Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵԴ1/4026/01/24

«28» նոյեմբերի 2025թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը

նախագահությամբ՝ դատավոր քարտուղարությամբ՝ Ա. Մելիքսեթյանի,
Ս. Ջավադյանի,

մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ Բարսեղյանի,
պաշտպան Լ․ Հովհաննիսյանի,

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի (ծնված՝ *** թվականին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, հաշվառված ***)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական պատմությունը.
1.1․ 2023 թվականի օգոստոսի 10-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 92229623 քրեական վարույթը:
1․2․ 2024 թվականի փետրվարի 08-ին որոշում է կայացվել Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
1.3․ 2024 թվականի մարտի 06-ին որոշում է կայացվել Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
1.4․ 2024 թվականի մայիսի 18-ին որոշում է կայացվել Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը 2 ամիս ժամկետով կասեցնելու մասին։
1.5․ 2024 թվականի հուլիսի 18-ին որոշում է կայացվել Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը 1 ամիս ժամկետով կասեցնելու մասին։
1.6․ 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին որոշում է կայացվել Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդման կասեցված ժամկետը 1 ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին։
1.7․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին մուտք է եղել ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի կայազորի զինվորական դատախազությունից ստացված նախաքննական 92229623 համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով,քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/4026/01/24 քրեական գործի համարը, աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի հունվարի 03-ին:
1.8․ 2025 թվականի հունվարի 07-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/4026/01/24 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալասումներ նշանակելու մասին:
1․9․ 2025 թվականի հուինիսի 10-ին միջնորդություն է ներկայացվել Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ, որը Դատարանի՝ 2025 թվականի հուինիսի 10-ի որոշմամբ մերժվել է ։

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանը, հաշվառված լինելով ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի թիվ 3 զինկոմիսարիատում, ենթակա է եղել զորակոչի 2023 թվականի ամառային զորակոչին, սակայն, խախտելով "Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին" ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները, մինչև զորակոչի ավարտը՝ 31.07.2023թ. ներառյալ, չի ներկայացել տարածքային ստորաբաժանում և այդպիսով խուսափել է պարտադիր զինվորական ծառայության հայտարարված 2023թ. ամառային զորակոչից՝ այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում:

3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1․ Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված` ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանումից ստացված հաղորդումը, համաձայն որի՝ Վազգեն Արգիշտիի Վարդանյանը խուսափել է 2023 թվականի ամառային զորակոչից, նրա վերաբերյալ կազմված հաշվառման քարտի պատճենը, համաձայն որի՝ նա հաշվառված է ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանումում, անձնական հաշվառման քարտի պատճենը, համաձայն որի՝ նա հանդիսանում է ՀՀ քաղաքացի և ստացել է ՀՀ քաղաքացու անձնագիր, ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանման ղեկավարի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Նոր Նորքի բաժնի պետի գրություններով և բնակարան այցելելու մասին արձանագրության պատճենները, որոնց համաձայն միջոցներ են ձեռնարկվել Վ.Վարդանյանին տարածքային ստորաբաժանում ներկայանալու համար ծանուցելու վերաբերյալ:
3.2. Վերը նշված փաստաթղթերը, որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու որոշումները և փաստաթղթերի զննում կատարելու մասին արձանագրությունները։
3․3․ Հանրային մեղադողի միջնորդությամբ հետազոտվեց նաև ՀՀ առողջապահության նախարարության դատաբժշկական գիագործնական կենտրոնի հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 169/հձ եզրակացությունը՝ հետևյալ բովանդակությամբ․՝
(…)Հանձնաժողովային փորձաքննությանն առաջադրված են ` լուծելո հետևյալ հարցերը.
1/ Վազգեն Վարդանյանը տառապել է կամ տառապում է որևէ հիվանդությամբ, թե ոչ, եթե այո, ապա երբվանից և ինչպիսի հիվանդությամբ է տառապում, ինչ դրսևորումներ ունի նշված հիվանդությունը/ները/ և նշված հիվանդությունը վերջինիս մոտ փոփոխվել է, թե ոչ, եթե այո, ապա, երբ է փոփոխվել, ինչով է այն պայմանավորված:
2/ 2023 թվականի ամառային զորակոչին Վազգեն Վարդանյանը տվյալ հիվանդությամբ(ներով) տառապել է, թե՝ ոչ, այդ հիվանդությունը(ները) նրա մոտ առկա եղել է, թե՝ ոչ։
Գործի հանգամանքները – Ինչպես երևում է որոշումից «ՀՀ քաղաքացի՝ Վազգեն Արգիշտիի Վարդանյանը ծնված՝ 17.02.2005թ. հաշվառված լինելով ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի No3 տարածքային ստորաբաժանումում ենթակա է եղել զորակոչվելու 2023 թվականի ամառային զորակոչին, սակայն զորակոչային բժշկական հանձնաժողով անցնելու համար չի ներկայացել և խախտելով «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները, խուսափել է հայտարարված պարտադիր զինվորական ծառայության 2023 թվականի ամառային զորակոչից՝ այդ զորակոչից տարկետում ստանալու - կամ ծառայությունից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում:
Դեպքի առթիվ 2023 թվականի օգոստոսի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 92229623 քրեական վարույթը։
2024 թվականի փետրվարի 8-ին քրեական վարույթի նկատմամբ դատավարական հսկողություն իրականացնող դատախազի որոշմամբ Վազգեն Արգիշտիի Վարդանյանի նկտամամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2024 թվականի մարտի 6-ին Վազգեն Վարդանյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և նա հարցաքննվել է:
Մեղադրյալ Վազգեն Վարդանյանը ցուցմունքով նշել է, որ շուրջ 10 տարի զբաղվել է ֆուտբոլով, երկու անգամ ստացել է տրավմա աջ ոտքի ազդրի շրջանում: Նշել է, որ ստացիոնար բուժում չի ստացել, այլ ստացել է դեղորայքային բուժում։
11/03/2024թ-ին ՀՀ ՔԿ 4-րդ կայազորային քննչական բաժնից ստացվել է Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի վերաբերյալ անձնական գործի պատճենները:
20/11/2024թ-ին ՀՀ ԱՆ ԴԲԳԳԿ է ներկայացել Վազգեն Արգիշտի Ա Վարդանյանը /ծնված՝ 17.02.2005թ.-ին, բնակվում է Ավան 5-րդ փ. 21 տուն/:
Հետազոտական մաս
Գործի նյութերի որոշում և բժշկական փաստաթղթերի հետազոտությունը կատարվել է դատաբժշկության և փորձագիտական պրակտիկայում ընդունված այդպիսի առարկաների հետազոտության մեթոդով՝ այն ուսումնասիրելով, հակադրելով, սիստեմային վերլուծությամբ, նրանցում առկա տեղեկությունների ստուգմամբ և գնահատմամբ: Ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի, նյութերի ուսումնասիրությունը կատարվել է ժամանակագրությամբ, միաժամանակ փորձագիտական հանձնաժողովի կողմից օգտագործվել են տեսողական, համեմատական, վերլուծական մեթոդներ, ինչպես նաև իրականացվել է փորձաքննվողի՝ ստացիոնար պայմաններում մասնագիտական հետազոտության մեթոդը: Ստացված տեղեկությունների համակցության գնահատականը կատարվել է նրանց՝ փորձաքննության առարկային վերաբերվելուց քննության կողմից առաջադրված հարցերին պատասխանելու և փորձագիտական հանձնաժողովի հետևությունները հիմնավորելու համար։
Ըստ փորձաքննվողի խոսքերի – Մանկուց զբաղվել է ֆուտբոլով մինչև 17 տարեկան հասակ: Մոտ մեկ տարուց ավելի է ինչ ունի ճնշման բարձրացում, որով էլ պայմանավորված ունենում է դժվարաշնչություն և գլխացավեր: Նշում է, որ աջ աճուկային շրջանում ունենում է ցավ և ուռածություն: Ամեն օր խմում է «Կապտոպրիլ» տեսակի դեղամիջոց։
Գանգատներ Սրտի զարկերակի – Սրտի զարկերակի հաճախականությունից, աճուկային շրջանի ցավերից։
Տվյալներ բժշկական փաստաթղթերից - Ինչպես երևում է Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի անձնական գործի պատճեններից՝ «Կցագրվել է զինկոմիսարիատում 12/02/2021թ-ին»:
Ինչպես երևում է «Թիվ 12 պոլիկլինիկա» ՓԲԸ-ի մեծահասակի ամբուլատոր բժշկական քարտի քացվածքի լուսապատճենի տվյալների. «14.04.2023թ.-ին ... աստիճանի հեռատեսություն: Բրադիկարդիա»:
Օբյեկտիվ քննության և սույն փորձաքննության ընթացքում տրամադրված ուղեգրերով ստացիոնար պայմաններում՝ իրականացված հետազոտությունների տվյալներ – Փորձաքննվողը նորմասթենիկ մարմնակազմության է, բավարար սնվածության: Մաշկը և տեսանելի լորձաթաղանթները՝ նորմալ գունավորման: Մազածածկույթը՝ արական տիպի, բավարար արտահայտված - Գիտակցությունը՝ պարզ, հստակ, հարցերին պատասխանում է ադեկվատ: Տեղում և տարածության մեջ կողմնորոշումը՝ ժամանակին: Կրծքավանդակը երկու կողմից հավասարաչափ մասնակցում է շնչառությանը, սիմետրիկ է։
20/11/2024թ. Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանին էլեկտրոնային առողջապահական համակարգի Արմեդ ծրագրով կազմվել է հմ. 00405431/833253, 00405431/833230 ուղեգրերը «Թիվ 1» ՀԿ՝ հետազոտությունների համար։
25/12/2024թ-ին «Թիվ 1» ԲԿ-ից ստացվել է Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի հետազոտման պատասխանը՝ ըստ որի. «Ի կատարումն Հ.Հ. ԱՆ դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոնի N 00405431/833230 ուղեգրի, իրականացվել է Վազգեն Արգիշտիի Վարդանյանի հետազոտություններ ԷՍԳ-սինուսային տախիկարդիա 102զ/ը։ ԷխոՍԳ - ՁՓ-ի հիպերտրոֆիա չկա: Սրտի խոռոչները լայնացած չեն: Աորտան վերել հատվածում կարծրացած չէ, - լայնացած չէ: ԱՓ փեղկերն անփոփոխ են: ԱՓ փեղկերն անփոփոխ են: Ընդհանուր կծկողականությունը իջած չէ ԱՖ 55-60%: Աջ փորոքի սիստոլիկ ֆունկցիան իջած չէ: Օջախային ասիներգիա չկա: Դոպլեր ՍԳ - միտրալ հետհոսք 1-ին աստիճան/տրիվյալ/, եռփեղկ հետհոսք 1-ին աստիճան/տրիվյալ/: Արագացած աորտալ հոսք /P_max-15mmss, Pmean-7 mmss,Vmax-198 սմ/վ/ 8 ժամյա ճնշման մանիտորինգ- Զ/Ճ max- 170/100մմ ս.ս., Զ/Ճ_min-135/80մմ ս.ս., Զ/Ճ_mid 159/96մմ ս.ս.: Հոլտեր մոնիտորինգ- Սինուսային տախիկարդիա 101զ/ր միջին ՍԶՀ երկրորդ աստիճանի, երկրորդ տիպի սինոաթրիալ պաշարման 1 էպիզոդ: Սինուսային հանգույցից նախասրտեր հիմնական ռիթմավարի միգրացիա: Ախտորոշում - «Սինուսային տախիկարդիա 101զ/ր միջին ՍԶՀ: Երկրորդ աստիճանի երկրորդ տիպի սինոաթրիալ պաշարման մեկ էպիզոդ: Ռիթմավարի միգրացիա: Միտրալ տրիվյալ հետհոսք։ Եռփեղկ տրիվյալ հետհոսք: Արագացած աորտալ հոսք։ Զարկերակային հիպերտենզիա առաջին աստիճան /ըստ ESC 2018թ/»: Բժիշկ' Ա.Ա.Մնացականյան:
24/01/2025թ-ին «Հերացի թիվ 1» ՀՀ-ից ստացվել է Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի հետազոտման պատասխանը՝ ըստ որի. «Ի կատարումն Հայաստանի Հանրապետության Առողջապահության նախարարության ԴԲԳԳԿ-ի կողմից տրված թիվ 00405431/833253 ուղեզրի ներկայացվում է Վազգեն Արգիշտիի Վարդանյանի հետազոտման արդյունքները։ Հետազոտվել է ստացիոնար պայմաններում: Օբյեկտիվ զննմամբ և կատարված ՈւՁՀ տվյալներով աճուկային ճողվածք չի հայտնաբերվել։ ՈւՁՀ-Ախտաբանական փոփոխություններ չեն հայտնաբերվել։ /վիրաբ. Ի.Սաակյան/
Հետևություններ - Ելնելով վերոգրյալից և պատասխանելով որոշմամբ փորձաքննությանը առաջադրված հարցերին, հանձնաժողովը հանգում է հետևյալ հետևությունների.
1.2. Համաձայն Վազգեն Վարդանյանի վերաբերյալ փորձաքննությանը ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի, սույն փորձաքննության ընթացքում վերջինիս կողմից ներկայացված գանգատների, վերհուշական անամնեստիկ/, օբյեկտիվ քննության և ստացիոնար պայմաններում իրականացված հետազոտությունների արդյունքների՝ առկա է հետևյալ ախտորոշումը. «Սինուսային տախիկարդիա 101զ/ր միջին ՍԶՀ: Երկրորդ աստիճանի երկրորդ տիպի սինոաթրիալ պաշարման մեկ էպիզոդ: Ռիթմավարի միգրացիա: Միտրալ տրիվյալ հետհոսք։ Եռփեղկ տրիվյալ հետհոսք։ Արագացած աորտալ հոսք։ Զարկերակային հիպերտենզիա առաջին աստիճան /ըստ ESC 2018թ./. ԷխոՍԳ - ՁՓ-ի հիպերտրոֆիա չկա»: Որոշել ախտորոշման մեջ արտացոլված ախտաբանությունների առաջացման վաղեմությունը ստույգ հնարավոր չէ՝ համապատասխան գիտականորեն հիմնավորված մեթոդիկաների բացակայության պատճառով: Նշված ախտաբանությունները դրսևորվում են սրտի անկանոն աշխատանքի զգացումով, զարկերակային ճնշման բարձրացմամբ, գլխացավերով և այլն: 
3․4․ Դատարանում հետազոտվեց նաև ՀՀ ՊՆ հանրապետական զինվորական կոմիսարիատի Երևանի N3 զինվորական կոմիսարիատի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ուղարկված՝ Վազգեն Արգիշի Վարդանյանի վերաբերյալ կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի եզրակացության և բուժհետազոտության ակտի պատճենները՝ հետևյալ բովանդակությամբ․՝
(…)Հետազոտության մեջ գտնվել է 27/01/2025 13:40 մինչեւ 30/01/2025 16:00
ԳԱՆԳԱՏՆԵՐԸ
Գանգատվում է հեւոցից, սրտի անկանոն աշխատանքից, գլխացավերից, Զ/մ բարձրացումից:
ԱՆԱՄՆԵԶ
Իրեն հիվանդ է համարում 2 տարի։ Հետազոտվել է 1-ին համալսարանական կլինիկայում։ Ընդունում է Էդարբի-Կլո, Նեբիլետ:
ՕԲՅԵԿՏԻՎ ՀԵՏԱԶՈՏՄԱՆ ՏՎՅԱԼՆԵՐԸ
Նորմոսթենիկ կառուցվածքի, մաշկը, տեսանելի լորձաթաղանթները նորմալ գունավորման են: Սիրտ-սահմանները շեղված չեն, տոները մաքուր են, աշխատանքը՝ ռիթմիկ։ Զ/Ճ-150/90; 160/80; 140/80; 150/80; 140/80; 150/80; 160/90; պուլս–88q/ր: Թոքերում՝վեզիկուլյար շնչառություն: Ոսկրամկանային համակարգի կողմից տեսանելի փոփոխություններ չկան:
ՀԱՏՈՒԿ ՀԵՏԱԶՈՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ (ԼԱԲՈՐԱՏՈՐ, ՌԵՆՏԳԵՆԱԲԱՆԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻՔԱՅԻՆ ԵՎ ԱՅԼՆ) Արյան ընդհանուր անալիզ՝ հեմոգլոբին-164,0; էրիթրոցիտ-4.77; լեյկոցիտ-7.43; նեյտրոֆիլ-5.98; լիմֆոցիտ1.02; մոնոցիտ-0.42; էոզինոֆիլ-0.00; ԷՆԱ-4, C-ՌՍ՝բացասական, մեզի անալիզ՝ նորմալ; ԷՍԳ- հարսինուսային ռիթմ, 88q/ը, անցնող սինուսային ռիթմի, PQ-0.12-կարճացում, «վաղաժամ վերաբեւեռացման» համախտանիշ։ ԷխՈ-ՍԳ՝ Սրտի խոռոչների լայնացում չկա, գերաճ չկա,աորտա, ԹԶ՝ նորմալ, կծկողականությունը՝ նորմալ։ Փականները՝ միտրալ փականի պրոլապս 2մմ: Դ/Ա՝ միտրալ, տրիկուսպիդալ 0.5 աստիճանի հետհոսքեր։ Եզրակացություն՝ միտրալ փականի պրոլապս 2մմ։ Միտրալ, տրիկուսպիդալ 0.5 աստիճանի հետհոսքեր։ Կրծքավանդակի ռենտգեն՝ թոքերը, սիրտը՝ ա/փ: Նեյրոօֆթալմոլոգի զննում- ակնահատակը ՕՍ-տնս բաց վարդագույն, սահմանները երեւում են, քթայինները՝ ոչ հստակ, անոթները՝ նորմալ։ Սոնոգրաֆիա-Լյարդ, լեղապարկ, փայծաղ, երիկամներ ՝ ա/փ։ Ենթ/գ մեծացած չէ, դիֆուզ փոփոխված։ Միզապարկը դատարկ է: Վ/գ մեծացած չէ, համասեռ, թեթեւ դիֆուզ փոփոխված, օջախային փոփոխություններ չկան։ Հոլտեր-ԷՍԳ / 29.01.25թ-30.01.25թ/ կցվում է:
ԱԽՏՈՐՈՇՈՒՄԸ
149.8 Սրտի ռիթմի ճշտված այլ խանգարումներ
ՆԿԱՐԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ
Արտահայտված նեյրոցիրկուլյատոր դիստոնիա, հիպերտոնիկ տիպ։ Սրտի ռիթմի խանգարում՝ սինուսային տախիկարդիա /մաքսիմալ 148զ/ր/, վերփորոքային ռիթմավարի միգրացիա, նախասրտային ռիթմ, RR մինչեւ 1402մվ, 2 վերփորոքային Էքստրասիստոլա/օր, PQ-ինտերվալը՝ 116-160մվ, «վաղաժամ վերաբեւեռացման» համախտանիշ/ԷՍԳ; Հոլտեր-ԷՍԳ/:
(…)
ՀՀ կառավարության N 404 որոշմամբ հաստատված ցանկի, 26,28 հոդվածի, ա, Ե կետի համաձայն՝ կորիք ունի բուժման, մինչև 1 /մեկ/ տարի տարկետում
(…)
3․5․ Մեղադրյալ Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանը դատարանում հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, սակայն չհրաժարվեց նախաքննության ընթացքում իր տված ցուցմունքներից, ուստի, հաշվի առնելով հանրային մեղադրողի միջնորդությունը, հրապարակվեց մեղադրյալ Վազգեն Վարդանյանի՝ 2024 թվականի մարտի 06-ի մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակով տված ցուցմունքը՝ հետևյալ բովանդակությամբ․՝
Մեղադրյալը հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքի կապակցությամբ իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է, որ չի մասնակցել 2023 թվականի ամառային զորակոչին։ Օգտվելով իր իրավունքներից չի ցանկացել պատասխանել հարցերին, սակայն նշել է՝ պատրաստակամ է ներկայանալ զինկոմիսարիատ և անցնել բոլոր անհրաժեշտ հետազոտությունները և պիտանի ճանաչվելու դեպքում մեկնել զինվորական ծառայության։։
Հրապարակվեց նաև մեղադրյալ Վազգեն Վարդանյանի՝ 2024 թվականի մարտի 07-ի մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակով տված ցուցմունքը՝ հետևյալ բովանդակությամբ․՝
Մեղադրյալը հայտնեց, որ շուրջ 10 տարի զբաղվել է ֆուտբոլով, երկու անգամ ստացել է տրավմա աջ ոտքի ազդրի շրջանում։ Նշել է, որ ստացիոնար բուժում չի ստացել, այլ ստացել է դեղորայքային բուժում։ Պնդել է, որ չի խուսափում զինվորական ծառայությունից։ Հավելել է, որ բժշկական փաստաթղթեր չունի, սակայն պատրաստակամ է անցնել ցանկացած հետազոտություն։ Խնդրել է բանակ զորակոչվելուց հետո իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական վարույթը կարճել։ Այլ հիվանդություններ չի նշել։։
Հրապարակվեց նաև մեղադրյալ Վազգեն Վարդանյանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ի մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակով տված ցուցմունքը՝ հետևյալ բովանդակությամբ․՝
Մեղադրյալը հայտնեց, որ տեղյակ է եղել, որ իր նկատմամբ նշանակվել է դատաբժշկական փորձաքննություն, սակայն համարում է, որ առողջական խնդիրներ չունի, դրա համար էլ չի ներկայացել փորձաքննությանը, ներկայումս պատրաստ է ներկայանալ դատաբժշկական փորձաքննությանը, անցնել անհրաժեշտ հետազոտությունները, բացի այդ պատրաստ է ներկայանալ զինվորական կոմիսարիատ, այնտեղ նույնպես անցնել հետազոտություններ և պիտանի ճանաչվելու դեպքում զորակոչվել ՀՀ զինված ուժեր։։
3.6. Վկա Կարեն Փաշինյանի դատարանում տված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի հարցերի՝ հայտնեց, որ աշխատում է ՀՀ ՊՆ զինվորական կոմիսարիատի Երևանի համար 3 զինկոմիսարիատում և կարող է հայտնել, որ Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանը, Երևանի համար 3 զինվորական կոմիսարիատում հաշվառվել է 2021 թվականին և ենթակա է եղել զորակոչի 2023 թվականի ամառային զորակոչի։ 2023 թվականի ամառային զորակոչին Վազգեն Վարդանյանը ներկայացել է զինկոմիսարիատ, իրենց կողմից ուղեգրվել է իր տարածքային պոլիկլինիկա հետազոտություններ անցնելու և արդյունքները ներկայացնելու զինկոմիսարիտ, որի հիման վրա պետք է զինկոմիսարիատում անցներ զորակոչային բժշկական հանձնաժողով, որպեսզի քննարկվեր նրա պիտանիելիության հարցը, սակայն ներկայացնելով պոլիկլինիկայի արդյունքները, Վազգեն Վարդանյանը չի ներկայացել զինկոմիսարիատ՝ անցնելու համար բժշկական հանձնաժողով։ Զինկոմիսարիատի աշխատակիցների և իրավապահ մարմինների աշխատակիցների որոնողական աշխատանքները վերջինիս զինկոմիսարիատ ներկայացնելու ուղղությամբ եղել են անարդյունք։ Հայտնի է եղել, որ Վազգեն վարդանյանը, գտնվելով Հայաստանի Հանրապետությունում, այդ ընթացքում չի ներկայացել, որի կապակցությամբ զորակոչի ավարտից հետո իր անձնական գործից կազմված փաստաթղթերն ուղարկվել է 4-րդ կայազորային քննչական բաժին և նրա նկատմամբ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ։ 2023 թվականի ամառային զորակոչից մինչև 2024 թվականի ձմեռային զորակոչ չի ներկայացել զինկոմիսարիատ, այլ կերխ՝ խուսափել է զորակոչից, և 2024 թվականի ձմեռային զորակոչին ներկայացել է զինկոմիսարիատ, դիմում է ներկայարել այն մասին է, որ պատրաստ է պիտանի ճանաչվելու պարագայում, զորակոչվել Զինված ուժեր։ Եվս մեկ անգամ ուղարկվել է պոլիկլինիկա և համապատասխան արդյունքներով ներկայացել զինկոմիսարիատում բժշկական հանձնաժողով, որի կողմից ուղարկվել է լրացուցիչ բուժհետազոտման և սրտաբան մասնագետով բուժհետազոտման արդյունքներով ներկայացվել Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողով, որի որոշմամաբ նրան տրամադրվել է տարկետում բուժման կապակցությամբ մեկ տարի ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի ձմեռային ձորակոչ։ հայտնեց, որ 2023 թվականի ամառային զորակոչից հետո երբ Վազգեն վարդանյանը չի ներկայացել և իրենք գրություն են հասցեագրել ոստիկանություն նրան հայտնաբերելու նպատակով, իրենց ոստիկանությունից պատասխան գրություն է ուղարկվել այն մասին, որ Վազգեն Վարդանյանը գտնվում է Սիսիանում և վերջինիս հայրը պարտավորվել է սեղմ ժամկետով նրան ներկայացնել զինկոմիսարիատ, սակայն մինչ զորակոչի ավարտը չի ներկայացել։ 2024 թվականին, երբ Վազգեն Վարդանյանը ներկայացել է զինկոմիսարիատ, իր դիմումով հայտնել է, որ ունեցել է առողջական խնդիրներ, այդ իսկ պատճառով նոր է ներկայանում։
Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք իրենց հայտնի է եղել, որ այդ ժամանակաշրջանում Վազգեն Վարդանյանն ունեցել է ջրծաղիկ, պատասխանեց, որ անձամբ իրեն հայտնի չի եղել։



4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
4.1 Հետազոտելով գործի ապացույցները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` Դատարանը գտնում է, որ բավարար ապացույցներ Դատարանին չեն ներկայացվել այն մասին, որ Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանը կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ․՝

ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է: »
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության հատուկ սուբյեկտը հանցանք կատարած այն անձն է, որը, բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, օժտված է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով սահմանված լրացուցիչ հատկանիշներով, որոնք հիմք են տալիս նրան քրեական պատասխանատվության ենթարկելու սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված համապատասխան հանցագործության համար:
(…)
4. Անձը ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության հատուկ սուբյեկտով հանցագործության համար, եթե հատուկ սուբյեկտի հատկանիշներով օժտված է եղել նախքան հանցանքի կատարումը, սակայն հանցանքի կատարման պահին այդ հատկանիշները բացակայել են:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվության ենթակա է այն անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը կատարել է մեղավորությամբ:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը համարվում է մեղավորությամբ կատարված, եթե այն կատարողը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը կամ թեև չի գիտակցել, բայց կարող էր գիտակցել դա:
3. Սույն օրենսգիրքը հիմնվում է արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելու կամ դա գիտակցելու կարողության կանխավարկածի վրա:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության հայտարարված զորակոչից խուսափելը՝ այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից վեց տարի ժամկետով:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2.Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:»

Ապացույցների բավարարություն հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս. Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով ապացուցման առարկա և ապացույցների բավարարություն հասկացությունները, նշել է. որ. (…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը):
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերևում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. (…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…) (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ (…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…) (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, ներքին համոզմունքը սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02) (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ): Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտմանª սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը:
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում: (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:(…):
Վերոգրյալ իրավանորմերի և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների լույսի ներքո ուսոuմնասիրելով քրեական վարույթի նյութերը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով նախատեսված այն հանցանքի կատարման համար, որ վերջինս խուսափել է պարտադիր զինվորական ծառայությունից՝ առանց օրենսդրությամբ նախատեսված տարկետման կամ ազատման իրավական հիմքերի առկայության։ Նշված հանցակազմի հատկանիշների առկայության համար պարտադիր պայման է, որ տվյալ անձը մեղսագրվող ժամանակահատվածում հանդիսացած լինի պարտադիր զինվորական ծառայության ենթակա սուբյեկտ, այսինքն՝ առողջական վիճակի գնահատման տեսանկյունից պիտանի լինի զինվորական ծառայության համար և չունենար ծառայությունից ազատման կամ տարկետման իրավական հիմքեր։
Սույն գործով դատաքննության ընթացքում հետազոտվել է ՀՀ առողջապահության նախարարության դատաբժշկական գիագործնական կենտրոնի հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 169/հձ եզրակացությունը, որի համաձայն՝ Վազգեն Վարդանյանի մոտ ախտորոշվել են սրտանոթային համակարգի մի շարք ախտաբանություններ։ Միաժամանակ փորձագիտական եզրակացության համաձայն՝ տվյալ հիվանդությունների առաջացման վաղեմությունը ստույգ հնարավոր չէ՝ համապատասխան գիտականորեն հիմնավորված մեթոդիկաների բացակայության պատճառով:
Մյուս կողմից, ՀՀ ՊՆ հանրապետական զինվորական կոմիսարիատի Երևանի N3 զինվորական կոմիսարիատի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ուղարկված՝ Վազգեն Արգիշի Վարդանյանի վերաբերյալ կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի եզրակացության և բուժհետազոտության ակտի պատճենների համաձայն՝ երբ մեղադրյալն ինքնակամ դիմել է ծառայության մեկնելու համար և անցել համապատասխան բուժզննում, վերջինիս մոտ ախտորոշվել է փորձաքննությամբ հայտնաբերված միևնույն հիվանդությունները, ինչով պայմանավորված ՀՀ կառավարության N 404 որոշմամբ հաստատված ցանկի համապատասխան հոդվածներով, արձանագրվել է, որ վերջինս կարիք ունի բուժման և տրամադրվել է 1 /մեկ/ տարի ժամկետով տարկետում։
Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ Վազգեն Վարդանյանի մոտ հայտնաբերված առողջական խնդիրների առաջացման վաղեմությունն էական նշանակություն ունի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը գնահատելու տեսանկյունից, քանզի անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար նախ և առաջ անհրաժեշտ է ապացուցել, որ մեղադրյալը մեղսագրվող ժամանակահատվածում փաստացի հանդիսացել է պարտադիր զինվորական ծառայության ենթակա անձ։
Նման պայմաններում փորձագիտական եզրակացությամբ արձանագրված առողջական վիճակի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց առաջացման ժամանակահատվածը որոշելու անհնարինությունը ստեղծում են ողջամիտ և չփարատված կասկած առ այն, թե արդյոք մեղադրյալը մեղսագրվող ժամանակահատվածում ենթակա է եղել պարտադիր զինվորական ծառայության, ուստի, նկատի ունենալով, որ նշված փորձաքննության համաձայն՝ տվյալ հիվանդությունների առաջացման վաղեմությունը ստույգ հնարավոր չէ, հետևաբար սպառված են բոլոր հնարավոր միջոցները, որոնցով հնարավոր կլիներ ապացուցել, որ մեղադրյալը հիշյալ ժամանակաշրջանում եղել է զինվորական ծառայության համար պիտանի սուբյեկտ։
Վերոգրյալի արդյունքում, հաշվի առնելով, որ քրեական դատավարության հիմնարար սկզբունքների համաձայն չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի, ուստի Դատարանը գտնում է, որ չի ապացուցվել Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի կողմից պարտադիր զինվորական ծառայությունից խուսափելու հանցակազմի պարտադիր տարրերից մեկը՝ հանցանքի սուբյեկտ հանդիսանալը, հետևաբար վերջինիս արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի առկայությունը:
4.2․ Վերոհիշյալ չափանիշներով գնահատելով սույն գործում առկա ապացույցները` Դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության վերաբերյալ, ուստի վերջինիս պետք է արդարարացնել մեղսագրված արարքում:
4.3. Քննելով ռեբիլիտացիայի հարցը, հաշվի առնելով, որ պաշտպանական կողմի կողմից նման միջնորդություն չներկայացվեց, Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված:
4.4. Քննարկելով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ արտավարույթային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործին կցված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործին կցված։
4.5. Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել:
4.6. Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ Դատարանը, հաշվի առնելով, որ Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանն արդարացվել է իրեն մեղսագրվող արարքի կատարման մեջ, ուստի այդ հարցին չի անդրադառնում:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Մեղադրյալ Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի ճանաչել անպարտ և արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում:
Մեղադրյալ Վազգեն Արգիշտի Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը թողնել անփոփոխ, որից հետո այն վերացնել:
Արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի հարցերը համարել լուծված:
Վարույթի նյութերին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա. ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ