջին ատյանի դատարանը նրան մեղսագրվող հանցագործությունների հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում բավարար չափով չի վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալի կատարած արարքների բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ մեղքի ձևը, տեսակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության կարևորությունը, կատարված հանցավոր գործունեության ընթացքում վերջինիս դերակատարումը։ Վերոնշյալ հանգամանքները վկայում են ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին:
Հետևաբար, առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա եզրահանգումները՝ վերը նշված և հաշվի չառնված հանգամանքների համատեքստում չեն կարող գնահատվել որպես հիմնավորված:
Հարկ է նշել, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է կառավարման կարգի դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցագործություն, որի համար օրենսգրքով որպես պատիժ նախատեսված է նաև ազատազրկումը: Նշված արարքի հանրային վտանագավորության բարձր մակարդակի մասին է վկայում այն, որ դրանով վտանգի տակ է դրվում Հայաստանի Հանրապետություն օրենքով սահմանված կարգով, պետական սահմանի պատշաճ հատումն ապահովելուն ուղղված կառուցակարգերը, խախտվում է երկիր օրինական մուտք գործելու, երկրում գտնվելու կամ այն լքելու ընթացակարգերը:
(…)
Մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ-ից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ չնշանակելով առաջին ատյանի դատարանը նրան մեղսագրվող հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում բավարար չափով չի վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել կատարած արարքի բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ մեղքի ձևը, տեսակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության կարևորությունը։ Վերոնշյալ հանգամանքները վկայում են ինչպես մեղադրյալների, այնպես էլ նրանց կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին, որոնք էական նշանակություն ունեն մեղադրյալների անձի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալներին և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, ապա նշվածի համատեքստում ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը այն աստիճան չէին կարող նվազեցնել անձի և նրա կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որ օբյեկտիվ հիմք հանդիսանային մեղադրյալների՝ ՀՀ-ում հետագա գտնվելու արգելքների բացակայությունն արձանագրելու համար: (…)»
Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մասնակի՝ պատժի մասով փոփոխել, մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար՝ 1 ամիս կարճաժամկետ ազատազրկում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար՝ 1 տարի 5 ամիս ժամկետով ազատազրկումը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ, հանցագործությունների համակցությամբ նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 տարի 5 ամիս 15 օր ժամկետով ազատազրկում, իսկ որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակել նաև Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը՝ 7 տարի ժամկետով, որպես վտարման երկիր սահմանելով Ռուսաստանի Դաշնությունը:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանը դատական նիստին ժամանակ ներկայացրեց վերադաս դատախազի կողմից ԵԴ1/4021/01/24 քրեական գործով վերաքննիչ բողոքի քննարկումը նաև իրեն լիազորելու վերաբերյալ գրությունը, այնուհետև՝ պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։
Ի պատասխան Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 22-ի գրության՝ ստացվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության հետախուզության, ծայրահեղականության և թրաֆիքինգի դեմ պայքարի վարչության պետի պատասխանը՝ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի վերաբերյալ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տեղեկատվության վերաբերյալ, որի համաձայն՝ 2025 թվականի մարտի 19-ին մեղադրյալը լքել է Հայաստանի Հանրապետությունը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 27-ի ԵԴ1/4021/01/24 դատավճռը գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության շրջանակներում անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով արտահայտված դիրքորոշումներն առ այն, որ մեղադրյալ Մ.Շիբիլովի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները, ինչպես նաև այն հարցին՝ իրավաչափ է արդյոք մեղադրյալ Մ.Շիբիլովի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ չնշանակելը։
Այսպես.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանրային աշխատանքները, ազատության սահմանափակումը, կարճաժամկետ ազատազրկումը, կարգապահական գումարտակում պահելը, ազատազրկումը և ցմահ ազատազրկումը կիրառվում են միայն որպես հիմնական պատիժներ:
2. Պատվավոր կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից, որակավորման դասից կամ պետական պարգևից զրկելը և օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կիրառվում են միայն որպես լրացուցիչ պատիժներ:
3. Տուգանքը, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը և զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը կիրառվում են և՛ որպես հիմնական, և՛ որպես լրացուցիչ պատիժներ:
4. Մեկ հանցագործության համար կարող է նշանակվել միայն մեկ հիմնական պատիժ: Հիմնական պատժին կարող է միացվել մեկ կամ մի քանի լրացուցիչ պատիժ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը Հայաստանի Հանրապետությունում քրեական պատասխանատվության ենթակա օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից հեռացնելն է՝ արգելելով նրան գտնվել Հայաստանի Հանրապետությունում:
2. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է 5-10 տարի ժամկետով:
3. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու պահից:
4. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կատարվում է դատապարտյալի նկատմամբ նշանակված հիմնական պատիժը կրելուց հետո։ Այն դեպքում, երբ արդարադատության բնագավառում պետական լիազոր մարմինը Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով սահմանված կարգով համաձայնություն է ձեռք բերում դատապարտյալին պատժի մնացած մասը կրելու նպատակով իր քաղաքացիության երկիր փոխանցելու վերաբերյալ, ապա օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատական ակտը համարվում է ի կատար ածված դատապարտյալի փոխանցումն իրականացնելու մասին արդարադատության բնագավառում պետական լիազոր մարմնի ծանուցումն ստանալուց հետո: Այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի 84-րդ կամ 85-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կայացվել է անձին պատժից ազատելու վերաբերյալ որոշում, օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կատարվում է փորձաշրջանն ավարտվելուց հետո։ Սույն օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված դեպքերում անձին պատժի հետագա կրումից ազատելու, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասով կամ 88-րդ հոդվածով սահմանված կարգով անձին հիմնական պատժից ազատելու դեպքում օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կատարվում է պատժի հետագա կրումից կամ պատժից ազատելուց հետո։
5. Օտարերկրյա քաղաքացին կարող է վտարվել իր քաղաքացիության պետություն կամ այն պետություն, որտեղ վերջինս մշտապես բնակվում է: Վտարման երկիրը սահմանում է դատարանը՝ հաշվի առնելով դատապարտյալի կարծիքը:
6. Այս պատժատեսակը չի կարող նշանակվել`
1) փախստականի կարգավիճակ ունեցող կամ Հայաստանի Հանրապետությունում ապաստան ստացած անձի նկատմամբ, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի,
2) չվերադարձելիության սկզբունքից օգտվող օտարերկրյա քաղաքացու նկատմամբ, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի,
3) մինչև հանցանք կատարելը Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու կամ Հայաստանի Հանրապետությունում հատուկ կացության կարգավիճակ ունեցող կամ Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես բնակվող անձի հետ ամուսնացած կամ խնամքին Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի հանդիսացող երեխա ունեցող անձի նկատմամբ,
4) եթե անձը վտարվող պետության տարածքում քրեական հետապնդման է ենթարկվում այնպիսի արարքի համար, որը կարող է պատժվել մահապատժով,
5) եթե հիմնավորվում է, որ վտարվող պետության տարածքում անձը կարող է հետապնդման ենթարկվել ռասայական, կրոնական, ազգային, սոցիալական որոշակի խմբի պատկանելության կամ քաղաքական հայացքների համար, կամ
6) եթե հիմնավորվում է, որ վտարվող պետության տարածքում անձը կարող է ենթարկվել խոշտանգման կամ այլ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի։
7. Հայաստանի Հանրապետությունից չի կարող վտարվել այն անձը, որի նկատմամբ նշանակվել է սույն հոդվածով նախատեսված պատիժը, սակայն մինչև պատժի կատարումը դատապարտյալը ձեռք է բերել փախստականի կամ Հայաստանի Հանրապետությունում ապաստան ստացածի կարգավիճակ, կամ նրա նկատմամբ հաստատվել է չվերադարձելիության սկզբունքի կիրառելիությունը, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների՝ հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Այլ կերպ՝ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է հաշվի առնվի ինչպես խախտվող հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այնպես էլ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, բնույթը և այլն:
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը:
Ինչ վերաբերում է լրացուցիչ պատժին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի մասնավորեցնում և չի տարբերակում հիմնական և լրացուցիչ պատիժ նշանակելու սկզբունքները և նպատակները, որից հետևում է, որ անկախ այն հանգամանքից, թե անձի նկատմամբ նշանակվում է հիմնական, թե հիմնական և լրացուցիչ պատիժ իրար հետ համակցված, դատարանը բոլոր դեպքերում պարտավոր է առաջնորդվել քրեական օրենսգրքում ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով (օրինականություն, արդարություն, պատժի անհատականացում, մարդասիրություն) և պատժի նպատակներին հասնելու օրենսդրական կարգադրանքով։ Այլ կերպ` պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքներն ու նպատակները հավասարապես վերաբերում են ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատիժներին։ Օրենքով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից դատարանը, հաշվի առնելով հանցագործության բնույթը, արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և հանցագործի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պետք է նշանակի այնպիսի պատիժ (հիմնական կամ հիմնական և լրացուցիչ), որը կբխի թվարկած չափանիշներից և կապահովի պատժի նպատակների լիարժեք իրացվելիությունը։
Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո վերլուծելով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով ազատազրկում նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Մուհամմադ Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, իրավաչափ կերպով հաշվի է առել գործի փաստական և իրավական հանգամանքները, մեղադրյալի անձը բնութագրող և պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքները՝ մեղադրյալի դատվածություն չունենալը, երիտասարդ լինելը, դրական բնութագրվելը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքները տալը և կատարած արարքի համար զղջալը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Ինչ վերաբերում է Մուհամմադ Շիբիլովի կատարած հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ Բողոքաբերի պնդումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, թեև որոշակի նշանակություն ունի մեղադրյալի նկատմամբ պատժի հարցը լուծելու համար, սակայն սույն գործի շրջանակներում ինքնին չի կարող մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու հիմք հանդիսանալ՝ հաշվի առնելով գործում առկա վերոգրյալ հանգամանքները:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Բողոքաբերն իր վերաքննիչ բողոքում չի վկայակոչել մեղադրյալ Մուհամմադ Շիբիլովի այնպիսի անհատական հատկանիշներ, որոնք թույլ կտային հանգել հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առավել խիստ պատժի կիրառմամբ է հնարավոր ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրագործումը:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի նկատմամբ որպես լրացուցիչ պատիժ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը նշանակելու վերաբերյալ Բողոքաբերի պահանջին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ կոնկրետ մեղադրյալ Մուհամմադ Շիբիլովի նկատմամբ նշված լրացուցիչ պատժի նշանակման անհրաժեշտությունը Բողոքաբերի կողմից բավարար չափով փաստարկված և հիմնավորված չէ:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը և ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ որպես վերջնական պատիժ մեղադրյալ Մուհամմադ Շիբիլովի նկատմամբ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով ազատազրկում նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-367-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/4021/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 30-12-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 58229824 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՌԴ-ից` իր տվյալներով ՌԴ քաղաքացու թիվ 774447105 համարի անձնագրով մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն, որից հետո առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող' իր լուսանկարով, և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված թիվ 5631487 91 համարի Բելգիայի Թագավորության քաղաքացու կեղծ կացության քարտ, որը 2024թ. նոյեմբերի 27-ին, ժամը 17:33-ին օգտագործելով՝ ներկայացնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանում, սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-իթիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ, փորձել է «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Փարիզ թիվ 7491 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Մուհամմադ |
| Ազգանուն | Շիբիլով |
| Հայրանուն | Գերիխանի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 30-12-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սուսաննա |
| Ազգանուն | Գզոգյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 07-01-2025 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 07-01-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/4021/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին 7 հունվարի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանս, 2025 թվականի հունվարի 3-ին ստանալով թիվ ԵԴ1/4021/01/24 քրեական գործն ըստ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Սույն քրեական գործով ստանձնել վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ՝ 2025 թվականի հունվարի 16-ին` ժամը 14:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Կենտրոն նստավայրում, դատական նիստերի թիվ 1 դահլիճում, դռնբաց դատական նիստում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված կարգով վերոհիշյալ որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ կցելով իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ․ |
| Ազգանուն | ․ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 16-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 16-01-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/4021/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ ԿԱՄ ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 16 հունվարի 2025թ. ք.Երևան Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ հանրային մեղադրող Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ պաշտպան Ա․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ մեղադրյալ Մ․ՇԻԲԻԼՈՎԻ թարգմանիչ Գ․ՄԻՐԶՈՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման առարկա դարձնելով մինչդատական վարույթում մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց՝ կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 58229824 քրեական վարույթը: 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը ձերբակալվել է։ Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն արարքների համար, որ «նա, ՌԴ քաղաքացի, 23.03.2002թ. ծնված Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը, 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՌԴ-ից՝ իր տվյալներով ՌԴ քաղաքացու թիվ 774447105 համարի անձնագրով մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն, որից հետո առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ իր լուսանկարով, և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված թիվ 5631487 91 համարի Բելգիայի Թագավորության քաղաքացու կեղծ կացության քարտ, որը 2024թ. նոյեմբերի 27-ին, ժամը՝ 17:33-ին օգտագործելով՝ ներկայացնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանում, սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ, փորձել է «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Փարիզ թիվ 7491 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը:»։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին: 2025 թվականի հունվարի 7-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս․Գզոգյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ: Էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշման համաձայն՝ «(…) Հաշվի առնելով մեղսագրվող հանցանքների ծանրությունը, բնույթը, կատարման մեխանիզմը, ինչպես նաև քննության սկզբնական փուլը Դատարանն արձանագրում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հիմքի առկայությունը, մասնավորապես մեղադրյալի կողմից քննությանը չխոչընդոտելու պարտականության կատարման ապահովման առումով, մասնավորապես՝ վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով չներկայանալու ձևով: Ինչ վերաբերում է վարույթն իրականացնող մարմնի այն դիրքրոշմանը, որ առկա է նաև մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու ռիսկ՝ ապացուցման գործընթացին միջամտելու ձևով, ապա Դատարանը, հաշվի առնելով, որ նշվածի վերաբերյալ բավարար տվյալներ չեն ներկայացվել, արձանագրում է որ մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու ռիսկն առկա չէ։ Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու ռիսկին՝ Դատարանն նկատի ունենալով, որ մեղադրյալը չի հանդիսանում ՀՀ քաղաքացի, ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն կապեր, նշվածը համակցության մեջ գնահատելով նաև մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթի հետ, գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու ռիսկը խիստ բարձր է: Քննարկելով մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականության հարցը, հաշվի առնելով, որ նշվածի վերաբերյալ բավարար փաստական տվյալներ չեն ներկայացվել, Դատարանն արձանագրում է քննարկվող հիմքի բացակայությունը: Իսկ Դատարանի կողմից միայն մեղսագրվող արարքով պայմանավորված նոր հանցանք կատարելու, հետևաբար նաև դրա կանխելու անհրաժեշտության արձանագրումը կարող է խախտել մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածը: Քննելով ազատությունից զրկելու հետ չկապված խափանման միջոցով մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի զսպման հնարավորությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ վերը նշված հիմքերի և դրանց բարձր հավանականության պայմաններում բացառիկ խափանման միջոցից բացի այլ խափանման միջոցները ի զորու չեն ապահովելու պատշաճ վարքագիծ: Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի միջնորդությանը՝ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ, ի ապահովումն որի պաշտպանական կողմը հայտնեց, որ մեղադրյալի հայրը պատրաստակամություն է հայտնել ՀՀ-ը գալու, մեղադրյալի համար բնակարան վարձելու և գրավ խափանման միջոցի ընտրման դեպքում, սահմանված գումարը վճարելու, Դատարանն արձանագրում է, որ վարույթի սույն փուլում Դատարանը հնարավոր չի համարում բացառիկ խափանման միջոցից բացի այլ խափանման միջոցով մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը, իսկ պաշտպանական կողմից հայտարարված պատճառաբանությունները նախաքննության նշված փուլում, երբ պաշտպանական կողմից որևէ կոնկրետ գործողություններ դեռևս արված չեն այլընտրանքային խափանման միջոցներ ապահովման ուղղությամբ, Դատարանը չի կարող գնահատել։ Այսպիսով, հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արձանագրված՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված խափանման միջոցի կիրառման հիմքերի առկայությունը, ինչպես նաև դրա վերաբերյալ պատճառաբանությունները՝ Դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթի նախաքննության տվյալ փուլում կալանքն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը պետք է կիրառվի մեղադրյալի նկատմամբ: Քննարկելով այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքի սահմանափակման հարցը, Դատարանը, հաշվի առնելով, որ առկա չէ մեղադրյալի կողմից վարույթի քննությանը դատավարության մասնակիցների վրա ազդեցություն գործադրելու եղանակով ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հավանականություն՝ հետևապես նաև վերջինիս հաղորդակցության իրավունքի սահմանափակման անհրաժեշտություն, ուստի գտնում է, որ այս մասով քննիչի միջնորդությունը հիմնավոր չէ և ենթակա է մերժման»։ Հանրային մեղադրող Ա․Դանիելյանը հայտնեց, որ Մ․Շիբիլովի նկատմամբ խափանման միջոցն ընտրվել է ճիշտ և փոփոխելու կամ վերացնելու հիմքեր չկան, շարունակում են առկա լինել կալանավորման հիմքերը։ Պաշտպան Ա․Հակոբյանը հայտնեց, որ տնային կալանքը կարող է ապահովել իր պաշտպանյալի պատշաճ վարքագիծը։ Մեղադրյալ Մ․ Շիբիլովը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։ Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…) 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: (…) 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Մ․Շիբիլովի կալանքի հիմքերին՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ: Մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը, մնալով ազատության մեջ, կարող է դիմել փախուստի։ Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են Դատարանի կողմից նախկինում արձանագրված՝ Մ․Շիբիլովի կալանքի տակ պահելու հիմքը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ կիրառված կալանքը պետք է երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-120-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի ապրիլի 27-ը: Պաշտպան Ա․Հակոբյանի միջնորդությունը՝ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, այլընտրանքային խափանման միջոցով փոխարինելու վերաբերյալ, մերժել։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս․ԳԶՈԳՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 06-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 06-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | ՔԿՀ-ից ստացված տեղեկանքի հիման վրա դատական նիստը տեղի չի ունեցել |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 27-02-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 27-02-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Մուհամմադ |
| Ազգանուն | Շիբիլով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 27-02-2025 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/4021/01/24 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ հանրային մեղադրող Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ պաշտպան Ա․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ մեղադրյալ Մ․ՇԻԲԻԼՈՎԻ թարգմանիչ Գ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ 2025 թվականի փետրվարի 27-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի՝ ծնված 2002 թվականի մարտի 23-ին, ՌԴ, ազգությամբ ինգուշ, ՌԴ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, չամուսնացած, խնամքին՝ ոչ ոք, չի աշխատում, հաշվառված է ՌԴ, Ինգուշետիայի Հանրապետության Ջաբագիևո տարածքի Սուխոյեվի փողոցի առանց շենքի համարի հասցեում, մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը, անազատության մեջ է 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ից, ՊԱՐԶԵՑ 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 58229824 քրեական վարույթը: 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը ձերբակալվել է։ Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն արարքների համար, որ «ՌԴ քաղաքացի, 23,03,2002թ․ ծնված Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը, 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՌԴ-ից իր տվյալներով ՌԴ քաղաքացու թիվ 774447105 համարի անձնագրով մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն, որից հետո առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանաահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող իր լուսանկարով և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված թիվ 563148791 համարի Բելգիայի Թագավարության քաղաքացու կեղծ կացության քարտ, որը 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 17։33-ին օգտագործելով՝ ներկայացնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանում սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ փորձել է «Զվարթնոց» օդանավակայով Երևան-Փարիզ թիվ 7491 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը»։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/4021/01/24 համարը։ 2025 թվականի հունվարի 7-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս․Գզոգյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ: 2․ Արագացված վարույթ Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ: Պաշտպան Ա․Հակոբյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։ Հանրային մեղադրողը, արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել և, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ներկայացրել է մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը: Մեղադրյալը հայտարարել է, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Դատարանը, փաստելով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու վերաբերյալ: 3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի կողմից կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը և ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու փորձ կատարելն ապացուցված է, նրա արարքները ճիշտ են որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին։ Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ (․․․)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։ Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է, բնութագրվում է դրական։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։ Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար ենթակա է պատժի կարճաժամկետ ազատազրկման և ազատազրկման ձևով: Այսպես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: Անդրադառնալով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին` Դատարանը, հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը, գտնում է, որ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները: Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի հիմնական պատժի կրման ժամկետի սկիզբը պետք է հաշվվել 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ից: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված ՌԴ քաղաքացու թիվ 77 4447105 համարի անձնագիրը պետք է վերադարձնել մեղադրյալի տնօրինությանը, իսկ Բելգիայի Թագավորության թիվ 5631487 91 համարի կացության քարտը պետք է թողնել կցված քրեական գործին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Ինչ վերաբերում է անձնական խուզարկությամբ վերցված իրերին, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք պետք է վերադարձնել մեղադրյալի տնօրինությանը՝ մեղադրյալի փաստացի ազատության մեջ հայտնվելուց հետո։ Քննարկելով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև 2025 թվականի մարտի 14-ը, որից հետո վերացնել: Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` 2 (երկու) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիմավ վրա՝ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) ժամկետով։ Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատժի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվվել 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ից։ Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը, թողնել անփոփոխ մինչև 2025 թվականի մարտի 14-ը, որից հետո վերացնել: Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված ՌԴ քաղաքացու թիվ 77 4447105 համարի անձնագիրը վերադարձնել մեղադրյալի տնօրինությանը, իսկ Բելգիայի Թագավորության թիվ 5631487 91 համարի կացության քարտը թողնել կցված քրեական գործին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Մեղադրյալի անձնական խուզարկությամբ վերցված իրերը վերադարձնել մեղադրյալի տնօրինությանը՝ մեղադրյալի փաստացի ազատության մեջ հայտնվելուց հետո։ Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 27-02-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 03-04-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր 171 թերթ, 2-րդ հատոր 102 թերթ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 02-04-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 03-04-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր՝ 171, 102 թերթ: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-39700/25 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 02-12-2025 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 03-12-2025 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 13-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 3 հատոր, 1-ին հատորը 171, 2-րդ 102, 3-րդը 126 էջ |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կից՝ անձնագիր և կեղծ կացության քարտ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 27-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կից՝ անձնագիր և կեղծ կացության քարտ |
Դատական գործ N: ԵԴ1/4021/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 03-02-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-01-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արտուշ |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մուհամմադ Շիբիլով Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/՝ մեղադրյալ Մուհամմեդ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ 16.01.2025թ. կայացված որոշումը և նրա նկատմամբ համակցված ընտրել տնային կալանքը և գրավը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/4021/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան Նախագահող դատավոր Ս․Գզոգյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ «27» փետրվարի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի, գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հունվարի 16-ի ԵԴ1/4021/01/24 որոշման դեմ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) հատուկ վերանայման բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարութային նախապատմությունը. 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին 58229824 քրեական վարույթն ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: 2025 թվականի հունվարի 07-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս․Գզոգյանն ստանձնել է քրեական գործի վարույթը: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 16-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի ապրիլի 27-ը։ Պաշտպան Ա․Հակոբյանի միջնորդությունը՝ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, այլընտրանքային խափանման միջոցով փոխարինելու վերաբերյալ, մերժվել է։ Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ 2025 թվականի հունվարի 31-ին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանը: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 16-ի ԵԴ1/4021/01/24 որոշման դեմ, ընդունվել է վարույթ և սահմանվել հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնելու գրավոր ընթացակարգ: Գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ. Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն արարքների համար, որ նա, ՌԴ քաղաքացի, 23.03.2002թ. ծնված Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը, 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՌԴ-ից՝ իր տվյալներով ՌԴ քաղաքացու թիվ 774447105 համարի անձնագրով մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն, որից հետո առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող՝ իր լուսանկարով, և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված թիվ 5631487 91 համարի Բելգիայի Թագավորության քաղաքացու կեղծ կացության քարտ, որը 2024թ. նոյեմբերի 27-ին, ժամը՝ 17:33-ին օգտագործելով՝ ներկայացնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանում, սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ, փորձել է «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Փարիզ թիվ 7491 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը: Առաջին ատյանի դատարանի որոշման պատճառաբանությունները. «(…) Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Մ․Շիբիլովի կալանքի հիմքերին՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը՝ հաստատված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ: Մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը, մնալով ազատության մեջ, կարող է դիմել փախուստի։ Ամփոփելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են Դատարանի կողմից նախկինում արձանագրված՝ Մ․Շիբիլովի կալանքի տակ պահելու հիմքը, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը վերացնելու կամ փոխելու փաստական հիմքեր չկան: Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով նշվածը և պայմանավորված կալանքի առկա հիմքով ու հիմնավորումներով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ կիրառված կալանքը պետք է երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով: (…)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը. Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պաշտպան Ա. Հակոբյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունվարի 16-ի որոշումը, կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ նրա նկատմամբ համակցված որպես խափանման միջոց ընտրել տնային կալանքը և գրավը: Պաշտպանի բողոքի համաձայն՝ «(…) Դատարանի կայացրած դատական ակտով թույլ են տրվել դատավարական իրավունքի խախտումներ, ինչը հանգեցրել է դատական սխալի։ Դատարանը միջնորդությունը քննելիս չի դրսևորել օբյեկտիվ մոտեցում, այլ դրսևորելով կողմնակալ և կանխակալ վերաբերմունք, ըստ էության չի անդրադարձել կալանավորման պայմաններին և հիմքերին, անտեսել է ինչպես պաշտպանության կողմի առարկությունները, այնպես էլ քրեական գործի նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Մ.Շիբիլովի դրսևորած վարքագիծը: Սույն գործի փաստական հանգամանքների և որոշման ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ դատարանը խախտել է անձի անմեղության կանխավարկածը, գործն ըստ էության լուծող վերջնական դատական ակտ չունենալու պայմաններում՝ որոշման մեջ նշված հիմնավորումներով մեղադրյալ Մ.Շիբիլովի նկատմամբ կալանքն որպես խափանմիջոց ընտրելը պարունակում է պատժիչ տարրեր, ոչ թե ապահովում է նրա օրինաչափ վարքագիծը։ Դատարանը սույն որոշումը կայացնելով՝ խախտել է Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների մասին Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ և 6-րդ հոդվածներով երաշխավորված մեղադրյալ Մ.Շիբիլովի իրավունքները, այն է՝ ազատության և անձնական անձեռնմխելիության և արդար դատաքննության իրավունքը։ Գտնում եմ, որ Դատարանի որոշումը անհիմն է և ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ․ (…) Վերոգրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, փաստում եմ սույն գործով վարույթ իրականացնող մարմնի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության հիմքի կիրառելիության վերաբերյալ փաստարկված չեն ներկայացվել տեղեկություններ, փաստեր, ապացույցները, որոնք հիմք կտային ողջամիտ ենթադրություններ կատարելու ապագայում կանխորոշվող հնարավոր գործողության վերաբերյալ: Այլ խոսքով, գործով ձեռք բերված տվյալների և վարույթ իրականացնող մարմնի կողմից վկայակոչված իրավաչափության հիմքի համադրման արդյունքում ի սպառ բացակայում են կալանքի հիմքը: Անդրադառնալով մեղադրյալի փախուստի դիմելու հավանական ռիսկին, փաստում եմ, որ այն առկա չէ, քանի որ մեղադրյալ Մ.Շիբիլովը որևէ գործողություն չի կատարել փախուստի դիմելու ուղղված, իսկ ինչ վերաբերվում է Դատարանի այն պատճառաբանություններին, որ չի հանդիսանում ՀՀ քաղաքացի, ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն կապեր, նշվածը համակցության մեջ գնահատելով նաև մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթի հետ, գտնում եմ, որ հիշյալ հանգամանքներն ինքնին գնահատելը իրավաչափ չէ, այն պետք է գնահատել մեղադրյալի դրսևորած ամբողջական վարքագծի համատեքստում, հետևաբար փախուստի դիմելու իրավաչափության պայմանը առկա չէ: Բացի այդ, Դատարանը անուշադրության մատնել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Մ.Շիբիլովը ՀՀ-ում ունի մշտական բնակության վայր, ինչը հիմնավորվում է բնակարանի սեփականատերերի գրավոր համաձայնությամբ, ինչը ևս էապես նվազեցնում է փախուստի դիմելու ռիսկը: (…) Հաշվի առնելով, որ տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցն իր սահմանափակումներով և խստությամբ հավասարազոր է խափանման միջոց կալանքին, իսկ գրավը՝ դրամական միջոցի տեսքով, հավելյալ բարձր երաշխիք է ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու, նման պայմաններում գտնում եմ, որ նախաքննական մարմնի, ինչպես նաև դատարանի մտահոգությունները թաքնվելու վերաբերյալ հնարավոր է հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային տնային կալանքի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված սահամանափակումների, և գրավ խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ, գրավի չափի ընտրությանը հարցը թողնվում է դատարանի հայեցողությանը: Ամփոփելով վերոգրյալը և հիմք ընդունելով բողոքում շարադրված վերլուծությունները՝ խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության հիմքերի վերաբերյալ, փաստում եմ, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Մ.Շիբիլովի նկատմամբ կալանքից բացի այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի և գրավի համակցված կիրառմամբ: (…)»։ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ստացվել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:»: Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 16-ի ԵԴ1/4021/01/24 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 16-ի ԵԴ1/4021/01/24 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները, թե՝ ոչ: Վերոգրյալի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:»: Խափանման միջոցի, այդ թվում՝ կալանավորման, կիրառման հիմքերն ամրագրած են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: 3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել` 1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը. 3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: 4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:»: Մեղադրյալ Մ․Շիբիլովի կողմից իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել էր Առաջին ատյանի դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմանները հաղթահարված համարելու համար: Անդրադառնալով մեղադրյալ Մ․Շիբիլովի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի իրավաչափությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգման հետ, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քրեադատավարական ներգործության այլ միջոցներով՝ այդ թվում տնային կալանքի և գրավի կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել։ Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը ևս արձանագրում է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նախկինում արձանագրված՝ Մ․Շիբիլովի կալանքի տակ պահելու հիմքը։ Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի այնպիսի հանգամանքների լույսի ներքո, ինչպիսիք են անձի բնութագիրը, նրա բարոյականությունը, տուն ունենալու հանգամանքը, զբաղվածությունը, ունեցվածքը, ընտանեկան կապերը, ինչպես նաև բոլոր կապերն այն պետության հետ, որում նա հետապնդվում է (տես' Նեումեյսթերն ընդդեմ Ավստրիայի (Neumeister v. Austria) 1968 թվականի հունիսի 27-ի վճիռը, 10, շարք «Ա», թիվ 8): Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով փախուստի դիմելու հավանականությանը փաստում է, որ մեղադրյալ Մ.Շիբիլովը Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն և ամուր սոցիալական կապեր, ուստի բարձր է հավանականությունն առ այն, որ վերջինս, մնալով ազատության մեջ, կարող է դիմել փախուստի։ Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով Բողոքաբերի այն պնդմանը, որ մեղադրյալ Մ.Շիբիլովը ՀՀ-ում ունի մշտական բնակության վայր, ինչը հիմնավորվում է բնակարանի սեփականատերերի գրավոր համաձայնությամբ, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ մեղադրյալի՝ փախուստի դիմելու հավանականության գնահատման տեսանկյունից կարևորվում է մինչ ենթադրյալ հանցավոր արարքի կատարումը նրա՝ ամուր սոցիալական կապերի, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր ունենալու հանգամանքը, այլ ոչ թե դրանից հետո բնակության նոր վայրի վերաբերյալ ձեռք բերված համաձայնությունը: Այլ կերպ ասած Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն հետևության, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ, իսկ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 16-ի ԵԴ1/4021/01/24 որոշմամբ պատշաճորեն հիմնավորվել է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման անհնարավորությունը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները, հետևաբար՝ արձանագրելով և գալով հետևության, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանք ժամկետը պետք է երկարաձգել ևս 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության: Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մինչդատական վարույթի ավարտված լինելն ու գործն այլևս Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում գտնվելու փաստը, այլ կերպ՝ մեղադրյալի անձնական ազատության իրավունքը երաշխավորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պարագայում՝ դրա պիտանիությունն ու համաչափությունն ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձնական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հանրային և մասնավոր շահերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել կարևորելիս իր հետևությունը պատշաճ խորությամբ հիմնավորելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանն օժտված է առավել ընդգրկուն և լայն հնարավորություններով, քանի որ ողջ ծավալով և համակողմանիորեն ծանոթ է ինչպես մինչդատական վարույթի նյութերին, այնպես էլ իր վարույթում քննվող քրեական գործի դատական քննության արդյունքներին, տիրապետում է վարույթի ընթացքում ծագող կոնկրետ իրավիճակին, քաջատեղյակ է կոնկրետ խնդիրներից, մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի այդ հնարավորությունները սահմանափակ են: Այլ կերպ ասած՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի առավել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը: Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ Բողոքաբերի կողմից չի ներկայացվել այնպիսի փաստական հիմնավորում, որը թույլ կտար բավարարելու նրա կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ. 2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ. 3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:»: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանի հատուկ վերանայման բողոքը, մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 16-ի ԵԴ1/4021/01/24 որոշումը, թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 11-02-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 11-02-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 03-04-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 31-03-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մուհամմադ Շիբիլով Բողոքն ընդունել վարույթ : Մասնակի՝ պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/ 27.02.2025թ. կայացված դատավճիռը, այդ մասով կայացնել նոր դատական ակտ : Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերջնական պատիժ նշանակել 1 տարի 5 ամիս 15 օր ժամկետով ազատազրկում և որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակել նաև Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը 7 տարի ժամկետով , իսկ որպես վտարման երկիր սահմանել Ռուսաստանի Դաշնությունը : Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 07-04-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 07-04-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 10-04-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել դատական նիստի վերաբերյալ դատավարության մասնակիցների կողմից ծանուցումները ժամանակին չստանալու և դատական նիստին չներկայանալու պատճառաբանությամբ։ |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-06-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Մուհամմադ |
| Ազգանուն | Շիբիլով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/4021/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ․ՀՈՎՍԵՓՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱԽԱԶ Վ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ «09» հունիսի 2025թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի փետրվարի 27-ի ԵԴ1/4021/01/24 դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 58229824 քրեական վարույթը: 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչության ավագ քննիչ Ս․Հայրապետյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը ձերբակալվել է։ 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա․Դանիելյանի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին վարույթի նյութերը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է ԵԴ1/4021/01/24 համարը։ 2025 թվականի հունվարի 07-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս․Գզոգյանն ստանձնել է քրեական գործի վարույթը: 2025 թվականի փետրվարի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճռով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` 2 (երկու) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիմավ վրա՝ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) ժամկետով։ Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատժի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվվել է 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ից։ Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2025 թվականի ապրիլի 02-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանը։ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն։ Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. ՌԴ քաղաքացի, 23․03․2002թ․ ծնված Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն արարքների համար, որ նա 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՌԴ-ից իր տվյալներով ՌԴ քաղաքացու 774447105 համարի անձնագրով մուտք է գործել Հայաստանի Հանրապետություն, որից հետո առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող իրավունք վերապահող փաստաթուղթ հանդիսացող իր լուսանկարով և կենսորոշիչ տվյալներով լրացված 563148791 համարի Բելգիայի Թագավարության քաղաքացու կեղծ կացության քարտ, որը 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 17։33-ին օգտագործելով՝ ներկայացնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանում սահմանային վերահսկողության աշխատակիցներին, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ փորձել է «Զվարթնոց» օդանավակայանով Երևան-Փարիզ 7491 չվերթով հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանապահ ծառայողների կողմից բացահայտվել է օգտագործված փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը։ Առաջին ատյանի դատարանում նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ: Պաշտպան Ա․Հակոբյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։ Հանրային մեղադրողը, արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել: Մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Առաջին ատյանի դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու վերաբերյալ: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 27-ի ԵԴ1/4021/01/24 դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունը» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) Դատարանը մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է, բնութագրվում է դրական։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։ Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար ենթակա է պատժի կարճաժամկետ ազատազրկման և ազատազրկման ձևով: Այսպես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: Անդրադառնալով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին` Դատարանը, հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը, գտնում է, որ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները: (…)»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացրել է գործի դատավարական նախապատմությունը, վկայակոչել է օրենսդրության վերաբերելի դրույթները և հանգել հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածների պահանջները, իսկ որպես պատճառաբանություն Բողոքաբերը նշել է հետևյալը. «(…) Մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս առաջին ատյանի դատարանը նրան մեղսագրվող հանցագործությունների հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում բավարար չափով չի վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալի կատարած արարքների բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ մեղքի ձևը, տեսակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության կարևորությունը, կատարված հանցավոր գործունեության ընթացքում վերջինիս դերակատարումը։ Վերոնշյալ հանգամանքները վկայում են ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին: Հետևաբար, առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա եզրահանգումները՝ վերը նշված և հաշվի չառնված հանգամանքների համատեքստում չեն կարող գնահատվել որպես հիմնավորված: Հարկ է նշել, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է կառավարման կարգի դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցագործություն, որի համար օրենսգրքով որպես պատիժ նախատեսված է նաև ազատազրկումը: Նշված արարքի հանրային վտանագավորության բարձր մակարդակի մասին է վկայում այն, որ դրանով վտանգի տակ է դրվում Հայաստանի Հանրապետություն օրենքով սահմանված կարգով, պետական սահմանի պատշաճ հատումն ապահովելուն ուղղված կառուցակարգերը, խախտվում է երկիր օրինական մուտք գործելու, երկրում գտնվելու կամ այն լքելու ընթացակարգերը: (…) Մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ-ից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ չնշանակելով առաջին ատյանի դատարանը նրան մեղսագրվող հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում բավարար չափով չի վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել կատարած արարքի բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ մեղքի ձևը, տեսակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության կարևորությունը։ Վերոնշյալ հանգամանքները վկայում են ինչպես մեղադրյալների, այնպես էլ նրանց կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին, որոնք էական նշանակություն ունեն մեղադրյալների անձի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալներին և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, ապա նշվածի համատեքստում ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը այն աստիճան չէին կարող նվազեցնել անձի և նրա կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որ օբյեկտիվ հիմք հանդիսանային մեղադրյալների՝ ՀՀ-ում հետագա գտնվելու արգելքների բացակայությունն արձանագրելու համար: (…)» Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մասնակի՝ պատժի մասով փոփոխել, մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար՝ 1 ամիս կարճաժամկետ ազատազրկում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար՝ 1 տարի 5 ամիս ժամկետով ազատազրկումը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ, հանցագործությունների համակցությամբ նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 տարի 5 ամիս 15 օր ժամկետով ազատազրկում, իսկ որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակել նաև Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը՝ 7 տարի ժամկետով, որպես վտարման երկիր սահմանելով Ռուսաստանի Դաշնությունը: Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները. ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանը դատական նիստին ժամանակ ներկայացրեց վերադաս դատախազի կողմից ԵԴ1/4021/01/24 քրեական գործով վերաքննիչ բողոքի քննարկումը նաև իրեն լիազորելու վերաբերյալ գրությունը, այնուհետև՝ պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։ Ի պատասխան Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 22-ի գրության՝ ստացվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության հետախուզության, ծայրահեղականության և թրաֆիքինգի դեմ պայքարի վարչության պետի պատասխանը՝ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի վերաբերյալ ՍԷԿՏ համակարգում առկա տեղեկատվության վերաբերյալ, որի համաձայն՝ 2025 թվականի մարտի 19-ին մեղադրյալը լքել է Հայաստանի Հանրապետությունը: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե` 1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը. 2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը. 3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում. 4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝ 1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը. 2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին. 3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը: 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները: 3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը. 1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը). 2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք. 3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը. 4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի. 5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով. 6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան. 7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»: Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 27-ի ԵԴ1/4021/01/24 դատավճռը գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության շրջանակներում անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով արտահայտված դիրքորոշումներն առ այն, որ մեղադրյալ Մ.Շիբիլովի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները, ինչպես նաև այն հարցին՝ իրավաչափ է արդյոք մեղադրյալ Մ.Շիբիլովի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ չնշանակելը։ Այսպես. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանրային աշխատանքները, ազատության սահմանափակումը, կարճաժամկետ ազատազրկումը, կարգապահական գումարտակում պահելը, ազատազրկումը և ցմահ ազատազրկումը կիրառվում են միայն որպես հիմնական պատիժներ: 2. Պատվավոր կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից, որակավորման դասից կամ պետական պարգևից զրկելը և օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կիրառվում են միայն որպես լրացուցիչ պատիժներ: 3. Տուգանքը, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը և զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը կիրառվում են և՛ որպես հիմնական, և՛ որպես լրացուցիչ պատիժներ: 4. Մեկ հանցագործության համար կարող է նշանակվել միայն մեկ հիմնական պատիժ: Հիմնական պատժին կարող է միացվել մեկ կամ մի քանի լրացուցիչ պատիժ»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը Հայաստանի Հանրապետությունում քրեական պատասխանատվության ենթակա օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից հեռացնելն է՝ արգելելով նրան գտնվել Հայաստանի Հանրապետությունում: 2. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է 5-10 տարի ժամկետով: 3. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու պահից: 4. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կատարվում է դատապարտյալի նկատմամբ նշանակված հիմնական պատիժը կրելուց հետո։ Այն դեպքում, երբ արդարադատության բնագավառում պետական լիազոր մարմինը Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով սահմանված կարգով համաձայնություն է ձեռք բերում դատապարտյալին պատժի մնացած մասը կրելու նպատակով իր քաղաքացիության երկիր փոխանցելու վերաբերյալ, ապա օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատական ակտը համարվում է ի կատար ածված դատապարտյալի փոխանցումն իրականացնելու մասին արդարադատության բնագավառում պետական լիազոր մարմնի ծանուցումն ստանալուց հետո: Այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի 84-րդ կամ 85-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կայացվել է անձին պատժից ազատելու վերաբերյալ որոշում, օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կատարվում է փորձաշրջանն ավարտվելուց հետո։ Սույն օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված դեպքերում անձին պատժի հետագա կրումից ազատելու, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասով կամ 88-րդ հոդվածով սահմանված կարգով անձին հիմնական պատժից ազատելու դեպքում օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կատարվում է պատժի հետագա կրումից կամ պատժից ազատելուց հետո։ 5. Օտարերկրյա քաղաքացին կարող է վտարվել իր քաղաքացիության պետություն կամ այն պետություն, որտեղ վերջինս մշտապես բնակվում է: Վտարման երկիրը սահմանում է դատարանը՝ հաշվի առնելով դատապարտյալի կարծիքը: 6. Այս պատժատեսակը չի կարող նշանակվել` 1) փախստականի կարգավիճակ ունեցող կամ Հայաստանի Հանրապետությունում ապաստան ստացած անձի նկատմամբ, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի, 2) չվերադարձելիության սկզբունքից օգտվող օտարերկրյա քաղաքացու նկատմամբ, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի, 3) մինչև հանցանք կատարելը Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու կամ Հայաստանի Հանրապետությունում հատուկ կացության կարգավիճակ ունեցող կամ Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես բնակվող անձի հետ ամուսնացած կամ խնամքին Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի հանդիսացող երեխա ունեցող անձի նկատմամբ, 4) եթե անձը վտարվող պետության տարածքում քրեական հետապնդման է ենթարկվում այնպիսի արարքի համար, որը կարող է պատժվել մահապատժով, 5) եթե հիմնավորվում է, որ վտարվող պետության տարածքում անձը կարող է հետապնդման ենթարկվել ռասայական, կրոնական, ազգային, սոցիալական որոշակի խմբի պատկանելության կամ քաղաքական հայացքների համար, կամ 6) եթե հիմնավորվում է, որ վտարվող պետության տարածքում անձը կարող է ենթարկվել խոշտանգման կամ այլ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի։ 7. Հայաստանի Հանրապետությունից չի կարող վտարվել այն անձը, որի նկատմամբ նշանակվել է սույն հոդվածով նախատեսված պատիժը, սակայն մինչև պատժի կատարումը դատապարտյալը ձեռք է բերել փախստականի կամ Հայաստանի Հանրապետությունում ապաստան ստացածի կարգավիճակ, կամ նրա նկատմամբ հաստատվել է չվերադարձելիության սկզբունքի կիրառելիությունը, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը, 2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը, 3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը, 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, 5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը, 6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը, 7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը, 8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը, 9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ, 10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը, 11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը, 12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը: 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների՝ հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Այլ կերպ՝ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է հաշվի առնվի ինչպես խախտվող հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այնպես էլ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, բնույթը և այլն: Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը: Ինչ վերաբերում է լրացուցիչ պատժին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի մասնավորեցնում և չի տարբերակում հիմնական և լրացուցիչ պատիժ նշանակելու սկզբունքները և նպատակները, որից հետևում է, որ անկախ այն հանգամանքից, թե անձի նկատմամբ նշանակվում է հիմնական, թե հիմնական և լրացուցիչ պատիժ իրար հետ համակցված, դատարանը բոլոր դեպքերում պարտավոր է առաջնորդվել քրեական օրենսգրքում ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով (օրինականություն, արդարություն, պատժի անհատականացում, մարդասիրություն) և պատժի նպատակներին հասնելու օրենսդրական կարգադրանքով։ Այլ կերպ` պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքներն ու նպատակները հավասարապես վերաբերում են ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատիժներին։ Օրենքով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից դատարանը, հաշվի առնելով հանցագործության բնույթը, արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և հանցագործի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պետք է նշանակի այնպիսի պատիժ (հիմնական կամ հիմնական և լրացուցիչ), որը կբխի թվարկած չափանիշներից և կապահովի պատժի նպատակների լիարժեք իրացվելիությունը։ Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո վերլուծելով մեղադրյալ Մուհամմադ Գերիխանի Շիբիլովի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով ազատազրկում նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Մուհամմադ Շիբիլովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, իրավաչափ կերպով հաշվի է առել գործի փաստական և իրավական հանգամանքները, մեղադրյալի անձը բնութագրող և պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքները՝ մեղադրյալի դատվածություն չունենալը, երիտասարդ լինելը, դրական բնութագրվելը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքները տալը և կատարած արարքի համար զղջալը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Ինչ վերաբերում է Մուհամմադ Շիբիլովի կատարած հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ Բողոքաբերի պնդումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, թեև որոշակի նշանակություն ունի մեղադրյալի նկատմամբ պատժի հարցը լուծելու համար, սակայն սույն գործի շրջանակներում ինքնին չի կարող մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու հիմք հանդիսանալ՝ հաշվի առնելով գործում առկա վերոգրյալ հանգամանքները: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Բողոքաբերն իր վերաքննիչ բողոքում չի վկայակոչել մեղադրյալ Մուհամմադ Շիբիլովի այնպիսի անհատական հատկանիշներ, որոնք թույլ կտային հանգել հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առավել խիստ պատժի կիրառմամբ է հնարավոր ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրագործումը: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի նկատմամբ որպես լրացուցիչ պատիժ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը նշանակելու վերաբերյալ Բողոքաբերի պահանջին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ կոնկրետ մեղադրյալ Մուհամմադ Շիբիլովի նկատմամբ նշված լրացուցիչ պատժի նշանակման անհրաժեշտությունը Բողոքաբերի կողմից բավարար չափով փաստարկված և հիմնավորված չէ: Ամփոփելով վերոշարադրյալը և ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ որպես վերջնական պատիժ մեղադրյալ Մուհամմադ Շիբիլովի նկատմամբ 3 (երեք) ամիս 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով ազատազրկում նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-367-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Արթուր Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 09-06-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից |
| Այլ նշումներ | 1 հատոր՝ 171 թերթ, 2 հատոր՝ 102 թերթ, 3 հատոր՝ 121 թերթ։ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 27-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1 հատոր՝ 171 թերթ, 2 հատոր՝ 102 թերթ, 3 հատոր՝ 121 թերթ։ |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 10179/25 |