ԵԴ1/3920/01/24


ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ
ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2025թ. հունվարի <<23>> ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

Նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյան
դատական նիստերի քարտուղար Մ.Հովհաննիսյան
հանրային մեղադրող Ռ.Արսենյան

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի՝ ծնված 1996 թվականի հունվարի 19-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, դատվածություն չունեցող, ամուսնացած, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվող՝ Երևան քաղաքի Քանաքեռ ՀԷԿ 8Ա շենքի 3-րդ բնակարանում: Հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի մարտի 18-ին Ա.Պապյանը հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին:
2023 թվականի մարտի 18-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի քննիչ Ս.Մինասյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 13130023 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի որոշմամբ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր ավտոմեքենայում ապօրինի պահել է խոշոր չափերի՝ 0,898 գրամ քաշով <<Մեթամֆետամին>> տեսակի թմրանյութ:
Այսպես. Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանը, խախտելով <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձերք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր կողմից շահագործվող <<Աուդի>> մակնիշի 37 ON 082 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել է խոշոր չափերի՝ 0.898 գրամ (0.448, 0.450 գրամ) հաստատուն քաշով <<Մետամֆետամին>> տեսակի թմրանյութ, որն էլ հայտնաբերվել է 2023 թվականի մարտի 29-ին հիշյալ ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ:
Այսինքն՝ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Հ.Միսակյանի որոշմամբ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի նոյեմբերի 20-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Հ.Միսակյանի որոշմամբ ընդհանուր 0.878 գրամ <<Մետամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոցն իրեղեն ապացույց է ճանաչվել:
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի որոշմամբ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ իրեն մեղսագրվող արարքը չկատարելու հիմքով:
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Հ.Միսակյանի որոշմամբ թիվ 13130023 քրեական վարույթից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով անջատվել և առանձին վարույթում է առանձնացվել անհայտ անձի կողմից Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանին ապօրինի կերպով թմրամիջոց իրացնելու վերաբերյալ մասը և անջատված վարույթին շնորհվել է 13161524 համարը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին թիվ 13130023 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ավետիք Բարսեղյանը ցուցմունք է տվել, որ <<Տելեգրամ>> հավելվածի միջոցով <<Վիդլայֆ>> անվամբ գրանցված օգտագիրոջից գնել է <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, որի համար վճարել է մոտ 11.000 ՀՀ դրամ:
Մինչև դեպքի օրը շուրջ երկու տարի՝ 2-3 օրը մեկ հաճախականությամբ օգտագործել է <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, իսկ <<Մետամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոց երբևիցե չի օգտագործել:
Ինչ վերաբերում է իր մեքենայում հայտնաբերված <<Մետամֆետամին>> տեսակի երկու կարմիր մեկուսիչ ժապավենով փաթեթներով թմրամիջոցին, դրանք փնտրել և գտել է <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցի գտնվելու վայրից, քանի որ հիմնականում տեղյակ են լինում, թե փաթեթները որտեղ են տեղադված լինում: Այնուհետև՝ դրանք վերցրել և դրել է ավտեմեքենայի մեջ, չի իմացել, թե ինչ է եղել փաթեթների մեջ, սակայն ենթադրել է, որ կարող է լինել <<Մետանֆետամին>> տեսակի թմրամիջոց: Վերցնելուց հետո այն ավտոմեքենայից դեն չի նետել:
2023 թվականի մարտի 29-ի խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությսն համաձայն՝ <<Աուդի>> մակնիշի 37 ON 082 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի դիմացի աջ՝ վարորդի կողքի նստատեղին հայտնաբերվել են պոլիէթիլենային փաթեթի մեջ լցված դեղնականաչավուն զանգված, որի վերաբերյալ Ավետիք Բարսեղյանը հայտարարել է, որ դա <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց է, այն պահել է իր անձնական օգտագործման համար: Մեքենայի դիմացի ձախ՝ վարորդի կողմի դռան գրպանիկից հայտնաբերվել է կարմիր ժապավենով 2 փաթեթներ, որոնց վերաբերյալ Ա.Բարսեղյանը հայտարարել է, որ փաթեթները գտել է իր կողմից գնված <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը վերցնելիս և ենթադրում է, որ դրանց մեջ <<կրիստալ>> տեսակի թմրամիջոց է:
2023 թվականի ապրիլի 4-ի զննություն կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ զննության նպատակով բացվել է 1-ին փաթեթը, որն արտաքինից անվնաս է, կնիքված է <<ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժնի ծրարների համար>> կնիքով, որի վրա առկա են ստորագրություններ: Փաթեթը բացվելուց հետո պարզվել է, որ դրա մեջ առկա է մեկ սև <<Այֆոն 12>> մոդելի մոդելի բջջային հեռախոս։ <<Այֆոն 12>> մոդելի բջջային հեռախոսի էկրանը սենսորային է, հետևի կողմում ունի տեսախցիկի համար նախատեսված օբյեկտիվներ, իսկ աջ և ձախ կողային հատվածներում առկա են հեռախոսի ձայնի բարձրությունը կարգավորելու և հեռախոսը բլոկավորելու համար նախատեսված ստեղններ: Ավետիք Բարսեղյանի կողմից միացվել է բջջային հեռախոսը, որից հետո նրա թույլտվությամբ զննվել են դրանում առկա կարճ հաղոդրագրությունների, <<Վայբեր>>, <<Վոթսափ>>, <<Տելեգրամ>>, ինչպես նաև այլ հավելվածները:
<<Տելեգրամ>> հավելվածում հայտնաբերվել է 2023 թվականի մարտի 17-ի հաղորդագրություններ` թմրամիջոցի ձեռք բերման վերաբերյալ, որն արտատպվել է առանձին էջերով և կցվել քրեական վարույթի փաստաթղթերին:
Զննության ավարտից հետո <<Այֆոն 12>> մոդելի բջջային հեռախոսը վերադարձվել է Ավետիք Բարսեղյանին:
Զննության մասնակից Ավետիք Բարսեղյանը հայտարարել է, որ նշված գրագրությունը տեղի է ունեցել իր և թմրամիոց վաճառող անհայտ անձի միջև, որի մասին ինքը ոչ մի անձնական տվյալ չունի և նրանից 28 ԱՄՆ դոլար գումարով ձեռք է բերում <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց: Լուսանկարներում մատնացույց է արված թմրամիջոցի գտնվելու կոորդինատները և գտնվելու վայրը, որտեղ նա գնալով հողի տակից գտել է <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը, որից հետո փնտրելով գտել է նաև երկու կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթները, որի պարունակությունն ինքը ստույգ չգիտի, սակայն շոշափելով դրանք՝ ենթադրում է, որ դրանց մեջ հնարավոր է լինեն <<Կրիստալ>> տեսակի թմրամիջոց:
Արձանագրությանը կից առկա է լուսանկարչական հավելված՝ բաղկացած 7 (յոթ) լուսանկարից:
2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի զննություն կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ նշված լուսապատճենները պարունակում են թմրամիջոց ձեռքբերելու վերաբերյալ հաղորդակցություն, որի ընթացքում թմրամիջոց վաճառող անձը Ավետիք Բարսեղյանին տրամադրել է <<XjiH8t1gYtkv27ainSdFgfxG17kosucgym>> հասցեի կրիպտոդրամապանակը: Զննության ընթացքում քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող այլ տվյալներ չեն հայտնաբերվել:
2023 թվականի հունիսի 16-ի փորձագետի թիվ 08872305 եզրակացության համաձայն՝ փորձաքննությանը ներկայացված պոլիէթիլենային թափանցիկ փաթեթում առկա պոլիէթիլենային թափանցիկ փաթեթով փաթեթավորված, 0228 գրամ քաշով կանաչադարչնավուն երանգի բուսական զանգվածը (օբյեկտ 1) հանդիսանում է 2,221 գրամ հաստատուն քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց:
Փորձաքննությանը ներկայացված պոլիէթիլենային թափանցիկ փաթեթում առկա կարմիր կպչուն ժապավենով, երկկողմանի տափակ մակերեսով կլոր մագնիսով և զիպ փականով թափանցիկ պոլիէթիլենային փաթեթով փաթեթավորված 0,448 գրամ քաշով սպիտակ, բյուրեղանման զանգվածը (օբյեկտ 2) հանդիսանում է <<մեթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոց։
Փորձաքննությանը ներկայացված պոլիէթիլենային թափանցիկ փաթեթում առկա կարմիր կպչուն ժապավենով, և զիպ փականով թափանցիկ պոլիէթիլենային փաթեթով փաթեթավորված 0,450 գրամ քաշով սպիտակ, բյուրեղանման զանգվածը (օբյեկտ 3) հանդիսանում է <<մեթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոց: Փորձաքննությանը ներկայացված հետազոտելի բյուրեղանման զանգվածից (օբյեկտ 2) վերցվել է 0.01 գրամ քաշով հետազոտելի նմուշ:
Փորձաքննությանը կից առկա է հանձնման-ընդունմասն մասին արձանագրություն, համաձայն որի՝ վճարման ենթակա գումարը կազմում է 216.000 ՀՀ դրամ:
2024 թվականի նոյեմբերի 20-ի իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշման համաձայն՝ ընդհանուր 0.878 գրամ <<Մետամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոցն իրեղեն ապացույց է ճանաչվել և պահվել քրեական վարույթի նյութերի հետ:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի համաձայն՝ Ավետիք Բարսեղյանը 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով դատապարտվել է ազատազրկման 4 տարի 6 ամիս ժամկետով, պատժի կրումից ազատվել է 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ համաներումով:
Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի ցուցմունքից մի հատված հրապարակելուց հետո, վերջինի հայտարարությանն առ այն, որ չի պնդում այդ մասով իր նախաքննական ցուցմունքը, գտնում է, որ վերջինի նախաքննական ցուցմունքն (այդ մասով) որպես ապացույց չի կարող օգտագործվել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մինչդատական վարույթում մեղադրյալի տված ցուցմունքները չեն կարող հրապարակվել, եթե դրանք ստացվել են պաշտպանի բացակայությամբ, և մեղադրյալը դատարանում հրաժարվել է դրանցից:
Գործող օրենսգիրքը, ի տարբերություն նախկին կարգավորումների, մեղադրյալի կողմից հարցաքննության այլ կարգ է սահմանում: Մասնավորապես՝ գործող կարգավորումների համաձայն՝ մեղադրյալն իրավունք ունի ցուցմունք չտալ և օգտվել իր լռելու իրավունքից, իսկ այն դեպքում, երբ վերջինը ցանկություն է հայտնում ցուցմունք տալու, ապա նախազգուշացվում է սուտ ցուցմունք տալու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատասխանատվության մասին:
Մեղադրյալի այս իրավունքի առանցքային մասն է կազմում նաև ցուցմունք տալը պաշտպանի ներկայությամբ, ինչը կարող է էական նշանակություն ունենալ հետագայում նրա ցուցմունքի օգտագործման համար։ Այսպես, եթե մինչդատական վարույթի ընթացքում մեղադրյալը ցուցմունք է տվել պաշտպանի նույնիսկ իրավաչափ բացակայությամբ, ապա այն դատարանում չի կարող օգտագործվել որպես ապացույց, եթե մեղադրյալը հրաժարվել է դրանից:
Վերոգրյալը հաշվի առնելով՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ավետիք Բարսեղյանի նախաքննության ընթացքում առանց պաշտպանի մասնակցությամբ տված ցուցմունքը (Դատարանում հրապարակված մասով) չի կարող օգտագործվել որպես ապացույց և դրվել վերջինի արդարացման կամ դատապարտման հիմքում:
Հաջորդիվ, Դատարանը գտնում է, որ պետք է հաստատել 2023 թվականի ապրիլի 4-ի զննություն կատարելու մասին արձանագրության՝ որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը:
2023 թվականի ապրիլի 4-ին վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից Ավետիք Բարսեղյանի համաձայնությամբ և ներկայությամբ զննության է ենթարկվել վերջինին պատկանող <<Այֆոն 12>> մոդելի մոդելի բջջային հեռախոսը: Զննության ընթացքում Ավետիք Բարսեղյանի կողմից միացվել է բջջային հեռախոսը, որից հետո նրա թույլտվությամբ զննվել են դրանում առկա կարճ հաղորդագրությունների, <<Վայբեր>>, <<Վոթսափ>>, <<Տելեգրամ>>, ինչպես նաև այլ հավելվածները, իսկ <<Տելեգրամ>> հավելվածում առկա թմրամիջոցի ձեռք բերման վերաբերյալ հաղորդագրություններն արտատպվել և կցվել են քրեական վարույթի փաստաթղթերին: Այսինքն՝ ստացվում է, որ զննության ընթացքում փաստացի ուսումնասիրվել է բջջային հեռախոսի բովանդակությունը՝ թվային տվյալները, մինչդեռ՝ քրեական վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ հեռախոսի թվային խուզարկություն կատարելու մասին միջնորդություն և հետևաբար նաև դատարանի որոշում առկա չէ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի 1-4-րդ մասերի համաձայն՝ վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները, համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
Օրենքի էական խախտմամբ ստացված են համարվում այն տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել`
3) սույն օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգի խախտմամբ, եթե հնարավոր չէ դրա հետևանքը վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ:
Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ:
Իսկ նույն հոդվածի 11-րդ մասի համաձայն՝ ապացույցների անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև սույն հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված դեպքում օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված տվյալների օգտագործման հնարավորությունը որոշմամբ հաստատում է վարույթն իրականացնող մարմինը՝ վարույթի շահագրգիռ մասնակցի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ:
Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից ելնելով՝ կարելի է նկատել, որ թեև օրենսգիրքը սահմանում է օրենքի այն էական խախտումների սպառիչ ցանկը, որոնք անվերապահորեն հանգեցնում են ապացույցի անթույլատրելիության, սակայն, միաժամանակ, իրացնելով հիմնական իրավունքների խախտմամբ ձեռք բերված կամ արդար դատաքննության իրավունքը խաթարող ապացույցի օգտագործման սահմանադրական արգելքը, սահմանում է նաև օրենքի էական խախտման ընդհանուր ձևակերպում՝ որպես այդպիսին համարելով այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ: Օրինակ՝ մեղադրյալից հետազոտման համար նմուշ է ստացվում անհամարժեք ֆիզիկական հարկադրանքի կիրառմամբ:
Կոնկրետացնելով վերը նշված խախտումները հեռախոսում կատարվող զննության՝ փաստացի թվային խուզարկության վրա, պետք է արձանագրել, որ գործող կարգավորումները, ի տարբերություն նախկինում առկա կարգավորումների, հստակ նախատեսում են, որ էլեկտրոնային կրիչներում կամ սարքերում թվային տվյալների որոնումն իրականացվում է թվային խուզարկության միջոցով՝ դատարանի որոշման հիման վրա:
Այսպես՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 209-րդ հոդվածի 4-ին մասի համաձայն՝ բացառապես դատարանի որոշման հիման վրա են կատարվում թվային խուզարկությունը:
Իսկ զննումը որպես քննչական գործողություն իրականացնելու համար ոչ մի իրավասու մարմնի որոշում հարկավոր չէ:
Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 226-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ զննումը վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ պարզելու, ենթադրյալ հանցագործության հետքերը, այլ նյութական օբյեկտները հայտնաբերելու նպատակով տեղանքի, շինության, տրանսպորտային միջոցի, առարկայի, փաստաթղթի բովանդակության, կենդանու, մարդու կամ կենդանու դիակի տեսողական ուսումնասիրությունն է:
Իսկ նույն օրենսգրքի 236-րդ հոդվածի համաձայն՝ թվային խուզարկությունը էլեկտրոնային սարքերում կամ կրիչներում պարունակվող թվային տվյալների որոնումն է:
Վարույթի համար նշանակություն ունեցող տվյալները վերցվում են այլ կրիչի վրա պատճենելու եղանակով՝ ապահովելով այդ տվյալների և դրանցից կատարված պատճենների ամբողջականությունը:
Բացի խուզարկության որոշման մեջ նշվածից, քննիչը վերցնում է նաև խուզարկության ընթացքում հայտնաբերված այն բոլոր տվյալները, որոնք, անկախ տվյալ վարույթին դրանց առնչությունից, իրենց բնույթով կամ բովանդակությամբ կարող են կապված լինել այդ կամ մեկ այլ ենթադրյալ հանցագործության հետ (...):
Արդյունքում՝ կարելի է փաստել, որ թվային խուզարկության օբյեկտ կարող են լինել միայն էլեկտրոնային սարքերում և կրիչներում առկա թվային տվյալները։ Խուզարկության այս տեսակը կարող է իրականացվել միայն դատարանի որոշմամբ։ Դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ժամանակակից տեխնոլոգիաների պայմաններում էլեկտրոնային սարքերն ու կրիչները կարող են պարունակել բազմազան և բազմատեսակ տեղեկատվություն, ներառյալ՝ մասնավոր և ընտանեկան կյանքի առավել զգայուն հարցերին վերաբերող տեղեկություններ (սկսած նկարներից և անձնական նամակներից, վերջացրած բանկային և բժշկական գաղտնիք կազմող տվյալներով)։
Ուստի դրանց գաղտնազերծումը կարող է ավելի ինտենսիվ միջամտություն ենթադրել անձի հիմնական իրավունքներին և ազատություններին, քան նույնիսկ, որոշ դեպքերում, բնակարանի խուզարկությունը։ Հետևաբար այն բոլոր դեպքերում, երբ անձի իրավունքների նման սահմանափակումը տեղի է ունենում առանց օրենքով սահմանված ընթացակարգի պահպանման, ապա դրա արդյունքում ձեռք բերված ապացույցը պետք է ճանաչել անթույլատրելի՝ արձանագրելով, որ այն ձեռք է բերվել էական խախտմամբ:
Այնինչ, զննումն իր էությամբ որոշակի օբյեկտների միայն տեսողական ուսումնասիրություն է։ Դա թույլ է տալիս զննումը հստակ տարանջատել դրան նմանվող կամ երբեմն վերջինի անվան տակ իրականացվող քննչական այլ գործողություններից, օրինակ՝ խուզարկությունից, որը պասիվ վիզուալ դիտարկումից բացի ներառում է նաև ակտիվ որոնողական գործողություններ կատարելը։ Այս ճանապարհով օրենսդիրն արգելափակել է, մասնավորապես՝ դատարանի որոշում պահանջող թվային խուզարկությունը զննում կատարելու միջոցով շրջանցելու (զննում կատարելու քողի տակ) հնարավորությունը։ Դա նշանակում է, որ Էլեկտրոնային կամ մագնիսական կրիչն առանց դատարանի որոշման հնարավոր է ուսումնասիրել միայն արտաքին դիտարկմամբ՝ որևէ տեղեկություն չփնտրելով։
Ամբողջացնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ հեռախոսում պարունակվող տվյալների որոնումը կարող է իրականցվել բացառապես դատարանի որոշման հիման վրա և նույնիսկ այն դեպքերում, երբ անձն իր համաձայնությունը տվել է փաստացի թվային խուզարկության ենթարկել իր հեռախոսը, ապա առանց դատարանի որոշման այն, միևնույն է, չի կարող ի կատար ածվել:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գալիս է այն հետևության, որ պետք է հաստատել 2023 թվականի ապրիլի 4-ի զննություն կատարելու մասին արձանագրության՝ որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը, քանի որ այն ձեռք է բերվել էական խախտմամբ: Արդյունքում պետք է անթույլատրելի ճանաչել նաև 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, քանի որ դրանում զննության է ենթարկվել այն ապացույցը, որը ձեռք է բերվել նախորդիվ անթույլատրելի ճանաչված ապացույցի ընթացքում, այլ կերպ ասած՝ հանդիսանում է <<թունավոր ծառի պտուղ>>, ուստի այն ևս չի կարող դրվել անձի դատապարտման հիմքում:
Մեղադրական վերդիկտ.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` Վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...):
Դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ Ավետիք Բարսեղյանի կողմից կատարված հանցանքը հիմնավորվում է վերջինի կողմից տված ցուցմունքի, ինչպես նաև վերջինի մեքենայում կատարված խուզարկության արձանագրությամբ:
Մասնավորապես, թեև վերջինի հեռախոսի զննությունը ճանաչվել է անթույլատրելի ապացույց, սակայն դրանով ըստ էության հաստատվում էր մեղադրյալի կողմից միայն <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցի ձեռք բերման փաստը, որն ընդունում է նաև հենց մեղադրյալը: Իսկ ինչ վերաբերում է <<Մեթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոցի ձեռք բերմանը և իր մոտ պահելուն, ապա թեև մեղադրյալն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ այն գումարի դիմաց չի ձեռք բերել, այլ պարզապես գտել է որոնելու արդյունքում, ապա նույնիսկ եթե ընդունենք, որ դա իրապես այդպես է, ապա հարկ է նկատել, որ վերջինն ինքն է նշել, որ դրանք գտնելու համար որոնել է այն վայրում, որտեղ տեղադրված է եղել <<Մարիխուանայի>> փաթեթը: Այսինքն, հստակ է, որ վերջինը ցանկացել է այլ փաթեթներ ևս ձեռք բերել՝ իր անձնական օգտագործման համար:
Բացի այդ, ուշադրության արժանի է այն հանգամանքը, որ Ավետիք Բարսեղյանն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ շուրջ 2-3 տարի է, ինչ օգտագործում է թմրամիջոց, այսինքն՝ հստակ տեղյակ է դրա շրջանառության՝ օրենքով արգելված լինելու մասին: Ողջամիտ է նաև, որ վերջինը տիրապետում է թմրամիջոցների բաղադրությանը, տեսակներին նույնիսկ այն աստիճան, որ տեղյակ է եղել, թե այլ որտեղ կարող են փաթեթներ տեղադրված լինել:
Ընդ որում, Դատարանի համար մեղադրյալի հայտնածն առ այն, որ չի իմացել, որ մյուս երկու փաթեթներում <<Մեթթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոց է, ողջամիտ չէ նաև այն պատճառաբանությամբ, որ վերջինը ձերբակալվելիս և հետո նաև Դատարանում նշել է, որ իր ենթադրությամբ՝ այն <<Մեթամֆետամին>> տեսակի է: Այսինքն՝ Դատարանը քիչ հավանական է համարում, որ չիմացության պայմաններում մեղադրյալը կարող էր հստակ նշել այն թմրամիջոցի տեսակը, որի մեջ իբրև տեղյակ չի եղել, թե ինչ է:
Եվ ի վերջո, Դատարանը ցանկանում է նշել, որ եթե մեղադրյալը թմրանյութերի ձեռք բերման պրոցեսի հետ ծանոթ անձ է, քանի որ 2-3 տարի օգտագործում է և դեպքի օրը հեռախոսային կապի միջոցով թմրանյութ է ձեռք բերել (այդ եղանակով թմրանյութ ձեռք բերելուն էլ է լավ ծանոթ), որից հետո, ըստ իր խոսքերի՝ այդ նույն տեղանքում շարունակել է փնտրել թմրանյութով լի փաթեթներ, ապա դա չի վկայում վերջինի մեղավորության բացակայության մասին (եթե անգամ դրա պարունակության մասին հստակ տեղեկություն չի իմացել), այլ ընդհակառակը՝ այդ դեպքում նա գործել է ուղղակի դիտավորության չկոնկրետացված եղանակով։ Այլ կերպ ասած՝ ձեռք բերման տեսանկյունից փաթեթի մեջ ցանկացած թմրանյութ վերջինի համար ընդունելի է եղել, այլապես՝ Ավետիք Բարսեղյանն իր իսկ ցանկալի թմրանյութը ձեռք բերելուց հետո, չէր շարունակի այլ փաթեթներ ման գար, որի պարունակությանն այդքան էլ ծանոթ չէր։ Այսինքն՝ եթե վերջինն ինչ-որ մի տեղանքում փնտրում է թմրանյութի փաթեթներ, որոնք կարող է դրված լինեն այլ անձանց պատվերի արդյունքում (ուրիշի համար նախատեսված), ապա վերջինը շատ լավ գիտակցում է ցանկացած տեսակի թմրանյութի հնարավոր առկայության մասին, նախատեսում և անխուսափելիորեն ցանկանում է, որ դա տեղի ունենա։
Վերոնշյալ փաստերի հիման վրա Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանը, խախտելով <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձերք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր կողմից շահագործվող <<Աուդի>> մակնիշի 37 ON 082 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել է խոշոր չափերի՝ 0.898 գրամ (0.448, 0.450 գրամ) հաստատուն քաշով <<Մետամֆետամին>> տեսակի թմրանյութ, որն էլ հայտնաբերվել է 2023 թվականի մարտի 29-ին հիշյալ ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ, որպիսի պայմաններում հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով ապացուցված է՝
1) մեղադրյալ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը),
2) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի քրեական հակաիրավականությունը,
3) մեղադրյալ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի կողմից այդ արարքը կատարելը,
4) մեղադրյալ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ,
Հ Ե Տ Ե Վ Ա Պ Ե Ս

ապացուցված է Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարման մեջ:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները:
Դատարանը, ուսումնասիրելով Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման համար նշանակություն ունեցող տվյալները, հանգում է հետևյալ եզրահանգման.
Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի քրեական պատասխանատվություն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է թմրանյութ ձեռք բերելու մասով մեղքն ընդունելը (զուտ չի ընդունում թմրանյութի տեսակն իմանալու հանգամանքը), կատարվածի համար զղջալը, ինչպես նաև՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը (Քրիստինա Ավետիքի Բարսեղյան, ծնված՝ 2023 թվականի մարտի 9-ին):
Միևնույն ժամանակ, պետք է նկատել, որ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Կատարված արարքի համար մեղադրյալ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի։
Դատարանը, հաշվի առնելով Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի կատարած արարքի բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ վերջինի կատարած հանցանքը հանդիսանում է միջին ծանրության հանցագործություն, այդ թվում՝ արարքի վտանգավորության աստիճանը (ձեռք բերված թմրանյութը <<Մեթամֆետամին>> տեսակի է), պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալի կատարած արարքի համար քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված է նաև տուգանքի ձևով պատիժ, գտնում է՝ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է պատիժ նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1.500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Ընդ որում, որպես հաշվարկային դրույք է վերցվում ՀՀ-ում հանցանքի կատարման պահին նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ նկատի ունենալով այն, որ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանը հանցանքի կատարմանը նախորդող տասներկու ամիսների ընթացքում կանոնավոր ամսական եկամուտ չի ունեցել:
Դատարանը գտնում է, որ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերին՝ Դատարանը որպես բռնագանձման ենթակա վարութային ծախս է դիտարկում միայն վկայակոչված հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված՝ փորձագետի վարձատրության գումարը, և գտնում է, որ Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության, պետք է բռնագանձել 216.000 (երկու հարյուր տասնվեց հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես 023 թվականի հունիսի 16-ի փորձաքննության թիվ 08872305 եզրակացության համար վճարված գումար:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 0.878 գրամ քաշով <<Մեթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոցը, կցել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնում քննվող թիվ 13161524 քրեական վարույթին:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ, 276-րդ, 342-րդ, 347-349-րդ, 353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1.500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված 0․878 գրամ քաշով <<Մեթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո կցել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնում քննվող թիվ 13161524 քրեական վարույթին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ավետիք Նորայրի Բարսեղյանից որպես վարութային ծախս բռնագանձել 216.000 (երկու հարյուր տասնվեց հազար) ՀՀ դրամ:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ