Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

(այսուհետ՝ նաև Դատարան)

Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Մ․ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
պաշտպան Ս․ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
մեղադրյալ Մ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

2025 թվականի մայիսի 16-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի (ծնված՝ 24․11․1984թ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված և բնակվող՝ ք․Երևան, Խաղաղ Դոնի փողոց 45/39 հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով․

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում 2024 թվականի սեպտեմբերի 10-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կազմվել է թիվ 60590824 արձանագրությունը քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որտեղ այն նույն օրը համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել է դատավոր Ս. Անդրեասյանին և 2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին փաստացի հանձնվել է դատավորին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ին կայացվել է քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում:
Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի փետրվարի 28-ին, Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու մասին:

Էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ․
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ի Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Մ․Սահակյանի որոշմամբ թիվ 60590824 քրեական վարույթով Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նրան մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ «նա չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք ոչ սթափ (հարբած) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց։
Այսպես. Միսակ Հովհաննիսյանը չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք 2024 թվականի օգոստոսի 25-ին Երևան քաղաքի Վարդաշեն 9-րդ փողոցում վարել է «Ուրալ» մակնիշի 0203APA հաշվառման համարանիշի մոտոցիկլետը, որի ընթացքում՝ ժամը 21:25-ի սահմաններում, նրա վարած վերոհիշյալ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Պարեկային ծառայության» 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Պռազյանի կողմից և պարզվել, որ Միսակ Հովհաննիսյանը չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի՝ «Ուրալի» մակնիշի, 0203APA հաշվառման համարանիշի մոտոցիկլետը վարել է ոչ սթափ վիճակում:
2024 թվականի օգոստոսի 25-ին՝ ժամը 21:31-ին, Alcovisor-Jupter X/RP թիվ 91101189 համարի սարքի միջոցով ստուգվել է Միսակ Հովհաննիսյանի սթափության վիճակը, որի արդյունքում ստացված 02145 սթափության զննության կտրոնի համաձայն՝ վերջինիս 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.630 մգ /թիվ 125479 ստուգաչափման վկայականի հնարավոր 10% սխալանքը հաշվի առնելով՝ 0,567 մգ/, որը ՀՀ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն համարվում է ոչ սթափ վիճակ»:

Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը.
Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ստացված փաստաթղթերը 06.12.2024 թվականին զննության ենթարկելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 25.08.2024 թվականին` ժամը 22:10-ին, Երևան քաղաքի Մ.Խորենացի 162 հասցեում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Ռաֆիկ Պռազյանի /կրծքանշան թիվ 06541/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանը 25.08.2024 թվականին՝ ժամը 21:25- ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ Երևան քաղաքի Վարդաշեն 9-րդ փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Ուրալ» մակնիշի «0203APA» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է վարորդի ստորագրությունը, իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում գրառում առկա է վարորդի ստորագրությունը: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203.5 թիվը:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101189, զննման համարն է՝ 02145, զննման ամսաթիվն է՝ 25.08.2024 թվական, զննման ժամն է՝ 21:31:50, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվն է՝ 25.06.2024 թվական, դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը` ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.630 մգ/լ վարողի անունն է՝ Միսակ, վարորդի ազգանունն է՝ Հովհաննիսյան, ՊԾ-ի ազաերենում Բադալյան, կրծքանշանի համարն է՝ 07137, ստորաբաժանումն է՝ 4-րդ գումարտակ 2-րդ վաշտ:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 125479 ստուգաչափման վկայականի զննությամբ պարզվեց, որ վկայականը ուժի մեջ է 25.06.2024 թվականից մինչև 25.06.2025 թվականը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91101189 տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000մգ/լ/, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ +- 10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008 MM 242-1353 2012, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Վ. Բաբաջանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի զննությամբ պարզվեց, որ Միսակ արթուրի Հովհաննիսյանը վարորդական իրավունքի վկայական չունի։
(տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 15-16 և 2025 թվականի ապրիլի 01-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
06.12.2024 թվականի որոշմամբ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Ռաֆիկ Պռազյանի կողմից 25.08.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 02145 կտրոնը, ստուգաչափման թիվ 125479 վկայականը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՀ Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքը:
(տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 17-19 և 2025 թվականի ապրիլի 01-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Պաշտպան Ս․Յուզբաշյանը միջնորդել է լրացնել ապացույցների ծավալը և հարցում է կատարել ՀՀ ՆԳՆ հաշվառման-քննական ծառայությունների մատուցման թույլտվությունների և լիցենզավորման վարչություն, պարզելու համար արդյոք «Ուրալ» մակնիշի «0203APA» հաշվառման համարանիշի մոտոցիկլետը հանդիսանում է արդոք մեխանիկական տրանսպորտային միջոց, թե ոչ։
Համաձայն ՀՀ ՆԳՆ հաշվառման-քննական ծառայությունների մատուցման թույլտվությունների և լիցենզավորման վարչության պետ Ա․Թևոսյանի կողմից 2025 թվականի ապրիլի 30-ին ստացված գրության՝
«Ի պատասխան Ձեր 08.04.2025թ. դիմումի՝ հայտնում եմ, որ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածով սահմանված է մեխանիկական տրանսպորտային միջոցի հասկացությունը, համաձայն որի՝ մեխանիկական տրանսպորտային միջոցը շարժիչով շարժման մեջ դրվող տրանսպորտային միջոց է, ներառյալ՝ տրակտորները, ինքնագնաց մեքենաները և մեխանիզմները (բացի այն տրանսպորտային միջոցներից, որոնց շարժիչի աշխատանքային ծավալը չի գերազանցում 50 խորանարդ սանտիմետրը), ինչպես նաև տրոլեյբուսները և էլեկտրամոբիլները»։
Դատարանը սեփական նախաձեռնությամբ կատարել է հարցում և 2025 թվականի մայիսի 14-ին ՀՀ ՆԳՆ հաշվառման-քննական ծառայությունների մատուցման թույլտվությունների և լիցենզավորման վարչության պետ Ա․Թևոսյանի կողմից ստացվել է հետևյալ գրությունը՝
«ՀՀ ՆԳՆ էլեկտրոնային ռեգիստրի տվյալներով «0203APA» համարանիշի մոտոցիկլ հաշվառված չէ։ Միաժամանակ հայտնում եմ, որ «ՈՒՐԱԼ» մակնիշի մոտոցիկլը, ինչպես նաև Ձեր կողմից լուսապատճենով ներկայացված տեխպասպորտում նշված «ԴՆԵՊՐ» մակնիշի մոտոցիկլը հանդիսանում են մեխանիկական տրանսպորտային միջոց»։
Այսպիսով, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ մեղադրյալ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Վերլուծելով մեղադրյալ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանին ներկայացված մեղադրանքը և հիմնվելով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա` Դատարանը գտնում է, որ.
1) ապացուցված են մեղադրյալ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է նշված արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է մեղադրյալ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է մեղադրյալ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...) 6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը. (․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար.
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից:
2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են`
1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից.
2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը.
3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները.
4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ.
5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել:
3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝
1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3) դատարանի փաստական վերլուծությունները.
4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները:
4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝
1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը.
2) դատարանի իրավական վերլուծությունները.
3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս:
5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են`
1) դատարանի որոշումները.
2) դատավճռի բողոքարկման կարգը:
6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում:
Դատարանը, համադրելով վերոգրյալ իրավական նորմերը սույն գործի հանգամանքների հետ, գտնում է, որ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը։
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող և մեղմացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում:
-որպես անձը բնութագրող հանգամանք է համարվում նախկինում դատապարտված չլինելու հանգամանքը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, անձը բնութագրող հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները՝ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ՝ տուգանքի ձևով:
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Միսակ Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանքի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ ՊԵԿ շտեմարանից ստացված քաղվածքի համաձայն՝ մեղադրյալ Միսակ Հովհաննիսյանը՝ ենթադրյալ հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Քննելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքը տարաժամկետել 1 տարի ժամկետով՝ թույլատրելով այդ գումարը մաս առ մաս վճարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Քննարկելով գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, վարութային ծախսերի հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գույքային հայց հարուցված չէ, բռնագրավման ենթակա կամ արգելադրված գույք, ինչպես նաև վարութային ծախսեր առկա չեն։
Արտավարութային փաստաթղթերը անհրաժեշտ է թողնել կցված քրեական գործի նյութերին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի վճարումը թույլատրել կատարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
Միսակ Արթուրի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ