ԵԴ1/3891/01/24






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Լ.ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ
պաշտպան Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Կ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

2025 թվականի օգոստոսի 13-ին ք. Երևանում

դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝



Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի` ծնված 1992 թվականի հունվարի 2-ին Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, ամուսնացա, խնամքին մեկ անչափահաս երեխան, դատվածություն չունեցող, հաշվառված՝ քաղաք Արտաշատ, Մարքսի փողոց, 18 ա տուն հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել երկու դրվագ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,



ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի փետրվարի 3-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12104824 քրեական վարույթը։
2024 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12107324 քրեական վարույթը։
2024 թվականի փետրվարի 21-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12020824 քրեական վարույթը։
Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 12104824 քրեական վարույթը թիվ 12020824 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 12020824 քրեական վարույթի ներքո շարունակելու մասին։
2024 թվականի փետրվարի 23-ին որոշում է կայացվել թիվ 12104824 քրեական վարույթը թիվ 12107324 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 12107324 քրեական վարույթի ներքո շարունակելու մասին։
2024 թվականի մարտի 19-ին «Օսթին» և «Փիրալյան» ՍՊ ընկերությունները ճանաչվել են որպես տուժող։
Նույն օրվա որոշմամբ Ստելլա Այնաջյանը ճանաչվել է տուժող «Փիրալյան» ՍՊ ընկերության, իսկ Մարիա Մկրտչյանը՝ «Օսթին» ՍՊ ընկերության լիազոր ներկայացուցիչ։
2024 թվականի ապրիլի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12825624 քրեական վարույթը։
2024 թվականի ապրիլի 17-ին որոշում է կայացվել թիվ 12825624 քրեական վարույթը թիվ 12107324 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 12107324 քրեական վարույթի ներքո շարունակելու մասին։
2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ չորս դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել և մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(…) նա կատարել է 4 դրվագ գաղտնի հափշտակություն:
Այսպես.
Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանը 2023 թվականի դեկտեմբերի 29-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորույթամբ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Էրեբունի 17/1 հասցեում գործող «Էրեբունի Մոլ» առևտրի կենտրոնում գործող «Ռոբերտո» խանութ-սրահ և օգտվելով աշխատակիցների անուշադրությունից հափշտակել է տարբեր տեսակի հագուստներ՝ «Փիրալյան» ՍՊԸ-ին պատճառելով մանր չափի շուրջ 103.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
(...):
Բացի այդ, Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանը՝ 2024 թվականի հունվարի 30-ին՝ ժամը 19% մուտք է գործել Երևան քաղաքի Էրեբունի 17/1 հասցեում գործող «Էրեբունի Մոլ» առևտրի դիտավորությամբ կենտրոնում գործող «Ռոբերտո» խանութ սրահ և օգտվելով աշխատակիցների անուշադրությունից, հափշտակել է տարբեր տեսակի հագուստներ՝ «Փիրալյան» ՍՊԸ-ին պատճառելու՝ մանր չափի շուրջ 103.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
(...):
Բացի այդ, Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանը 2024 թվականի փետրվարի 09-ին՝ ժամը 20:00- սահմաններում, գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորույթամբ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Էրեբունի 17/1 հասցեում գործող «Էրեբունի Մոլ» առևտրի կենտրոնում գործող «Ֆան Դեյ» խանութ-սրահ և օգտվելով աշխատակիցների անուշադրությունից, հափշտակել է մեկ հատ տղամարդու բաճկոն՝ «ՕՍԹԻՆ» ՍՊԸ-ին պատճառելով մանր չափի շուրջ 14.990 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
(...):
Բացի այդ, Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանը 2024 թվականի փետրվարի 18-ին՝ ժամը 20:30- սահմաններում, գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորույթամբ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Էրեբունի 17/1 հասցեում գործող «Էրեբունի Մոլ» առևտրի կենտրոնում գործող «Ֆան Դեյ» խանութ-սրահ և օգտվելով աշխատակիցների անուշադրությունից, հափշտակել է 1 հատ տղամարդու վերարկու, 1 հատ տղամարդու բաճկոն, 4 հատ տղամարդու տաբատ, 1 հատ տղամարդու բլուզ և 3 հատ տղամարդու շապիկ, «ՕՍԹԻՆ» ՍՊԸ-ին պատճառելով մանր չափի շուրջ 103.810 ՀՀ դրամի գույքային վնաս: (...):»:
Նախաքննական մարմնի՝ նույն օրվա որոշմամբ Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին և մակագրվել դատավոր Ջ.Հայրապետյանին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ:
2025 թվականի օգոստոսի 13-ին նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին՝ տուժող «Օսթին» ՍՊ ընկերության և մեղադրյալի միջև հաշտության հիմքով։

Արագացված վարույթ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո Կորյուն Պողոսյանը հայտարարեց, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է դրա հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպան Տ.Գրիգորյանը նշեց, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը Դատարանում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Դատարանն արձանագրել է, որ տուժող կողմը ծանուցված լինելով դատական նիստերի տեղի և ժամի մասին չի ներկայացել դատարան, ուստի, կորցրել է հետաքրքրությունը վարույթի նկատմամբ:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու (անցնելու) վերաբերյալ:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Ներկայացված մեղադրանքը Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից գողություն, այսինքն գաղտնի հափշտակություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, հանրային աշխատանքների, ազատության սահմանափակման, այնպես էլ կարճաժամկետ ազատազրկման կամ ազատազրկման ձևով:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը որպես մեղադրյալ՝ Կորյուն Պողոսյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…),
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)։
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես մեղադրյալ Կ.Պողոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ վերջինիս խնամքին է գտնվում իր անչափահաս երեխան:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որպես մեղադրյալ Կ.Պողոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար:
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Կ.Պողոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Կ.Պողոսյանն ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Կորյուն Պողոսյանի կատարած արարքների` հանրության համար վտանգավորության ցածր աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալի նկատմամբ օրենքով նախատեսված պատիժներից նվազ խիստը՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով տուգանք նշանակելու միջոցով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 1-ին դրվագով նշանակված՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքին պետք է լրիվ գումարել 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2-րդ դրվագով նշանակված պատիժը՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը, և Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ՝ վերջնական պատիժ սահմանել տուգանք՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (․․․)»
Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոններով պետք է մեղադրյալին թույլատրել նշանակված տուգանքը վճարումն իրականացնել մաս առ մաս համաչափորեն 12 ամսվա ընթացում:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված դեպքի վայրի զննությամբ վերցված հագուստները պետք է վերադարձնել տուժողներին՝ ըստ պատկանելիության, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ թողնել քրեական գործին կցված։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կորյուն Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել երկու դրվագ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով յուրաքանչյուր դրվագով Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 1-ին դրվագով նշանակված՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքին լրիվ գումարել 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2-րդ դրվագով նշանակված պատիժը 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը, և Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ՝ վերջնական պատիժ սահմանել տուգանք՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոններով թույլատրել նշանակված տուգանքը վճարումն իրականացնել մաս առ մաս համաչափորեն 12 ամսվա ընթացում:
Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված դեպքի վայրի զննությամբ վերցված հագուստները վերադարձնել տուժողներին՝ ըստ պատկանելիության, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ









ԵԴ1/3891/01/24





ՈՐՈՇՈՒՄ

ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ՄԻՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

13 օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան

Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),

Նախագահող դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Ն.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Լ.ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ
պաշտպան Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Կ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ


առանձին սենյակում քննարկելով թիվ ԵԴ1/3891/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի պաշտպան Տ.Գրիգորյանի միջնորդությունը` Կ.Պողոսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

2024 թվականի փետրվարի 3-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12104824 քրեական վարույթը։
2024 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12107324 քրեական վարույթը։
2024 թվականի փետրվարի 21-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12020824 քրեական վարույթը։
Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 12104824 քրեական վարույթը թիվ 12020824 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 12020824 քրեական վարույթի ներքո շարունակելու մասին։
2024 թվականի փետրվարի 23-ին որոշում է կայացվել թիվ 12104824 քրեական վարույթը թիվ 12107324 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 12107324 քրեական վարույթի ներքո շարունակելու մասին։
2024 թվականի մարտի 19-ին «Օսթին» և «Փիրալյան» ՍՊ ընկերությունները ճանաչվել են որպես տուժող։
Նույն օրվա որոշմամբ Ստելլա Այնաջյանը ճանաչվել է տուժող «Փիրալյան» ՍՊ ընկերության, իսկ Մարիա Մկրտչյանը՝ «Օսթին» ՍՊ ընկերության լիազոր ներկայացուցիչ։
2024 թվականի ապրիլի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12825624 քրեական վարույթը։
2024 թվականի ապրիլի 17-ին որոշում է կայացվել թիվ 12825624 քրեական վարույթը թիվ 12107324 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 12107324 քրեական վարույթի ներքո շարունակելու մասին։
2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ չորս դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել և մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(…) նա կատարել է 4 դրվագ գաղտնի հափշտակություն:
Այսպես.
Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանը 2023 թվականի դեկտեմբերի 29-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորույթամբ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Էրեբունի 17/1 հասցեում գործող «Էրեբունի Մոլ» առևտրի կենտրոնում գործող «Ռոբերտո» խանութ-սրահ և օգտվելով աշխատակիցների անուշադրությունից հափշտակել է տարբեր տեսակի հագուստներ՝ «Փիրալյան» ՍՊԸ-ին պատճառելով մանր չափի շուրջ 103.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
(...):
Բացի այդ, Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանը՝ 2024 թվականի հունվարի 30-ին՝ ժամը 19% մուտք է գործել Երևան քաղաքի Էրեբունի 17/1 հասցեում գործող «Էրեբունի Մոլ» առևտրի դիտավորությամբ կենտրոնում գործող «Ռոբերտո» խանութ սրահ և օգտվելով աշխատակիցների անուշադրությունից, հափշտակել է տարբեր տեսակի հագուստներ՝ «Փիրալյան» ՍՊԸ-ին պատճառելու՝ մանր չափի շուրջ 103.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
(...):
Բացի այդ, Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանը 2024 թվականի փետրվարի 09-ին՝ ժամը 20:00- սահմաններում, գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորույթամբ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Էրեբունի 17/1 հասցեում գործող «Էրեբունի Մոլ» առևտրի կենտրոնում գործող «Ֆան Դեյ» խանութ-սրահ և օգտվելով աշխատակիցների անուշադրությունից, հափշտակել է մեկ հատ տղամարդու բաճկոն՝ «ՕՍԹԻՆ» ՍՊԸ-ին պատճառելով մանր չափի շուրջ 14.990 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
(...):
Բացի այդ, Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանը 2024 թվականի փետրվարի 18-ին՝ ժամը 20:30- սահմաններում, գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորույթամբ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Էրեբունի 17/1 հասցեում գործող «Էրեբունի Մոլ» առևտրի կենտրոնում գործող «Ֆան Դեյ» խանութ-սրահ և օգտվելով աշխատակիցների անուշադրությունից, հափշտակել է 1 հատ տղամարդու վերարկու, 1 հատ տղամարդու բաճկոն, 4 հատ տղամարդու տաբատ, 1 հատ տղամարդու բլուզ և 3 հատ տղամարդու շապիկ, «ՕՍԹԻՆ» ՍՊԸ-ին պատճառելով մանր չափի շուրջ 103.810 ՀՀ դրամի գույքային վնաս: (...):»:
Նախաքննական մարմնի՝ նույն օրվա որոշմամբ Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին և մակագրվել դատավոր Ջ.Հայրապետյանին: 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Տ.Գրիգորյանը միջնորդեց մեղադրյալ՝ Կ.Պողոսյանի նկատմամբ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել` տուժող «Օսթին» ՍՊ ընկերության հետ հաշտվելու հիմքով:
Մեղադրյալ Կ.Պողոսյանը միացավ պաշտպանի կողմից ներկայացված միջնորդությանը և հայտնեց, որ զղջում է կատարած արարքի համար։
Մեղադրող Լ.Քոչարյանը չառարկեց ներկայացված միջնորդության դեմ։
Տուժող «Օսթին» ՍՊ ընկերության լիազոր ներկայացուցիչ Մարիա Մկրտչյանը Դատարանին հայտնել է, որ մեղադրյալից որևէ բողոք կամ պահանջ չունեն։
Քննելով ներկայացված միջնորդությունը` Դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և ենթակա է բավարարման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Եթե անձն առաջին անգամ է հանցանք կատարել, ապա ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե նրա կատարած արարքը ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք է, և նրա ու տուժողի միջև առկա է հաշտության վերաբերյալ ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված փոխադարձ համաձայնությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կատարված հանցանքում առկա են ընտանիքում բռնության հատկանիշներ:
2. Եթե անձն առաջին անգամ է հանցանք կատարել, որը ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցագործությանը հանցակցություն է, ապա նա հաշտության հիմքով ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է հաշտության վերաբերյալ տուժողի և տվյալ հանցակցի՝ ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված փոխադարձ համաձայնությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
(…)
12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից.
(…)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Ա.Բաբայանի գործով կայացված որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Հանցանք կատարած անձի համար հաշտությունը հանցանքի կատարման մեջ իրեն մեղավոր ճանաչելն է, այդ արարքի համար զղջալը, ափսոսանք հայտնելը, իսկ տուժողի համար` հանցանք կատարած անձին ներելը: Բացի այդ, հաշտությունը ենթադրում է տուժողի և ենթադրյալ հանցագործի կամավոր և փոխադարձ համաձայնություն միմյանց հետ հաշտվելու վերաբերյալ: Այսինքն` հաշտությունը պետք է լինի ինչպես գործողություն, այնպես էլ փոխադարձ գործողությունների արդյունք:
Հաշտության կամավոր բնույթը ենթադրում է հաշտվելու վերաբերյալ կողմերի ինքնուրույն և ազատ կամահայտնություն:
Հաշտության փոխադարձ բնույթը նշանակում է, որ կողմերից երկուսն էլ պետք է հայտարարեն հաշտության մասին:
Հաշտության կամավոր և փոխադարձ բնույթի բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայացնել հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ` հաշտությունը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, և եթե տուժողը ցանկություն է հայտնում հաշտվելու, իսկ հանցանք կատարած անձը դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր և փոխադարձ չի կարող համարվել, հետևաբար՝ այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետևանք է տուժողի նկատմամբ հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգործության» (տե՛ս Աշոտ Բաբայանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0157/01/10 որոշման 16-րդ կետը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Մ.Բեգլարյանի և Ն.Բեգլարյանի գործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Այլ կերպ՝ եթե անձին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքը կամ արարքները կատարելու օրվա դրությամբ վերջինիս նկատմամբ առկա չի եղել նախկինում (կոնկրետ գործով մեղսագրվող արարքից/արարքներից առաջ կատարված) հանցանքի կատարումը հավաստող օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատական ակտ, անձը պետք է դիտվի որպես առաջին անգամ հանցանք կատարած կամ որ նույնն է՝ «անձ, որը նախկինում հանցանք չի կատարել»։ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ քանի դեռ պետության անունից անձի նախկինում կատարած արարքին չի տրվել քրեաիրավական գնահատական, վերջինիս մեղքը չի հաստատվել դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով և նա չի ենթարկվել քրեական պատասխանատվության ու պատժի, իրավական տեսանկյունից տվյալ անձը պետք է համարվի որպես առաջին անգամ հանցանք կատարած։
Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև անձի անմեղության կանխավարկածը երաշխավորելու անհրաժեշտությամբ, քանզի անձի հանգամանքը կարող է հաստատվել բացառապես դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով։ Ի հակակշիռ վերոնշյալի՝ անձը ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի իմաստով չի համարվի առաջին անգամ հանցանք կատարած, եթե վերջինս նախկինում կատարված հանցանքի համար դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով դատապարվելուց հետո, չմարված կամ չվերացված դատվածության պայմաններում, կատարում է նոր հանցանք։
Այսպիսով, ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ անձի կողմից «առաջին անգամ հանցանք կատարելու» պայմանը քննարկելիս էականը ոչ թե անձին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքների քանակն է, այլ այն՝ արդյոք ենթադրյալ հանցավոր արարքը կամ արարքները կատարելու օրվա դրությամբ վերջինիս նկատմամբ առկա է եղել նախկինում հանցանքի կատարումը հավաստող դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ, թե ոչ։
(...)։
Հաշտության ինստիտուտի նախկին և ներկայումս գործող կարգավորումների համեմատական վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրա կիրառելիության շրջանակները ՀՀ գործող քրեական օրենսդրությամբ ընդլայնվել են։ Մասնավորապես, անձը նշված հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվում է ոչ միայն ոչ մեծ, այլև միջին ծանրության հանցանք կատարելու դեպքում, բացի այդ, հաշտության կայացումն արդեն իսկ անվերապահ հիմք է անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու համար, իսկ պատճառված վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պարտադիր պայմանն այլևս չի նախատեսվել։
17.1. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ քննարկվող ինստիտուտի գործադրման պարտադիր հիմքը հանցանք կատարած անձի և տուժողի միջև ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված հաշտությունն է, ուստի դա է պատճառը, որ նախկին քրեական օրենսդրությամբ առկա՝ տուժողին պատճառված վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պարտադիր պայմանն այլևս չի նախատեսվել։ Վերոնշյալով է պայմանավորված նաև հաշտության դեպքում քրեական պատասխանատվությունից ազատելու իմպերատիվ հիմքի նախատեսումը՝ ի տարբերություն նախկին իրավակարգավորման, երբ քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հարցը գտնվում էր վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողության տիրույթում։ Այլ կերպ՝ տուժողի և հանցանք կատարած անձի միջև ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված հաշտության դեպքում, անձը պետք է ազատվի քրեական պատասխանատվությունից։ Ընդ որում, հաշտության՝ վերոնշյալ չափանիշներին բավարարելու հարցը քննարկելիս, շարունակում են կիրառելի լինել Վճռաբեկ դատարանի՝ սույն որոշման 16-րդ կետում մեջբերված՝ Աշոտ Բաբայանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները։
Միաժամանակ, հաշտության ինստիտուտի կիրառման պարտադիր պայման է ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանքը(ները) առաջին անգամ կատարելը։ Ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքների հասկացությունները սահմանված են ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով, ինչ վերաբերում է հանցանքն առաջին անգամ կատարված լինելու պայմանին, ապա կիրառելի են սույն որոշման 13-15-րդ կետերում սահմանված չափանիշները։ Մասնավորապես, եթե անձը կատարել է ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կամ հանցանքներ և առկա չեն նշված անձի կողմից նախկինում կատարված հանցանքի համար օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով դատապարտման վերաբերյալ տեղեկություններ, ապա վերջինս համարվում է առաջին անգամ հանցանք կատարած և տուժողի հետ հաշտության դեպքում ենթակա է քրեական պատասխանատվությունից ազատման։
18. Միևնույն ժամանակ, հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նորմի շրջանակում նախատեսված է տվյալ նորմի կիրառելիության սահմանափակում։ Մասնավորապես, ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ նախկինում տվյալ հոդվածով նախատեսված հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված անձը չի կարող նույն հիմքով կրկին ազատվել քրեական պատասխանատվությունից:
Օրենսդրի կողմից նշված արգելքի սահմանումը պայմանավորված է չարաշահումները բացառելու, քրեական պատասխանատվության անխուսափելիությունը հետևողականորեն ապահովելու և անպատժելիության մթնոլորտ չստեղծելու անհրաժեշտությամբ, ուստի անձը պետք է գիտակցի, որ իր նկատմամբ խրախուսական նորմի կիրառումից հետո հանցավոր վարքագիծը շարունակելու դեպքում, այլևս չի կարող հավակնել քրեական պատասխանատվությունից նույն հիմքով ազատման։
Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ նշված արգելքը գործում է միայն այն դեպքում, երբ անձը տուժողի հետ հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելուց հետո կրկին հանցանք է կատարում, հակառակ պարագայում, երբ հանցանքը կատարվել է նախքան հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու ակտի կայացումը, տվյալ նորմի կիրառելիությունը չի կարող սահմանափակվել։ Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ անձի համար պետք է ակնհայտ լինի, որ պետությունը, մեկ անգամ առանց ռեաբիլիտացնելու «ներելով» իր հանցավոր վարքագիծը և քրեական պատասխանատվությունից ազատելով, հնարավորություն է տալիս անհրաժեշտ դասեր քաղելու և ուղղման ճանապարհին կանգնելու համար, հակառակ պարագայում՝ հանցավոր վարքագիծը շարունակելու դեպքում, վերջինս զրկվում է նույն հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու հնարավորությունից։ (...)։»։ (տե՛ս Մարզպետ Բեգլարյանի և Նվեր Բեգլարյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2025 թվականի հունվարի 17-ի թիվ ՏԴ/0023/01/22 որոշումը):
Վերոգրյալ նորմերի և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի վարույթը կարճելիս և հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս պետք է հաշվի առնել որոշակի կարևոր հանգամանքներ, որոնց միաժամանակյա առկայության դեպքում է միայն հնարավոր կիրառել հաշտության ինստիտուտը։ Մասնավորապես, ի տարբերություն նախկին քրեական օրենսգրքի կարգավորումների, գործող օրենսգիրքը պարտադիր չի համարում մեղադրյալի կողմից տուժողին պատճառված վնասը հատուցելու հանգամանքը, այլ բավարար է միայն նրա ու տուժողի միջև հաշտության վերաբերյալ ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված փոխադարձ համաձայնության առկայությունը։ Նման պարագայում, ենթադրվում է, որ տուժողը մեղադրյալի նկատմամբ այլևս որևէ տեսակի պահանջ չունի և այդ դիրքորոշումը ձևավորվել է ազատ և ինքնուրույն կամարտահայտությամբ։
Մյուս պարտադիր կանոնը մեղադրյալի կողմից նախկինում դատապարտված չլինելու հանգամանքն է։ Այս առումով էական է այն հանգամանքը, թե անձի նկատմամբ արդյոք առկա է օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ։ Հետևաբար, եթե այդպիսին չկա, նույնիսկ այն հանգամանքը, որ վերջինս այլ քրեական գործերով ունի մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ, չի կարող դրվել տուժողի հետ հաշտության հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու միջնորդությունը մերժելու հիմքում՝ այդպիսով խախտելով նաև անձի անմեղության կանխավարկածը։
Ավելին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի կիրառմամբ քրեական պատասխանատվությունից ազատելու կառուցակարգը կարող է գործել այն պարագայում, երբ հանցանքը ոչ մեծ կամ միջին ծանրության է, իսկ հիշյալ հիմքը միևնույն անձի նկատմամբ նախկինում չի կիրառվել։ Հակառակ պարագայում կստեղծվի մի իրավիճակ, երբ անձը պարբերաբար կկատարի քրեական օրենքով նախատեսված արարքներ, կհաշտվի տուժողների հետ, կազատվի քրեական պատասխանատվությունից՝ առանց իրապես զղջալու իր կատարած արարքի համար։
Ամբողջ վերը նշվածը համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Կ.Պողոսյանը համարվում է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ (գործում առկա ձև 8 տեղեկանքի համաձայն վերջինս չունի դատվածություն), նրա արարքը համարվում է միջին ծանրության հանցանք, տուժող «Օսթին» ՍՊ ընկերությունը մեղադրյալի նկատմամբ չունի որևէ բողոք կամ պահանջ, վերջինս և մեղադրյալ Կ.Պողոսյանը միմյանց հետ հաշտվել են։ Այս համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա է տուժողի և մեղադրյալի կամավոր և փոխադարձ համաձայնությունը միմյանց հետ հաշտվելու վերաբերյալ, ինչպես նաև առկա չէ որևէ ենթադրություն, որ հաշտությունը հետևանք է նրանց նկատմամբ գործադրված ոչ իրավաչափ ներգործության, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի հիման վրա քրեական հետապնդումը դադարեցնող` տվյալ դեպքում երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով վարույթը կարճելու և մեղադրյալ Կ.Պողոսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմք է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` (…)
3) մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները. (…)»:
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ քրեական գործի վարույթը կարճման` մեղադրյալ Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի և տուժող «Օսթին» ՍՊ ընկերության հաշտության պատճառաբանությամբ:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված, դեպքի վայրի զննությամբ վերցված հագուստները պետք է վերադարձնել տուժողներին՝ ըստ պատկանելիության, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ պետք է թողնել քրեական գործին կցված։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ, 13-րդ, 33-րդ, 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական վարույթը կարճել՝ մեղադրյալ Կորյուր Աբրահամի Պողոսյանի և տուժող «Օսթին» ՍՊ ընկերության հաշտության պատճառաբանությամբ:
Կորյուն Աբրահամի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված, դեպքի վայրի զննությամբ վերցված հագուստները վերադարձնել տուժողներին՝ ըստ պատկանելիության, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ