`

ԵԴ1/3886/01/24


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝

Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրող Ն․Բարեկյանի
Պաշտպան Տ․Հակոբյանի

2025 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի`
Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի՝ (ծնված` 1952 թվականի հուլիսի 1-ին Իրանի Իսլամական Հանրապետության Խոջիբադ գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, դատապարտված՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի նոյեմբերի 3-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 200.000 ՀՀ դրամի չափով, տուգանքն ամբողջությամբ վճարվել է 2025 թվականի հունվարի 10-ին, հաշվառված և բնակվում է Աբովյան քաղաքի 3-րդ միկրոշրջանի 13-րդ շենքի 78-րդ բնակարանում) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60171723 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Ալիխանյանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշմամբ՝ Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Արշավիր Ներսեսյանին, և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/3886/01/24 համարը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Դատարանը Արշավիր Ներսեսյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ։

2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները.
Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա, 2022թ․ մարտի 15-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214340654 որոշմամբ 1 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով այդ մասին, գիտակցելով իր արարքի փաստական հանգամանքները, ուղղակի դիտավորությամբ, 2022թ․ դեկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 11:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 82 PO 008 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ «ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման մասին արձանագրություն:
Այսպիսով՝ Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարում»։

3. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանը նախնական դատալսումների ընթացքում դիմումով հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում և խնդրում է վարույթի քննությունն իրականացնել իր բացակայությամբ (տե՛ս վարույթի դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ արձանագրությունների զննության մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ թիվ 8180168615 ակտը կազմվել է 2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 11:15-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Արման Արթուրի Գրիգորյանի կողմից Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի նկատմամբ այն բանի համար, որ վերջինս նույն օրը՝ ժամը 11:00-ին, Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղում «Տոյոտա» մակնիշի 82P0008 h/h-ի տրանսպորտային միջոցը վարել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը զրկված վիճակում: Արձանագրության ներքևի հատվածում առկա է Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի և պարեկային ծառայության աշխատակցի ստորագրությունները: Զննության է ենթարկվել տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման համար վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214340654 որոշումը, որը կայացվել է 2022 թվականի մարտի 15-ին։ Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով: Դրանից հետո զննության է ենթարկվել թիվ 8180147124 ակտը, պարզվել է, որ այն կազմվել է 2022 թվականի հունիսի 23-ին՝ ժամը 14:30-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կրտսեր պարեկ Արա Ենոքյանի կողմից Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի նկատմամբ այն բանի համար, որ վերջինս նույն օրը՝ ժամը 14:25-ին, Երևան քաղաքի Ազատության պողոտայում Տոյոտա մակնիշի 82P0008 h/h-ի տրանսպորտային միջոցը վարել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը զրկված վիճակում: Դրանից հետո զննվել է քրեական վարույթում առկա Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում առկա տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ վերջինը տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված է 24.03.2022 թվականից մինչև 24.03.2023 թվականը (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 43-44-րդ թերթերը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Քրեական վարույթում առկա վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ կազմված արձանագրությունների զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության է ենթարկվել տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման համար վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2011871485 որոշումը, որը կայացվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 13-ին։ Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 ամիս ժամկետով: Զննության է ենթարկվել տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման համար վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2011988783 որոշումը, որը կայացվել է 2020 թվականի դեկտեմբերի 10-ին: Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 ամիս ժամկետով: Զննության է ենթարկվել տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման համար վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214478391 որոշումը, որը կայացվել է 2022 թվականի ապրիլի 19-ին։ Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանը տուգանվել է 25000 ՀՀ դրամով և հանվել է 2 տուգանային միավոր, քանի որ 82P0008 h/h-ի տրանսպորտային միջոցով չի ենթարկվել լուսացույցի արգելող ազդանշանին: Առկա է ծանուցագիր 27.04.2022թ. և Արշավիր Ներսեսյանի ստորագրությունը: Առկա են եղել տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման համար վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214787272, 2214788576, 2215397175, 2215436764 որոշումները, որոնցով Արշավիր Ներսեսյանը տուգանվել է համապատասխանաբար 2000, 4000, 8000, 5000 ՀՀ դրամով (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 47-48-րդ թերթերը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Դատալեքս տեղեկատվական համակարգում առկա Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/1267/01/23 քրեական գործի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ որոնման դաշտում գրելով Արշավիր Ներսեսյանի տվյալները, բացվում է թիվ ԵԴ1/1267/01/23 քրեական գործը։ Քրեական գործի զննությամբ պարզ է դարձել հետևյալը՝
Վերջի հատվածում առկա է ԴԱՏԱՎՃԻՌ, ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ, քրեական գործ թիվ ԵԴ1/1267/01/23, ՊԱՐԶԵՑ՝
- 2022 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 14815922 քրեական վարույթը:
- Հսկող դատախազի 2023 թվականի հուլիսի 25-ի որոշմամաբ Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1 հոդվածի 1-ին մասով:
- Մեղադրյալ Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1 հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ արարքի համար, «նա Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 123.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ 2022 թվականի մարտի 15-ին իրավասու պետական մարմնի աշխատակցի կողմից կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2214340654 որոշումով ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտայինմիջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով զրկելու ձևով և այդ մասին պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած` 2022 թվականի հունիսի 23-ին ժամը 14:25-ին Երևան քաղաքի Ազատության պողոտայում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 82P0008 հաշվառման համարնաիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180147124 արձանագրությամբ։
- Մեղադրյալ Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի ցուցմունքը, որի համաձայն իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարվածի համար, խնդրում է մեղմ վարվել իր նկատմամաբ: Ծանուցված է եղել իրեն վարորդական իրավունքից մեկ տարի ժամկետով զրկելու թիվ 22143440654 որոշման մասին, սակայն քանի որ հայերեն լավ չի կարդում, չի ծանոթացել դրա բովանդակությանը:
- Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված թիվ AD142388102AM ծանուցագիրը, որի համաձայն 2022 թվականի մարտի 22-ին Արշավիր Ներսեսյանը իր ստորագրությամբ ստացել է ծանուցագիրը։
ՎՃՌԵՑ՝ մեղադրյալ Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի՝ 200.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով՝ վճարման ժամկետ սահմանելով 1 տարի (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 49-50-րդ թերթերը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
ՀՀ ՆԳՆ էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանն ունի RJ563528 սերիայի և համարի վարորդական վկայականը՝ թողարկված է 12.08.2020թ., որը զրկված է, զրկման սկիզբը՝ 24.03.2022թ․, իսկ զրկման ավարտը՝ 24.03.2023թ. (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 3-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից նշված փաստաթղթերը որպես արտավարույթային փաստաթղթեր ճանաչելու մասին որոշումը (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 51-52-րդ թերթերը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):

Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները վերլուծելով, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուսի հետ և գնահատելով գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված օբյեկտիվ փաստական տվյալների համակցության լույսի ներքո` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
(․․․)»։
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով դատալսումների ժամանակ հետազոտված ապացույցների թույլատրելիությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել օրենքի էական խախտումներ, որոնցով սահմանափակվել են դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք զրկվել են, ինչպես նաև՝ դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
Բացի այդ, վերը թվարկված յուրաքանչյուր ապացույց այս կամ այն չափով փաստական տվյալներ է պարունակում մեղադրանքում նշված հանցավոր արարքի, գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների վերաբերյալ։ Այս պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ թվարկված ապացույցները ոչ վերաբերելի ճանաչելու հիմքեր նույնպես առկա չեն:
Անդրադառնալով ապացույցների արժանահավատությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներն այդ առնչությամբ կասկածի տակ առնելու օբյեկտիվ հիմքեր նույնպես առկա չեն։ Նշված ապացույցներով ստացվել են գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող մի շարք հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ, որոնց արժանահավատությունը ոչ միայն չի վիճարկվել դատավարության մասնակիցների կողմից, այլև հաստատվել է գործի ողջ նյութերով։
Այսպիսով, գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանը թիվ 2214340654 որոշմամբ 1 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և պատշաճ ծանուցված ու տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2022 թվականի դեկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 11:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղում վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 82 PO 008 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է ոստիկանության ծառայողի կողմից:

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով»:
Ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով և հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Արշավիր Ներսեսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև՝ նրա մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
Դատարանը գտնում է նաև, որ Արշավիր Ներսեսյանի արարքն ամբողջությամբ համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչի համար նա ենթակա է քրեական պատախանատվության և պատժի:
Անդրադառնալով նշանակվելիք պատժի հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(․․․)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Մեղադրյալ Արշավիր Ներսեսյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Անդրադառնալով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ
ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով Արշավիր Ներսեսյանի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը՝ Դատարանը փաստում է, որ Արշավիր Ներսեսյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված չէ հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանով։
Որպես Արշավիր Ներսեսյանի անձը բնութագրող տվյալ Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ արարքը կատարելուց առաջ մեղադրյալը դատապարտված չի եղել։
Դատարանը Արշավիր Ներսեսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է գնահատում այն, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, ունի առողջական խնդիրներ, հանցանքը կատարելու պահին լրացած է եղել մեղադրյալի 65 տարին:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ Արշավիր Ներսեսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով նախատեսված հանգամանքներ վարույթի նյութերում առկա չեն։
Այսպիսով, մեղադրյալ Արշավիր Ներսեսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս՝ Դատարանը ղեկավարվում է պատժի նպատակներով, որպիսիք են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Արշավիր Ներսեսյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի ձևով՝ արարքի կատարման պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 ՀՀ դրամի չափով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
Անդրադառնալով պաշտպանի կողմից դատական քննության ժամանակ արված հայտարարությանը, որ մեղադրյալը հնարավորություն չունի անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում: (...)»:
Հաշվի առնելով, որ Արշավիր Ներսեսյանն ունի առողջական խնդիրներ և հնարավորություն չունի անհապաղ ու ամբողջությամբ վճարել տուգանքը՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է վերջինի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 12 (տասներկու) ամիսը:
Քննության առնելով Արշավիր Ներսեսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքի հարցը՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այն պետք է վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Անդրադառնալով վարույթային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ դրանց վերաբերյալ տվյալները բացակայում են, ավելին՝ գործի քննության ընթացքում նման պահանջ չի ներկայացվել, Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ հանցանքը կատարելու պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի հինգապատիկի՝ 340․000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 12 (տասներկու) ամիսը:
Արշավիր Ասատուրի Ներսեսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել:
Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ