ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/3933/01/24

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,
Ֆ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ,


ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ
ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ
ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ
ԱՎԱԳ ԴԱՏԱԽԱԶ Ա․ԵՐԻՑՅԱՆԻ,

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ն․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ,
ՊԱՇՏՊԱՆ Գ․ԳԱԼԻԿՅԱՆԻ,
ՏՈՒԺՈՂՆԵՐ Լ․ՓՈԼՈՅԱՆԻ,
Վ․ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

2025 թվականի ապրիլի 10-ին Երևան քաղաքում,

դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի՝
(ծնված 1999 թվականի օգոստոսի 19-ին, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չդատված, ամուրի, չի աշխատում, խնամքին՝ վատառողջ մայրը, թայ բռնցքամարտի աշխարհի չեմպիոն, հաշվառված է Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղու թիվ 3/2 շենքի թիվ 12 բնակարանում)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով և 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2024 թվականի ապրիլի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 14121824 քրեական վարույթը:
2․ Հսկող դատախազի 2024 թվականի ապրիլի 20-ի որոշմամբ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով:
3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մայիսի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով՝ դրա սկիզբը հաշվելով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
4. 2024 թվականի հունվարի 12-ին հսկող դատախազի հանձնարարությամբ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-ին մասով և 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 10-0040-24 քրեական վարույթը:
5. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հունիսի 26-ի որոշմամբ թիվ 14121824 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 10-0040-24 քրեական վարույթին՝ նախաքննությունը շարունակվել է մեկ վարույթում՝ 14121824 համարով:
6․ Հսկող դատախազի 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով։
6.1․ Հսկող դատախազի 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսվել է։
7. Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
8․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը թողնվել է անփոփոխ՝ դրա սկիզբը հաշվելով 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին:
9. Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ դեպքի վայրի զննությամբ հայտնաբերված արնանման հետքերը և տուժող Լևոն Փոլոյանի՝ արնանման հետքերով հագուստները ճանաչվել են իրեղեն ապացույց։
10. Հսկող դատախազի 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով և 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
10.1. Նախաքննության մարմնի կողմից 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
11. 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ին թիվ 14121824 վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Դատարան)։
2025 թվականի հունվարի 3-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի հունվարի 9-ին:
11.1. Դատարանի 2025 թվականի հունվարի 9-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը փոփոխել է, որպես խափանման միջոց է ընտրվել տնային կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամանակով՝ պարտավորեցնելով չլքել հաշվառման և փաստացի բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղու թիվ 3/2 շենքի թիվ 12 բնակարանի տարածքը:
Մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանին արգելվել է թիվ 14121824 քրեական վարույթով տուժողներ Լևոն Ասատուրի Փոլոյանի (ծնված՝ 05.11.1990թ.), Վահե Բագրատի Սարգսյանի (ծնված՝ 14.07.1989թ.), Աղավնի Լևոնի Քոչարյանի (ծնված՝ 06.03.1986թ.), վկաներ Բաբկեն Լևոնի Թորգոմյանի (ծնված՝ 07.09.1993թ.) և Ժենյա Արթուրի Հովհաննիսյանի (ծնված՝ 21.12.2004թ.) հետ.
- ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, հաղորդակցության այլ ձևեր, այդ թվում՝ փոստային առաքանի,
- ունենալ շփում և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այդ անձանց:
Մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ համակցված որպես խափանման միջոց են կիրառվել գրավը՝ 2.000.000 (երկու միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և բացակայելու արգելքը:
11.2. Դատարանի 2025 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանին տնային կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ նրան պարտավորեցնելով չլքել բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղու թիվ 3/2 շենքի թիվ 12 բնակարանի տարածքը:
11.2. Դատարանի արձանագրային որոշմամբ Աղավնի Լևոնի Քոչարյանի կարգավիճակը որպես տուժող դադարեցվել է։
12. 2025 թվականի ապրիլի 3-ին կայացվել է մեղադրական վերդիկտ, որով Դատարանը ապացուցված է գնահատել մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով և 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքներում: Նույն վերդիկտով Դատարանը ապացուցված չի գնահատել մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում։
Մեղադրական վերդիկտ կայացվելու պայմաններում մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, թողնվել են անփոփոխ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
13. Մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով և 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ արարքների համար. «նա կատարել է խուլիգանություն, ինչպես նաև մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայի գործարդմամբ Լևոն Ասատուրի Փոլոյանի առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս, իսկ Վահե Բագրատի Սարգսյանի առողջությանը միջին ծանրության վնաս:
Այսպես՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին` ժամը 02.00-ի սահմաններում, Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանը Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի 3/14 շենքի բակային հատվածից անպարկեշտ ձևով պահանջել է Աղավնի Քոչարյանի բնակարանից հնչող երաժշտությունը անջատել։ Երաժշտությունն անջատելուց հետո, Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանը, սեփական անձի կարծեցյալ «առավելությունները» նշված շենքի բնակիչների նկատմամբ ընգծելու մոլուցքով տարված, սկսել է բարձրաձայն հնչեցնել սեռական բնույթի հայհոյանքներ, այդ կերպ հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով, համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ խախտել մարդկանց՝ Թբիլիսյան խճուղի 3/14 շենքի բնակիչների, այդ թվում՝ Աղավնի Լևոնի Քոչարյանի, Ժենյա Արթուրի Հովհաննիսյանի անդորրը։
(...)
Բացի այդ, 2024 թվականի ապրիլի 18-ին՝ ժամը 23.00-ի սահմաններում, Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանը իր ընկերոջ՝ Արսեն Աղասիի Գևորգյանի հետ, վերջինիս ընտանիքի անդամների կողմից վարձակալությամբ հանձնված բնակարանի վարձավճարը Արսեն Գևորգյանին փոխանցելու հարցի շուրջ զրուցելու համար Երևան քաղաքի Թբիլիսյան փողոցի 3/14 շենքի հարակից հատվածում հանդիպել է նշված բնակարանի վարձակալ Լևոն Ասատուրի Փոլոյանին և վերջինիս ընկերոջը՝ Վահե Բագրատի Սարգսյանին: Նշված հարցի շուրջ զրույցը վերաճել է վիճաբանության, որի ընթացքում Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանը իր մոտ գտնվող, մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված սուր կտրող-ծակող առարկայով հարվածել է Լևոն Փոլոյանի որովայնի հատվածին` վերջինիս առողջությանը պատճառելով ծանր վնաս՝ արտահայտված որովայնի կտրած թափանցող վերքի, ստամոքսի վնասման ձևով: Լևոն Փոլոյանին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելուց հետո Նարեկ Գրիգորյանն իր մոտ գտնվող մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված նույն կտրող ծակող առարկայով երկու անգամ հարվածել է նաև Վահե Սարգսյանի ձախ նախաբազկի և աջ ծնկի հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ արտահայտված ձախ նախաբազկի Ա3 միջանցիկ կտրած-ծակած վերքի, ձախ ծղիկային նյարդի և զարկերակի վնասումներով և աջ ծնկային շրջանի կտրած-ծակած վերքի ձևով»:

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
14. Տուժող Լևոն Ասատուրի Փոլոյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ Աշխեն Գևորգյանից վարձակալել Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղու 3-րդ շենքի 65-րդ բնակարանը: Վարձակալության գումարը սովորաբար Աշխենին է փոխանցել։ 2024 թվականի ապրիլի 18-ին գտնվել է ընկերոջ՝ Վահե Սարգսյանի հետ, այդ ժամանակ Աշխեն Գևորգյանի որդի Արսեն Գևորգյանը պահանջել է բնակարանի վարձը կազմող գումարը փոխանցել իրեն, սակայն ինքը հրաժարվել է, քանի որ գումարը պետք է փոխանցեր Աշխենին, քանի որ վերջինն իրեն զգուշացրել էր, որ եթե գումարը տա Արսենին, դա դիտարկվելու է, որ գումարը չի վճարել։ Այդ հարցի շուրջ խոսելու համար Վահե Սարգսյանի հետ գնացել են նրանց շենքի բակ, որտեղ հանդիպել են Արսենին։ Ինքն էլ առաջարկել է միասին բարձրանալ նրանց տուն, նրա ներկայությամբ գումարը փոխանցել Աշխենին, եթե նա ուզի, գումարը կտա Արսենին։
Վահեն ներքևում սպասել է, մինչև Արսենի հետ միասին գնացել են նրանց տուն, գումարը փոխանցել է Աշխենին։ Արսենի հետ իջել է բակ, Արսենն իր հետևից էր իջնում։ Բակ իջնելով՝ լսել է վիճաբանության ձայներ, շքամուտքից դուրս է եկել և ստացել է մարմնական վնասվածք։ Իր հիշելով՝ մութ է եղել այդտեղ։ Չի հիշում՝ ինչ հարված է ստացել, որից հետո ոչինչ չի հիշում։ Արթնացել է հիվանդանոցում։
Արսենի հետ հետագա պարզաբանումներ չեն եղել։ Նարեկը և Արսենը նույն շենքում են բնակվում, Նարեկը՝ առաջին հարկում, Արսենը՝ երկրորդ հարկում։ Տեղյակ է, որ Վահե Սարգսյանը նույնպես վնասվածքներ է ստացել։ Իրեն չի հետաքրքրել, թե ինչու ինքը և Վահեն նույն ժամանակ մարմնական վնասվածներ ունեն, քանի որ բողոք չունի որևէ մեկի դեմ, տեղյակ չէ, թե ով է կատարել և ինչ պատճառով։ Իր համար նորմալ է, որ իրենց նման մարմնական վնասվածքներ են պատճառել, չի ցանկանում պատճառն իմանալ, և եթե նորմալ կլինի, եթե հիմա էլ դուրս գա շենքից և առանց իրեն հայտնի պատճառի իրեն նման վնասվածք պատճառեն։
Վահեի հետ շարունակում են ընկերական հարաբերությունները, նրա հետ այդ դեպքի մասին չեն խոսել։ Ունեցել է խոսակցություն Վահեի հետ, նա էլ կոնկրետ չի տեսել՝ ով է հարվածողը, քանի որ հեռու է եղել, նա առանձնապես բան չի ասել իրեն։ Նրա հետ չի ուզում շատ խոսել այդ դեպքի հետ կապված, չի կարող բացատրել՝ ինչու, չի ուզեցել դեպքի վերաբերյալ որևէ բան իմանալ։ Նարեկի մայրիկին բակում է տեսել երկու անգամ։ Աղավնի Քոչարյանին ընդհանրապես չի ճանաչում։
Հիվանդանոցում՝ վերակենդանացման բաժանմունքում իրեն ոստիկանության աշխատակիցներ են այցելել, հարցրել են՝ Նարեկն է իրեն հարվածել, թե՝ ոչ, ինքը նշել է, որ Նարեկի հետ ընկերական հարաբերություններ ունի, ինչու պետք է նա հարվածեր։ Որոշակի ժամանակ՝ դեպքից մի քանի օր հետո քննիչն է այցելել, ինքը եղել է վատ վիճակում, ստանում էր դեղորայք, սակայն կարողացել է խոսել։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
14.1. Էական հակասության հիմքով հրապարակվեց տուժող Լևոն Ասատուրի Փոլոյանի հարցաքննության 2024 թվականի ապրիլի 20-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ նախքան մարմնական վնասվածք ստանալը և բնակարան բարձրանալը, այդ վայրում տեսել է Նարեկին, ում ճանաչում է շուրջ երկու տարի, նրա հետ գտնվել է նորմալ հարաբերությունների մեջ։ Մինչև բարձրանալը Արսենի և Նարեկի հետ խոսակցություն ունեցել է։ Քննիչի հարցին ի պատասխան, որ տվյալներ ունեն, որ Նարեկն է իրեն մարմնական վնասվածք պատճառել՝ հայտնել է, որ եթե նման տվյալներ ունեն, չի բացառում, որ իրեն մարմնական վնասվածք պատաճառած լինի Նարեկը: Արսեն Գևորգյանն իրեն մարմնական վնասվածք չի պատճառել:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 1-ին հատոր գ.թ. 68-71)
14.2. Հակասությունները պարզաբանելիս տուժող Լևոն Փոլոյանը հայտնել է, որ դեպքի վայրում չի տեսել Նարեկին, եթե անգամ տեսած էլ լիներ, դա նորմալ է, քանի որ նա այնտեղ է բնակվում։ Չի հշում, որ նրան այնտեղ տեսած լինի։ Հարցին, թե ինչու է նախկինում նշել, որ տեսել է՝ պատասխանեց, որ հնարավոր է դեղորայքի ազդեցության տակ է եղել, իրեն լավ չի զգացել և այդպես է ասել։ Դատարանի հարցին ի պատասխան՝ ցնորքներ ունեցել է, թե ոչ՝ հայտնեց, որ երկար ժամանակ շատ բաներ չի հիշել։ Հարցաքննվելիս իր վրա որևէ ազդեցություն չի եղել, չի ստել, պատճառ չի ունեցել՝ իրականությանը չհամապատասխանող տվյալներ հայտնելու։
Իր վիրահատությունը նորմալ է անցել, լավ է եղել, ապաքինվել է, դրա հետ է կապված, որ բողոք չունի։ Շքամուտքի տարածքում է վնասվածք ստացել, ավելի հստակ չի կարող նկարագրել։ Իր համոզմամբ Արսենն իրեն չի պատճառել վնասվածք, քանի որ պատճառ չի ունեցել։
Իր հիվանդության ծախսերն ինքը և ազգականներն են հոգացել, ինքը տեղյակ չէ՝ որքան է այն կազմել։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
15. Տուժող Վահե Բագրատի Սարգսյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ դեպքի օրը ինքը և Լևոնը միասին են եղել, երբ Արսենը տան վարձի գումարի վճարման հետ կապված խնդրով զանգել է Լևոնին։ «Բանջարանոց» կոչվող թաղամասից գնացել են Թբիլիսյան փողոցում գտնվող՝ Արսենի շենքի բակ, Լևոնը և Արսենն առանձնացել են, խոսելով քայլել են շենքի կողմ։ Ինքը քիչ հեռու կանգնած հեռախոսով է զբաղվել և չի նկատել, որ նրանք բարձրացել են վերև։ Որոշ ժամանակ անց ձայներ է լսել, մութ է եղել, գնացել է այդ ուղղությամբ, տեսել է՝ մարդ կա ընկած գետնին, հետո է իմացել, որ Լևոնն է եղել, Արսենն է եղել, մեկ հոգի էլ է կանգնած եղել, արագ գնացել է նրա «վրա», հետո հասկացել է, որը իր ձեռքը վնասվել է։ Ավելի մանրամասն չի հիշում՝ ինչ ձայներ եղել։ Քանի որ մութ է եղել, չի կարող ասել՝ Արսենն է եղել իրեն հարվածողը, թե մյուս անձը։ Դրանից հետո Արսենն իրեն օգնել է, բարձրացրել է իրենց տուն, իսկ նրա մայրը իր ձեռքը վիրակապել է։ Այդ ժամանակ Լևոնը ներքևում է եղել, նրան թողել են գետնին ընկած, քանի որ իր ձեռքից ուժեղ արյուն էր հոսում, և եթե չգնար, ինքն էլ արյունաքամ կլիներ։
Լևոնի և Արսենի կողմից շենքից դուրս գալը չի տեսել։ Մինչև բարձրանալը Արսենի և Լևոնի միջև հանգիստ խոսակցություն է եղել գումարի հարցի շուրջ։ Որևէ մեկի ձեռքին որևէ առարկա չի տեսել, քանի որ մութ է եղել։ Մյուս անձին բնութագրել է որպես պարապած, բոյով, կարճաթև հագուստով, ձեռքին խաչի տեսքով դաջվածք ունեցող մարդ. մութ է եղել, մշուշոտ է տեսել, այլ հատկանիշներ չի հիշում։ Նրա ձեռքի վրա դաջվածքը հետո է տեսել, քանի որ ինչպես նախկինում նշել է, այդ անձին հետո տեսել է Արամ Խաչատրյան փողոցի վրա, այդ ժամանակ էլ նկատել է դաջվածքը և այն, որ նրա աչքերը բաց գույնի են եղել։
Քննիչի մոտ հարցաքննությունների ժամանակ իր վրա որևէ ճնշում, ուղղորդում չի եղել։ Ներկայացուցիչ ունեցել է, սակայն անունը հիմա չի հիշում, նրա հետ հեռախոսով է կապ հաստատել, հարցուփորձով է գտել այդ փաստաբանին։
Նարեկին այդ օրը չի տեսել։ Վստահ է, որ Արսենը չի պատճառել իրեն մարմնական վնասվածքը։ Վանսվածքը ստացել է ձեռքի և ոտքի հատվածներում։
Լևոնը նույնպես մարմնական վնասվածք է ստացել։ Նրան վնասվածք պատճառելու պահը չի տեսել։ Երբ մոտեցել է Լևոնին, իր նշած անձը դեռևս այնտեղ է եղել։
Դեպքից հետո ինքը սթրեսային վիճակում է գտնվել, այդ օրն առավոտյան քննիչն է եկել իր մոտ։
Բաբկեն Թորգոմյանն իր մոտ է եղել մինչև քննիչի գալը, չի հիշում՝ ինչ է նրան պատմել։ Երբ իրեն տարել են հիվանդանոց, սկզբում ցավազրկող են ներարկել, հետո վիրահատել են տեղային անզգայնացմամբ։ Սկզբում իրեն տարել են 8-րդ հիվանդանոց, այնտեղ երկար սպասել են, սակայն իրեն չեն ընդունել, որից հետո տեղափոխել են Հերացի հիվանդանոց։
Նարեկի անունը տվել է, չգիտի, երևի վատ վիճակու է եղել, չի հիշում՝ որ հիվանդանոցում Նարեկի անունն են տվել, ինքն էլ այդ պատճառով նրա անունն է նշել։ Հարցին՝ ով էր ասում Նարեկ, պատասխանեց, որ չգիտի։ Բնութագիրը Նարեկի տվել է, քանի որ մինչև քննիչի գալն իրեն նկար են ցույց տվել, այդտեղից էլ բնութագրել է նրան։ Ինքն ուղղակի խառնված է եղել, վատ վիճակում է եղել, լսել է «Նարեկ», այդպես էլ ասել է «Նարեկ», շփոթել է։ Բաբկեն Թորգոմյանը սուտ չի ասել, ինքը նրան այդպես է պատմել։ Որոշ ժամանակ անց, երբ շոկային վիճակից դուրս է եկել, հասկացել է, որ շփոթել է։ Ինքն արյունաքամ վիճակում է եղել, անընդհատ գնացել-եկել են, իրեն հարցեր տվել, նկար են ցույց տվել, ասել են՝ «Անունը Նարեկ է», հարցրել՝ «Կարո՞ղ է՝ ինքն է»։ Ինքը մտածել է՝ մի բան պատասխանի, որ մենակ մնա։
Մտածել է, որ պահի տակ սխալ բան է ասել, մտածել է՝ իրավական օգնության դիմել, որպեսզի ճիշտ ձևով այդ սխալն ուղղի, այդ պատճառով է օրինական ներկայացուցիչ ներգրավել։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
15.1. Էական հակասության հիմքով հրապարակվեց տուժող Վահե Բագրատի Սարգսյանի հարցաքննության 2024 թվականի ապրիլի 19-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Լևոն Փոլոյանն իր ընկերն է, ում հետ 2024 թվականի ապրիլի 18-ին ալկոհոլ են օգտագործել, որից հետո վերջինս ասել է, որ պետք է գնան և հանդիպեն վարձատուի հետ: Լևոն Փոլոյանը վարձակալական հիմունքներով բնակվել է Երևան քաղաքի Թբիլիսյան փողոցի 3-րդ շենքում, սակայն հստակ բնակարանը չգիտի: Նույն օրը՝ ժամը 23:00-ի սահմաններում, նշված շենքի հարակից հատվածում հանդիպել են Աշխենի որդի Արսենի և նրա ընկերոջ հետ: Արսենն այդ ժամանակ Լևոնից պահանջել, որ բնակարանի վարձավճարը տրամադրի իրեն, սակայն Լևոնը հրաժարվել է տրամադրել: Նշված հարցի շուրջ վիճաբանություն է առաջացել Լևոնի և մյուս կողմից՝ Արսենի ու Նարեկի միջև, որի ընթացքում նկատել է, որ Լևոնը ընկել է գետնին, քանի որ Նարեկը դանակով հարվածել է նրա որովայնի շրջանում։ Տեսնելով, որ Լևոնը ընկել է գետնին՝ վազելով գնացել է Նարեկի ուղղությամբ, այդ ընթացքում Նարեկն իր մոտ գտնվող դանակով վնասել է իր ձախ ձեռքը և ոտքը: Վնասվածքը ստանալուց հետո ինքը հետ է գնացել, և իր ձեռքից ուժեղ արյունահոսություն է սկսվել: Արսենը, նկատելով նշված հանգամանքը, իրեն տեղափոխել է իր բնակության վայր, որտեղ եղել է նաև Աշխենը, այնտեղ իրեն օգնություն է ցուցաբերվել, և ընկերների միջոցով տեղափոխվել է հիվանդանոց: Արսենին նախկինում տեսել է մոտ երկու անգամ, իսկ Նարեկին, չի հիշում, մինչև դեպքը ճանաչել է, թե՝ ոչ։ Արսենը կլինի մոտ 25 տարեկան, սովորական մարմնակազմությամբ, մազերը դեպի առաջ սանրած, իսկ Նարեկը կլինի մոտ 25 տարեկան, սպորտային մարմնակազմությամբ, միջահասակ, խիտ մազերով, մորուքով։ Երկուսին էլ տեսնելու դեպքում կճանաչի։
Բացի Նարեկից՝ որևէ մեկի մոտ դանակ կամ ծակող միջոց չի նկատել, ինչպես իրեն դանակով հարվածել է Նարեկը։ Վերջինս նաև դանակով հարվածել է Լևոնին։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 1-ին հատոր գ.թ. 41-44)
15.2. Էական հակասության հիմքով հրապարակվեց տուժող Վահե Բագրատի Սարգսյանի հարցաքննության 2024 թվականի ապրիլի 19-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ լուսանկարով ճանաչում կատարելու ժամանակ ճանաչել է Նարեկին և Արսենին՝ վերջիններիս դիմագծերով, մազերի ձևից և դեմքից։ Կրկին անգամ հայտարարել է, որ վիճաբանության ժամանակ դանակով իրեն և Լևոնին մարմնական վնասվածքներ է պատճառել Նարեկը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 1-ին հատոր գ.թ. 55-57)
15.3. Էական հակասության հիմքով հրապարակվեց տուժողներ Վահե Բագրատի Սարգսյանի և Լևոն Ասատուրի Փոլոյանի միջև առերես հարցաքննության 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Վահե Սարգսյանը հայտնել է, որ դեպքի ժամանակ Լևոնը, Արսենը և երրորդ անձը, ում ձեռքին եղել է դաջվածք, զրուցելիս են եղել, այդ ժամանակ նկատել է, որ Լևոնն ընկել է, գնացել է այդ ուղղությամբ, և երրորդ անձն իրեն ևս մարմնական վնասվածք է պատճառել։ Դեպքի ժամանակ Նարեկ Գրիգորյանին չի տեսել, նա ներկա չի եղել, ըստ Լևոնի՝ Նարեկը բարևել է նրան ու գնացել, դրա համար էլ չի տեսել։ Ինչ վերաբերում է, որ վիճաբանությունից հետո Նարեկ Գրիգորյանը բնակվել է իր տանը, ապա դա չի համապատասխանում իրականությանը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 2-րդ հատոր գ.թ. 42-44)
15.4. Հակասությունները պարզաբանելիս տուժող Վահե Սարգսյանը հայտնեց, որ ինքն ուղղակի կենտրոնացած է եղել Նարեկ անվան վրա, այդ պատճառով է այդ անունը նշել, ինքն ամեն ինչ իրականությունն է հայտնել, միայն նրա անունն է նշել և խոսակցության փոխարեն ասել է վիճաբանություն, որը իրականություն չէ։ Չի կարող ասել, թե Արամ Խաչատրյան փողոցում այդ անձին տեսնելիս ինչու ոստիկանություն չի զանգահարել։ Նարեկին նախկինում չի ճանաչել։ Իրեն հեռախոսով նկար են ցույց տվել մինչև քննիչի գալը, չգիտի՝ ով, քաղաքացիական հագուստով անձ է եղել, սակայն Բաբկեն Թորգոմյանը չի եղել, ասել են, որ Նարեկ է անունը։ Ի պատասխան Դատարանի հարցի, թե ինչ է պատկերված եղել իրեն ցուցադրված հիշյալ նկարում՝ հայտնել է, որ անձ էր՝ թեքոտ՝ կողքից պատկերված, երևում էր դեմքի կողային հատվածը։ Իսկ թե դեմքի կողային հատվածը պատկերող նկարից ինչպես է ենթադրել տվյալ անձի հասակի և մարմնակազմության մասին հանգամանքները՝ հայտնեց, որ չի հասկանում հարցը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
16․ Վկա Բաբկեն Լևոնի Թորգոմյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ աշխատում է Երևան քաղաքի քրեական ոստիկանությունում։ Դեպքի ժամանակ սպասարկել է Արբակիր վարչական շրջանի տարածքը, Նարեկ Գրիգորյանին ճանաչում է որպես այնտեղի բնակիչ։ Դեպքի օրը գտնվել է բաժնի հերթապահ խմբի կազմում։ Նույն օրը հիվանդանոցից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ մարմնական վնասվածքով հիվանդանոց է տեղափոխվել մի անձ։ Անմիջապես գնացել է Հերացի թիվ 1 բժշկական կնետրոն, որտեղ տեսել է Վահե Սարգսյանին (նշել է «Լևոն Փոլոյան», սակայն հետագայում պարզաբանել է, որ Լևոն Փոլոյանի և Վահե Սարգսյանի անունները շփոթել է)։ Մեկ այլ ահազանգ են ստացել նաև այն մասին, որ Լևոն Փոլոյանը մարմնական վնասվածքով գտնվում է հիվանդանոցում, սակայն նրան անձամբ չի հանդիպել։ Վահե Սարգսյանն ունեցել է ծանր մարմնական վնասվածքներ, ինչի կապակցությամբ նա հաղորդում է ներկայացրել։ Անձամբ զրուցել է նրա հետ, նա հայտնել է, որ Լևոն Փոլոյանը ֆինանսական տարաձայնություններ է ունեցել մի տղայի հետ, ում անունը այս պահին չի հիշում, տան վարձավճարը վճարելու հետ կապված, մասնավորապես՝ գումարը պետք է վճարեր այդ տղային, սակայն նրա մորն է փոխանցել, ինչի կապակցությամբ տարաձայնություն է առաջացել։ Իրենք գտնվել են «Բանջարանոց» կոչվող տարածքում և միասին գնացել են Երևան քաղաքի Թբիլիսյան փողոցի 3-րդ շենքի հարակից հատվածը, քանի որ Լևոնը պետք է խոսեր այդ տղայի հետ։ Նրանք առանձնացել են խոսելու համար, հետո նկատել է, որ վիճաբանություն է առաջացել նրանց միջև։ Այնտեղ այլ անձ էլ է եղել, նա միջամտել է, որ խոչընդոտի, չթողնի, այդ ժամանակ հայտնվել է Նարեկ անունով տղա՝ բնութագրելով նրա արտաքինը, հետո սկսել են հարվածել, որի ժամանակ Նարեկը դանակով սկսել է հարվածներ հասցնել: Ասել է, որ Նարեկը սկսել է անկանոն շարժումներով հարվածել։ Չի հիշում՝ իրեն հայտնել է, թե ոչ՝ արդյոք դանակը իր գրպանից է հանել, թե այնտեղից է վերցրել, որ կողմից և այլն։ Նարեկին բնութագրել է որպես կարճահասակ, պարապած, ֆիզիկապես ուժեղ, երկար մազերով տղա։ Քանի որ Նարեկն անձամբ իրեն հայտնի է եղել, և այդ տարածքում շենքերը շատ չեն, օպերատիվ տվյալն էլ իրացնելով՝ իմացել են, որ Նարեկ Գրիգորյանն է եղել։ Ինքը Նարեկին որպես աշխույժ տղա է բնութագրում, այնպես չէ, որ նա հանցագործ է կամ հեղինակություն։
Ահազանգից րոպեներ անց է հանդիպել Վահե Սարգսյանին, նա վիրակապված վիճակում է եղել, իր հիշելով՝ դեռ չէին վիրահատել, լարված է եղել, բարկացած, հնարավոր է՝ նրան դեղամիջոցներ տված լինեին, քանի որ շատ են եղել վնասվածքները։ Իր հետ խոսելիս նա ադեկվատ վիճակում է եղել, սակայն նաև վախեցած է եղել։
Վահե Սարգսյանի վիճակն այնպես չի եղել, որ ճնշում գործադրեին նրա վրա, նա տուժողի կարգավիճակում է եղել, ինչո՞ւ պետք է ճնշում գործադրեին։ Նա սկզբում բանավոր հայտարարությամբ է այդ ամենն ասել, ոստիկանության աշխատակիցներից ինքն է եղել, հետո այդ ամենը արձանագրվել է իր գործընկերների կողմից։ Բժիշկներից որևէ մեկը չի ասել, որ նա ի վիճակի չէ որևէ գործողության մասնակցել, նա վերակենդանացման բաժանմունքում չի եղել, վիրակապարանում է եղել հավանաբար։
Նա ասել է՝ ուր են գնացել, անունն է ասել և նկարագրել, ինքը հարցրել է՝ որ շենքից է եղել Նարեկը, որտեղից է եկել, նա ասել է, որ դեպքի վայրի դիմացի շենքում պետք է որ ապրեր։ Իրենք էլ արդեն մնացածը պարզել են։
Ինքը կարող էր նրանից նաև բացատրություն վերցել, սակայն քանի որ նա հաղորդում էր տալիս, դա անելն առարկայազուրկ է եղել։ Վահե Սարգսյանին որևէ անձի լուսանկար չի ցուցադրել, որևէ ուղղորդող արտահայտություն չի կատարել: Ինքը ինչո՞ւ պետք է Նարեկի անունը տար, որևէ պատճառ չի ունեցել։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 2-րդ հատոր գ.թ. 34-37)
17․ Վկա Աղավնի Լևոնի Քոչարյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ Նարեկին ճանաչում է որպես թաղամասի բնակիչ, որտեղ բնակվում է շուրջ տասը տարի։
2023 թվականի դեկտեմբերի 23-ին եղել է դստեր՝ Ժենյայի ծննդյան օրը, տանը բարձր երաժշտություն է հնչել, Նարեկը եկել է, բակից՝ պատուհանի տակից, ձայն է տվել, զգուշացրել է, որ աղմուկը խանգարում է՝ անջատեն։ Իրենց բնակարանը երկրորդ հարկում է։ Երաժշտությունը նրա զգուշացնելուց հետո շարունակվել է, այդ պատճառով էլ սկսվել է վիճաբանությունը։ Այն անջատել են այն ժամանակ, երբ վիճաբանությունը սկսվել է։ Ինքը պատուհանից է նայել, իսկ Նարեկը եղել է բակում։ Իրենց միջև լեզվակռիվ է եղել, այլ անձինք չեն եղել։ Մեծ ծեծ-կռիվ չի եղել, ուղղակի իրար չեն հասկացել, դրանից հետո Նարեկը գնացել է տուն։ Շատ ժամանակ է անցել, ուստի ինքը չի կարող հիշել մանրամասն՝ ինչ է տեղի ունեցել, ինչ են խոսել, Նարեկն ինչ է ասել, ինքն ինչ է հակադարձել։ Առաջին զգուշացումից հետո ինքը չի անջատել երաժշտությունը, երկրորդի ժամանակ մեկը մյուսին վիրավորել են զուտ։ Պատճառը եղել է այն, որ իրենք խանգարել են մարդկանց անդորրը, Նարեկն էլ չի իմացել, որ ծնունդ է, և այդպես միմյանց չեն հասկացել։ Իրենց վիճաբանությունը երկար չի տևել, և մեծ աղմուկ չի եղել, քանի որ հարևաններն էլ դուրս չեն եկել իրենց ձայների պատճառով, հետո էլ չեն արձագանքել։ Անգամ երաժշտության ժամանակ իրենց հարևաններին տեղեկացրել է, որ ծնունդ է, սակայն ժամը 00։00-ին չէր կարող կողքի շենքի հարևաններին էլ տեղեկացնել այդ մասին։ Այդ երաժշտությունը շուրջ 20 րոպե է տևել։ Տանը եղել են ինքը, իր դուստրը և որդին, այլ անձինք չեն եղել։ Մեծ ծնունդ չեն արել, ուղղակի տորթով և երաժտությամբ այդ ժամին շնորհավորել են։
Ինքը չի հայհոյել, իր հասցեին Նարեկը հայհոյանքներ չի հնչեցրել, վիրավորանքներ են հնչել, հայհոյանքներ չեն եղել։
Իր տան պատուհանը վնասվել է վիճաբանության ժամանակ։ Նարեկը բակից՝ պատուհանի ներքևից, պատուհանի կողմ ինչ-որ առարկա է նետել, որի արդյունքում այն վնասվել է։ Վնասվել է ոչ թե իր կողմից բացված պատուհանը, այլ փակ պատուհանը։ Այն վերանորոգվել է Նարեկի միջոցներով՝ 2024 թվականի նոյեմբերին։ Տեղյակ չէ, թե ինչն է պատճառը, որ ամիսներ անց է վերանորոգել։ Նարեկի մայրն է իրեն մոտեցել, ասել է, որ հարևաններ են, և չի ուզում, որ նեղացած լինեն միմյանցից, առաջարկել է վնասը հատուցել և ամեն ինչ անցնի գնա իրենց մեջ։ Ինքը նրանց չի դիմել։ Հաղորդում ներկայացնելուց հետո քննիչի մոտ ինքը նշել է, որ բողոք չունի, որից անցել են ամիսներ, հետո իրեն պատճառված վնասը հատուցվել է։
Լևոն Փոլոյանին չի ճանաչում։ Բոլոր հարևանների հետ էլ նորմալ հարաբերություններ ունի։ Մարիամ անունով անձ բնակվում է իրենց կողքի շենքում, սակայն նրա հետ ուղիղ շփում չունի, իր ծանոթներն ունեն։ Լևոն Փոլոյանի կնոջը չի ճանաչում, հնարավոր է՝ դեմքը տեսնի, հիշի։ Լևոն Փոլոյանի դեպքի վերաբերյալ ասեկոսեներ լսել է, սակայն չի լսել, թե ով է եղել։ Տարբեր ասեկոսեներ են եղել, սկզբում ասում էին, որ Նարեկն է դանակահարել, հետո ասել են, որ տուժողը ասել է, որ նա չէ։ Այս խոսակցություններն իր վրա ազդեցություն չեն ունեցել, չեն կաշկանդել։
Չի հիշում՝ ինչ է պատասխանել, երբ Նարեկն առաջին անգամ ասել է, որ երաժշտությունն անջատեն։ Նրա տոնը երևի թե այն չի եղել, ինչից էլ իր մոտ տրամադրվածություն է առաջացել նրա դեմ։ Երբ լուսամուտը կոտրվել է, ինքը լուսամուտի մոտ է եղել, իրենք դեռ վիճելիս են եղել, և տեսել է, ինչպես է նա առարկա նետում այդ ուղղությամբ և այն վնասում։
Ի պատասխան Դատարանի հարցին, թե ինչպես է լսել Նարեկ Գրիգորյանի կողմից բակից իրենց ձայն տալը, երբ երաժշտության ձայնը բարձր է եղել՝ պարզաբանեց, որ երաժշտությունը միատոն չի եղել, և լսել է այն պահին, երբ ցածր տոնն է եղել և լսելի է եղել։ Նարեկը զուտ տվել է իր անունը՝ «Արմինե՛, Արմինե՛», և ասել է, որ ձայնը բարձր է, խանգարում է, իջեցնեն։ Նրա ընկալմամբ՝ Նարեկի տոնը «իրոնիա» էր պարունակում, այդ պատճառով էլ ինքը հակառակվել է և երաշտության ձայնը չի իջեցրել։ Երկրորդ անգամ է Նարեկը ձայն տվել, ասել՝ «ես չասացի, որ ձայնը խանգարում է», այդտեղից էլ սկսվել է վիճաբանությունը։ Նրա խոսելու ձևից է վիճաբանություն սկսվել, և փոխադարձ վիրավորել են միմյանց։
Նարեկը առարկան չի նետել իրեն կամ պատուհանը վնասելու համար, եթե ցանկանար նետել իր վրա, հաստատ կկարողանար, իր ընկալմամբ դա նետել է, որ իրեն հանդարտեցնի, ինքը ներս գնա։ Իր երեխաները չեն մասնակցել այդ ամենին, ինքը խոհանոցից է խոսել, նրանք հյուրասենյակում շարունակել են իրեն ուրախությունը։
Նախկինում, հնարավոր է, որ բարկության պահին ինչ-որ բաներ ասած լինի, սուտ չի ասել, սակայն հնարավոր է, որ որոշակի չճշտված հանգամանքներ ասած լինի։
Նարեկը սպորտսմեն է Հայաստանի չեմպիոն է, որևէ բացասական բան չի լսել նրա մասին, իր ընկալմամբ՝ տաք խառնվածքով երիտասարդ է։
17.1. Էական հակասության հիմքով հրապարակվել վկա Աղավնի Լևոնի Քոչարյանի հարցաքննության 2024 թվականի մարտի 21-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ ժամը 02:00-ի սահմաններում, երբ ինքը և երկու երեխաները տանն են եղել և 19 տարեկան դստեր ծննդյան օրն է եղել, հյուրեր են ունեցել, որոնց ճանապարհելուց հետո իրենց կողքի շենքի Նարեկ Գրիգորյանը պատշգամբի տակ սկսել է հայհոյել, սպառնալ, տվյալ պահին բառացի չի հիշում խոսքերը, այնուհետև քարով խփել է իրենց պատուհանին ու այն կոտրել՝ պատճառաբանելով, որ իրենք նրա անդորրը խանգարում են, իրենց տանից բարձր ձայներ են գալիս, որի պատճառով նա անհանգիստ է: Այդ ուշ ժամին որևէ մեկը դուրս չի եկել ու չի միջամտել, իսկ նա մոտ 10-15 րոպե իրենց հասցեին հնչեցրել է հայհոյանքներ ու սպառնալիքներ, որից հետո քար է նետել պատշգամբի ուղղությամբ և հեռացել: Դրանից հետո նրա հետ չեն առնչվել, անձամբ է դիմել ոստիկանություն, որպեսզի հետագայում ավելի լարված իրավիճակ չստեղծվի, և Նարեկին կարգի հրավիրեն ու պարտավորեցնեն իրենցից հեռու մնա: Սպառնալիքները բառացի չի հիշում, այդ անձը կոնֆլիկտային անձ է, չնայած սպառնալիքներին ուղղված որևէ գործողություն չի եղել, բայց նա ագրեսիվ ու ոչ ադեկվատ անձնավորություն է և եթե նա քար է նետում, վնասում պատուհանը, ապա հնարավոր է՝ այլ գործողություններ էլ կատարի: Պատուհանը վնասելու հետևանքով իրեն պատճառվել է 20.000 ՀՀ դրամի վնաս: Բողոք չունի նրանից, միայն ցանկանում է, որ նա փոխհատուցի կոտրած ապակու վնասը և հեռու մնա իր ընտանիքից, ու այլևս իրենց հետ չառնչվի:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 1-ին հատոր գ.թ. 260-262)
17.2. Էական հակասության հիմքով հրապարակվել է վկա Աղավնի Լևոնի Քոչարյանի հարցաքննության 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ դեպքի օրը եղել է իր դստեր՝ Ժենյայի ծննդյան արարողությունը, որի պատճառով իրենց տուն է այցելել վերջինիս ընկերուհին։ Նույնը օրը՝ ժամը 00։01-ից հետո 15 րոպե տևողությամբ երաժշտություն են միացրել, որի ընթացքում դրսի կողմից լսել են աղմուկ, երաժշտությունն անջատելուց հետո արդեն լսվել է բարձր ձայնով սեռական բնույթի հայհոյանքներ, որոնք տևել են երկար ժամանակ, դրանից անհանգստանալով՝ բացել է պատուհանը և տեսել է Նարեկ Գրիգորյանին և նրան չհայհոյելու վերաբերյալ դիտողություն է կատարել, որից հետո վերջինս սկսել է ավելի բարձր և ավելի վատ հայհոյանքներ հնչեցնել իր և իր ընտանիքի անդամների հասցեին, ապա սկսել է քարեր նետել իր տան պատուհանի ուղղությամբ, որի հետևանքով խոհանցի պատուհանը կոտրվել է: Ընդհանուր առմամբ Նարեկի գործողությունների հետևանքով խախտվել է իր անդորրը և հանգիստը, հենց սկզբից էլ Նարեկը ագրեսիվ պահվածք է դրսևորել, և ինքը վախեցել է, քանի որ եթե մարդը ընդունակ է դանակահարության, ընդունակ է նաև ամեն ինչի։ Բնակարանում եղել են ինքը, դուստրը, որդին և դստեր ընկերուհին: Հարևանները Նարեկին դիտողություն չեն կատարել, քանի որ Նարեկը այդ թաղամասում ունի որոշակի հեղինակություն, և գրեթե բոլոր հարևանները վախենում են նրանից և չեն ցանկանում նրա հետ որևէ կոնֆլիկտի մեջ գտնվել և նրան որևէ դիտողություն կատարել:
Ինչ վերաբերվում է դանակահարության հանգամանքին, ապա այդ դեպքը տեղի է ունեցել իր դեպքից հետո, և ինչպես հարևանների խոսակցություններից, այնպես էլ Լևոնի կին Մարիամի հետ զրուցելու ընթացքում տեղեկացել է, որ Լևոնը և տան վարձակալը ցանկանցել են զրուցել միմյանց հետ, այդ խոսակցությանը միջամտել է Նարեկ Գրիգորյանը, որի ընթացքում Նարեկը դանակով հարվածել է ինչպես Լևոնին, այնպես էլ նրա ընկերոջը ձեռքի շրջանում, տվյալ դեպքի վերաբերյալ այլ մանրամասներ չգիտի:
Բողոքում է Նարեկի դեմ և ցանկանում է, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության, քանի որ մինչ այժմ ինչպես նա, այնպես էլ նրա ծնողը որևէ միջոց չեն ձեռնարկել իրեն պատճառված վնասը վերականգնելու համար: Նարեկին վերջին անգամ տեսել սեպտեմբեր ամսին իրենց բակում և մեկ անգամ էլ տեսել է ավտոմեքենայով կրկին իրենց բակում: Նարեկը կոնֆլիկտային անձնավորություն է, նա փորձում է իշխել թաղամասի բնակիչների նկատմամբ, և նրա հետ որևէ մեկը չի ցանկանում որևէ հարց ունենալ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 2-րդ հատոր գ.թ. 58-60)
17.3. Էական հակասության հիմքով հրապարակվել վկա Աղավնի Լևոնի Քոչարյանի հարցաքննության 2024 թվականի նոյեմբերի 8-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ ամուսնու վերադառնալուց հետո Նարեկի մայրը հանդիպել է ամուսնու հետ և ասել, որ պատրաստ է հաշտվել իր հետ և վերականգնել իրենց վնասը, մասնավորապես՝ վերանորոգել պատուհանը։ Համապատասխան արհեստավորը դրանից հետո գնացել է իրենց բնակարան, կատարել չափագրություն, և ասել, որ այդ օրը այդ պատուհանը կվերանորոգվի։ Պատուհանի վերանորոգումը պայմանավորված է եղել իր կողմից նախկինում տրված ցուցմունքով, քանի որ շուրջ տասը ամիս այդ պատուհանը չի վերանորոգվել և ցուցմունք տալուց հետո մեկ ամսվա ընթացքում վերանորոգվել է։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 2-րդ հատոր գ.թ. 92-94)
17.4. Հակասությունները պարզաբանելիս վկա Աղավնի Քոչարյանը նշեց, որ քանի որ ուղիղ տասը ամիս այդ պատուհանը չէր վերանորոգվել, հարևաններն էլ այդ ընթացքում գալիս էին և Նարեկի մայրիկի անունից տարբեր տեղեկություններ էին հայտնում, հետո, իհարկե, Նարեկի մայրիկի կողմից դա պարզաբանվել է, և նա ասել է, որ դա չի համապատասպանում իրականությանը, ընդ որում՝ ասել է նաև, որ իրեն էլ նրա մասին էին սխալ տեղեկություններ տրամադրել՝ փորձելով սրել իրավիճակը։ Իրեն էլ կանչել էին ոստիկանություն, ինքը չէր պատրաստվում իր նախաձեռնությամբ գնալ, ինքը բորբոքված, շատ վիրավորված և բարկացած է եղել և այդ պատճառով էլ, ընդունում է, նման տեղեկություններ է հայտնել։
Նարեկը սպորտսմեն է, տաքարյուն, աչքի ընկնող տղա է, և դրանից ելելով իր սեփական կարծիքն է հայտնել, որ հարևանները, հնարավոր է, չեն ցանկանում անիմաստ Նարեկի հետ խնդիրներ ունենալ։
Պնդում է, որ հայհոյանքներ չի եղել, հակադարձ վիրավորանքներ են եղել, ինչ ձևով Նարեկն է իրեն վիրավորել, ինքն էլ նույն ձևով նրան է վիրավորել։ Վիճաբանություն է եղել, դրա ժամանակ շատ բան կարող է հնչել, ինքը հաղորդում բորբոքված տալիս նշել է, որ սեռական բնույթի հայհոյանքներ են եղել, սակայն ոչ նա է նման հայհոյանք հասցրել իրեն, ոչ էլ ինքը՝ նրան։ Անձամբ ինքը և Նարեկն են իրար վիրավորել, միմյանց անձն են վիրավորել, ընդհանուր բնույթի հայհոյանքներ չեն եղել։ Նարեկն է ձայն տվել, որ իրենց տան երաժշտությունը խանգարում է, դրանից է սկսվել ամեն ինչ։
Խոսել է Նարեկի և նրա մայրիկի հետ դեպքից մեկ շաբաթ հետո և հասկացել է, որ նա էլ չի ցանկացել, որ նման բան լինի։
Տեղյակ չէ, թե ինչու է հաղորդման մեջ նշված մեքենայի ձայնի վերաբերյալ, նման բան ինքը չի ասել։ Վիճաբանության ժամանակ է Նարեկն ասել, որ կսպանի, կմորթի և նմանատիպ բաներ, դա է եղել վիրավորանքը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
18. Վկա Ժենյա Արթուրի Հովհաննիսյանի ցուցմունքը, որի համաձայն՝ բնակվում է Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի 3/14-րդ շենքի 43-րդ բնակարանում: 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին եղել է իր ծննդյան արարողությունը, որի համար իրենց տուն են գնացել իր ընկերուհիները: Այդ ժամանակ բարձր երաժշտություն են միացրել, իրենց որևէ մեկը երաժշտություն միացնելու համար դիտողություն չի արել: Միջոցառման վերջում, 00։00-ից հետո մայրիկի հետ սկսել է բարձր ձայնով վիճաբանել ինչ-որ մի անձ, ինքը դրան չի միամտել, գտնվել է հյուրասենյակում, որտեղ նաև եղել են հյուրերը և իր խնդիրը եղել է հյուրերի հետ լինելը: Իր հիշելով, վիճաբանության ընթացքում այդ անձը քարով հարվածել է խոհանոցի պատուհանին և վնասել այն, սակայն սպառնալիքներ չի լսել: Իսկ թե ով է եղել այդ անձը, ինքը տեղեկություն չունի, անգամ մայրիկին չի հարցրել դրա մասին: Վիճաբանությունն անհանգստացրել է ինչպես իրեն, այնպես էլ հյուրերին, քանի որ տհաճ միջադեպ է տեղի ունեցել:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 2-րդ հատոր գ.թ. 87-90)
19. Հանցագործության մասին բանավոր հաղորդում ընդունելու վերաբերյալ 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ի թիվ 023458 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Աղավնի Լևոնի Քոչարյանը հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացրել՝ հայտնելով, որ նույն օրը ժամը 02:00-ի սահմաններում իրենց տան՝ Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղու 3/14 հասցեի մոտ ոմն Նարեկը վիճաբանություն է սկսել իր և ընտանիքի անդամների հետ մեքենայի բարձր ձայնի պատճառով, որը վերածվել է հայհոյանքների, անբարո արտահայտություններ է արել, վիրավորել իր ընտանիքին և կոտրել է խոհանոցի պատուհանը, այնուհետև սպառնալիքներ հնչեցրել իր և ընտանիքի հասցեին՝ ասելով, որ կսպանի, կմորթի իրենց:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 1-ին հատոր գ.թ. 252)
20. Դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ դեպքի վայր է հանդիսանում Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղու 3/14-րդ շենքի 43-րդ բնակարանը: Կատարված զննությամբ պարզվել է, որ վնասված է խոհանոցի պատուհանի ձախ վերևի հատվածը: Ըստ զննության մասնակից Աղավնի Քոչարյանի հայտարարության՝ պատուհանը վնասվել է Նարեկ Գրիգորյանի գործողությունների հետևանքով։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 2-րդ հատոր գ.թ. 82-85)
21․ Հանցագործության մասին բանավոր հաղորդում ընդունելու վերաբերյալ 2024 թվականի ապրիլի 19-ի թիվ 015989 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի ապրիլի 19-ին Վահե Բագրատի Սարգսյանը հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացրել՝ հայտնելով, որ նույն թվականի ապրիլի 18-ին՝ ժամը 23:00-ի սահմաններում, ընկերոջ՝ Լևոն Փոլոյանի հետ միասին գտնվել է Թբիլիսյան խճուղի 3-րդ հասցեի կողային հատվածում, որտեղ Լևոնը բանավիճել է Արսենի հետ, ումից որ վարձակալել է բնակարանը: Վիճաբանության ընթացքում Արսենի ընկեր ոմն Նարեկը ագրեսիվ կերպով մոտեցել է Լևոնին և սկսել է հարվածել վերջինիս, ինչից հետո ինքն է մոտեցել և վերոնշյալ անձը դանակով հարվածել է իրեն՝ մի քանի անգամ: Այդ ժամանակ նկատել է, որ Լևոնը նույնպես ստացել է դանակի հարված, որից հետո վերջինս դիմել է փախուստի՝ իրենց պատճառելով դանակի բազմաթիվ հարվածներ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 1-ին հատոր գ.թ. 3)
22. Դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին 2024 թվականի ապրիլի 19-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ դեպքի վայրը Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղու 3/14-րդ շենքի կողային հատվածն է: Նշված շենքի կողային հատվածում առկա է ավտոճանապարհ, որի ձախակողմյան հատվածում առկա են թվով երեք ավտոտնակներ՝ թիվ 8427, թիվ 8428 գրառումներով: Թիվ 8428 գրառումով ավտոտնակի դիմացի հատվածում առկա է ասֆալտապատ ճանապարհ, որի վրա առկա են արնանման հետքերի կաթիլներ, որոնք շարունակվում են մոտ 5 մետր՝ մինչև Թբիլիսյան փողոցի 3/14-րդ շենքի դիմացի հատվածում գտնվող աստիճանահարթակը: Արնանման հետքերից բամբակե խծուծով վերցվել են նմուշներ:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 1-ին հատոր գ.թ. 59-62)
23. Լուսանկարով ճանաչում կատարելու մասին 2024 թվականի ապրիլի 19-ի արձանագրությունը, որի համաձայն` տուժող Վահե Սարգսյանն իրեն ներկայացված թվով 4 անձանց լուսանկարներից ճանաչել է 1-ին լուսանկարում պատկերված անձին և հայտարարել, որ լուսանկարում պատկերված անձը Նարեկն է, ով իրեն և Լևոնին դանակով մարմնական վնասվածք է պատճառել:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 1-ին հատոր գ.թ. 45-47)
24. Լուսանկարով ճանաչում կատարելու մասին 2024 թվականի ապրիլի 19-ի արձանագրությունը, որի համաձայն`տուժող Վահե Սարգսյանն իրեն ներկայացված թվով 4 անձանց լուսանկարներից ճանաչել է 3-րդ լուսանկարում պատկերված անձին և հայտարարել է, որ լուսանկարում պատկերված անձն Արսենն է, ով Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղուն տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ ինչպես իրեն, այնպես էլ Լևոնին մարմնական վնասվածք չի պատճառել:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 1-ին հատոր գ.թ. 49-52)
25. Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի արձանագրությունը և «Վիվա Արմենիա» ՓԲ ընկերությունից ստացված տեղեկատվությունը պարունակող լազերային սկավառակը, որոնց համաձայն՝ «Վիվասել ՄՏՍ» ՓԲ ընկերությունից ստացվել է Վահե Սարգսյանի կողմից օգտագործվող 093-55-03-13 և Լևոն Փոլոյանի կողմից օգտագործվող 077-133-808 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային հեռախոսազանգերի վերաբերյալ տեղեկատվությունը: Պարզվել է, որ դեպքի օրը՝ 2024 թվականի ապրիլի 18-ին՝ ժամը 22:14-ին Լևոն Փոլոյանն իր կողմից օգտագործվող վերը նշված բջջային հեռախոսահամարով հեռախոսազանգ է կատարել Արսեն Գևորգյանի կողմից օգտագործվող 093-66-41-26 բջջային հեռախոսահամարին, որը սպասարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր 19 հասցեում գտնվող ալեհավաք կայանի կողմից: Նույն օրը, նույն ալեհավաք կայանի կողմից է սպասարկվել նաև Վահե Սարգսյանի կողմից օգտագոծվող բջջային հեռախոսահամարը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 2-րդ հատոր գ.թ. 18, 29-33)
26. Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի արձանագրությունը և «Վիվա Արմենիա» ՓԲ ընկերությունից ստացված տեղեկատվությունը պարունակող լազերային սկավառակը, որոնց համաձայն՝ ստացվել է Նարեկ Գրիգորյանի կողմից օգտագործվող 077-73-96-98 բջջային հեռախոսահամարի մուտքային և ելքային հեռախոսազանգերի վերաբերյալ տեղեկատվությունը: Պարզվել է, որ Նարեկ Գրիգորյանի կողմից օգտագործվող 077-73- 96-98 բջջային հեռախոսահամարը դեպքի օրը՝ 2024 թվականի ապրիլի 18-ին՝ ժամը 20:18-ին սպասարկվել է Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում տեղակայված ալեհավաք կայանի կողմից, իսկ ժամը 22:00-ից մինչև 23:21-ն ներառյալ ընկած ժամանակահատվածում՝ Թբիլիսյան խճուղում գտնվող ալեհավաք կայանի կողմից, ինչը հանդիսանում է քրեական վարույթով պարզված դեպքի վայրը։ Նշված ժամանակահատվածում ելքային հեռախոսազանգ է կատարվել Արսեն Գևորգյանի կողմից օգտագործվող 077-06-66-83 բջջային հեռախոսահամարին, որը գրանցված է վերջինիս մոր Աշխեն Գևորգյանի անվամբ: Դեպքից հետո Նարեկ Գրիգորյանի կողմից օգտագործվող վերը նշված բջջային հեռախոսահամարը սպասարկվում է Քանաքեռ-Զեյթուն, ապա 2024 թվականի ապրիլի 19-ին՝ ժամը 01:39-ին Թբիլիսյան խճուղու, այնուհետև Առինջ, Աբովյան, Կորյուն, Պուշկին, Նազարբեկյան, Բյուղեվան, Նոր Գեղի, Դիլիջան, Ֆուչիկի փողոցներում: Նարեկ Գրիգորյանն իր կողմից օգտագործվող բջջային հեռախոսահամարով ինչպես տուժող Վահե Սարգսյանին, այնպես էլ Լևոն Փոլոյանի կողմից օգտագործվող 077-133-808 բջջային հեռախոսահամարին ելքային հեռախոսազանգեր չի կատարել: Մուտքային հեռախոսազանգերի զննությամբ պարզվել է, որ դեպքից հետո առկա են զրոյական հեռախոսազանգեր, որոնք սպասարկվել են Կապան քաղաքում, Ֆուչիկի փողոցում, Աբովյան քաղաքում տեղակայված ալեհավաք կայանների կողմից:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 2-րդ հատոր գ.թ. 230, 242-273)
27. Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության են ընթարկվել «Երևան» ԲԿ-ից վերցված տուժող Լևոն Փոլոյանի հագուստները: Կատարված զննությամբ պարզվել է, որ փաթեթում առկա է թվով 3 հատ խծուծ, մեկ սրբիչ, մեկ կիսաթև սպիտակ շապիկ, մեկ սպիտակ անթև շապիկ, ջինսե տաբատ և մեկ զույգ սպիտակ սպորտային կոշիկներ: Թվարկված բոլոր իրերի վրա առկա են արնանման հետքեր: Քանի որ կարճաթև և անթև շապիկները գտնվում էին պատռված վիճակում, դանակի կամ ծակող-կտրող գործիքի հետք չի հայտնաբերվել:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 3-րդ հատոր գ.թ. 48)
28. ՀՀ առողջապահության նախարարության հանրապետական դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոնի 2024 թվականի մայիսի 23-ի՝ դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1309h եզրակացությունը, որի «Հետևություններ» մասի համաձայն՝ «Քաղ․ Վահե Սարգսյանի մարմնական վնասվածքները, ըստ որոշմանը կից ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ ձախ նախաբազկի ստորին երրորդականի միջանցիկ կտրած-ծակած վերքի՝ ուղեկցված ձախ ծղիկային նյարդի և զարկերակի վնասումներով, պրոֆուզ զարկերակային արյունահոսությամբ, դաստակի ծղիկային ծալիչ ջլի, 2-րդից 5-րդ մատերի մակերեսային և խորանիստ ծալիչ ջլերի, դաստակի ճաճանչային երկար տարածիչ ջլի, ճաճանչոսկրի մակերեսային վնասումներով, աջ ծնկային շրջանի առաջային մակերեսի կտրած-շերտազատված վերքի ձևով, հասցվել են սուր ծակող-կտրող գործիքով /առարկայով/, հնարավոր է որոշման մեջ նշված ժամկետին, որոնք առաջացրել են առողջությանը միջին ծանրության վնաս, առողջության տևական քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքի հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը 21-օրից ավելի: (...)»:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 1-ին հատոր գ.թ. 168-170)
29. ՀՀ առողջապահության նախարարության հանրապետական դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոնի 2024 թվականի մայիսի 23-ի՝ դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1310h եզրակացությունը, որի «Հետևություններ» մասի համաձայն՝ «Քաղ․ Լևոն Փոլոյանի մարմնական վնասվածքները, ըստ որոշմանը կից ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ որովայնի առաջային պատի կտրած՝ թափանցող վերքի, ուղեկցված ստամոքսի և աղիների արտանկմամբ, ստամոքսի առաջային պատի վնասման ձևով; հասցվել են սուր կտրող գործիքով /առարկայով/, հնարավոր են որոշման մեջ նշված ժամկետին, որոնք առաջացրել են առողջության ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող: (...)»:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, 1-ին հատոր գ.թ. 198-199)

Լրացուցիչ դատալսումներում հետազոտված ապացույցները և նյութերը․
30. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով ստացված դատվածության և հետախուզման առկայության ձև 8 հարցումը, որի համաձայն՝ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի դատվածություն ունենալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
31․ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի կողմից սպորտային տարբեր մրցաշարերի մասնակցության վերաբերյալ հավաստագրերը, դիպլոմները, մրցանակային տեղեր զբաղեցնելու վերաբերյալ պատվոգրերը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
32. Մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի մայր Հայկանուշ Մնացականի Մարգարյանի վերաբերյալ «Իզմիրլյան» բժշկական կենտրոնի կողմից տրված երեք էպիկրիզները, «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնի կողմից տրված էպրկրիզը, «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնի կողմից տրված էպիկրիզը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
33. Հետազոտելով սույն դատավճռի 14-29-րդ կետերում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին:
34. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշները վերաբերում են ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
34.1. Սույն դատավճռի 14-29-րդ կետերում շարադրված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դատավճռի 20-29-րդ կետերում շարադրված ապացույցները բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև արժանահավատ են:
Ինչ վերաբերում է սույն դատավճռի 14-18-րդ կետերում շարադրված ապացույցների գնահատմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք անձնային ապացույցներ են՝ տուժողների և վկաների ցուցմունքներ, որոնցում առկա են մի շարք ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին էական հակասություններ, ուստի դրանց գնահատումը պետք է կատարվի մի շարք գործոնների մանրակրկիտ գնահատմամբ։
Այսպես՝
35. Անդրադառնալով ցուցմունքի՝ որպես անձնային ապացույցի գնահատման առանձնահատկություններին՝ անհրաժեշտ է նկատի ունենալ, որ ցուցմունքն անձի կողմից նախկինում ընկալած հանգամանքների վերհիշումը և վերարտադրումն է։ Այս տեսանկյունից հարկ է նկատել, որ անձի հիշողությունը չի գործում տեսաձայնագրիչի նման, ուստի այն հաճախ չի պարունակի իրադարձության ամբողջական և ճշգրիտ նկարագրություն։ Հիշողության ճշգրտության վրա կարող են ազդել մի շարք գործոններ, այդ թվում՝ անձնային (օրինակ՝ վախը, հուզմունքը, ոչ սթափ վիճակը), հանգամանքային (օրինակ՝ ընկալման հեռավորությունը, լուսավորությունը, տեղադրությունը և այլն) և սոցիալական բնույթի (օրինակ՝ սեռը, տարիքը և այլն)։
Հիշողության վրա ազդեցություն ունեցող շատ կարևոր երևույթ է նաև աղբյուրի սխալ վերագրումը։ Վերջինը տեղի է ունենում, երբ անձը չի կարողանում ճշգրիտ տարանջատել իր հիշողությունների երկու կամ ավելի աղբյուրները։ Այս դեպքում անձը կարող է ինչ-որ բանի հավատալ դրա մասին մտածելու կամ դրա վրա մտովի կենտրոնանալու պատճառով։ Մասնավորապես անձը կարող է հավատալ, որ իրականում տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որը նա պատկերացրել կամ մտածել է, կամ այն անձը, ում կարծել է որ կլինի հանցագործության վայրում, հաստատ այնտեղ է եղել։ Ըստ էության, այն պատկերը, որն անձը ստեղծում է իր մտքում, երբ մտածում է իրադարձության կամ կոնկրետ անձի մասին, հետագայում շփոթում է իրականում տեղի ունեցածի հետ։
Ցուցմունքի գնահատումը պետք է իրականացվի հետևյալ գործոնների պատշաճ գնահատման միջոցով․
1․ հարցաքննվողի վստահելիությունը,
2․ ցուցմունքի արժանահավատությունը։
Որպես հիշյալ հանգամանքների գնահատման երաշխիքներ նախատեսված են ապացույցների գնահատման անմիջականության սկզբունքը, ինչը սույն դեպքում ենթադրում է համապատասխան անձի ֆիզիկական ներկայության ապահովում դատարանում, ինչպես նաև նրա խաչաձև հարցաքննության ապահովումը։
Կարևոր է, որ յուրաքանչյուր ցուցմունք ստուգվի այլ ապացույցների համադրմամբ։ Ցուցմունքի հիմնական և էական հակասությունները պետք է գնահատվեն և լուծվեն այնպես, որ անձի դատապարտման հիմքում դնելիս նրա համար հասկանալի լինի՝ ինչու դրա արժանահավատությունը ողջամիտ կասկած չի հարուցում դատարանի մոտ։
35.1․ Վստահելիությունը վերաբերում է «ազնիվ և ճշմարիտ» լինելու հարցաքննվողի կարողությանը։ Արժանահավատությունը վերաբերում է անձի ցուցմունքի ճշգրտությանը։ Անվստահելի վկան չի կարող տալ արժանահավատ ցուցմունք։ Այնումենայնիվ, վստահելի տուժողը/վկան կարող է բարեխղճորեն սխալվել՝ տալով անարժանահավատ ցուցմունք։
Ցուցմունքի արժանահավատությունը կապված է անձի կողմից համապատասխան հանգամանքներն ընկալելու, վերհիշելու և վերարտադրելու կարողության հետ։ Ելնելով վերջիններից՝ կարող են արժանահավատ գնահատվել անձի հայտնած բոլոր տվյալները կամ դրանց մի մասը կամ դրանցից ոչ մեկը։ Ընդ որում՝ անհակասական ցուցմունքը ևս կարող է հիմք չընդունվել՝ բանականությանը, ողջախոհությանը և տրամաբանությանը հակասելու հիմքերով։
Հարցաքննվողի վստահելիության գնահատումը բազմագործոն գործընթաց է, որի շրջանակներում, ի թիվս այլոց, գնահատման է ենթարկվում նրա կրթվածությունը, վարքագիծը, ընկալելու և հիշելու ունակությունը և հնարավորությունը, ստելու կամ ճշմարտությունը հայտնելու շարժառիթը։
Այս գործընթացը ենթադրում է գնահատողի տպավորությունների բարդ միախառնում, որը ձևավորվում է օբյեկտիվ ապացույցների և ողջամիտ գնահատված հավանականությունների գերակշռության համատեքստում։ Դրա արդյունքը հաճախ չի կարող բառերով արտահայտվել (ձևակերպվել), հատկապես այն դեպքում, երբ «տպավորությունների բարդ միախառնումն» առաջանում է հարցաքննվողին դիտարկելուց և լսելուց հետո՝ փորձելով վեր հանել իրադարձությունների տարբեր վարկածների համատեղելիությունը։
Հարցաքննվողը նվազ վստահելի կարող է գնահատվել անձնական հատկանիշների և կենսագրական տվյալների գնահահատման հիման վրա, օրինակ, երբ նախկինում դատապարվել է, մասնավորապես՝ ազնվության հետ կապված հանցագործությունների համար, նախկինում դրսևորել է ոչ քրեաիրավական բնույթի վարկաբեկիչ վարքագիծ, հասարակությունում բնութագրվում է որպես անվստահելի և այլն։
Այն դեպքերում, երբ առաջանում է երկու տարբեր անձանց ցուցմունքների միջև վստահելիության որոշման խնդիր, հիմնական հարցն այն պետք է լինի՝ արդյոք համապատասխան հանգամանքներն ապացուցված են հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան։
35.2. Շահագրգիռ անձանց ցուցմունքների արժանահավատությունը, հատկապես այլ ապացույցների հետ հակասության դեպքում, չի կարող որոշվել միայն այն ստուգմամբ, թե արդյոք կոնկրետ անձի անձնական վարքագիծը ճշմարտացիության համոզմունք պարունակում է, թե ոչ: Ստուգման պետք է ենթարկվի հարցաքննվողի հայտնած տվյալների համապատասխանությունն այն հավանականություններին, որոնք գոյություն են ունեցել դրանց ընկալման պահին։ Այլ խոսքով՝ հարցաքննվողի հայտնած տվյալների ճշմարտացիության գնահատման թեստը պետք է լինի դրանց ներդաշնակությունն այն հավանականությունների գերակշռության հետ, որը տվյալ վայրում և նույն պայմաններում գործնական և տեղեկացված անձը հեշտությամբ կընկալի որպես ողջամիտ:
Ցուցմունքի արժանահավատության գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է որոշել՝ արդյոք ողջախոհության տեսանկյունից հարցաքննվողի հայտնած տվյալներն անհնար են կամ խիստ անհավանական, թե դրանք ողջամիտ են և համահունչ իրենք իրենց, ինչպես նաև չեն հակասում այլ փաստական հանգամանքներին: Այս համատեքստում անհրաժեշտ է հաշվի առնել․
1. արդյոք հարցաքննվողի խոսքերն ու արարքները բացատրված են, և արդյոք դա համընկնում է տվյալ պահի նրա հուզական վիճակին,
2. իրադարձություններին նրա արձագանքի ողջամտությունը,
3. ապացույցները, որոնք բնութագրում են անձի վարքագիծը դեպքից անմիջապես հետո,
4. արդյոք կա իրադարձությունների չափազանցում կամ նվազեցում, նմանապես, որոշակի նպատակին համապատասխան իրադարձությունների վերափոխման փորձերի ցանկացած նշան՝ իրեն դրական լույսի ներքո ներկայացնելով,
5. արդյոք նա ճշգրտել է իր ցուցմունքները նոր ապացույցների հետ առերեսվելիս, թե՞ պարզապես տվել է տարբեր բացատրություններ,
6. արդյո՞ք բացատրությունը պարունակում է բարդության չափազանց մեծ աստիճան:
35.3. Անձի ցուցմունքի արժանահավատության վերաբերյալ կասկածներ կարող են առաջանալ, երբ․
- նա շատ երիտասարդ է կամ անչափահաս,
- նա հարցաքննվում է վաղ անցալում տեղի ունեցած իրադարձությունների վերաբերյալ,
- նրա հայտնած տվյալները հակասական են կամ չեն համապատասխանում միմյանց,
- նրա հայտնած տվյալները հիմնավորող այլ վստահելի ապացույցներ առկա չեն,
- իրադարձությունները տեսնելու (հետևելու) համար պայմանները բավարար չեն եղել,
- առկա են ընկալելուն, հիշելուն, վերհիշելուն կամ վերարտադրելուն (հաղորդակցվելուն) վերաբերող այլ թերացումներ։
35.4․ Հարցաքննվողի ընկալման գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները․
1․ նրա կարողությունը՝ ներկայացնելու իր ցուցմունքները.
- կարողությունը և հնարավորությունը՝ դիտարկելու այն իրադարձությունները, որոնց մասին նա հայտնում է.
- իր հայտնած տվյալների մանրամասները հաղորդելու կարողությունը.
2․ իրադարձության ժամանակ տեղի ունեցած իրարանցման պատճառով արդյոք նա հեշտությամբ կամ հասկանալի կերպով սխալվել է մանրամասների կամ նույնիսկ դեպքի ժամանակի հարցում (արդարացված սխալ).
3․ նրա հուզական վիճակը տվյալ պահին (օրինակ՝ հանգիստ վիճակում է եղել, թե խուճապի մեջ),
4․ նրա պահվածքը հարցաքննելիս (ձայնի տոնը, մարմնի լեզուն և այլն),
5․ արդյոք նա ի վիճակի է եղել իր շահերին հակառակ տվյալներ հայտնել, թե՞ ինքնասպասարկման նշաններ են նկատելի (վերաբերելի լինելու դեպքում),
6. անհամապատասխանություններ այն հարցում, որոնց մասին նա սխալվելու կամ ստելու քիչ պատճառ ունի:
35.5. Հիշելու և վերհիշելու ունակությունների գնահատման տեսանկյունից անհրաժեշտ է հաշվի առնել․
1. դիտարկված իրադարձությունները հիշելու կարողությունը՝ հիմնվելով իրադարձությունների ծավալման պահին ականատեսի հուզական վիճակի կարևորության վրա, ինչպես նաև նրա ընդհանուր թուլությունների և հիշելու կարողության հաշվառմամբ,
2. հիշելու կարողությունը՝ հիմնվելով նրա հիշողությունների նախորդ արձանագրությունների վրա (նախկինում տրված ցուցմունքները),
3. հարցաքննության և իրադարձությունների պահերի միջև ընկած ժամանակահատվածը,
4. արդյոք մանրամասներ հայտնելիս դրսևորել է անվստահություն։
36. Հարցաքննվողի վերարտադրելու ունակության գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել այն նշանները, որոնք վկայում է, որ նա ճշգրիտ կամ ամբողջությամբ չի փոխանցում իրեն հայտնի հանգամանքները (վատ բառապաշար, անհասկանալի լեզու, փաստական մանրամասներով չհիմնավորվող ընդունելի կարծիքներ, անհավանական մանրամասներ, որոնք ողջամտորեն վերագրելի են ոչ ճշգրիտ նկարագրությանը):
Ցուցմունք տալիս հարցաքննվողի վարքագծի գնահատման շրջանակներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել անձի արձագանքման ձևը, այն է՝ արդյոք նա տալիս է անկեղծ, ազնիվ, պարզ ցուցմունք և պատրաստակամ է հարցերին պատասխանել, արդյո՞ք տրամադրված տեղեկատվությունը ներկայացվում է տրամաբանական և հետևողական ձևով, թե՞ խուսափողական պատասխաններ է տալիս, չի արձագանքում, վիճաբանում կամ տատանվում է պատասխանել (հարցաքննվելու կամ նախորդ հայտարարությունների ժամանակ)։
37. Անդրադառնալով ցուցմունքի բովանդակային հակասությունների գնահատմանը՝ անհրաժեշտ է նշել, որ դրանք կարող են լինել ինչպես ներքին (հակասություններ նույն անձի ցուցմունքների միջև), այնպես էլ արտաքին (հակասություններ այլ ապացույցների հետ)։ Ցուցմունքների համապատասխանությունները և անհամապատասխանությունները դրանց արժանավատության գնահատման էական գործոններ են:
Ընդհանրապես, ցուցմունքներում անհամապատասխանությունները պետք է պատշաճ գնահատման արժանանան նախքան դատարանի կողմից հիմք ընդունվելը։ Երկրորդական հարցերի, այլ ոչ թե մեղադրանքի բուն էության շուրջ անհամապատասխանությունները, կարող են արդարացված լինել: Միևնույն ժամանակ մի շարք աննշան անհամապատասխանություններ կարող են դառնալ շատ էական և պատճառ հանդիսանալ, որ դատարանի մոտ հիմնավոր կասկած առաջանա վկայի ցուցմունքների վստահելիության վերաբերյալ:
Ցուցմունքների միջև անհամապատասխանությունները երկրորդական հարցերի հետ կապված, ինչպիսիք են տևողությունը, արագությունը, հեռավորությունը, որոնք բոլորը կախված են սուբյեկտիվ գնահատականներից, սովորաբար սահմանափակ ազդեցություն են ունենում դրանց վստահելիության վրա, եթե դրանք չունեն ահռելի տարբերություններ: Մանրամասների աննշան տարբերությունները կարող են իրականում բարձրացնել ցուցմունքի արժանահավատությունը, այլ ոչ թե նսեմացնել, քանի որ չափից շատ նմանությունը կարող է վկայել դրանց փոխահամաձայնեցվածության մասին:
Դատարանը պետք է ձեռնպահ մնա չնչին կամ ենթադրյալ անհամապատասխանությունների հիման վրա ցուցմունքներն արժեզրկելուց: Այս դեպքում՝ կասկածը պետք է մեկնաբանվի հարցաքննվողի օգտին:
Միևնույն ժամանակ ոչ էական անհամապատասխանությունների քանակը որոշ դեպքերում կարող է դառնալ էապես նշանակալի, քանի որ դատարանի մոտ կարող է ողջամիտ կասկած ձևավորել հարցաքննվողի վստահելիության վերաբերյալ:
Եթե կան երկու հավասարապես վստահելի անձանց միմյանց չհամապատասխանող ցուցմունքներ, դրանց գնահատման շրջանակներում կարող են կիրառվել հետևյալ գործնական կանոնները․
• ցուցմունքները պետք է համադրել անվիճելի փաստերի հետ՝ պարզելու համար, թե դրանցից որն է ավելի համադրելի,
• նկատի ունենալ, թե կոնկրետ անձի համար ինչը կարող էր ավելի հիշարժան լինել, ինչը՝ ոչ,
• նախապատվությունը պետք է տրվի այն անձին, ով լավագույնս գիտի կոնկրետ փաստի մասին,
• երբ հայտնած տվյալը անհավանական է թվում, պետք է լինեն անհերքելի այլ փաստեր, որոնք հաստատեն այն։
Անհամապատասխանությունը կարող է էական լինել կամ չլինել՝ կախված նրանից, թե արդյոք մանրամասնություններում նման սխալները սովորական են և կանխատեսելի, կամ, հակառակը՝ դրանք սխալներ են, որոնցում հավանական չէ սխալվելը և որոնք ճշմարտության նկատմամբ անփութության դրսևորում են կամ կասկածելի են դարձնում դրա վստահելիությունը։
Եթե կան լուրջ անհամապատասխանություններ կամ հակասություններ վճռորոշ վկաների ցուցմունքներում, կամ եթե կան այլ հակասական ապացույցներ, դատարանը պետք է զգուշորեն և մանրակրկիտ գնահատի դրանք: Դատարանը պարտավոր է բոլոր ապացույցները գնահատել ամբողջության մեջ, հատկապես, երբ կասկածի տակ է դրվում դրանց վստահելիությունը և/կամ արժանահավատությունը: Այնուամենայնիվ, փաստերի անհամապատասխանությունները, որոնք անհրաժեշտ չեն գործը լուծելու տեսանկյունից՝ դատարանի կողմից լուծում չեն պահանջում:
38․ Դատարանը կարող է հաշվի առնել մեղադրանքը հիմնավորող կեղծ տվյալներ հայտնելու շարժառիթի վերաբերյալ ապացույցների առկայությունը կամ բացակայությունը։ Ընդ որում, ելնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքից՝ անձի կողմից ստելու շարժառիթը հիմնավորելու պարտականությունը չի կարող դրվել մեղադրյալի վրա։
Քննարկվող շարժառիթի գնահատումը արժանահավատության գնահատման գործոններից միայն մեկն է։ Ընդ որում՝ նման շարժառիթի բացակայությունն ինքնին բավարար չէ ենթադրելու, որ վկան ճշմարտությունն է հայտնում։
39․ Անհրաժեշտ է նկատի ունենալ նաև, որ տրավմատիկ իրադարձությունների ժամանակ անձանց կողմից ընկալած հանգամանքները կարող են ավելի ուշ դժվար լինել հիշել և ճշգրիտ նկարագրել։ Ընդ որում՝ չի կարելի ակնկալել, որ վկան ճշգրիտ հիշում է տրավմատիկ իրադարձության ժամանակ տեղի ունեցած աննշան միջադեպերը, դրանք չհիշելը չի խաթարում նրա ընդհանուր վստահելիությունը կամ արժանահավատությունը։ Միևնույն ժամանակ իրադարձության մասին հիշողության դրվագները իմաստավորելու փորձը մարդու էությանը բնորոշ երևույթ է, և դա կարող է ազդել իրադարձությունների մասին նրա նկարագրության ճշգրտության վրա։
40. Այսպիսով՝ պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված է, որ՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին` ժամը 00:00-ի սահմաններում, Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանը Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի 3/14 շենքի բակային հատվածից պահանջել է Աղավնի Քոչարյանի բնակարանից հնչող երաժշտությունն անջատել։ Երաժշտությունն անջատելուց հետո Նարեկ Գրիգորյանի և Աղավնի Քոչարյանի միջև սկսել է բանավեճ, որի ընթացքում նրանք փոխադարձ վիրավորանքներ են հնչեցրել միմյանց հասցեին։ Վիճաբանության ընթացքում Նարեկ Գրիգորյանն առարկա է նետել Աղավնի Քոչարյանի պատուհանի ուղղությամբ՝ վնասելով դրա ապակին։
40.1. Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի կողմից Աղավնի Քոչարյանի բնակարանից հնչող երաժշտությունն անջատելու պահանջը անպարկեշտ ձևով կատարելու, երաժշտությունն անջատելուց հետո բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ հնչեցնելու և այդ գործողությունները սեփական անձի կարծեցյալ «առավելությունները» շենքի բնակիչների նկատմամբ ընգծելու մոլուցքով տարված լինելով անելու հանգամանքների ապացուցվածությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանց վերաբերյալ տեղեկություններ պարունակվում են բացառապես վկա Աղավնի Քոչարյանի կողմից նախաքննության ընթացքում հայտնած տվյալներում։ Դրանց գնահատման տեսանկյունից Դատարանը հաշվի առնում հետևյալը․
Վկա Աղավնի Լևոնի Քոչարյանի հարցաքննության 2024 թվականի մարտի 21-ի արձանագրության համաձայն՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ժամը 02:00-ի սահմաններում, երբ ինքը և երկու երեխաները տանն են եղել և դստեր ծննդյան օրն է եղել, հյուրեր են ունեցել, որոնց ճանապարհելուց հետո իրենց կողքի շենքի Նարեկ Գրիգորյանը պատշգամբի տակ սկսել է հայհոյել, սպառնալ, տվյալ պահին բառացի չի հիշում խոսքերը, այնուհետև քարով խփել է իրենց պատուհանին ու այն կոտրել՝ պատճառաբանելով, որ իրենք նրա անդորրը խանգարում են, իրենց տանից բարձր ձայներ են գալիս, որի պատճառով ինքն անհանգիստ է: Այդ ուշ ժամին որևէ մեկը դուրս չի եկել ու չի միջամտել, իսկ նա մոտ 10-15 րոպե իրենց հասցեին հնչեցնում էր հայհոյանքներ ու սպառնալիքներ, որից հետո քար է նետել պատշգամբի ուղղությամբ և հեռացել: Դրանից հետո նրա հետ չեն առնչվել, անձամբ է դիմել ոստիկանություն, որպեսզի հետագայում ավելի լարված իրավիճակ չստեղծվի և Նարեկին կարգի հրավիրեն ու պարտավորեցնեն իրենցից հեռու մնալ: Սպառնալիքները բառացի չի հիշում, այդ անձը կոնֆլիկտային անձ է, չնայած սպառնալիքներին ուղղված որևէ գործողություն չի եղել, բայց նա ագրեսիվ ու ոչ ադեկվատ անձնավորություն է, և եթե նա քար է նետում վնասում պատուհանը, ապա հնարավոր է այլ գործողություններ էլ կատարի (տե՛ս սույն դատավճռի 17.1-րդ կետը):
Նույն անձի հարցաքննության 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ի արձանագրության համաձայն՝ դեպքի օրը եղել է իր դստեր՝ Ժենյայի ծննդյան արարողությունը, որի պատճառով իրենց տուն է այցելել վերջինիս ընկերուհին։ Նույնը օրը՝ ժամը 00։01-ից հետո 15 րոպե տևողությամբ երաժշտություն են միացրել, որի ընթացքում դրսի կողմից լսել են աղմուկ, երաժշտությունն անջատելուց հետո արդեն լսվել է բարձր ձայնով սեռական բնույթի հայհոյանքներ, որոնք տևել են երկար ժամանակ, դրանից անհանգստանալով բացել է պատուհանը և տեսել է Նարեկ Գրիգորյանին և նրան չհայհոյելու վերաբերյալ դիտողություն է կատարել, որից հետո վերջինս սկսել է ավելի բարձր և ավելի վատ հայհոյանքներ հնչեցնել իր և իր ընտանիքի անդամների հասցեին, ապա սկսել է քարեր նետել իր տան պատուհանի ուղղությամբ, որի հետևանքով խոհանցի պատուհանը կոտրվել է: Հենց սկզբից էլ Նարեկը ագրեսիվ պահվածք է դրսևորել, և ինքը վախեցել է, քանի որ եթե մարդն ընդունակ է դանակահարության, ընդունակ է նաև ամեն ինչի։ Բնակարանում եղել են ինքը, դուստրը, որդին և դստեր ընկերուհին: Հարևանները Նարեկին դիտողություն չեն կատարել, քանի որ Նարեկը այդ թաղամասում ունի որոշակի հեղինակություն և գրեթե բոլոր հարևանները վախենում են նրանից և չեն ցանկանում նրա հետ որևէ կոնֆլիկտի մեջ գտնվել և նրան որևէ դիտողություն կատարել (տե՛ս սույն դատավճռի 17.2-րդ կետը):
Վերագրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ նշված ցուցմունքները վկայի կողմից տրվել են դեպքից համապատասխանաբար շուրջ երեք և շուրջ տասը ամիս անց։ Ընդ որում՝ առաջին և երկրորդ ցուցմունքի համադրումից ակներև է, որ դրանց միջև առկա են բովանդակային անհամապատասխանություններ։ Մասնավորապես՝ դեպքից հարաբերականորեն կարճ ժամանակ անց տրված ցուցմունքում վկան որևէ տվյալ չի հայտնել իր գործողությունների մասին, ինչպես նաև մանրամասն տվյալներ չի հայտնել իրադարձությունների, այդ թվում՝ Նարեկ Գրիգորյանի գործողությունների հաջորդականության մասին։ Մինչդեռ դեպքից շուրջ տասն ամիս անց վկան հայտնել է, որ պատուհանը բացել և դիտողություն է արել Նարեկ Գրիգորյանին, որից հետո վերջինի վարքագիծն ավելի ինտենսիվ է դրսևորվել, և վերջինը սկսել է քարեր նետել իր տան պատուհանի ուղղությամբ։ Հատկանշական է նաև այն, որ առաջին ցուցմունքով վկան հայտնել է մեկ քար նետելու մասին, մինչդեռ երկրորդ ցուցմունքով նշել է քարեր նետելու մասին։
Այս համատեքստում Դատարանը նկատում է, որ առաջին ցուցմունքով վկան հայտնել է, որ դիմել է ոստիկանություն, որպեսզի հետագայում ավելի լարված իրավիճակ չստեղծվի, և Նարեկին կարգի հրավիրեն ու պարտավորեցնեն՝ իրենցից հեռու մնալ, սպառնալիքները բառացի չի հիշում, այդ անձը կոնֆլիկտային անձ է, չնայած սպառնալիքներին ուղղված որևէ գործողություն չի եղել։ Այս պայմաններում Դատարանի համար անհասկանալի է, թե այն պայմաններում, երբ վկան իր հայտնած տվյալների համաձայն ըստ էության Նարեկ Գրիգորյանին հակադարձելուն ուղղված որևէ գործողություն չի կատարել, և իրադարձությունները սահմանափակվել են Նարեկ Գրիգորյանի գործողություններով, որոնք նա առանց որևէ միջամտության ավարտել և հեռացել է և վկային անհանգստացնելուն ուղղված գործողություններ ինչպես նախկինում, այնպես էլ դրանից հետո չի կատարել, ինչից ելնելով կարող էր վկայի տրամաբանությամբ առաջանալ Նարեկին կարգի հրավիրելու ու իրենցից հեռու մնալ պարտավորեցնելու անհրաժեշտությունը։
Դատարանն ընդգծում է նաև, որ դեպքից հետո Աղավնի Քոչարյանի կողմից ներկայացված հաղորդման համաձայն՝ նա հայտնել է, որ նույն օրը՝ ժամը 02:00-ի սահմաններում, իրենց տան մոտ ոմն Նարեկը վիճաբանություն է սկսել իր և ընտանիքի անդամների հետ մեքենայի բարձր ձայնի (ըստ Աղավնի Քոչարյանի Դատարանում տրված պարզաբանման՝ ինքը նշել է երաժշտության ձայն, սակայն տեղյակ չէ, թե ինչու է արձանագրության մեջ նշվել մեքենայի ձայն) պատճառով, որը վերածվել է հայհոյանքների, անբարո արտահայտություններ է արել, վիրավորել իր ընտանիքին և կոտրել է խոհանոցի պատուհանը, այնուհետև սպառնալիքներ հնչեցրեց իր և ընտանիքի հասցեին՝ ասելով, որ կսպանի, կմորթի իրենց (տե՛ս սույն դատավճռի 19-րդ կետը): Այսինքն՝ դեպքից ժամեր անց տրված հաղորդմամբ Աղավնի Քոչարյանը հայտնել է իր և իր ընատնիքի անդամների ու Նարեկ Գրիգորյանի միջև վիճաբանության առաջացման և դրա՝ հարհոյանքների, անբարո արտահայտությունների վերածման մասին տվյալներ, որոնք չի հայտնել իր հետագա՝ մինչդատական ցուցմունքներում։ Մինչդեռ նմանաբովանդակ տվյալներ հայտնել է Դատարանում տրված ցուցմունքներում։
Մասնավորապես ՝ ըստ վկա Աղավնի Քոչարյանի՝ Դատարանում տրված ցուցմունքի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 23-ին եղել է դստեր՝ Ժենյայի ծննդյան օրը, տանը բարձր երաժշտություն է հնչել, Նարեկը եկել է, բակից՝ պատուհանի տակից, ձայն է տվել, զգուշացրել է, որ աղմուկը խանգարում է, անջատեն։ Երաժշտությունը նրա զգուշացնելուց հետո շարունակվել է, այդ պատճառով էլ սկսվել է վիճաբանությունը։ Այն անջատել են այն ժամանակ, երբ վիճաբանությունը սկսվել է։ Ինքը պատուհանից է նայել, իսկ Նարեկը եղել է բակում։ Իրենց միջև լեզվակռիվ է եղել, այլ անձինք չեն եղել։ Առաջին զգուշացումից հետո ինքը չի անջատել երաժշտությունը, երկրորդի ժամանակ մեկը մյուսին վիրավորել են։ Պատճառը եղել է այն, որ իրենք խանգարել են մարդկանց անդորրը, Նարեկն էլ չի իմացել, որ ծնունդ է, և այդպես միմյանց չեն հասկացել։ Իրենց վիճաբանությունը երկար չի տևել և մեծ աղմուկ չի եղել, քանի որ հարևաններն էլ դուրս չեն եկել իրենց ձայների պատճառով, հետո էլ չեն արձագանքել։ Ինքը չի հայհոյել, իր հասցեին Նարեկը հայհոյանքներ չի հնչեցրել, վիրավորանքներ են հնչել, հայհոյանքներ չեն եղել։ Իր տան պատուհանը վնասվել է վիճաբանության ժամանակ։ Նարեկը բակից պատուհանի ներքևից պատուհանի կողմ ինչ-որ առարկա է նետել, որի արդյունքում այն վնասվել է։ Վնասվել է ոչ թե իր կողմից բացված պատուհանը, այլ փակ պատուհանը։ Չի հիշում՝ ինչ է պատասխանել, երբ Նարեկն առաջին անգամ ասել է, որ երաժշտությունն անջատեն։ Նրա տոնը երևի թե այն չի եղել, ինչից էլ իր մոտ տրամադրվածություն է առաջացել նրա դեմ։ Երբ լուսամուտը կոտրվել է, ինքը լուսամուտի մոտ է եղել, իրենք դեռ վիճում էին, և տեսել է, ինչպես է նա առարկա նետում այդ ուղղությամբ և այն վնասում։ Նարեկը առարկան չի նետել իրեն կամ պատուհանը վնասելու համար, եթե ցանկանար նետել իր վրա, հաստատ կկարողանար, իր ընկալմամբ՝ դա նետել է, որ իրեն հանդարտեցնի, ինքը ներս գնա։
Ի պատասխան Դատարանի հարցին, թե ինչպես է լսել Նարեկ Գրիգորյանի կողմից բակից իրենց ձայն տալը, երբ երաժշտության ձայնը բարձր է եղել՝ պարզաբանեց, որ երաժշտությունը միատոն չի եղել և լսել է այն պահին, երբ ցածր տոնն է եղել և լսելի է եղել։ Նարեկը զուտ ձայն է տվել իր անունը՝ «Արմինե, Արմինե», և ասել է, որ ձայնը բարձր է, խանգարում է, իջեցնեն։ Նրա ընկալմամբ՝ Նարեկի տոնը «իռոնիա» էր պարունակում, այդ պատճառով էլ ինքը հակառակվել է և երաշտության ձայնը չի իջեցրել։ Երկրորդ անգամ է Նարեկը ձայն տվել, ասել «ես չասացի, որ ձայնը խանգարում է», այդտեղից էլ սկսվել է վիճաբանությունը։ Նրա խոսելաձևից է վիճաբանություն սկսվել և փոխադարձ վիրավորել են միմյանց (տե՛ս սույն դատավճռի 17-րդ կետը)։
Մինչդատական և դատաքննական ցուցմունքների միջև հիշյալ էական հակասությունները պարզաբանելիս վկան հայտնեց, որ քանի որ ուղիղ տասը ամիս այդ պատուհանը չէր վերանորոգվել, հարևաններն էլ այդ ընթացքում գալիս էին և Նարեկի մայրիկի անունից տարբեր տեղեկություններ էին հայտնում, հետո իհարկե Նարեկի մայրիկի կողմից դա պարզաբանվել է, և նա ասել է, որ դա չի համապատասպանում իրականությանը, ընդ որում ասել է նաև, որ իրեն էլ նրա մասին էին սխալ տեղեկություններ տրամադրել՝ փորձելով սրել իրավիճակը։ Իրեն էլ կանչել էին ոստիկանություն, ինքը չէր պատրաստվում իր նախաձեռնությամբ գնալ, ինքը բորբոքված, շատ վիրավորված և բարկացած է եղել և այդ պատճառով էլ, ընդունում է, նման տեղեկություններ է հայտնել։ Նարեկը սպորտսմեն է, տաքարյուն, աչքի ընկնող տղա է, և դրանից ելելով իր սեփական կարծիքն է հայտնել, որ հարևանները, հնարավոր է, չեն ցանկանում Նարեկի հետ անիմաստ խնդիրներ ունենալ։ Պնդում է, որ հայհոյանքներ չի եղել, հակադարձ վիրավորանքներ են եղել, ինչ ձևով Նարեկն է իրեն վիրավորել, ինքն էլ նույն ձևով նրան է վիրավորել։ Վիճաբանություն է եղել, դրա ժամանակ շատ բան կարող է հնչել, ինքը բորբոքված հաղորդում տալիս նշել է, որ սեռական բնույթի հայհոյանքներ են եղել, սակայն ոչ նա է նման հայհոյանք հասցրել իրեն, ոչ էլ ինքը՝ նրան։ Անձամբ ինքը և Նարեկն են իրար վիրավորել, միմյանց անձն են վիրավորել, ընդհանուր բնույթի հայհոյանքներ չեն եղել։ Նարեկն է ձայն տվել, որ իրենց տան երաժշտությունը խանգարում է, դրանից է սկսվել ամեն ինչ։ Վիճաբանության ժամանակ է Նարեկն ասել, որ կսպանի, կմորթի և նմանատիպ բաներ, դա է եղել վիրավորանքը (տե՛ս սույն դատավճռի 17.4-րդ կետը)։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ մինչդատական վարույթում տրված վերջին ցուցմունքից հետո, ըստ վկայի հայտնած տվյալների, մեղադրյալի ընտանիքի անդամների հետ խոսակցություն է ունեցել իրեն տարաձայնությունները հարթելու կապակցությամբ, իր վնասված պատուհանը վերանորոգվել է նրանց կողմից։ Վերջինները ողջամտորեն կարող էին ազդեցություն ունենալ Աղավնի Քոչարյանի՝ Դատարանում տրված ցուցմունքների բովանդակության վրա։ Միևնույն ժամանակ Դատարանը չի կարող նաև անտեսել այն, որ հիշյալ ապացույցների համակցված գնահատման պայմաններում՝ վկայի՝ մինչդատական վարույթում տրված ցուցմունքներում նկատելի է Աղավնի Քոչարյանի կողմից իր կատարած գործողությունների վերաբերյալ տվյալների՝ մի դեպքում լրիվ բացակայություն, մյուս դեպքում՝ միայն հայհոյանք չանելու մասին նկատողություն կատարած լինելու մասին հայտնելու հանգամանք, այն պայմաններում, երբ դրանցում պարունակվում են ակնարկներ նաև իր կողմից որոշակի գործողություններ կատարած լինելու վերաբերյալ (հաղորդման մեջ՝ փոխադարձ վիճաբանության վերաբերյալ տվյալ, ցուցմունքներում՝ Նարեկին կարգի հրավիրելու և իրենցից հեռու մնալ պարտավորեցնելու ցանկության վերաբերյալ տվյալներ)։ Նշվածը Դատարանի մոտ առաջացնում է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ Աղավնի Քոչարյանը մինչդատական վարույթում փորձել է իրեն բարենպաստ լույսի ներքո ներկայացնել։ Բացի այդ՝ ակներև է նաև Նարեկ Գրիգորյանին բացառապես բացասական լույսի ներքո ներկայացնելու միտումը, որը ողջամտորեն կարող է պայմանավորված լինել վիճաբանության կապակցությամբ վիրավորված և բորբոքված զգալու հույզերով (ինչի մասին հայտնել է վկան Դատարանում, ինչպես նաև ողջամտորեն ենթադրելի է նրա մինչդատական ցուցմունքների բովանդակությունից)։ Այս տեսանկյունից Դատարանն ընդգծում է նաև, որ մինչդատական վարույթում հայտնած տվյալներով վկան այդպես էլ չի հայտնել Նարեկ Գրիգորյանի կողմից ենթադրաբար հնչեցված հայհոյանքների և անբարո արտահայտությունների բովանդակության վերաբերյալ որևէ տվյալ, որոնք հնարավորություն կարող էին ապահովել վարույթն իրականացնող մարմիններին, այդ թվում՝ Դատարանին, գնահատելու համար արդյո՞ք այդ արտահայտությունները հայհոյանք կամ անբարո բովանդակություն պարունակում են, թե՝ ոչ։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ իրենց միջև վիաճաբանություն սկսվելու և այն սպառնալիքների վերաճելու հանգամանքների մասով Աղավնի Քոչարյանի դատաքննական ցուցմունքները, ի տարբերություն մինչդատական վարույթում տրված ցուցմունքների, համադրվում են նաև նրա կողմից դեպքից ժամեր անց ներկայացված հաղորդման բովանդակության հետ։
Նման պայմաններում, հաշվի առնելով այն, որ քննարկվող հանգամանքների վերաբերյալ որևէ այլ աղբյուրում չի պարունակվում՝ Դատարանը գտնում է, որ վկա Աղավնի Քոչարյանի՝ մինչդատական վարույթում տրված ցուցմունքները և հաղորդումը վերը նկարագրված վերլուծությունների պայմաններում բավարար չեն «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված գնահատելու համար Նարեկ Գրիգորանի կողմից Աղավնի Քոչարյանի բնակարանից հնչող երաժշտությունն անջատելու պահանջը անպարկեշտ ձևով կատարելու, երաժշտությունն անջատելուց հետո բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ հնչեցնելու և այդ գործողությունները սեփական անձի կարծեցյալ «առավելությունները» շենքի բնակիչների նկատմամբ ընգծելու մոլուցքով տարված լինելով անելու հանգամանքները։
41. Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է նաև, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված է, որ՝
- 2024 թվականի ապրիլի 18-ին՝ ժամը 23.00-ի սահմաններում, Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանը իր ընկերոջ՝ Արսեն Աղասիի Գևորգյանի հետ, վերջինիս ընտանիքի անդամների կողմից վարձակալությամբ հանձնված բնակարանի վարձավճարը Արսեն Գևորգյանին փոխանցելու հարցի շուրջ զրուցելու համար Երևան քաղաքի Թբիլիսյան փողոցի 3/14 շենքի հարակից հատվածում հանդիպել է նշված բնակարանի վարձակալ Լևոն Ասատուրի Փոլոյանին և վերջինիս ընկերոջը՝ Վահե Բագրատի Սարգսյանին (տե՛ս սույն դատավճռի 14-14.2-րդ, 15-15.2-րդ, 16-րդ, 21-26-րդ):
- Նշված հարցի շուրջ զրույցը վերաճել է վիճաբանության, որի ընթացքում Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանը սուր կտրող-ծակող առարկայով հարվածել է Լևոն Փոլոյանի որովայնի հատվածին` վերջինիս առողջությանը պատճառելով ծանր վնաս՝ արտահայտված որովայնի կտրած թափանցող վերքի, ստամոքսի վնասման ձևով (տե՛ս սույն դատավճռի 14-14.2-րդ, 15.1-15.2-րդ, 16-րդ, 21-րդ, 23-24-րդ, 26-րդ, 29-րդ կետերը):
- Լևոն Փոլոյանին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելուց հետո Նարեկ Գրիգորյանը նույն կտրող ծակող առարկայով երկու անգամ հարվածել է նաև Վահե Սարգսյանի ձախ նախաբազկի և աջ ծնկի հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ արտահայտված ձախ նախաբազկի Ա3 միջանցիկ կտրած-ծակած վերքի, ձախ ծղիկային նյարդի և զարկերակի վնասումներով և աջ ծնկային շրջանի կտրած-ծակած վերքի ձևով (տե՛ս սույն դատավճռի 15.1-15.2-րդ, 16-րդ, 21-րդ, 23-24-րդ, 26-րդ, 28-րդ կետերը)։
41.1. Այս համատեքստում անդրադառնալով վերոգրյալ արարքներին մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի առնչությունն ապացուցված չլինելու վերաբերյալ պաշտպանության կողմի փաստարկներին և տուժողներ Լևոն Փոլոյանի ու Վահե Սարգսյանի հայտնած տվյալներին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ պաշտպանության կողմի փաստարկներն ըստ էության հիմնված են տուժողների ցուցմունքների հակասականության և ի օգուտ Նարեկ Գրիգորյանի տրված ցուցմունքների արժանահավատության վրա։ Այս տեսանկյունից Դատարանն անհրաժեշտ է համարում մանրամասն անդրադառնալ տուժողների ցուցմունքների գնահատմանը։
Այսպես՝ տուժող Վահե Սարգյանի հարցաքննության 2024 թվականի ապրիլի 19-ի արձանագրության համաձայն՝ Լևոն Փոլոյանն իր ընկերն է, ում հետ 2024 թվականի ապրիլի 18-ին ժամը 23:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Թբիլիսյան փողոցի 3-րդ շենքի հարակից հատվածում հանդիպել են Աշխենի որդի Արսենի և նրա ընկերոջ հետ: Արսենն այդ ժամանակ Լևոնից պահանջել, որ բնակարանի վարձավճարը տրամադրի իրեն, սակայն Լևոնը հրաժարվել է տրամադրել: Նշված հարցի շուրջ վիճաբանություն է առաջացել Լևոնի և մյուս կողմից Արսենի ու Նարեկի միջև, որի ընթացքում նկատել է, որ Լևոնը ընկել է գետնին, քանի որ Նարեկը դանակով հարվածել է նրա որովայնի շրջանում։ Տեսնելով, որ Լևոնն ընկել է գետնին՝ վազելով գնացել է Նարեկի ուղղությամբ, այդ ընթացքում Նարեկն իր մոտ գտնվող դանակով վնասել է իր ձախ ձեռքը և ոտքը: Վնասվածքը ստանալուց հետո ինքը հետ է գնացել, և իր ձեռքից ուժեղ արյունահոսություն է սկսվել: Արսենը, նկատելով նշված հանգամանքը, իրեն տեղափոխել է իր բնակության վայր, որտեղ եղել է նաև Աշխենը, այնտեղ իրեն օգնություն է ցուցաբերվել և ընկերների միջոցով տեղափոխվել է հիվանդանոց: Արսենին նախկինում տեսել է մոտ երկու անգամ, իսկ Նարեկին չի հիշում մինչև դեպքը ճանաչել է, թե ոչ։ Արսենը կլինի մոտ 25 տարեկան, սովորական մարմնակազմությամբ, մազերը դեպի առաջ սանրած, իսկ Նարեկը կլինի մոտ 25 տարեկան, սպորտային մարմնակազմությամբ, միջահասակ, խիտ մազերով, մորուքով։ Երկուսին էլ տեսնելու դեպքում կճանաչի։ Բացի Նարեկից որևէ մեկի մոտ դանակ կամ ծակող միջոց չի նկատել, ինչպես իրեն դանակով հարվածել է Նարեկը։ Վերջինս նաև դանակով հարվածել է Լևոնին (տե՛ս սույն դատավճռի 15.1-րդ կետը)։
Դատարանն ընդգծում է, որ տուժող Վահե Սարգսյանի հիշյալ ցուցմունքի բովանդակությունը համադրվում է նաև նրա կողմից նույն օրը ներկայացրած հանցագործության մասին հաղորդման (տե՛ս սույն դատավճռի 21-րդ կետը), նրա մասնակցությամբ նույն օրը կատարված լուսանկարով ճանաչում կատարելու մասին արձանագրությունների (տե՛ս սույն դատավճռի 23-24-րդ կետերը), դրանից հետո նրա հարցաքննության արձանագրության բովանդակության հետ։ Դատարանն ընդգծում է, որ թվարկված ապացույցների աղբյուրը նույն անձն է՝ տուժող Վահե Սարգյանը, ում հետ դեպքից անմիջապես հետո մի շարք վարութային և ապացուցողական գործողություններ կատարելու արդյունքում, որոնք նրա հայտնած տվյալի ստուգման տարբեր մեթոդներ են ենթադրում, նրա հայտնած տվյալների միջև ներքին հակասություններ չեն արձանագրվել։
Դատարանն ընդգծում է նաև, որ հիշյալ տվյալները հիմնավորվում են նաև վկա՝ Երևան քաղաքի քրեական ոստիկանության աշխատակից Բաբկեն Լևոնի Թորգոմյանի ցուցմունքով (տե՛ս սույն դատավճռի 16-րդ կետը)։ Այս տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ դեպքի բովանդակային հանգամանքների վերաբերյալ վկայի հայտնած տեղեկությունների աղբյուրը ևս տուժող Վահե Սարսգյանն է, ով նշված տվյալները նրան հայտնել է մինչև հանցագործության մասին հաղորդում ներկայացնելը։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ տուժող Վահե Սարգսյանի ցուցմունքում հայտնած տվյալները, բացառությամբ համապատասխան գործողությունները Նարեկ Գրիգորյանի կողմից կատարվելու և այն կատարած անձի արտաքին տվյալների, ամբողջությամբ համադրվում և հիմնավորվում են նաև Դատարանում հետազոտված մնացած ապացույցներով, մասնավորապես՝ նրա հետագա ցուցմունքներով, տուժող Լևոն Փոլոյանի ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձաքննությունների եզրակացություններով։
Մինչդեռ վերոնշյալ պայմաններում տուժող Վահե Սարգսյանը դեպից շուրջ հինգ ամիս անց մինչդատական վարույթում տրված ցուցմունքով և ավելի ուշ՝ Դատարանում տրված ցուցմունքով հայտնել է, որ Նարեկ Գրիգորյանին դեպքի վայրում չի տեսել, ինքը շփոթել է, իրենց մարմնական վնասվածքներ հասցրել է այլ անձ, ում դեպքից ամիսներ անց պատահական տեսել է փողոցում և հասկացել, որ Նարեկը չի եղել, այլ այդ անձն է եղել։ Այդ անձին բնութագրել է որպես պարապած, բոյով, կարճաթև հագուստով, ձեռքին խաչի տեսքով դաջվածքով անձի՝ նշելով, որ մութ է եղել, մշուշոտ է տեսել, այլ հատկանիշներ չի հիշում։ Նրա ձեռքի վրա դաջվածքը հետո է տեսել, քանի որ ինչպես նախկինում նշել է, այդ անձին հետո տեսել է Արամ Խաչատրյան փողոցի վրա, այդ ժամանակ էլ նկատել է դաջվածքը և այն, որ նրա աչքերը բաց գույնի են եղել (տե՛ս սույն դատավճռի 15-րդ և 15.3-րդ կետերը)։
Իր ցուցմունքների միջև նշված էական հակասությունները պարզաբանելիս տուժող Վահե Սարգսյանը հայտնել է, որ ինքն ուղղակի կենտրոնացած է եղել Նարեկ անվան վրա, այդ պատճառով է այդ անունը նշել, ինքն ամեն ինչ իրականությունն է հայտնել, միայն նրա անունն է նշել և խոսակցության փոխարեն նշել է վիճաբանություն, որն իրականություն չէ։ Չի կարող ասել, թե Արամ Խաչատրյան փողոցում այդ անձին տեսնելիս ինչու ոստիկանություն չի զանգահարել։ Նարեկին նախկինում չի ճանաչել։ Իրեն հեռախոսով նկար են ցույց տվել մինչև քննիչի գալը, չգիտի՝ ով, քաղաքացիական հագուստով անձ է եղել, սակայն Բաբկեն Թորգոմյանը չի եղել, ասել են Նարեկ է անունը։ Ի պատասխան Դատարանի հարցին, թե ինչ է պատկերված եղել իրեն ցուցադրված հիշյալ նկարում՝ հայտնել է, որ անձ էր թեքոտ՝ կողքից պատկերված, երևում էր դեմքի կողային հատվածը։ Իսկ թե դեմքի կողային հատվածը պատկերող նկարից ինչպես է ենթադրել տվյալ անձի հասակի և մարմնակազմության մասին հանգամանքները՝ հայտնեց, որ չի հասկանում հարցը (տե՛ս սույն դատավճռի 15.4-րդ կետը)։
Ամփոփելով վերոնշյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տուժող Վահե Սարգսյանը չի կարողացել ողջամիտ և տրամաբանական պարզաբանումներ ներկայացնել իր ցումցունքների միջև առկա հիշյալ էական հակասությունների կապակցությամբ։ Ավելին՝ կողքից՝ դեմքի կողային հատվածը պատկերող լուսանկարով մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի հասակի և մարմնակազմության մասին մանրամասն տվյալներ հայտնելը, այն պայմաններում, երբ տուժողը պնդել է, որ նախկինում չի ճանաչել Նարեկ Գրիգորյանին, ողջամտորեն հերքում են դրան հակադրվող արտաքինով (հատկապես հասակի մասով) անձի վերաբերյալ տուժող Վահե Սարգսյանի հետագայում հայտնած տվյալների ճշմարտացիությունը։ Ուստի Դատարանը արժանահավատ է գտնահատում տուժող Վահե Սարգսյանի կողմից 2024 թվականի ապրիլի 19-ին տրված ցուցմունքները։
Անդրադառնալով տուժող Լևոն Փոլոյանի ցուցմունքների գնահատմանը՝ Դատարանն ընդգծում է, որ մինչդատական վարույթում տրված ցուցմունքներում չնայած տուժող Լևոն Փոլոյանը ոչինչ չի հայտնել մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն նշել է, որ նրան տեսել է դեպքի վայրում և նրա ու Արսենի հետ խոսակցություն է ունեցել, մինչդեռ Դատարանում պնդել է, որ նրան չի տեսել դեպքի վայրում։ Հիշյալ տվյալների միջև հակասությունը պարզաբանելիս տուժողը ողջամիտ պարզաբանումներ չի ներկայացրել Դատարանին, ավելին՝ դրա փոխարեն փորձել է արդարացնել Նարեկ Գրիգորյանի՝ այնտեղ գտնվելու հավանական հանգամանքը՝ նշելով՝ եթե անգամ տեսած էլ լիներ, դա նորմալ է, քանի որ նա այնտեղ է բնակվում։ Բացի այդ՝ տուժող Լևոն Փոլոյանը Դատարանի հարցերին ի պատասխան հայտնել է, թե իրեն չի հետաքրքրել, թե ինչու են ինքը և Վահեն նույն ժամանակ մարմնական վնասվածներ ստացել, քանի որ բողոք չունի որևէ մեկի դեմ, տեղյակ չէ, թե ով է կատարել և ինչ պատճառով, իր համար նորմալ է, որ իրենց նման մարմնական վնասվածքներ են պատճառել, չի ցանկանում պատճառն իմանալ, և եթե նորմալ կլինի, եթե հիմա էլ դուրս գա շենքից և առանց իրեն հայտնի պատճառի իրեն նման (սուր կտրող-ծակող առարկայով ծանր) վնասվածք պատճառեն։ Տուժողի նման պատճառաբանությունները, այն պայմաններում, երբ նրա՝ մտավոր կան հոգեկան պակասություններ ունենալու վերաբերյալ տվյալներ Դատարանին հայտնի չեն, Դատարանը գնահատում է որպես ողջախոհության կանոններին հակասող։
Նման պայմաններում Դատարանի համար ակներև է տուժողներ Լևոն Փոլոյանի և Վահե Սարգսյանի կողմից մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի համար շահեկան տվյալներ հայտնելու միտումը՝ Դատարանի համար անհայտ շարժառիթներով։
Վերոգրյալից ելնելով Դատարանը արժանահավատ չի գնահատում նաև դեպքի վայրում Նարեկ Գրիգորյանին չտեսնելու հանգամանքի կապակցությամբ տուժող Լևոն Փոլոյանի՝ դատարանում տրված վերոնշյալ ցուցմունքը։

Պատճառաբանական մաս.
Մեղադրյալին վերագրված արարքների իրավական գնահատականը.
42. ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն․
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
(…)
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(…)։»:
Նույն օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն․
«1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված բոլոր հարցերին հաստատական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է մեղադրական վերդիկտ, որով սահմանում է նաև, թե ապացուցված արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման:
4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության:
(…)»:
42․1․ Եզրափակիչ դատական ակտը պետք է հիմնված լինի ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա, և քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող, մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցությամբ, որը կբացառի ցանկացած հիմնավոր կասկած տվյալ փաստական հանգամանքի ապացուցվածության վերաբերյալ։ Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:

I. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրյալին վերագրված արարքի իրավական գնահատականը.
43․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Խուլիգանությունը` հասարակության նկատմամբ անհարգալից կամ իրավական կամ բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելը, որը դրսևորվել է անձին ստորացնելով կամ հայհոյանքներով կամ անպարկեշտ արտահայտություններով կամ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ մարդկանց անդորրը խախտելով կամ նույն եղանակներով հանրային միջոցառումը, արարողությունը խափանելով կամ հասարակական նշանակության օբյեկտի, հիմնարկի կամ կազմակերպության բնականոն աշխատանքը խոչընդոտելով՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:»։
43.1. Խուլիգանությունը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի հիմնական անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովանդակությունը, իսկ պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտն անձի պատվի և արժանապատվության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են:
Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմում են հետևյալ երկընտրելի արարքները՝
- հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք ցուցաբերելը կամ
- իրավական կամ բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելը:
Վերոնշյալ արարքների դրսևորումներն են՝
- անձին ստորացնելը,
- հայհոյանքներով կամ անպարկեշտ արտահայտություններով կամ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ մարդկանց անդորրը խախտելը,
- հայհոյանքներով կամ անպարկեշտ արտահայտություններով կամ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ հանրային միջոցառումը, արարողությունը խափանելը
- հայհոյանքներով կամ անպարկեշտ արտահայտություններով կամ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ հասարակական նշանակության օբյեկտի, հիմնարկի կամ կազմակերպության բնականոն աշխատանքը խոչընդոտելը:
Ընդ որում՝ խուլիգանության դիսպոզիցիայի հիշյալ ձևակերպումն ըստ էության համընկնում է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նաև Նախկին օրենսգիրք) 258-րդ հոդվածով նախատեսված խուլիգանության հանցակազմի մեկնաբանման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում ձևավորված՝ «հասարակական կարգի կոպիտ խախտում» և «հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացությունների մեկնաբանությանը (տե՛ս Շահեն Հախվերդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԱՎԴ/0014/01/11 որոշման 18-21-րդ կետեր): Այլ խոսքով՝ ի տարբերություն Նախկին օրենսգրքի ձևակերպումների՝ օրենսդիրը սույն դեպքում ուղիղ թվարկել է այն արարքները, որոնք ձևավորված դատական պրակտիկայում մեկնաբանվել են որպես խուլիգանություն:
Ընդ որում՝ քննարկվող հանցակազմի նման մեկնաբանությունը տեղ է գտել նաև գործող քրեական օրենսգրքի նախագծի հեղինակների կողմից մշակված՝ «ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքում տեղ գտած հայեցակարգային մոտեցումների և նոր ինստիտուտների մեկնաբանման» ուղեցույցում։
ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքով և գործող օրենսգրքով նախատեսված խուլիգանության հանցակազմի սահմանումների համադրումից երևում է, որ ՀՀ քրեական գործող օրենսգրքով խուլիգանության հանցակազմի սահմանման փոփոխությունը միտված է դրա օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների որաշակիացմանը, այլ ոչ թե սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ կազմող ուղղակի դիտավորության և խուլիգանական դրդումների բացառմանը:
Այսպիսով՝ քննարկվող հանցակազմի ինչպես նախկին, այնպես էլ գործող ձևակերպումների պայմաններում խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արաքների (հասարակության նկատմամբ անհարգալից կամ իրավական կամ բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելը)՝ առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ այդպիսի արարք կատարելու հանցավորի դիտավորությունը և շարժառիթը:
Քննարկվող արարքները չեն կարող գնահատվել որպես խուլիգանություն, եթե ուղղված են կոնկրետ անձին և չեն հետապնդում հասարակության նկատմամբ անհարգալից կամ իրավական կամ բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հանցավորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար: Հակառակ դրան` անձի արարքը կարող է գնահատվել որպես արհամարհական կամ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե կոնկրետ անձը, ում դեմ ուղղված է հանցավորի արարքը, ընտրվել է պատահաբար, և այդ անձի դեմ ուղղված արարքի միջոցով հանցավորը ցանկանում է բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ։
Այսպիսով՝ խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ: Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգը, բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև դա կատարելը նրա նպատակն է կամ նպատակին հասնելու միջոցը։
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական դրդումներից ելնելով: Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական դրդումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ: Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը: Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոններից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գերակայությունը և այլն: Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն:
Վերջին դիրքորոշման համար Դատարանը հիմք է ընդունում այն, որ հասարակական վայրում հասարակության ներկայացուցիչների ներկայությամբ կատարված հանցանքների ճնշող մեծամասնության հետևանքով, որպես կանոն, ողջամտորեն խախտվում է այնտեղ գտնվող անձանց անդորրը, ստեղծվում վախի, տագնապի մթնոլորտ, իսկ քրեական օրենքով արգելված ցանկացած արարք հասարակության անդամների մոտ կարող է առաջացնել անհանգստություն կամ զայրույթ, սակայն դա այլ փաստական տվյալների բացակայության պայմաններում, չի կարող ինքնաբերաբար որակվել որպես խուլիգանություն։
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կարող է ունենալ տուժողի վարքագիծը։ Այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է (Դատարանի մեկնաբանությունները հիմնված են Արման Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ՎԲ-223/06 որոշմամբ, Շահեն Հախվերդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԱՎԴ/0014/01/11 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորված իրավական դիրքորոշումների վրա):
Այսպիսով՝ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ հակաիրավական հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակության նկատմամբ անհարգալից կամ իրավական կամ բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն:
44. Մեջբերված իրավական դիրքրորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն դատավճռի 40-40.1-րդ կետերում կատարված վերլուծությունները և հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ քննարկվող իրադրությունում չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելով Նարեկ Գրիգորյանի արարքում խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշների (ուղղակի դիտավորության և խուլիգանական դրդումների) առկայությունը «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հիմանվորված չէ։

II. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով մեղադրյալին վերագրված արարքների իրավական գնահատականը.
45. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ նրա առողջությանն այլ վնաս պատճառելը, որը`
1) վտանգավոր է կյանքի համար,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ` երեքից յոթ տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է`
(…)
6) զենքի կամ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով:»:
45.1. Քննարկվող հանցակազմի անմիջական օբյեկտը մարդու առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են:
Օբյեկտիվ կողմից տվյալ արարքը բնութագրվում է այնպիսի գործողությամբ կամ անգործությամբ, որի արդյունքում մարդու առողջությանը ծանր վնաս է պատճառվում: Հանցավորի գործողություններն արտահայտվում են տուժողի վրա ֆիզիկական, հոգեկան, մեխանիկական և նմանատիպ այլ ազդեցության գործադրմամբ: Մարդու առողջությանն անգործությամբ ծանր վնաս պատճառելն առկա է, երբ հանցավորը չի կատարում որոշակի գործողություններ, որոնք նա պարտավոր էր և տվյալ իրադրությունում կարող էր կատարել` սպառնացող վնասի առաջացումը կանխելու համար:
Առողջությանը պատճառվող ծանր վնասը կարող է լինել երկու տեսակի` կյանքի համար վտանգավոր (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին կետ) և կյանքի համար ոչ վտանգավոր՝ արտահայտված օրենքում հատուկ նշված հետևանքների առաջացմամբ (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-6-րդ կետեր):
Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ։
46. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 166-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է`
1) առողջության տևական քայքայում կամ
(…)
պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
(…)
8) զենքի կամ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով»:
46.1. Քննարկվող հանցակազմի անմիջական օբյեկտը նույնպես մարդու առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են:
Օբյեկտիվ կողմից տվյալ արարքը բնութագրվում է այնպիսի գործողությամբ կամ անգործությամբ, որի արդյունքում մարդու առողջությանը միջին ծանրության վնաս է պատճառվում: Հանցավորի գործողություններն արտահայտվում են տուժողի վրա ֆիզիկական, հոգեկան, մեխանիկական և նմանատիպ այլ ազդեցության գործադրմամբ: Մարդու առողջությանն անգործությամբ միջին ծանրության վնաս պատճառելն առկա է, երբ հանցավորը չի կատարում որոշակի գործողություններ, որոնք նա պարտավոր էր և տվյալ իրադրությունում կարող էր կատարել` սպառնացող վնասի առաջացումը կանխելու համար:
Առողջությանը պատճառվող միջին ծանրության վնասը կարող է լինել երկու տեսակի` առողջության տևական քայքայում (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին կետ) կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետ):
Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ։
47. Որպես հիշյալ հանցակազմերը որակյալ դարձնող հանգամանք նախատեսվել է մարմնական վնասվածք պատճառելու համար զենքի կամ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ առողջությանը համապատասխան ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը: Այս կապակցությամբ անհրաժեշտ է նշել, որ գործող քրեական օրենսգիրքը և 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված նախկին քրեական օրենսգիրքը հանցակազմը ծանրացնող քննարկվող հատկանիշը (չնայած նախկին օրենգրքով քննարկվող հանցակազմերը ծանրացնող նմանաբնույթ հանգամանք նախատեսված չէ, սակայն այդպիսին նախատեսված է եղել մի շարք այլ հանցակազմերը ծանրացնող հանգամանքների շարքում (տե՛ս օրինակ 218-րդ, 219-րդ, 221-րդ, 327.6-րդ 355-րդ, 358-րդ, 358.1-րդ հոդվածները)) նկարագրելիս օգտագործում են տարբեր ձևակերպումներ. առաջինը՝ «մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրում», իսկ երկրորդը՝ «որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրում»:
Դատարանը գտնում է, որ նշված ձևակերպումների միջև առկա է ոչ միայն խմբագրական (ոչ նորմատիվային), այլև նորմատիվային տարբերություն. ՀՀ նոր քրեական օրենսգրքի տեքստում շեշտադրվում է առակայի կամ միջոցի՝ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված կամ պատրաստված լինելու հատկանիշը։ Այլ խոսքով՝ եթե նախկին իրավակարգավորմամբ քննարկվող որակյալ տեսակը կարող էր առաջացնել ցանկացած, այդ թվում՝ դեպքի վայրից վերցված, կամ այլ նպատակով անձի մոտ գտնվող իր կամ առարկա որպես զենք գործադրելը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սերյոժա Հովակիմյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-125/07 որոշումը), ապա նոր ձևակերպման պարագայում՝ այն պետք է մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես` մինչև դեպքը, պատրաստված կամ հարմարեցված լինի։ Նման հատկանիշի նախատեսումը պետք է գնահատել որպես խնդրո առարկայի վերաբերյալ օրենսդրի մոտեցման ակնհայտ փոփոխություն՝ պայմանավորված դեպքի վայրում վերցված առարկաների գործադրմամբ հանցանքի հանրային վտանգավորության վերագնահատմամբ։ Եթե նախկինում դրա աստիճանը գնահատելիս օրենսդիրն էական նշանակություն էր տալիս ինքնին որպես զենք օգտագործվող առարկայի գործադրման փաստին, ապա ներկայում առավել էական է դարձել դրա վաղօրոք ծագած դիտավորությունը։ Վերջինը պայմանավորված է այն գաղափարով, որ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ հանցանքի կատարումն է վկայում անձի բարձր հանրային վտանգավորության մասին։ Նման պայմաններում դեպքի վայրից վերցված կամ այլ նպատակով անձի մոտ գտնվող առարկայով պատճառված վնասը պետք է որակվի ըստ փաստացի առաջացած հետևանքի:
48. Սույն դատավճռի 45-47-րդ կետերում շարադրված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների համատեքստում հաշվի առնելով սույն դատավճռի 41-41.1-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները, Դատարանը գտնում է, որ հետազոտված ապացույցներով «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հիմնավորվել են մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի կողմից մեղավորությամբ տուժող Լևոն Փոլոյանին կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր մարմնական վնասվածք պատաճռելու, ինչպես նաև տուժող Վահե Սարգսյանին՝ առողջության տևական քայքայմամբ միջին ծանրության մարմնական վնասվածք պատճառելու հանգամանքները։
Միևնույն ժամանակ հետազոտված ապացույցներով «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի հիմնավորվել տուժողներ Լևոն Փոլոյանին և Վահե Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելիս մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի մոտ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի առկայությունը։ Մասնավորապես՝ այդ հանգամանքի վերաբերյալ որևէ փաստական տվյալ պարունակող ապացույց Դատարանին չի ներկայացվել, չի հայտնաբերվել նաև այն առարկան, որով մեղադրյալը պատճառել է վնասվածքներ, իսկ այդ առարկայի բնութագիրը՝ որպես սուր կտրող առարկա, ինքնին բավարար չէ այն նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված լինելու մասին դատողություններ կատարելու համար:
Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի հիմնավորվել մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով նախատեսված հանցակազմերի հատկանիշների առկայությունը: Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի արարքը տուժող Լևոն Փոլոյանի դրվագով համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, իսկ տուժող Վահե Սարգսյանի դրվագով՝ համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչը Դատարանը ապացուցված է գնահատում «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան։

III. Մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի քրեական պատասխանատվության հարցը.
49․ Հաստատված համարելով մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով և 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) մեղադրյալն ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ.
դ) նա արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
50. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»:
50.1. Դատարանը որպես մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ չնայած մեղադրական վերդիկտ հրապարակվելուց հետո մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանն հայտնել է, որ արարքների վերաորակման պայմաններում ընդունում է մեղքը, զղջում կատարածի համար, միջոցներ է ձեռնարկել տուժողների հետ հաշտվելու ուղղությամբ, և փաստացի տուժողները հայտնել են, որ հաշտվել են նրա հետ։
50.2. Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
51․Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
51․1. Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեված հանցանքի համար պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1․ Եթե անձն առաջին անգամ է հանցանք կատարել, ապա ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե նրա կատարած արարքը ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք է, և նրա ու տուժողի միջև առկա է հաշտության վերաբերյալ ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված փոխադարձ համաձայնությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կատարված հանցանքում առկա են ընտանիքում բռնության հատկանիշներ։
(…)
5. Նախկինում սույն հոդվածով նախատեսված հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված անձը չի կարող նույն հիմքով կրկին ազատվել քրեական պատասխանատվությունից»:
Նույն օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն․
«Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները.
(...) առաջին անգամ հանցանք կատարած` անձ, որը նախկինում հանցանք չի կատարել կամ կատարել է, սակայն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից, կամ որի դատվածությունը սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով մարվել կամ վերացվել է.»։
Տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու իրավահարաբերությունները կարգավորող վերը մեջբերված նորմի վերլուծությունից երևում է, որ քննարկվող հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու համապատասխան պայմանների առկայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից (իմպերատիվ բնույթ է կրում)։ Քննարկվող հիմքը կիրառելի է առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անձի նկատմամբ, ով նախկինում նույն հիմքով քրեական պատասխանատվությունից չի ազատվել։
Այս համատեքստում հարկ է արձանագրել, որ քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նորմերի կիրառման միջոցով օրենսդիրը, ելնելով արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից, առանց անձի նկատմամբ քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցներ կիրառելու, հնարավորություն է տալիս առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անձին վերաինտեգրվել հասարակությունում, ինչպես նաև կանխել վերջինիս հետագա հանցավոր վարքագիծը:
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով նորմի խրախուսական բնույթը (քրեական պատասխանատվության անխուսափելիության սկզբունքից բացառությունը լինելը)՝ օրենսդիրը սահմանափակել է դրա կիրառելիությունը հետևյալ դեպքերում․
- նախկինում հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 1-ին մաս),
- ընտանիքում բռնության հատկանիշների առկայության դեպքերի նկատմամբ (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 1-ին մաս),
- նախկինում այդ խրախուսական նորմից օգտված անձանց նկատմամբ (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 5-րդ մաս)։
Հանցանք կատարած անձի համար հաշտությունը հանցանքի կատարման մեջ իրեն մեղավոր ճանաչելն է, այդ արարքի համար զղջալը, ափսոսանք հայտնելը, իսկ տուժողի համար՝ հանցանք կատարած անձին ներելը: Բացի այդ, հաշտությունը ենթադրում է տուժողի և ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի կամավոր և փոխադարձ համաձայնություն միմյանց հետ հաշտվելու վերաբերյալ: Այսինքն` հաշտությունը պետք է լինի ինչպես գործողություն, այնպես էլ փոխադարձ գործողությունների արդյունք:
Կողմերից երկուսն էլ պետք է հայտարարեն հաշտության մասին (փոխադարձության չափանիշ) և դա պետք է լինի նրանց ինքնուրույն և ազատ կամահայտնության արդյունք (կամավորության չափանիշ)։
Հաշտության կամավորության և փոխադարձության չափանիշների բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայացնել հաշտության հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ՝ հաշտությունը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, և եթե տուժողը ցանկություն է հայտնում հաշտվելու, իսկ հանցանք կատարած անձը դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա հաշտության հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր և փոխադարձ չի կարող համարվել, հետևաբար՝ այդ հիմքով քրեական հետապնդում չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետևանք է տուժողի նկատմամբ հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգործության:
Մեջբերված իրավանորմի լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ․
- մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքը միջին ծանրության հանցագործություն է,
- տուժող Վահե Սարգսյանը ինչպես լրացուցիչ դատալսումների փուլում, այնպես էլ նախկինում հայտնել է, որ ներել է և հաշտվել հանցանք կատարած անձի հետ, որևէ բողոք պահանջ չունի նրանից։ Մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանը սկզբնապես դիրքորոշում չի հայտնել մեղադրանքի կապակցությամբ, սակայն լրացուցիչ դատալսումների փուլում հայտնել է, որ արարքի վերաորակման պայմաններում ընդունում է այն, զղջում կատարածի համար և հաշտվել է տուժողի հետ։ Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է հաշտության վերաբերյալ փոխադարձ համաձայնություն։ Վերջին դիրքորոշման համար Դատարանը հիմք է ընդունում այն, որ չնայած լրացուցիչ դատալսումների փուլում է մեղադրյալը հայտնել, որ ընդունում և զղջում է կատարած արարքի համար, սակայն նրան վերագրված արարքի իրավական որակումը Դատարանի կողմից փոխվելու պայմաններում մեղադրյալի կողմից այն ընդունելը ողջամտորեն բավարար է քննարկվող ինստիտուտի իրավաչափության հիշյալ պայմանը հաստատված գնահատելու համար,
- մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի կողմից նախկինում հանցանք կատարած, ինչպես նաև նույն հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված լինելու վերաբերյալ տվյալներ Դատարանին չեն ներկայացվել:
Վերոգրյալների հիման վրա՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանը հաշտվել է տուժող Վահե Սարգսյանի հետ: Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի և տուժողի հաշտության հիմքով մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով չի կարող պատիժ նշանակվել:
52․Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»:
52․1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է սուբյեկտիվ կողմի, այդ թվում՝ դիտավորության կամ անզուշության տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
52.2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրային առավել բարձր վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ համապատասխան հակաիրավական արարքի արդյունքում մարդուն պատճառվում է վնաս, որը խիստ բացասական է անդրադառնում նրա առողջական վիճակի վրա, այլև նրանով, որ կարող է առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ՝ ընդհուպ մինչև տուժողի մահ։ Այս հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի կամ չկոնկրետացված:
Քննարկվող հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ Մասնավորապես, հանցավորը տուժողի առողջությանը ծանր վնաս կարող է պատճառել՝ իր ֆիզիկական հնարավորությունները գործադրելով (ձեռքով կամ ոտքով հարվածելով, հրել-վայր գցելով, մարմնի որևէ մաս ջարդելով և այլն), տարբեր գործիքներ, իրեր կամ առարկաներ (դանակ, կացին, մուրճ, մետաղյա ձող, քար և այլն) օգտագործելով, զանազան մեխանիզմներ, միջոցներ կամ նյութեր (հրազեն, թույն, թմրանյութ և այլն) կիրառելով, տարերային աղետի իրադրությունը կամ առավել վտանգի աղբյուրն օգտագործելով և այլն։ Քննարկվող հանցագործության կատարման նշված եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։
Այն, որ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա, ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, քան անուղղակի կամ չկոնկրետացված դիտավորության դեպքում։ Ուստի դիտավորության տեսակը օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի պատիժ նշանակելիս։
Քննարկվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
52․3․ Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների համատեքստում մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքը անձի առողջության դեմ ուղղված, դիտավորյալ, ծանր հանցագործություն է, որը դրսևորվել է տուժողի կյանքի համար վտանգավոր մարմնական վնասվածք պատճառելով, կատարվել է վիճաբանության ընթացքում չկոնկրետացված դիտավորությամբ տուժողին որովայնի հատվածում սուր կտրող-ծակող առարկայով մարմնական վնասվածք պատճառելով՝ արտահայտված որովայնի կտրած թափանցող վերքի, ստամոքսի վնասման ձևով, տուժողը բողոք և պահանջ չունի, հաշտվել է մեղադրյալի հետ,
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
- այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը,
- պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 50․1-րդ կետում նշված հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը,
- անձը բնութագրող հանգամանքները, այդ թվում՝ տարիքը, ընտանեկան դրությունը (այն որ խնամքին է գտնվում վատառողջ մայրը), այն, որ հանցանքը կատարել է առաջին անգամ, բնութագրվում է դրական, գրանցել է նկատելի հաջողություններ սպորտային բնագավառում։
Վերոգրյալների հիման վրա Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Ն.Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար որպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որը սույն դեպքում համաչափ է նրա անձին և կատարած հանցանքին։
53. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն․
«Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին»:
53.1. Առանց պատիժը փաստացի կրելու անձի ուղղվելու հնարավորության վերաբերյալ դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների, հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի համակողմանի ու ամբողջական գնահատման վրա։ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանն այն կիրառելիս պետք է ղեկավարվի պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով՝ նպատակ ունենալով ապահովելու պատժի նպատակների իրացվելիությունը։
Յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Մասնավորապես՝ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները։
Հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։
53․2. Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս մեղադրյալ Ն.Գրիգորյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (տե՛ս սույն դատավճռի 52․3-րդ կետը) պատշաճ գնահատման պայմաններում (բնութագրվում է բարձր հանրային վտանգավորությամբ՝ ելնելով դրա դրսևորման եղանակից, պատճառված վնասվածքի տեսակից տեղադրությունից, դեպքի ընթացքում մեղադրյալի դրևորած վարքագծից, այդ թվում՝ սուր կտրող-ծակող առարկայի գործադրմամբ նաև մյուս տուժողին մարմնական վնասվածք պատաճառելու հանգամանքից)՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա անձը բնութագրող հանգամանքները (տե՛ս սույն դատավճռի 52․3-րդ կետը), ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները (տե՛ս սույն դատավճռի 50․1-րդ կետը) սույն դեպքում բավարար չեն հանգելու այնպիսի համոզման, որ պատժի նպատակների, հատկապես՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց մեղադրյալի կողմից պատիժը կրելու։
Հետևաբար Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատժի սկիզբը անհրաժեշտ է հաշվել մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանին անազատության մեջ պահելու սկզբնապահից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ից։

IV. Լուծան ենթակա այլ հարցեր․
54. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարութային ծախսերի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
55. Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված արնանման հետքերը և տուժող Լևոն Փոլոյանի արնանման հետքերով հագուստները պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի 2-րդ մաս):
56. Անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցներին՝ տնային կալանքին, գրավին և բացակայելու արգելքին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում վերջինիս դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար մեղադրյալ Նարեկ Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ՝ վերացնելով տնային կալանքի լրացուցիչ սահմանափակումները, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գրավի գումարը վերադարձնել այն վճարած անձին:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրան վերագրված արարքը կատարելու մեջ և նրան արդարացնել` մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելն ապացուցված չլինելու հիմքով:
2. Մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքում և պատիժ չնշանակել՝ մեղադրյալի և տուժողի հաշտության հիմքով:
3. Մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման՝ երեք տարի ժամկետով՝ դրա սկիզբը հաշվելով՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ից։
4. Մեղադրյալ Նարեկ Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ վերացնելով տնային կալանքի լրացուցիչ սահմանափակումները, իսկ դատավճիռն ուժի մեջ մտնելուց հետո գրավի գումարը՝ երկու միլիոն ՀՀ դրամ գումարը, վերադարձնել այն վճարած անձին։
5. Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված արնանման հետքերը և տուժող Լևոն Փոլոյանի արնանման հետքերով հագուստները պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
6. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ