Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«20» հունվարի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ԿՈՍՏԱՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ Բ․ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի (ծնված՝ 1987 թվականի օգոստոսի 25-ին Կոտայքի մարզի Ջրվեժ գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում դատապարտված, ամուսնացած, խնամքին են երեք անչափահաս երեխաները, հաշվառված և բնակվում է Կոտայքի մարզի Ջրվեժ գյուղի 2-րդ փողոցի 18-րդ տանը)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի ապրիլի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ն․Ստեփանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-1713-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Կոստանյանը որոշում է կայացրել թիվ 60171324 քրեական վարույթով Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ն․Ստեփանյանը որոշում է կայացրել թիվ 60171324 քրեական վարույթով մեղադրյալ Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Բ․Սիմոնյանի վերաբերյալ թիվ 60171324 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/3964/01/24 համարը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին թիվ ԵԴ1/3964/01/24 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի հունվարի 3-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3964/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոցը։
Այսպես․ Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2023 թվականի սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 00:35-ի սահմաններում, գտնվելով 0,336 մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ՝ ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Թևոսյան փողոցում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի, 37 PC 271 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է թիվ 8180259405 արձանագրությունը:

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված քաղվածքը, համաձայն որի՝ Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանը վարորդական վկայական չունի:
2023 թվականի սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 00:50-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կազմած վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանը 2023 թվականի սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 00:35-ի սահմաններում, «Վազ» մակնիշի, 37 PC 271 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Թևոսյան փողոցում: Ստուգմամբ պարզվել է, որ Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում:
Ալկոտեստեր սարքի թիվ 91101102 կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ Բագրատ Սիմոնյանի մոտ 2023 թվականի սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 00:46:43-ին, հայտնաբերվել է 0.336գ/լ ալկոհոլի պարունակություն:
Ստուգաչափման թիվ 102317 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ թիվ 91101102 ալկոտեստեր սարքի ստուգաչափման արդյունքների հիման վրա չափման միջոցը բավարարում է սահմանված պահանջներին:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 60171324 քրեական վարույթով Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի վերաբերյալ էլեկտրոնային ռեգիստրի քաղվածքի, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրութան, ալկոտեստր սարքի թիվ 91101102 կտրոնի և ստուգաչափման վկայականի պատճենները ճանաչվել են արտավարութային փաստաթուղթ և կցվել քրեական վարույթին:
- Մեղադրյալ Բագրատ Սիմոնյանը, հայտարարելով, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարվածի համար և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակվեց մեղադրյալ Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ Բագրատ Սիմոնյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ներկայացված մեղադրանքի էությունը, բովանդակությունը լիովին պարզ է և հասկանալի: Ներկայացված մեղադրանքում ամբողջությամբ ընդունում է իր մեղավորությունը, սակայն օգտվելով լռելու իր իրավունքից, չի ցանկանում ցուցմունք տալ: Հայաստան վերադարձել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, համաձայն որոնց՝ Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի սեպտեմբերի 1-ի թիվ ԱՎԴ/0079/01/22 դատավճռով Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1 հոդվածի 2-րդ մասով ու 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի 243.1 հոդվածի 2-րդ մասով տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի՝ 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1 հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված՝ 300․000 (երեք հարույր հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքին մասնակի գումարվել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված՝ 200․000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքից 100․000 (հայուր հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, և Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի՝ 400․000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարումը տարաժամկետվել է և սահմանվել ժամանակացույց՝ սկսած դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու ամսվան հաջորդող ամսի 1-ից՝ յուրաքանչյուր ամսվա մինչև 25-ը ՀՀ պետական բյուջեի համապատասխան հաշվեհամարին 66.667-ական (վաթսունվեց հազար վեց հարյուր վաթսունյոթհազարական) ՀՀ դրամ վճարելու միջոցով՝ 400.000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը 6 (վեց) ամսվա ընթացքում ամբողջությամբ մարելու պայմանով:
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Կոտայքի մարզային մարմնից ստացված գրությունը, համաձայն որի․
«(…)
24.01.2023 թվականին թիվ ԱՎԴ/0079/01/22 դատավճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ։
09.03.2023 թվականին Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանը հաշվառվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Կոտայքի մարզային մարմնում, որտեղ նրան բացատրվել են իր իրավունքները և պարտականությունները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը՝ տուգանքի գումարը դատավճռով սահմանված չափով և ժամկետին չվճարելու դեպքում:
02.06.2023 թվականին ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի թիվ ԿԴ/0015/15/23 որոշմամբ ՀՀ ԱՆ ՊԾ Կոտայքի մարզային մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և Բագրատ Սիմոնյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 05.04.2024թ. թիվ ԿԴ/0189/13/23 որոշմամբ բավարարվել է ՀՀ ԱՆ Կոտայքի մարզային մարմնի՝ Բագրատ Սիմոնյանի նկատմամբ թիվ ԱՎԴ/0079/01/22 դատավճռով նշանակված տուգանքի չափին համարժեք գույքի բռնագանձման միջնորդությունը։
15.01.2025 թվականի դրությամբ Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի կողմից թիվ ԱՎԴ/0079/01/22 դատավճռով նշանակված տուգանքից որևէ վճարում չի կատարվել»:
- ՌԴ իրավասու մարմնի կողմից տրված ծննդյան թիվ 530135 վկայականը և հայրության ճանաչման թիվ 595008 վկայականը, համաձայն որոնց՝ Վարթուշ Բագրատի Սիմոնյանը ծնվել է 2008 թվականի հուլիսի 28-ին, հայրը հանդիսանում է Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանը։
- Ծննդյան թիվ ԱԲ 053165 վկայականը և հայրության ճանաչման թիվ ԱԲ 010235 վկայականը, համաձայն որոնց՝ Դայանա Բագրատի Սիմոնյանը ծնվել է 2010 թվականի ապրիլի 19-ին, հայրը հանդիսանում է Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանը։
- Ծննդյան թիվ ԱԲ 137797 վկայականը և հայրության ճանաչման թիվ ԱԲ 022530 վկայականը, համաձայն որոնց՝ Նարեկ Բագրատի Սիմոնյանը ծնվել է 2011 թվականի հուլիսի 8-ին, հայրը հանդիսանում է Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանը։
- Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի վերաբերյալ ՊԵԿ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ նրա անվամբ եկամուտ արտացոլված չէ։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Բագրատ Սիմոնյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալը,
- Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի կողմից 2023 թվականի սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 00:35-ի սահմաններում, 0,336 մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ՝ ոչ սթափ վիճակում գտնվելով Երևան քաղաքի Թևոսյան փողոցում «ՎԱԶ» մակնիշի, 37 PC 271 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Բագրատ Սիմոնյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- խնամքին երեք անչափահաս երեխաների գտնվելը,
- Բագրատ Սիմոնյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ տվյալների բացակայությունը,
- հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի հունվարի 17-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Բ․Սիմոնյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Բագրատ Սիմոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը) և խնամքին երեք անչափահաս երեխաների առկայությունը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Բագրատ Սիմոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանք է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»:
Վերոգրյալ իրավանորմի լույսի ներքո Դատարանը, ուսումնասիրելով Բագրատ Սիմոնյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, արձանագրում է, որ Բ․Սիմոնյանը նախկինում դատապարտված է եղել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243․1 հոդվածի 2-րդ մասով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 400.000 ՀՀ դրամի չափով, ուստի հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որն առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Բ․Սիմոնյանի արարքում հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս պետք է հաշվի չառնվի Բ․Սիմոնյանի ունեցած նախկին դատվածությունը:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի, այն է՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 5-րդ մասը և մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի եկամտի վերաբերյալ տվյալների բացակայությունը (հիմք՝ ՀՀ ՊԵԿ տվյալների շտեմարան)՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկվի հանցանքը կատարելու պահին (2023 թվականի սեպտեմբերի 13) սահմանված նվազագույն աշխատավարձի, այն է՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով (տե՛ս «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածը)։ Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450․000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում (…)։
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Բ․Սիմոնյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս-մաս, և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի իրավակարգավորումները, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված 450․000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 37․500 (երեսունյոթ հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Դատարանը միաժամանակ հաշվի առնելով այն փաստը, որ Բ․Սիմոնյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի ձևով պատժի չկրած մասին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարվել է, գտնում է որ սույն դատավճռով նշանակված պատժին Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված վերջնական պատիժը լրիվ կամ մասնակի գումարելու օրենսդրական հնարավորությունը և անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Բ․Սիմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 60171324 քրեական վարույթով Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի վերաբերյալ էլեկտրոնային ռեգիստրի քաղվածքի, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրութան, ալկոտեստր սարքի թիվ 91101102 կտրոնի և ստուգաչափման վկայականի պատճենները պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, վարույթային ծախսեր, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450․000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Թույլատրել Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանին դատավճռով նշանակված 450․000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 37․500 (երեսունյոթ հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Բագրատ Սամվելի Սիմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ