ԵԴ1/3961/01/24



ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

16 ապրիլի 2026թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

Նախագահությամբ՝
դատավոր՝ Մ.Մելքոնյանի,
քարտուղարությամբ` Ս.Սուքիասյանի,

Մասնակցությամբ`

հանրային մեղադրող՝ Կ.Հակոբյանի,
պաշտպան՝ Ա.Հովսեփյանի,
մեղադրյալ ՝ Ա.Ասլանյանի.

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով թիվ ԵԴ1/3961/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սարգսի Ասլանյանի (ծնված 16.05.2005 թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, 9-ամյա կրթությամբ, նախկինում չդատված, հաշվառված է ք.Երևան Քանաքեռ-Զեյթուն համայնք Մ.Ավետիսյան 4-րդ փողոց 4ա շենք 41 բնակարան հասցեում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Վարույթի փաստական հանգամանքները և քրեական գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2023 թվականի օգոստոսի 10-ին ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանումից /ներկայիս ՀՀ ՊՆ հանրապետական զինվորական կոմիսարիատի Երևանի թիվ 3 զինվորական կոմիսարիատ/ ստացվել է հաղորդում այն մասին, որ 10.01.1997 թվականին ծնված Արթուր Սարգիսի Ասլանյանը ենթակա է եղել զորակոչի 2023 թվականի ամառային զորակոչին, սակայն խուսափել է հայտարարված զորակոչից։
1.2. Դեպքի առթիվ 10.08.2023 թվականին ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 92225223 քրեական վարույթը:
1.3. 2024 թվականի փետրվարի 06-ին Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ.Հակոբյանի կողմից որոշում է կայացվել Արթուր Սարգիսի Ասլանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
1.4. 2024 թվականի փետրվարի 19-ին Արթուր Ասլանյանին ներկայացվել է մեղադրանք, նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
1.5. 2024 թվականի մարտի 11-ին նշանակվել է հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն:
1.6. 2024 թվականի մարտի 11-ին նշանակվել է հանձնաժողովային ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննություն:
1.7. 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին ստացվել է հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 187/հձ եզրակացությունը:
1.8. 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ստացվել է ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 102 եզրակացությունը:
1.9. Թիվ 92225223 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սարգսի Ասլանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի գրությամբ՝ ՀՀ դատախազության Երևանի կայազորի զինվորական դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
1.10. Դատավորների միջև գործերի բաշխման համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական վարույթը ՝ ԵԴ1/3961/01/24 համարի ներքո, 2024 դեկտեմբերի 27-ին մակագրվել և դեկտեմբերի 30-ին հանձնվել է դատավոր Մ.Մելքոնյանին
1.11. 30.12.2024 թվականին որոշում է կայացվել վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.12. 2026 թվականի ապրիլի 16-ին Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Սարգսի Ասլանյանի նկատմամբ կայացրել է արդարացման վերդիկտ:
2. Մեղադրանքի փաստացի նկարագիրը և իրավաբանական որակումը.
Արթուր Սարգսի Ասլանյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի համար, որ նա, հաշվառված լինելով ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայության Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանումում, ենթակա է եղել զորակոչման 2023 թվականի ամառային զորակոչին, սակայն մինչև զորակոչի ավարտը չի ներկայացել համապատասխան բժշկական հետազոտության, որից հետո նաև ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայության Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանում և խախտելով «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները՝ խուսափել է հայտարարված պարտադիր զինվորական ծառայության 2023 թվականի ամառային զորակոչից՝ այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության պայմաններում: Այսինքն՝ Արթուր Սարգիսի Ասլանյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարում:
3.Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1. Հիմնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Արթուր Սարգսի Ասլանյանը օգտվելով լռելու իր իրավունքից հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց և հարցերին պատասխանելուց: Դատարանն առաջնորդվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի կարգավորումներով թույլատրել է հրապարակել մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքները հետևյալ բովանդակությամբ. Ներկայացված մեղադրանքում Արթուր Սարգիսի Ասլանյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է, որ չի ներկայացել հետազոտությունների, նշել է, որ ունի առողջական խնդիրներ՝ մաշկային, ինչպես նաև կապված նյարդերի հետ։ Բուժում չի ստացել։ Նշել է նաև, որ օգտվելով իր իրավունքներից չի ցանկանում պատասխանել այլ հարցերին Վ.Թ. 99-105, մանրամասները տե՛ս 11.08.2025 թվականի դատական նիստի արձանագրությունը:
3.2. Հիմնական դատալսումների ժամանակ 11.08.2025 թվականի դատական նիստին հարցաքննվել է Կարեն Սանասարի Փաշինյանն, ով ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դատական նիստերի դահլիճում ոչ մեկին չի ճանաչում: Հանդիսանում է ՀՀ ՊՆ Երևանի համար 3 զինվորական կոմիսարիատի զորահավաքային բաժնի անձնակազմի հաշվառող: Իր գործառույթային պարտականությունների մեջ մտնում է զինհաշվառում, տարեկետումների հաշվառում և այլն: Արթուր Սարգիսի Ասլանյանը՝ ծնված 16.06.2005 թվականին, ենթակա է եղել հաշվառման 2021 թվականին, սակայն նա հաշվառվել է 2023 թվականին և տվյալ զորակոչի ընթացքում անցել է զորակոչային բժշկական հանձնաժողով, որի կողմից ուղեգրվել է մի քանի բուժկենտրոններ հետազոտման համար, սակայն 2023 թվականի ամառային զորակոչին զորակոչիկը չի ներկայացել բուժհետազոտության, բազմաթիվ միջոցներ են ձեռնարկվել, սակայն վերջինս չի ներկայացել: Երբ զորակոչը ավարտվել է նա համարվել է այդ զորակոչը բաց թողած և խուսափած անձ, որի կապակցությամբ անձնական գործի նյութերն ուղարկվել են զիվորական քննչական բաժին և նախաձեռնվել է քրեական վարույթ: 2025 թվականի ամառային զորակոչին զինակոչիկը ներկայացել է զինկոմիսարիատ, լրացրել է դիմում այն մասին, որ զորակոչային հանձնաժողովի եզրակացության արդյունքներով զինվորական ծառայության համար պիտանի ճանաչվելուց հետո պարտավոր է մեկնել զինվորական ծառայության: Չորս մասնագիտական հիվանդանոցներում նա ուղեգրվել է լրացուցիչ բուժհետազոտությունների համար: Հետազոտման արդյունքներով ճանաչվել է պիտանի զինվորական ծառայության՝ սահմանափակումներով, մի քանի մասնագետների կողմից, սակայն մաշկաբան մասնագետի կողմից որոշում է կայացվել ներկայացնել կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի որոշմանը: Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի բժիշկ-մաշկաբանը ուղարկել է լրացուցիչ հետազոտման, որի արդյունքով վերջնականապես մաշկաբան մասնագետի կողմից կետրոնական բժշկական հանձնաժողովը եզրակացության է եկել Արթուր Ասլանյանին տրամադրել տարեկետում մեկ տարի ժամանակով բուժման կապակցությամբ: Նշել է նաև, որ 2023 թվականի հետազոտությունների ժամանակ մաշկաբանի հետազոտությունների արդյունքներով նա նորից ճանաչվել էր պիտանի զինվորական ծառայության համար: Վկա Փաշինյանը Դատարան է ներկայացրել Արթուր Ասլանյանի վերաբերյալ փաստաթղթերի պատճենները: Մեղադրողի այն հարցին, թե նշել է, որ 2023 թվականի հետազոտությունների ժամանակ 2025 թվականին պիտանի՞ է ճանաչվել, պատասխանել է՝ այն ժամանակ չի գնացել հետազոտությունների, այսինքն 2023 թվականին, երբ որ եկել հաշվառման է կանգնել, նրան տրվել է ուղեգրեր, այդ թվում մաշկաբանի մոտ, որի արդյունքով ախտորոշվել է ձեռքերի հասարակ գորտնուկներ, որի պայմաններում անձին տալիս են պիտանի զինվորական ծառայության: Հստակեցրել է, որ զինակոչիկ Արթուր Ասլանյանը 2023 թվականին անցել է բուժհետազոտություն և ճանաչվել է պիտանի զինվորական ծառայության համար: Մեղադրողի հաջորդ այն հարցին, թե 2023 թվականի ամառային զորակոչը որքա՞ն է տևել և ե՞րբ է ավարտվել, պատասխանել է՝ 2023 թվականի ամառային զորակոչը ավարտվել է նույն թվականի հուլիսի 31-ին: Մեղադրողի հաջորդ այն հարցին, թե Արթուր Ասլանյանը արդյո՞ք մինչև հուլիսի 31-ը ներկայացել է զինկոմիսարիատ, պատասխանել է՝ ոչ, հետազոտություններից խուսափելու արդյունքում գրություններ և հանձնարարություններ են տրվել ոստիկանությանը, պատասխաններ են ստացվել, որ ներկայացել է հետազոտությունների, սակայն թերի է մնացել չի ավարտվել: Պաշտպանի այն հարցին, թե ինքը նշեց, որ մեղադրյալը 2023 թվականին ճանաչվել է սահմանափակումով պիտանի, սակայն ի վերջո չի ներկայացել ծառայության, կասե՞ք թե ինչ հիվանդություններով է ճանաչվել սահմանափակումով պիտանի, պատասխանել է՝ 2023 թվականին չի ճանաչվել սահմանափակումով պիտանի, այլ բուժհետազոտությունների արդյունքներով պետք է ճանաչվեր, թերապեֆտ մասնագետով, հոգեբույժ մասնագետով ուղարկվել է, մաշկաբան մասնագետով ուղարկվել է, սակայն նա չի ներկայացել հետազոտությունների: Պաշտպանի հաջորդ այն հարցին, որ ինքը մի փաստաթուղթ հրապարակեց և նշեց, որ 2023 թվականին մաշկաբանի կողմից ախտորոշվել է ձեռքերի հասարակ գորտնուկ, իսկ դա ո՞ր ժամանակահատվածում է եղել, պատասխանել է՝ դա եղել 2023 թվականի փետրվար ամսին, սակայն դրանից հետո չի ներկայացել ամառային զորակոչին, փետրվար ամսին զորակոչ չի եղել: Դատարանի հստակեցնող հարցին, թե միայն ա՞յդ մեկ ուղեգրի պատասխան է առկա, մյուս ուղեգրերով չի՞ ներկայացել բուժհետազոտությունների, պատասխանել է՝ չի գնացել: Պաշտպանի հաջորդ այն հարցին, թե բացի մաշկաբանից այլ ի՞նչ հետազոտությունների է ուղեգրվել, պատասխանել է՝ վնասվածքաբան մասնագետի մոտ, ողնաշարի թեքվածության և հարթաթաթության համար, սակայն չի գնացել, իսկ 2025 թվականին նույնպես նույն մասնագետի մոտ ուղեգրվել է, որի վերջնական արդյունքում մեկ հոդվածով ճանաչվել է հարթաթաթությամբ պիտանի սահմանափակումով զինվորական ծառայության համար, թերապեֆտ մասնագետի մոտ գինեկոմաստիա ճարպակալում ախտորոշմամբ 2023 թվականին չի գնացել, ուղարկվել է ձեռքերի մաշկաբանի կողմից: Ամփոփելով նշել է, որ երեք հոդվածով ճանաչվել է սահմանափակումով պիտանի զինվորական ծառայության համար, մեկ հոդվածով ճանաչվել է ամբողջությամբ պիտանի, իսկ մեկ հոդվածով մաշկաբան մասնագետի կողմից ներկայացվել է կենտրոնական բժշկական հանձնաժողով, որի վերջնական եզրակացությամբ տրվել է տարեկետում մեկ տարի ժամանակով՝ բուժման նպատակով: Դատարանի հստակեցնող այն հարցին, թե բուժում նշանակվե՞լ է, թե՝ ոչ, պատասխանել է՝ բուժման համար ինքը պետք է ներկայանա ուղեգիր վերցնի: Պաշտպանի հաջորդ այն հարցին, թե արդյոք կա՞ն հստակ կանխորոշված հիվանդություններ, որոնց վերաբերյալ զինակոչիկներին տրվում են ուղեգրեր, պատասխանել է՝ իհարկե կան, դրանք այն հիվանդություններն են, որոնք սահմանված են ՀՀ կառավարության 404-Մ որոշմամբ: Պաշտպանի հաջորդ այն հարցին, թե ինչպե՞ս է որոշվում՝ ինչպիսի հետազոտություններ պետք է անցնի զորակոչիկը, պատասխանել է՝ զորակոչիկը զինկոմիսարիատում անցնելով հետազոտում, սակայն մինչ այդ նա անցնում է պոլիկլինիկայի հետազոտություններ, այնուհետև զինկոմիսարիատի հետազոտությունների արդյունքում որոշվում է ուղեգրով հետազոտման հարցը: Պաշտպանի հաջորդ այն հարցին, թե նշեց, որ 2023 թվականի ուղեգրերի հիման վրա անցած հետազոտությունների արդյունքում երեք հոդվածով ճանաչվել է պիտանի զինվորական ծառայությանը, սահմանափակումներով, կնշի՞ թե դրանք ինչ հիվնադություններ են, պատասխանել է՝ հոգեբուժ մասնագետով ճանաչվել է պիտանի սահմանափակումով 7 գ հոդվածը, թերապեֆտ մասնագետով ճանաչվել է պիտանի սահմանափակումով, վնասվածքաբան մասնագետով ողնաշարի պիտանի սահմանափակումով, իսկ հարթաթաթությամբ՝ պիտանի զինվորական ծառայության համար Վ.Թ. 31-33, մանրամասները տե՞ս 24.10.2025 թվականի դատական նիստի արձանագրությունը:
3.3. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 187/հձ եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Սարգիսի Ասլանյանի վերաբերյալ փորձաքննությանը ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի, սույն փորձաքննության ընթացքում վերջինիս կողմից ներկայացված գանգատների վերհուշական անամնեստիկ օբյեկտիվ քննության և ստացիոնար պայմաններում իրականացված հետազոտությունների արդյունքների առկա է ախտորոշում «Ողնաշարի կրծքային հատվածի կիֆոզ II-րդ երկրորդ աստիճան անկյունը 47. ֆունկցիայի աննշան խանգարումով Երկկողմանի երկայնակի հարթաթաթություն 2-3-րդ աստիճան քայլքի չափավոր խանգարումով։ Թեև արտահայտված երկկողմանի կեղծ գինեկոմաստի ճարպակալում 1-ին աստիճան /ֆզի 31 8կգ/մ2/: Վահանաձև գեղձի կիստաներ աջ բլթում կորի կիստա 1,6մմ, ձախ բլթում 3-4 կորիդ կիստա 16-2.3մմ առանց ֆունկցիայի խանգարման: Միջմատային հարֆարանցային թմբիկներ էկզեմատիզացված»: Որոշել ախտորոշման մեջ արտացոլված ախտաբանության ների առաջացման վաղեմությունը ստույգ հնարավոր չէ համապատասխան գիտականորեն հիմնավորված մեթոդիկաների բացակայության պատճառով Նշված ախտաբանությունները դրսևորվում են կրծքագեղձեի մեծացումով, կոկորդում ժամանակ առ ժամանակ օտար մարմնի զգացողությամբ, դաստակների մաշկային քորով և այլն Վ.Թ. 205-207, մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.4. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է հանձնաժողովային ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 102 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Սարգիսի Ասլանյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և չի տառապում, նրա մոտ հայտնաբերվում է «Անձնային գծերի շեշտվածություն» 2-73,1, որը արտահայտված չէ այն աստիճանի և չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, մտավոր հիշողության կոպիտ խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս գրկեր և զրկի նրան գիտակցել իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը, հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքների համար և ղեկավարել դրանք: Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննվողը չի գտնվել նաև հոգեկան գործունեության որևէ ժամանակավոր հիվանդագին խանգարված վիճակում, որը կարող էր զրկել նրան գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք: 2023թ.-ի ամառային զորակոչին վերջինս հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել, իսկ նրա մոտ հայտնաբերված անձնային գծերի շեշտվածությունը ձևավորվել է անհատի զարգացման կյանքի ընթացքում: Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Արթուր Սարգիսի Ասլանյանին հարկ է ճանաչել ՄԵՂՍՈՒՆԱԿ: Իր ներկա հոգեկան վիճակով նա կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին Վ.Թ. 211-215, մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.5. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված` ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանման ղեկավարի հաղորդումը, համաձայն որի՝ Արթուր Ասլանյանը խուսափել է 2023 թվականի ամառային զորակոչից, Արթուր Ասլանյանի անվամբ կազմված զորակոչիկի քարտի պատճենը, համաձայն որի նա հաշվառված է ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ Երևանի թիվ 3 տարածքային ստորաբաժանումում, անձնագրային հաշվառման վերաբերյալ քարտի պատճենը, համաձայն որի Արթուր Ասլանյանը հանդիսանում է ՀՀ քաղաքացի, ՏՍ աշխատակցի զեկուցագրի պատճենը, համաձայն որի Արթուր Ասլանյանը ուղեգրվել է հետազոտումների, սակայն բժշկական կենտրոն չի ներկայացել, ՀՀ ՊՆ կենտրոնական ռազմաբժշկական փորձագիտական կենտրոնից ստացված 03.12.2024թ գրությունը, համաձայն որի Արթուր Սարգիսի Ասլանյանի վերաբերյալ թիվ 187/հձ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության հետևություններ բաժնում առկա ախտորոշումներով նա 2023թ. ամառային զորակոչից մինչև օրս փորձաքննվելիս կճանաչվեր սահմանափակումով պիտանի զինվորական ծառայության համար՝ համաձայն ՀՀ կառավարության 12.04.2018թ-ի ply 404-Ն 122 12.2022թ-ի թիվ 2053-Ն փոփոխություններ/ 36 հոդվածի գ. կետի, 43 հոդվածի Գ. 20 հարվածի Գ կետի 1-ին սյունակի պահանջների, ՀՀ ՊՆ կենտրոնական ռազմաբժշկական փորձագիտական կենտրոնից ստացված 13.12.2024թ գրությունը, համաձայն որի՝ ներկայացված ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննությունների հանձնաժողովի թիվ 102 եզրակացությամբ Արթուր Սարգիսի Ասլանյանի վերաբերյալ արձանագրած «Անձի շեշտվածություն» ձևակերպմամբ ախտորոշման պարագայում ռազմաբժշկական փորձաքննությունը հաշվի առնելով նաև փորձաքննության պահին առկա օբյեկտիվ զննման տվյալները նպատակահարմար է իրականացնել ներկայումս գործող ՀՀ Կառավարության 12 04 2018թ. թիվ 404-Ն որոշման /22.12.2022թ-ի թիվ 2053-Ն փոփոխություններով/ 7 հոդվածի Գ կետի 1-ին սյունակի պահանջներով, այն է՝ սահմանափակումով պիտանի են զինվորական ծառայության համար Վ.Թ. 3-4, 5-7, 16, 210, 217 մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.6. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է ՀՀ ՊՆ հանրապետական զինկոմիսարիատի Երևանի հմ. 3 զինվորական կոմիսարիատի գրությունը և Ա.Ասլանյանի դիմումը, հետևյալ բովանդակությամբ.Հայտնում եմ, որ 16.06.2005 թվականին ծնված Արթուր Սարգսի Ասլանյանը բնակվող Քանաքեռ-Զեյթուն Մ.Ավետիսյան 4 փ 4 ա շ 41 բնակարան հասցեում, 19.05. 2025 թվականին ներկայացել է Երևանի թիվ 3 զինվորական կոմիսարիատ և գրավոր դիմումով հայտնել, որ ցանկանում է ընմդգրկվել ամառային զորակոչի միջոցառումներին
3.7. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է ՀՀ ՊՆ հանրապետական զինկոմիսարիատի Երևանի հմ. 3 զինվորական կոմիսարիատի գրությունը, հետևյալ բովանդակության. Ի լրումն մեր 22.05.2025 թվականի թիվ 1522/ԶԿԲ գրության՝ հայտնում եմ, որ 16.06.2005 թվականին ծնված Արթուր Սարգսի Ասլանյանը 31.07.2025 թ. անցել է Կենտրոնական Բժշկական Հանձնաժողով, որի եզրակացությամբ, համաձայն ՀՀ կառավարության թիվ 404-Ն որոշման 89 հոդվածի Գ կետի տրվել է տարեկետում 1 տարի ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի ամառային զորակոչ մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.7. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է, համապատասխան ուղեգրի հիման վրա 02.06.2005 թվականի Հոգեկան առողջության պահպանման ազգային կենտրոն ՓԲԸ-ում համապատասխան բժիշկ մասնագետների կողմից կազմված առողջական վիճակի հետազոտման ակտը, համաձայն որի Արթուր Սարգսի Ասլանյանի մոտ ախտորոշվել է ընդգծված անձնավորված հատկություններ և անձի շեշտադրվածություն մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.8. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է համապատասխան ուղեգրի հիման վրա 26.06.2025 թվականին ԱրմենիաՀԲԿ-ի համապատասխան բժիշկ մասնագետի կողմից կազմված առողջական վիճակի հետազոտման վերաբերյալ կազմված ակտը, համաձայն որի՝ Արթուր Սարգսի Ասլանյանի մոտ ախտորոշվել է կրծքագեղձի գերաճ /հիպերտրոֆիա/ հետևյալ նկարագրությամբ՝ թեթև արտահայտված երկկողմանի կեղծ գինեկոմաստիա ճարպակալումով ll ՖԶԻ-36,8 կգ/մ: Վահանաձև գեղձի կիստա գինեկոմաստիայի չափս միջին, գինեկոմաստիայի տեսակ՝ կեղծ, հորմոնալ փոփոխություններ առկա չէ մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.9. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է համապատասխան ուղեգրի հիման վրա 09.07.2025 թվականին Վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի գիտական կենտրոն ՓԲԸ-ի համապատասխան բժիշկ մասնագետի կողմից կազմված առողջական վիճակի հետազոտման վերաբերյալ կազմված ակտը, համաձայն որի Արթուր Սարգսի Ասլանյանի մոտ ախտորոշվել է բնական հարթաթաթություն հետևյալ նկարագրությամբ Կիֆոգ 2-րդ աստիճան անկյունը 50 աստիճանը ֆունկցիայի աննշան խանգարումով երկկողմանի երկայնակի հարթաթություն 2-րդ աստիճանի քայլքի աննշան խանգարումով:Ոտնաթաթի կամարի բարձրություն՝ 21 մմ, ոտնաթաթի կամարի անկյուն 152 աստիճան երկրորդային այլ արթրոզ առկա չէ մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.10. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է համապատասխան ուղեգրի հիման վրա 28.11.2024-02.12.2024 թվականներին կատարված հետազոտությունների հիման վրա տրված քաղաքացու առողջական վիճակի մասին եզրակացությունը, համաձայն որի ՀՀ կառավարության հմ 404 որոշմամբ հաստատված ցանկի 7-րդ հոդվածի «գ» կետով, 36-րդ հոդվածի «գ» կետով, 43-րդ հոդվածի «դ» կետով, 89-րդ հոդվածի «գ» կետով և 20-րդ հոդվածի «գ» կետով պիտանի է զինվորական ծառայության սահմանափակումներով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.11. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է համապատասխան ուղեգրի հիման վրա 29.07.2025-30.07.2025 թվականը Այրվածքաբանության և մաշկաբանության ազգային կենտրոն ՓԲԸ-ի համապատասխան բժիշկ մասնագետի կողմից կազմված առողջական վիճակի հետազոտման վերաբերյալ ակը հետևյալ բովանդակությամբ ախտորոշվել է L 30 8 ճշտված այլ մաշկաբորբեր, հետևյալ նկարագրությամբ՝ օջախային մաշկաբորբ էկզեմատիգացիայով մաշկային օջախի տարածվածության ՝ 0,5  մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.12. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի 31.07.2025 թվականի եզրակացությունը հետևյալ բովանդակությամբ Ասլանյան Արթուր Սարգսի 16.06.2005 թվական Երևան հմ 3 զինկոմիսարիատ, ախտորոշումը օջախային մաշկաբորբ կզեմատիգացիայով, եզրափակիչ մաս ՀՀ կառավարության հմ 404 Ն որոշմամբ հաստատված ցանկի 89-րդ հոդվածի «գ» կետի կարիք ունի բուժման մինչև 1/մեկի/ տարի ԿԲՀ նախագահ ստորագրություն, Ա.Աղաբեկյան, ԿԲՀ նախագահի տեղակալ ստորագրություն Գ.Սարգսյան, ԿԲՀ բժիշտ մասնագետ ստորագրություն Գ.Ոսկանյան մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.13. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել է 17.01.2023 թվականին տրված օբյեկտից զննության թերթիկը, համաձայն որի Արթուր Սարգսի Ասլանյանի դաստակ-ֆալանգային շրջանների մաշկին առկա են բազմաթիվ մարմնագույն հանգույցիկներ և նախնական ախտորոշում է նշվել գորտնուկներ Վ.Թ. 63-64, մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.13.Հիմնական դատալսումներով հետազոտված ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և հավաստիության վերաբերյալ իրավական հիմքերը և Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումները
3.13.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ նաև՝ օրենսգիրք) 103-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Ապացույցները հավաքվում են քրեական վարույթի ընթացքում` սույն օրենսգրքով նախատեսված ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով` օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով:
3.13.2. Օրենսգրքի 104-րդ հոդվածը սահմանում է ապացույցների ստուգումը, համաձայն որի՝ 1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման` ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:
3.13.3. Օրենսգրքի 105-րդ հոդվածը սահմանում է ապացույցների գնահատումը, համաձայն որի՝ 1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը` հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: 3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:
3.13.4. Օրենսգրքի 106-րդ հոդվածը սահմանում է փաստերի իրավական կանխավարկածը, համաձայն որի՝ 1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում` 1) հանրահայտ փաստը. 2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը. 3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ. 4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ` որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք: 2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը:
3.13.5. Օրենսգրքի 97-րդ հոդվածը սահմանում է ապացույցների թույլատրելիությունը և դրանց օգտագործման սահմանափակումները, համաձայն որի՝ 1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել: 2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց: 3. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված են համարվում այն տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել` 1) տվյալ քրեական վարույթն իրականացնելու, համապատասխան ապացուցողական կամ վարութային այլ գործողություն կատարելու իրավասություն չունեցող անձի կողմից. 2) բացարկման ենթակա անձի էական մասնակցությամբ, եթե նա իմացել է կամ ողջամտորեն պետք է իմանար վարույթին իր մասնակցությունը բացառող հանգամանքների առկայության մասին. 3) սույն օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգի խախտմամբ, եթե հնարավոր չէ դրա հետևանքը վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ. 4) քննչական գործողության կատարման ընթացքում մեղադրյալի կարգավիճակ չունեցող անձից, որի նկատմամբ փաստացի իրականացվել է քրեական հետապնդում` առանց այդ մասին նրան պատշաճ ծանուցելու. 5) անհայտ աղբյուրից. 6) արդի գիտությանը հակասող մեթոդների կիրառմամբ: 4. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ: 5. Օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված տվյալները չեն կարող որպես ապացույց օգտագործվել, եթե` 1) առկա է դրանք փոխարինած լինելու կամ դրանց հատկանիշները փոփոխած լինելու ողջամիտ կասկած. 2) դրանք ստացվել են այն անձից, որը հոգեկան, մտավոր կամ ֆիզիկական առողջության խնդիր ունենալու պատճառով ունակ չէ ճիշտ ընկալելու, հիշելու և վերարտադրելու վարույթով պարզաբանման ենթակա հանգամանքները: 6. Պաշտպանի բացակայությամբ մեղադրյալի տված ցուցմունքները չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց, եթե մեղադրյալը դատարանում հրաժարվել է դրանցից: 7. Օրենքով սահմանված պահանջների խախտմամբ կատարված գաղտնի քննչական գործողության արդյունքով ձեռք բերված տեղեկություններն ապացուցման գործընթացում չեն կարող օգտագործվել: 8. Օրենքով սահմանված պահանջների խախտմամբ իրականացված օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքները չեն կարող ապացուցողական գործողության կատարման հիմք լինել:9. Այն տվյալները, որոնք ստացվել են վարույթի հանրային մասնակցի թույլ տված` օրենքի պահանջների խախտմամբ, կարող են մեղադրյալի, նրա պաշտպանի կամ օրինական ներկայացուցչի միջնորդությամբ օգտագործվել որպես ապացույց, եթե այդ խախտմամբ չեն ոտնահարվել այլ անձի իրավաչափ շահերը: Այդպիսի ապացույցը կարող է օգտագործվել միայն ի շահ տվյալ մեղադրյալի: 10. Սույն օրենսգրքի 96-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված արտավարութային փաստաթղթերը չեն կարող օգտագործվել ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանքով մեղադրանքը հիմնավորելու համար: Այդ արտավարութային փաստաթղթերը կարող են օգտագործվել միայն այն դեպքում, երբ դրանք ստացվել են քրեական վարույթ նախաձեռնելուց առավելագույնը չորս ամիս առաջ` ծանր հանցագործության մեղադրանքը հիմնավորելու համար, կամ ութ ամիս առաջ` առանձնապես ծանր հանցագործության մեղադրանքը հիմնավորելու համար …): 11. Ապացույցների անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև սույն հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված դեպքում օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված տվյալների օգտագործման հնարավորությունը որոշմամբ հաստատում է վարույթն իրականացնող մարմինը` վարույթի շահագրգիռ մասնակցի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ:12. Անթույլատրելի ճանաչված ապացույցները պահվում են վարույթի նյութերում:
3.13.6. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ: «Ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք (ապացույցների բավարարության չափանիշների` վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 15-19-րդ կետերը): Վճռաբեկ դատարանն ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշների վերաբերյալ ձևավորած իրավական դիրքորոշումներն ամբողջացրել և զարգացրել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար: Ներքին համոզմունքը` որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է` բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն: Ընդ որում, ներքին համոզմունքն օբյեկտիվանում և իրավական նշանակություն է ձեռք բերում դատական ակտերի հիմնավորման և պատճառաբանման միջոցով (մանրամասն տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 29-32-րդ կետերը): Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից: Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 31.3-32-րդ կետերը): Վճռաբեկ դատարանը քննարկվող որոշմամբ արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած՝ (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը): Ընդհանրացնելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Դատարանը փաստում է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում Դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ, Դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Ավելին՝ մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը՝ մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ:
3.13.7. Ամփոփելով մեջբերված իրավակարգավորումները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ օրենսդիրը, ապացուցման հասկացությունը սահմանել է, հիմնվելով գործունեության այդ տեսակի հետևյալ երեք բնութագրիչերի վրա. ա) ապացուցումը ճանաչողական գործունեություն է (իրականացվում է ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները հաստատելու կամ հերքելու նպատակով), բ) ապացուցումը տրամաբանական գործունեություն է (իրականացվում է ապացույցներ հավաքելով, ստուգելով և գնահատելով), գ) ապացուցումը վարութային գործունեություն է (իրականացվում է Օրենսգրքով սահմանված կարգով): Օրենսդիրը հստակեցրել է ապացուցման ենթակա հանգամանքների շրջանակը՝ դրանում ներառելով այնպիսի հանգամանքներ, որոնց հաստատումը կարևոր նշանակություն ունի դատավարական ակտ կայացնելու համար: Նշված հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ կազմում են ապացուցման առարկան, որը կիրառելի է բոլոր տեսակի հանցագործությունների համար: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, հարկ է ընդգծել, որ ապացուցման առարկայի՝ օրենքում ամրագրված տիպական թվարկումը յուրաքանչյուր գործով ճշգրտվում և լրացվում է հանցագործության քրեաիրավական որակմանը համապատասխան: Սա նշանակում է, որ կատարված իրադարձությունը (ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ նրա յուրաքանչյուր հանգամանքը առանձին վերցված) յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հետազոտել՝ հաշվի առնելով քրեական օրենքով նախատեսված կոնկրետ հանցակազմի հատկանիշները: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են օրենսգրքով նախատեսված ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով: Վերլուծելով ապացույցների թույլատրելիության վերաբերյալ առկա սահմանումները՝ Դատարանը ողջամտորեն գալիս է այն եզրահանգմանն, որ բացառապես օրենսգրքով նախատեսված ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով ապացույցների հավաքման հրամայական պահանջն օրենսդրորեն ամրագրելու միջոցով իրացվել են ապացույցի թույլատրելիությանը ներկայացվող պայմաններից երկուսը, այն է՝ ապացույցը պետք է ստացվի միայն օրենքով նախատեսված աղբյուրից և միայն օրենքով նախատեսված միջոցներով (դատավարական եղանակով): Դատարանի գնահատմամբ՝ այս պահանջներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել ապացույցի թույլատրելիությունը գնահատելիս: Ապացույցի ստուգման հասկացությունը Դատարանի գնահատմամբ ներառում է ստուգման դատավարական իմաստով ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեադատավարական իմաստով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Մասնավորապես՝ օրենսգիրքը, որոշակի պահանջներ է ներկայացնում հարցաքննության արձանագրությանը (օրինակ՝ հարցաքննվողի կողմից հարցաքննության արձանագրության յուրաքանչուր էջը ստորագրելու պահանջը), կամ մասնակցի պարագայում՝ նրա իրավունքները և պարտականությունները, ինչպես նաև իրականացվող վարութային գործողության բնույթն ու նպատակը պարզաբանելը, որի նպատակը հարցաքննվողի կամ մասնակցի կողմից հարցաքննության ընթացքի և իր ցուցմունքների արձանագրման իսկության հաստատումն է, կամ վարութային և ապացուցողական գործողությունների ընթացքի և իսկության ընկալումն ու հաստատումը: Հետևաբար, ստուգման շրջանակներում վերլուծության է ենթակա ոչ միայն ապացույցի բովանդակությունը, այլ նաև ապացույցի ձևի համապատասխանությունը օրենսգրքի պահանջներին: Ապացույցի գնահատումն իրենից ենթադրում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության և հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին: Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցների պատշաճ գնահատումը ենթադրում է դրա արդյունքում հիմնավոր, այսինքն՝ հասցեատերերի համար օբյեկտիվորեն համոզիչ, դատավարական ակտի կայացում: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի վարույթի համար նշանակություն ունեցող բոլոր հանգամանքների համակողմանի, անաչառ և պատշաճ քննությունը: Գնահատման ենթակա են ինչպես ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, այնպես էլ աղբյուրները:
3.13.8. Օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝ «4.Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝ 1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին. 3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են (...): 7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը:
3.13.9.«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես, այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար: Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը (․․․)։
3.13.10. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածը սահմանում է՝ 1. Պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության հայտարարված զորակոչից խուսափելը` այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու` օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում` պատժվում է ազատազրկմամբ` երեքից վեց տարի ժամկետով …
3.13.11. Դատարանի գնահատմամբ այս հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը վերլուծելու համար անհրաժեշտ է քննարկել Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածը, որի համաձայն զինվորական ծառայության սկիզբ է համարվում պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչված կամ զորահավաքային զորակոչի կամ պահեստազորային զինվորական ծառայության կանչված քաղաքացիների համար ՝ ծառայության վայր մեկնելու նպատակով զինվորական կոմիսարիատ ներկայանալու օրը: Նույն օրենքի 19-րդ հոդվածի համաձայն՝ պարտադիր զինվորական ծառայությունը կազմակերպվում է զորակոչի միջոցով: Զորակոչի ենթակա են 18 տարին լրացած արական սեռի քաղաքացիները՝ մինչև 27 տարին լրանալը: Սույն հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է զորակոչից խուսափելու ձևով, այսինքն զինկոմիսարիատ չներկայանալու եղանակով, սակայն կարող է լինել դեպքեր երբ անձը ներկայանում է զինկոմիսարիատ, սակայն որոշակի փաստական հանգամանքների առկայության պատճառով հրաժարվում է մեկնել զինվորական ծառայության: Քննարկվող հանցակազմի տեսանյունից էական է նաև հարգելի պատճառներով զինկոմիսարիատ չներկայանալը, որի վերաբերյալ Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին ՀՀ օրենքը ունի հստակ կարգարորոմներ՝ 21-24-րդ հոդվածներով: Ըստ վերը նշված կարգավորումների շարքային կազմի պարտադիր զինվորական ծառայությունից ազատվում է այն քաղաքացին, որը՝ առողջական վիճակի պատճառով ճանաչվել է ոչ պիտանի զինվորական ծառայության համար: Անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու կարևոր պայման է զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայությունը: Նշված հիմքերը պարզաբանելու համար պետությունը օրենքի ուժող ստանձնել է հրամայական պարտականություն, այն է՝ անվճար հիմունքներով համապատասխան մասնագիտացված բժշկական հիմնարկներում իրականացնել զինակոչիկների առողջական վիճակի խորացված հետազոտություններ, որից հետո համապատասխան մասնագիտական եզրակացությունների հիման վրա որոշել նրանց զինվորական ծառայության պիտանի լինելու հարցերը: Էական է նաև այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում սահմանվել է օրենսդրությամբ սահմանված հիմքեր որոնք իրենց բնույթվ ավելի լայն տարածական մեկնաբանություն կարող են ունենալ և որոնց հայտնաբերման պարտականությունը կրում է պետությունը:
3.13.12. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի դ ենթակետը սահմանում է՝ քրեական հանցագործության կատարման մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր ոք ունի հետևյալ նվազագույն իրավունքները (…) հարցաքննելու իր դեմ ցուցմունք տվող վկաներին կամ իրավունք ունենալու, որ այդ վկաները ենթարկվեն հարցաքննության, և իրավունք ունենալու՝ իր վկաներին կանչելու ու հարցաքննելու միևնույն պայմաններով, ինչ իր դեմ ցուցմունք տված վկաները (…): Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի դ ենթակետով ամրագրված երաշխիքները նույն հոդվածի 1-ին կետով սահմանված՝ արդար դատքննության իրավունքի կոնկրետ ասպեկտներ են, և 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի ներքո Դատարանին հուզող հիմնական խնդիրը քրեական վարույթի ընդհանուր արդարության գնահատումն է: Այդ հարցը գնահատելիս Դատարանը դիտարկում է վարույթը՝ որպես մեկ ամբողջություն, ներառյալ այն, թե ինչպես են ձեռք բերվել ապացույցներ, հաշվի առնելով պաշտպանության կողմի իրավունքները, բայց նաև՝ հանրության, տուժողների շահերը քրեական հետապնդման հարցում, իսկ եթե անհրաժեշտ է՝ նաև վկաների իրավունքները (տես՛ Schatschashwili v.Germany §§100-101 գործը): Եթե վկայի տված ցուցմունքները կարող են էական հիմք հանդիսանալ անձին մեղավոր ճանաչելու համար, ապա դրանք համարվում են մեղադրանքի կողմի ապացույց, որի նկատմամբ կիրառվում են Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետով և 3-րդ կետի դ ենթակետով նախատեսված երաշխիքները: Հաշվի առնելով, որ ապացույցների թույլատրելիությունը ներպետական օրենսդրությամբ և ներպետական դատարանների կողմից լուծման ենթակա խնդիր է, Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի և 3-րդ կետի դ ենթակետի ներքո Դատարանին հետաքրքրող միակ հարցն է պարզել թե արդյոք վարույթն արդար ձևով է իրականացվել (տես՛ AL-Khawaja Toher v. the United Kingdom GC § 118 գործը): Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի և 3-րդ կետի դ ենթակետի համաձայն նախքան մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելը նրա դեմ առկա բոլոր ապացույցները պետք է հրապարակվեն իր ներկայությամբ, դռնբաց դատական նիստում՝ մրցակցային դատավարության սկզբունքը պահպանելու համար: Այդ սկզբունքից բացառություններ հնարավոր են, սակայն դրանք չպետք է խախտեն պաշտպանության կողմի իրավունքները, որոնց շրջանակներում որպես կանոն պահանջվում է, որ մեղադրյալին տրվի համարժեք և պատշաճ հնարավորություն՝ վիճարկելու իր դեմ հանդես եկող վկայի ցուցմունքները և հարցաքննելու նրան ցուցմունքներ տալու պահին կամ վարույթի հետագա փուլերում (տես՛ AL-Khawaja Toher v. the United Kingdom GC § 118 գործը, Hummer v.Germany § 38 գործը): Այս սկզբունքները կիրառելի են հատկապես, երբ դատական նիստի ժամանակ օգտագործվում են ոստիկանության կողմից կատարված քննության և դատական քննության ժամանակ վկայից ստացված ցուցմունքները (տես՛ Schatschashwili v.Germany GC §§104-105 գործը): AL-(Khawaja Toher v. the United Kingdom GC § 119-147 , Seton v. the United Kingdom§ 36-40, T.K. v.Lithuania §§95-96… (4) Միակ վճռորոշ լինելու կանոնի համաձայն՝ եթե ամբաստանյալի դատապարտումը բացառապես կամ մեծ մասամբ հիմնված է այնպիսի վկաների տված ցուցմունքների վրա, ում մեղադրյալը չի կարողանում հարցաքննել վարույթի որևէ փուլում, նրա պաշտպանական իրավունքներն անհարկիորեն սահմանափակված են: (5) Այնուամենայնիվ, քանի որ Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի3-րդ կետը պետք մեկնաբանել վարույթի արդարության ամբողջության մեջ գնահատելու եղանակով, Միակ կամ վճռորոշ լինելու կանոնը չպետք է ոչ ճկուն ձևով կիրառվի …:
3.13.13. Իրավական խնդիր. Թիվ ԵԴ1/3961/01/24 քրեական գործով իրավական խնդիրը հետևյալն է. Արդյոք մեղադրյալ Արթուր Սարգսի Ասլանյանը 2023 թվականի ամառային զորակոչի ժամանակ որը սկսվել է 2023 թվականի ապրիլի 17-ին և ավարտվել 2023 թվականի հուլիսի 31-ին, չունենալով զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու օրենսդրությամբ սահմանված հիմքեր՝ չի ներկայացել զինկոմիսարիատ և խուսափել է զինվորական ծառայությունից:
3.13.14.Նորմի և փաստական հանգամանքների համադրում և իրավական վերլուծություն. Ամփոփելով մեջբերված իրավանորմերը դրանց մեկնաբանություները, հիմնավորումներն ու վերլուծությունները, դրանց համադրումը հիմնական դատալսումներով հետազոտված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից հավաքված և հիմնական դատալսումներով հետազոտված բոլոր ապացույցները թույլատրելի են, վերաբերելի վարույթի ապացուցման առարկային, քանի որ ապահովված է դրանց դատավարական եղանակը, այն է՝ ապացույցները ստացվել են օրենքով նախատեսված աղբյուրից օրենքով նախատեսված միջոցներով: Ապացույցներն ընդհանուր և ամբողջությամբ վերցված բավարար են՝ հիմնավոր և պատճառաբանված դատական ակտ կայացնելու համար։ Հետազոտված ապացույցների հավաստիության (Դատարանի գնահատմամբ նույնն է ինչ՝ արժանահավատությունը) տեսանկյունից հետազոտված վերաբերելի թույլատրելի և արժանահավատ ապացույցների համակցությամբ հաստատվել է հետևյալը, որ 2023 թվականի ամառային զորակոչի ժամանակ Արթուր Սարգսի Ասլանյանը ներկայացել է ՀՀ ՊՆ Երևանի թիվ 3 զինկոմիսարիատ, որտեղ նրան նախնական բժշկական հետազոտությունների արդյունքում տրվել են ուղեգրեր: Արթուր Ասլանյանը պատշաճ կերպով նշված ժամանակահատվածում չի անցել անհրաժեշտ հետազոտություններ, սակայն իրավասու մարմինների կողմից նույնպես չեն ձեռնարկվել անհրաժեշտ և բավարար ծավալի միջոցներ նրան համապատասխան բուժհաստատություններ ներկայացնելու համար, առկա է 17.01.2023 թվականին տրված օբյեկտից զննության թերթիկը, համաձայն որի Արթուր Սարգսի Ասլանյանի դաստակ-ֆալանգային շրջանների մաշկին առկա են բազմաթիվ մարմնագույն հանգույցիկներ և նախնական ախտորոշում է նշվել գորտնուկներ, այսինքն նրա մոտ հետագայում՝ 2025 թվականին ախտորոշված օջախային մաշկաբորբ կզեմատիգացիայով հիվանդությունը հայտնաբերելու ուղղությամբ պատշաճ խորությամբ և անհրաժեշտ ջանասիրությամբ հետազոտություններ չեն իրականացվել և տրվել է ոչ ճշգրիտ նախնական ախտորոշում համապատասխան հետազոտություններ իրականացրած բժշկի գործողություններին հնարավոր կլինի իրավական գնահատական տալ սույն դատավճռի օրինական ուժ ստանալուց հետո: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի դիպոզիցիայի վերլուծությամբ Դատարանը հաստատում է, որ օրենսդրի կամքը հետևյալն է՝ պետությունը ստանձնում է օրենքով հաստատված պարտականություն, պարզելու թե կոնկրետ զինակոչիկի մոտ առկա են այնպիսի հիվանդություններ, որոնք նրան թույլ կտան օգտվել տարկետման կամ զինվորական պարտադիր ծառայությունից ազատվելու հնարավորությունից, ընդ որում օրենսդրի կողմից սահմանվել է այդպիսի հիմքերի առկայություն ինչը ողջամտորեն ենթադրում է, որ այդպիսիք կարող են հայտնաբերվել կամ ի հայտ գալ հետագա փուլերում: Այսպիսով Դատարանն արձանագրում է, որ Արթուր Սարգսի Ասլանյանի մոտ դեռևս 2023 թվականի հունվար ամսին, մինչև 2023 թվականի ամառային զորակոչի պաշտոնական մեկնարկը, առկա են եղել զորակոչից առնվազն տարկետում ստանալու բավարար հիմքեր, սակայն ոչ պատշաճ և ոչ անհրաժեշտ խորությամբ հետազոտություններ իրականացնելու պետության կողմից հրամայական պարտականությունները ոչ ամբողջությամբ և ոչ անհրաժեշտ խորությամբ կատարելու պատճառով նրա մոտ ախտորոշվել է այլ հիվանդություն, որի պայմաններում նա պիտանի է ճանաչվել զինվորական ծառայության համար: 2025 թվականի մայիսի 19-ին Արթուր Սարգսի Ասլանյանը, ցանկանալով օգտվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված խրախուսական նորմից անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից եթե նա կամովին ներկայացել և զորակոչվել է պարտադիր ծառայության՝, դիմել է տարածքային զինկոմիսարիատ և գրավոր դիմում ներկայացնելով խնդրել իրեն զորակոչել պարտադիր զինվորական ծառայության: Օրենքով սահմանված կարգով նրան կրկին անգամ տրվել են ուղեգրեր մասնագիտացված բժշկական հաստատություններում համապատասխան հետազոտություններ անցնելու համար, որն արդեն իսկ իրականացվել է օրենով սահմանված կարգով և ժամկետներում, որի արդյունքում Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի 31.07.2025 թվականի եզրակացությամբ նրա մոտ ախտորոշվել է օջախային մաշկաբորբ կզեմատիգացիայով հիվանդություն, որը նախատեսված է ՀՀ կառավարության հմ 404 Ն որոշմամբ հաստատված ցանկի 89-րդ հոդվածի «գ» կետով: Արթուր Սարգսի Ասլանյանին տրվել է տարկետում մեկ տարի ժամանակով:
3.7.15․ Անդրադառնալով հանրային մեղադրողի եզրափակիչ ելույթով նշված այն հանգամանքներին, որ գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց ամբողջությամբ հաստատում են մեղադրյալ Արթուր Սարգսի Ասլանյանի կողմից 2023 թվականի ամառային զորակոչց խուսափելու փաստական հանգամանքները, ապա հարկ է նշել, որ բերված հիմնավորումների մասով Դատարանի դատողություններն ու գնահատականները արտացոլված են սույն դատավճռի իրավական խնդիր և իրավական վերլուծություն ենթագլուխներում՝ 3.7.13 և 3.7.14-րդ կետերում:
4. Դատարանի ընդհանուր իրավական վերլուծությունները.
4․1․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է:
4․2․ ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 16-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Հանցանք է համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարքը (...):
4․3․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: 3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը: 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
4․5․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: 2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: 3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները: 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: 6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով (...):
4․6․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե՝ անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը. (...)»:
4․7․ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). 2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. 3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։ 3. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված բոլոր հարցերին հաստատական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է մեղադրական վերդիկտ, որով սահմանում է նաև, թե ապացուցված արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման: 4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության: (...)»:
4․8․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից: 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր: 3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս: 4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝ 1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա. 2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին. 3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են: 5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական: 6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում: (...)»:
4․9․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ 1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). 2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. 3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ. (...)»:
4․10․ Այսպիսով, շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Արթուր Սարգսի Ասլանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Արթուր Սարգսի Ասլանյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները (արարքը), ինչպես նաև մեղադրյալ Արթուր Սարգսի Ասլանյանի մեղավորությունը՝ տվյալ արարքը կատարելու մեջ ապացուցված համարելու համար: Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Սարգսի Ասլանյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և այդ մեղադրանքում նա պետք է արդարացվի` մեղսագրվող արարքը նրա կողմից կատարված չլինելու պատճառաբանությամբ:
4․11․ Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ այն հարցին, թե ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար, ինչպես նաև գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
4․12․ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի վերաբերյալ միջնորդություններ չեն ներկայացվել, արգելադրված և բռնագրավման ենթակա գույքի վերաբերյալ տվյալներ գործում առկա չեն, սույն գործով վարութային ծախսեր չկան:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ և 347-350-րդ հոդվածներով ՝ Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1. Ճանաչել և հռչակել Արթուր Սարգսի Ասլանյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ և նրան արդարացնել՝ մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ ապացուցված չլինելու հիմքով:
2. Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցները թողնել կցված քրեական վարույթի նյութերին:
3. Դատավճռի օրինակները տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին:
4. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալուց հետո մեկամսյա ժամկետում:


Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ Ա Ս Ի Ս Մ Ե Լ Ք Ո Ն Յ Ա Ն