ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

31․03.2026թ. թիվ ԵԴ1/3931/01/24 ք. Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը հետևյալ կազմով՝

Նախագահող դատավոր Կ.Ֆարխոյան
քարտուղարությամբ Մ. Բոզոյանի
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ Գրիգորյանի
տուժող Ի․ Աթոյանի
պաշտպան Է․ Աղաջանյանի
մեղադրյալ Ի․ Աթոյանի

Դռնբաց դատական նիստում, դատարանում, արագացված վարույթի կարգով քննեց քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի, ծնված 17․06․1993 թվականին Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, ամուրի, նախկինում դատված, հաշվառված ՀՀ Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոցի 1/Գ շենքի 76 բնակարան հասցեում, բնակվում է Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց փողոցի 43 շենքի բնակարան 34 հասցեում:
ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Գ. Դ․ Նիկողոսյանի կողմից 07․11․2022 թվականին նախաձեռնվել է թիվ 17948922 քրեական վարույթը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով: (հատոր 1, վ.թ. 4):
16․12․2024 թվականին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արմեն Գրիգորյանի կողմից թիվ 17948922 քրեական վարույթով Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: (հատոր 1, վ.թ. 176-177):
17․12․2024 թվականին մեղադրյալ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ (հատոր 1, վ․թ․ 194-195)։
Սույն քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ուղարկվել 27․12․2024 թվականին, որը դատարանում ստացվել է նույն օրը և մակագրվել է դատավոր Կ. Ֆարխոյանին, իսկ դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 30․12.2024 թվականին:
30․12․2024 թվականին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Կ. Ֆարխոյանի կողմից որոշում է կայացվել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Նախաքննության մարմնի կողմից Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված այն հանցանքի համար, որ նա ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2022 թվականի նոյեմբերի 07-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, գտնվելով «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնի նեֆրոլոգիայի բաժանմունքի միջանցքում և օգտվելով բժշկական կենտրոնի հերթապահ բուժքույր Իրինա Աթոյանի և այլ անձանց բացակայությունից, ինչպես նաև համոզված լինելով, որ գաղտնի է գործում, իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իրագործելու նպատակով նեֆրոլոգիայի բաժանմունքի միջանցքի սեղանի վրայից գաղտնի հափշտակել է Իրինա Աթոյանին պատկանող 390.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Սամսունգ Ա52» մոդելի 355595470979063 գործարանային համարի բջջային հեռախոսը՝ վերջինիս պատճառելով մանր չափերի գույքային վնաս:
Սույն քրեական վարույթի նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանը և վերջինիս պաշտպան Էդուարդ Աղաջանյանը միջնորդեցին դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով: Մեղադրյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննությունն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, իրեն մեղավոր է ճանաչում և զղջում կատարածի համար:
Հանրային մեղադրող՝ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Արմեն Գրիգորյանը քրեական վարույթի քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չառարկեց:
Տուժող Իրինա Գրիգորի Աթոյանը հայտնեց որ գույքային պահանջ չունի, իրեն պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցված է, միաժամանակ քրեական վարույթի քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չառարկեց:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածով նախատեսված պայմանները որոշում է կայացրել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և վարույթով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
Դատարանը, վերլուծելով և գնահատելով քրեական վարույթի նյութերը, ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և վարույթով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում ապացուցված է համարում, որ մեղադրյալ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանը ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2022 թվականի նոյեմբերի 07-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, գտնվելով «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնի նեֆրոլոգիայի բաժանմունքի միջանցքում և օգտվելով բժշկական կենտրոնի հերթապահ բուժքույր Իրինա Աթոյանի և այլ անձանց բացակայությունից, ինչպես նաև համոզված լինելով, որ գաղտնի է գործում, իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իրագործելու նպատակով նեֆրոլոգիայի բաժանմունքի միջանցքի սեղանի վրայից գաղտնի հափշտակել է Իրինա Աթոյանին պատկանող 390.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Սամսունգ Ա52» մոդելի 355595470979063 գործարանային համարի բջջային հեռախոսը՝ վերջինիս պատճառելով մանր չափերի գույքային վնաս:
Այսինքն մեղադրյալ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի կողմից կատարած հանցավոր արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին:
Ապացուցված է մեղադրյալ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի մեղավորությունը կատարած արարքի մեջ, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Որպես մեղադրյալ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա զղջացել կատարածի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»:
մինչև 06.02.2024 թվականի գործող 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, որի համար դատապարտվում է ազատազրկման, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի նվազագույն ժամկետից:
3. Եթե ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը պետք է որոշվի սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կանոնով, իսկ առավելագույն պատժաչափ պետք է համարվի այն ժամկետը, որը գերազանցում է տվյալ հանցագործության համար օրենքով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը` դրա մեկ երրորդի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 25 տարին:
4. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է մեկից ավելի հանցանքներ, ապա համակցության մեջ մտնող յուրաքանչյուր դիտավորյալ հանցանքի համար պատիժը որոշվում է սույն հոդվածի 2-րդ կամ 3-րդ մասով նախատեսված կանոններով: Այդ դեպքում հանցագործությունների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 30 տարին:
5. Սույն հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված կանոնները չեն կարող արգելք հանդիսանալ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար: Այս դեպքում օրենքով նախատեսված պատիժ է համարվում այն պատիժը, որը համապատասխանում է ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու սահմանված կարգի կիրառման արդյունքում ստացվող պատժին»:
Դատարանն արձանագրում է, որ մինչև 06.02.2024թ. գործած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի իրավակարգավորումից հետևում է, որ, եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը չի կարող պակաս լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետի երկու երրորդից, եթե այդ հանցանքի համար դատապարտվում է ազատազրկման: Այսինքն՝ այլ պատժատեսակների դատապարտվելու դեպքում այդ կանոնը կիրառելի չէ:
«Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» 16.01.2024թ. ՀՕ-31-Ն օրենքի, որն ուժի մեջ է մտել 06.02.2024թ., 2-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Օրենսգրքի 76-րդ հոդվածում՝
1) լրացնել հետևյալ բովանդակությամբ 1.1-ին մասով.
«1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:».
2) 2-րդ մասը շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ.
«2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից»:
Նշված փոփոխության արդյունքում Օրենսդիրը իմպերատիվ պահանջ է սահմանել, որ հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է բացառապես ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները: Ավելին՝ եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից, ինչը ենթադրում է, որ նշված պայմաններում հոդվածի սանկցիայով նախատեսված և նշանակման համար թույլատրելի, այսինքն՝ կիրառման ենթակա պատժատեսակներից առավել խիստը պետք է ընտրվի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի:
2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ։
3. Եզրափակիչ դատավարական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ։ Եզրափակիչ դատավարական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե նշանակված պատիժն ավելի խիստ է ուժի մեջ մտած օրենսդրությամբ նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետից, կամ նշանակված պատժատեսակն ավելի խիստ է ուժի մեջ մտած օրենսդրությամբ նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակից։ Նշված դեպքերում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնք կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն։
4. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրենքով։
5. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարելուց հետո ուժի մեջ մտած, սակայն մինչև իրավասու մարմնի կողմից եզրափակիչ դատավարական ակտը կայացնելն ուժը կորցրած միջանկյալ քրեական օրենսդրությունը հետադարձ ուժով կիրառվում է սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան։
6. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժամանակ մասնակիորեն խստացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը»:
Վճռաբեկ դատարանը, Խաչատուր Պետրոսյանի և Հասմիկ Շանոյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ անդրադառնալով քրեական օրենսդրության հետադարձությամբ կիրառման դեպքերին, արձանագրել է, որ «11.2. (…) ընդհանուր առմամբ հետադարձության սկզբունքը մարմնավորված է այն կանոնի մեջ, որ, եթե արարքի կատարման պահին գործող քրեական օրենքի և դրանից հետո ընդունված քրեական օրենքի միջև առկա են տարբերություններ, դատարանը պետք է կիրառի այն օրենքը, որի դրույթներն ավելի բարենպաստ են անձի համար՝ հաշվի առնելով, բնականաբար, քրեական օրենքը հետադարձ ուժով կիրառելու գործող քրեական օրենսդրության առանձնահատկությունները: Ուստի, նպատակ ունենալով իրավակիրառական պրակտիկայում բացառելու հետադարձությամբ քրեական օրենքի անհիմն տարածելու կամ անհիմն չտարածելու դեպքերը, Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում քննարկել այն չափորոշիչները, որոնց օգնությամբ իրավակիրառողը պետք է առաջնորդվի քրեաիրավական կոնկրետ իրավահարաբերությունների նկատմամբ նոր քրեական օրենքի կիրառելիության հարցում։
Այսպես, Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ, հետադարձությամբ փոփոխված քրեական օրենքի տարածման սահմանները պարզելու համար անհրաժեշտ է օգտագործել համադրման և վերլուծության մեթոդները, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն կտան պարզելու, թե փոփոխված քրեական օրենքը հանցանք կատարած անձի համար բարենպաստ իրավական հետևանք առաջացնում է, թե ոչ։ Թեև նշվածը չի ենթադրում համեմատության համապարփակ չափանիշներ, այդուհանդերձ, կարելի է եզրահանգել, որ պահանջվում է կոնկրետ իրավահարաբերությունը կանոնակարգող դրույթների համակարգային համեմատում, ինչի միջոցով հնարավոր կլինի որոշել՝ արդյո՞ք փոփոխված օրենսդրությունը, ի տարբերություն արարքը կատարելու պահին գործող օրենսդրության, անձի համար բարենպաստ հետևանքներ առաջացնում է, թե ոչ» (Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Խաչատուր Պետրոսյանի և Հասմիկ Շանոյանի գործով 2024 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0196/01/17 որոշումը):
Ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված և մինչև 06.02.2024թ. գործող կանոնների համեմատական վերլուծության և սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ համադրման արդյունքում դատարանը գտնում է, որ 06.02.2024թ. ուժի մեջ մտած փոփոխությունների տարածումը նախքան դրանց ընդունվելը ծագած իրավահարաբերությունների նկատմամբ անթույլատրելի է, քանի որ խախտում է անձի վիճակը վատթարացնող օրենքին հետադարձ ուժ չտալու օրենսդրական պահանջը:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակներն են.
«(…) վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները» (Տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասը):
Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի ու «Պատիժ» հասկացությանը և դրա նպատակների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-201/07 և թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»:
Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գառնիկ Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Էդվարդ Ադամյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵԷԴ/0048/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով` 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, Արմեն Շահբազյանի գործով` 15.08.2014թ., թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Նարեկ Սարգսյանի գործով` 22.12.2011թ., թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 և Գարուշ Մադաթյանի գործով՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումները):
Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի՝ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում: Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն:
Դրանից բացի, դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (տե՛ս թիվ ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԱՔԴ/0091/01/14 և ՎԲ-50/70 գործերով որոշումները):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Անդրադառնալով սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների դեպքում պատիժ նշանակելու առանձնահատկություններին` Վճռաբեկ դատարանն իր որոշումներում մշտապես ընդգծել է, որ հափշտակությունների և սեփականության դեմ ուղղված այլ հանցագործությունների դեպքում պատճառված նյութական վնասը հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող կարևոր գործոն է, ինչը դատարանի կողմից պատիժ նշանակելու գործընթացում պետք է պատշաճ գնահատականի արժանանա: Մասնավորապես, որքան մեծ է հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, այնքան բարձր է արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, և վերջինիս նվազման տեսանկյունից էական նշանակություն ունի հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասն ամբողջությամբ վերականգնված լինելու հանգամանքը: Ուստի քննարկվող հանցագործություններով պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է, ի թիվս այլ հանգամանքների, գնահատման ենթարկի հանցագործությամբ պատճառված վնասը, դրա չափը, ինչպես նաև՝ որքանով է այն մոտ կոնկրետ հանցակազմի հասարակ կամ որակյալ տեսակի առավելագույն կամ նվազագույն չափին, վնասը վերականգնված լինելու կամ չլինելու կամ մասնակի վերականգնված լինելու հանգամանքները և այլն (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Ալեքսան Սարգսյանի գործով 2009 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08, Գրիգոր Պետրոսյանի գործով 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԿԴ/0126/01/10, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Սամվել Հովսեփյանի գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԼԴ/0193/01/10 որոշումները):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Գողությունը՝ գաղտնի հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:/․․․/
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 կետի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Վերոնշյալ իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում գնահատելով մեղադրյալ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, արարքի կատարման հանգամանքները, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, նախկինում դատված լինելը, մեղմացուցիչ հանգամանքի առկայությունը և ծանրացուցիչ հանգամանքի բացակայությունը՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի նկատմամբ պետք է որպես պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով։
Միաժամանակ քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը փաստացի կրելու հարցը, դատարանը, հաշվի առնելով վերը նշված մեղմացնող հանգամանքները և մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալներն իրենց համակցությամբ, գտնում է, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է նաև առանց հասարակությունից մեկուսացնելու, ուստի նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել, սահմանելով փորձաշրջան՝ որոշակի ժամկետով, մեղադրյալ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Դատարանը եկել է այդ եզրահանգման, քանի որ այդպիսի պատժատեսակ նշանակելու միջոցով է հնարավոր ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակը, այն է՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, նկատի ունենալով արագացված վարույթ կիրառելու հանգամանքը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով, փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը :
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 270-րդ, 311-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.1-րդ-464.5-րդ հոդվածներով՝ դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 տարի 4 ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 1(մեկ) տարի 6(վեց) ամիս ժամկետով: Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվարկել մեղադրյալ Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանին հաշվառման վերցնելու պահից:
Տիգրան Արթուրի Աղաջանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում, սակայն այն չի կարող բողոքարկվել սույն օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:


Դատավոր՝ Կ.Ֆարխոյան