ԵԴ1/3874/01/24






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),


Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
Մ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
պաշտպան Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆԻ
մեղադրյալ Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ


2026 թվականի փետրվարի 4-ին ք. Երևանում


դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝


Էդգար Աշոտի Գրիգորյանի` ծնված 1983 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, Երևան քաղաքում, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ք.Երևան, Հաղթանակ թաղամաս, 5-րդ փողոց, 9-րդ տուն հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,


ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնել է թիվ 60260623 քրեական վարույթը:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Էդգար Աշոտի Գրիգորյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել, և վերջինիս մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ «(…) նա չունենալով՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2023 թվականի մարտի 20-ին՝ ժամը 00:53-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շերամի փողոցում ոչ սթափ վիճակում՝ 0,333 մգ/լ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած (հաշվի առնելով ստուգաչափման սարքի սխալանքը` +10), վարել է «ՎԱԶ- մակնիշի 36 GC 534 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180249264 արձանագրությունը։ (...)։»։
Քննիչի՝ նույն օրվա որոշմամբ Էդգար Աշոտի Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Էդգար Աշոտի Գրիգորյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին:
2026 թվականի փետրվարի 4-ի դատական նիստում դատարանը կայացրել է արդարացման վերդիկտ՝ ճանաչելով ու հռչակելով հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալ Էդգար Աշոտի Գրիգորյանի անմեղությունը:

Դատարանում հետազոտված ապացույցներ.
Մեղադրյալ Էդգար Աշոտի Գրիգորյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում, օգտվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածով սահմանված իր իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունք տալուց և հարցերին պատասխանելուց։ (տե΄ս 2026 թվականի փետրվարի 4-ի դատական նիստի արձանագրությունները):
Դատարանը, հիմնական դատալսումների ընթացքում, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 331-րդ հոդվածով, հրապարակել և հետազոտել է հետևյալ գրավոր ապացույցները.
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը՝ համաձայն որի վարչական իրավախատման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180249264 արձանագրությամբ պարզվել է, որ 2023 թվականի մարտի 20-ին ժամը 00:56-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Ռաֆիկ Վանիկի Վարդանյանը (կրծքանշանի համար 04403) Երևան քաղաքի Շերամի փողոցում Էդգար Աշոտի Գրիգորյանի վերաբերյալ կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ նա նույն օրը ժամը 00:53-ի սահմաններում ոչ սթափ վիճակում վարել է Վազ մակնիշի 36 GC 534 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք: Արձանագրության համապատասխան տողերում առկա են ծանուցվող վարորդի և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները։
Էդգար Աշոտի Գրիգորյանի սթափության կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարը՝ 91101054, զննման համարը՝ 00448, զննման ամսաթիվը` 2023 թվականի մարտի 20, ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 00:53:28-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.370մգ/լ, վարորդի անունը` Էդգար, ազգանունը՝ Գրիգորյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը` 36 GC 534, անձնագիր՝ AN0558706, տեսուչի ազգանունը՝ Վարդանյան, կրծքանշանի համարը՝ 04403, առկա են նաև ծանուցվող վարորդի և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Զննության է ենթարկվել նաև սթափության 91101054 համարի սարքի, ստուգաչափման թիվ 085658 վկայականի պատճենը, որի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման թվականն է 2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ը, այն ուժի մեջ է մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 7-ը: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոմետր, գործարանային համարը` 91101054 տեսակը «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ (0.000-0.200 մգ/լ) ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը) 0:0.1+-5%, 0,1-0,15+->, 0,15+-10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ:
Էդգար Աշոտի Գրիգորյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից կատարված քաղվածքի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ վերջինիս տվյալների մուտքագրման արդյունքում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն:
Զննության է ենթարկվել ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին փակ բաժնետիրական ընկերությունից ստացված գրությունը, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ Jupiter X/RP (գործարանային համարը` 91101054) ալկոմետրի թիվ 085658 ստուգաչափման վկայականում չափման տիրույթը վրիպման արդյունքում նշվել է 0,000-0,200 մգ/լ: Իրական չափման տիրույթն է՝ 0,000-2,000 մգ/լ, իսկ թիվ 085658 ստուգաչափման վկայականում առկա 0.000-0,200 մգ/լ չափման տիրույթը վրիպման արդյունք է: (տե՛ս դատական նիստի 2026 թվականի փետրվարի 4-ի արձանագրությունը, քրեական գործ, 1-ին հատոր, 16-17-րդ, 29-30-րդ թերթեր)
Դատարանում հետազոտվել են նաև քրեական գործում առկա մյուս վերաբերելի ապացույցները ու փաստաթղթերը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանը, վերլուծելով մեղադրյալ Էդգար Աշոտի Գրիգորյանի ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները, դրանք ազատ և բարեխիղճ գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց համակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, հաշվի առնելով նաև անհրաժեշտ ու հնարավոր ապացույցների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Էդգար Աշոտի Գրիգորյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը դատարանում չապացուցվեց, և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու հնարավորությունները, հետևաբար վերջինիս նկատմամբ պետք է կայացնել արդարացման դատավճիռ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»։
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով կայացված որոշմամբ և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ «(...) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(...) Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...)» (տե΄ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի կայացված թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Մեջբերված իրավական նորմերի, Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Էդգար Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը` Դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի նյութերում առկա չէ թույլատրելի ապացույցների համակցություն, որը հիմք կտար հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Է.Գրիգորյանը 2023 թվականի մարտի 20-ին ոչ սթափ վիճակում է վարել տրանսպորտային միջոցը:
Այսպես, մեղադրյալ Է.Գրիգորյանին մեղսագրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարում: Նշված հոդվածի համաձայն՝ «Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը»: Մեջբերված նորմի վերլուծությունից, ի թիվս այլոց, երևում է, որ հանցակազմի գործարկման համար պահանջվող հիմնական հանգամանքներից մեկը՝ տրասնպորտային միջոց շահագործող անձի ոչ սթափ վիճակում գտնվելն է: Ընդ որում, անձի սթափության չափանիշները սահմանված են ոչ թե քրեական օրենսգրքի որևէ հոդվածով, այլ «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքով, ինչի մասին հղումը պարունակում է քրեական օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի 3-րդ մասը: Այսինքն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի նկարագրությունն իր բնույթով բլանկետային է և դրանում նշված պայմանների առկայությունը կամ բացակայությունը հաստատելու համար վարույթ իրականացնող մարմինը պետք է առաջնորդվի նաև այլ օրենսդրական ակտերով, տվյալ դեպքում՝ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքով:
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.2 գրամից կամ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.1 միլիգրամից ավելի է, կամ եթե անձի արյան կամ մեզի մեջ առկա է թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակություն: Անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող նաև այն դեպքում, երբ նրա արյան կամ արտաշնչած օդի մեջ սույն մասում նշված չափով մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությունը ոստիկանության ծառայողի կողմից տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց կամ այդ անձին առնչվող ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո, բայց մինչև նրա սթափության վիճակի զննություն անցկացնելը կամ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց նրան ազատելը, այդ անձի կողմից ալկոհոլային խմիչք, թմրամիջոց կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ օգտագործելու հետևանք է:
Նույն հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն՝ արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակության միջոցով վարորդի ոչ սթափ վիճակում լինելու փաստը որոշելը կարող է իրականացվել տեխնիկական միջոցով կամ բժշկական փորձաքննությամբ: Անձի արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությամբ ոչ սթափ վիճակի որոշումն իրականացվում է բժշկական փորձաքննությամբ:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին մասի համաձայն՝ նույն օրենքը կարգավորում է Հայաստանի Հանրապետությունում չափումների միասնականության ապահովման ոլորտում իրավաբանական անձանց և անհատ ձեռնարկատերերի իրավահարաբերությունները, չափումների, մեծությունների չափման միավորների, չափանմուշի (էտալոնի), ստանդարտ նմուշի, չափման միջոցի նկատմամբ և դրանց պահպանմանը ներկայացվող պահանջները, ստանդարտ նմուշի, չափման միջոցի, չափման մեթոդիկայի (մեթոդի) կիրառմանը ներկայացվող պահանջները, ինչպես նաև չափումների միասնականության ապահովման ոլորտին (այսուհետ՝ չափագիտություն) առնչվող (ներառյալ աշխատանքների կատարումը և ծառայությունների մատուցումը) հարաբերությունները:
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` նույն օրենքում օգտագործված են հետևյալ հիմնական հասկացությունները`
(…)
9) չափման միջոց` սարք, որն օգտագործվում է չափումներ կատարելու համար՝ առանձին կամ մեկ կամ մի քանի օժանդակ սարքերի հետ միասին.
(…)
11) չափման միջոցների ստուգաչափում` գործողությունների ամբողջություն, որն ապահովում է օբյեկտիվ տվյալներ այն մասին, որ չափման միջոցը բավարարում է կամ չի բավարարում սահմանված չափագիտական պահանջները, և դրանց արդյունքով տրամադրվում է չափման միջոցի ստուգաչափման դրական կամ բացասական արդյունքը հավաստող փաստաթուղթ.
«Չափումների միասնականության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` օրենսդրական չափագիտության ենթակա ոլորտներում կիրառվող չափման միջոցները պետք է համապատասխանեն օրենսդրությամբ սահմանված պահանջներին:
Վերոգրյալ նորմերից բխում է, որ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած չափման միջոցները ևս պետք է համապատասխանեն սահմանված հստակ պահանջներին, քանի որ դրանց միջոցով է իրականացվում չափումները։
ՀՀ կառավարության «Օրենսդրական չափագիտական հսկողության ենթակա չափման միջոցների ցանկը սահմանելու մասին» 11.02.2016 թվականի թիվ 113-Ն որոշման 1-ին կետով հիմք ընդունելով «Չափումների միասնականության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշել է սահմանել օրենսդրական չափագիտական հսկողության ենթակա չափման միջոցների ցանկը` համաձայն հավելվածի, որի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ ալկոմետր սարքերը ևս նախատեսված են որպես պարտադիր ստուգաչափման ենթակա չափման միջոցներ:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալ իրավակարգավորումներից հետևում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելու համար քրեական պատաuխանատվություն կարող է առաջանալ միայն այն դեպքում, երբ տվյալ խախտումն արձանագրվել է ստուգաչափում անցած ալկոմետր սարքի միջոցով (եթե առկա չէ այլ հետազոտություն), որին տրվել է ստուգաչափման մասին վկայական՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ միայն այդ դեպքում ալկոմետր սարքի կողմից արձանագրված տվյալները կարող են համարվել հավաստի:
ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարի 19.02.2018 թվականի «Չափման միջոցի ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման կարգը, ստուգաչափման դրոշմի արտատիպի պատկերը սահմանելու, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի 2012 թվականի նոյեմբերի 29-ի N 1018-Ն հրամանում փոփոխություններ կատարելու և ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի 2013 թվականի փետրվարի 14-ի N 104-Ն հրամանն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին» թիվ 133-Ն հրամանի 3-րդ կետի 1-ին ենթակետով հաստատվել է չափման միջոցի ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման կարգը՝ համաձայն Հավելված 1-ի (այսուհետ նաև՝ Կարգ):
Կարգի 1-ին կետի համաձայն՝ նույն կարգով սահմանվում են չափման միջոցի (այսուհետ՝ ՉՄ) ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման հետ կապված հարաբերությունները:
Կարգի՝ 2-րդ կետի համաձայն՝ ՉՄ ստուգաչափումն իրականացնում են չափագիտության ազգային մարմինը և ՀՀ կառավարության կողմից սահմանված կարգով ստուգաչափման իրավունք ստացած իրավաբանական անձինք (այսուհետ` Լիազորված կազմակերպություն):
Կարգի 3-րդ կետի համաձայն՝ ՉՄ ստուգաչափումն իրականացվում է սահմանված չափագիտական պահանջներին դրանց համապատասխանությունը հավաստելու նպատակով:
Կարգի 27-րդ կետի համաձայն՝ ստուգաչափման վկայականի լրացման ժամանակ հապավումների կիրառումն ու տեքստի ուղղումն արգելվում է:
Կարգի՝ ենթադրյալ արարքի կատարման պահին գործող խմբագրությամբ 29-րդ կետի համաձայն՝ Ստուգաչափման վկայականում սխալների (տառասխալների) հայտնաբերման դեպքում վկայականը փոխարինվում է նոր ստուգաչափման վկայականով, որում Լիազորված կազմակերպության կողմից նշվում է փոխարինվող ստուգաչափման վկայականի համարը և տրման ամսաթիվը:
Մեջբերված նորմերից հետևում է, որ ստուգաչափման վկայականի լրացման ընթացքում արգելվում է կատարել որևէ տեսակի ուղղում, իսկ հիշյալ գործով ենթադրյալ դեպքի պահին գործող կարգի համաձայն էլ ստուգաչափման վկայականում սխալի առկայության դեպքում այն պետք է փոխարինվի նոր ստուգաչափման վկայականով, որում Լիազորված կազմակերպության կողմից կատարվում են նշումներ փոխարինվող ստուգաչափման վկայականի համարի և տրման ամսաթվի վերաբերյալ:
Սույն գործի փաստական հանգամանքներից հետևում է, որ մեղադրյալ Է.Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2023 թվականի մարտի 20-ին՝ ժամը 00:53-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շերամի փողոցում ոչ սթափ վիճակում՝ 0,333 մգ/լ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած (հաշվի առնելով ստուգաչափման սարքի սխալանքը` +10), վարել է «ՎԱԶ- մակնիշի 36 GC 534 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և դրա կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180249264 արձանագրությունը։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հետևում է նաև, որ ըստ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 085658 ստուգաչափման վկայականի՝ հիշյալ սարքի ստուգաչափումը կատարվել է 2022թ. հուլիսի 12-ին, այն ուժի մեջ է եղել մինչև 2023թ. հուլիսի 12-ը: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ նշվել է ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101054, տեսակը՝ «Jupiter X/RP, չափման տիրույթի հատվածում նշվել է՝ «0․000-0․200» մգ/լ, իսկ ճշտության կարգի և դասի (սխալանքի) հատվածում՝ «0-0,1±5%, 0.1-0.15±8, 0.15>+10%»։
Այս առումով, Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտվել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին փակ բաժնետիրական ընկերությունից ստացված գրությունը զննության ենթարկելու արձանագրությունը, որում նշված է, որ Jupiter X/RP (գործարանային համարը` 91101054) ալկոմետրի թիվ 085658 ստուգաչափման վկայականում չափման տիրույթը վրիպման արդյունքում նշվել է 0,000-0,200 մգ/լ: Իրական չափման տիրույթն է՝ 0,000-2,000 մգ/լ, իսկ թիվ 085658 ստուգաչափման վկայականում առկա 0.000-0,200 մգ/լ չափման տիրույթը վրիպման արդյունք է:
Վերոգրյալից պարզ է դառնում, որ ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարի 19.02.2018 թվականի «Չափման միջոցի ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման կարգը, ստուգաչափման դրոշմի արտատիպի պատկերը սահմանելու, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի 2012 թվականի նոյեմբերի 29-ի N 1018-Ն հրամանում փոփոխություններ կատարելու և ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի 2013 թվականի փետրվարի 14-ի N 104-Ն հրամանն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին» թիվ 133-Ն հրամանի 3-րդ կետի 1-ին ենթակետով հաստատված՝ չափման միջոցի ստուգաչափման կազմակերպման և իրականացման կարգի 27-րդ կետով սահմանված պահանջի խախտմամբ ստուգաչափման վկայականում կատարվել է տեքստի ուղղում։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ նշված չափման միջոցով ստացված ալկոհոլի պարունակությունը հնարավոր սխալանքի հաշվառմամբ կարող է հավաստի համարվել միայն նշված չափման տիրույթում, քանի որ չափման տիրույթը գերազանցող տվյալ ստացվելու դեպքում սխալանքը կարող է գերազանցել հնարավոր 10%-ը: Նշվածից հետևում է, որ չափման տիրույթից դուրս տվյալները չեն կարող հավաստի լինել:
Էդգար Գրիգորյանի սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ թիվ 00448 կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ 2023 թվականի մարտի 20-ին՝ ժամը 00:53:28-ին, մեղադրյալը թիվ 91101054 գործարանային համարի, «Jupiter X/RP» տեսակի ալկոմետրով ենթարկվել է սթափության զննության, ինչի արդյունքում նրա արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.370մգ/լ: Ասվածից հետևում է, որ մեղադրյալ Էդգար Գրիգորյանի սթափության վիճակի զննության արձանագրության համաձայն՝ նրա արտաշնչած օդում չափման սարքն արձանագրել է ալկոհոլի պարունակության առավել սահման, քան չափման տիրույթն է՝ ներառյալ հավանական սխալանքի սահմանը։ Հետևաբար, հաշվի առնելով, որ հիշյալ տեսակի չափման սարքն արձանագրել է տիրույթը գերազանցող տվյալ, որը չի կարող հավաստի համարվել, Դատարանը գտնում է, որ այդ արձանագրությունը չի կարող արժանահավատ ապացույց դիտվել և հաստատել մեղադրյալ Էդգար Գրիգորյանի ոչ սթափ վիճակում գտնվելը:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված վրիպակի ուղղման վերաբերյալ գրությանը, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն վերը մեջբերված Կարգի՝ ստուգաչափման վկայականում սխալների (տառասխալների) հայտնաբերման դեպքում վկայականը փոխարինվում է նոր ստուգաչափման վկայականով, որում Լիազորված կազմակերպության կողմից նշվում է փոխարինվող ստուգաչափման վկայականի համարը և տրման ամսաթիվը, մինչդեռ այդպիսի նոր ստուգաչափման վկայական վարույթի նյութերում առկա չէ և այդպիսին չի ներկայացվել նաև հիմնական դատալսումների ժամանակ, իսկ միայն դրա մասին գրությունը հիմք չի կարող հանդիսանալ վրիպակն արձանագրելու համար։
Դատարանը հետազոտելով արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության, ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի և ստուգաչափման վկայականի պատճենները և դրանք համադրելով գործով հավաքված ու հրապարակային դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի մյուս ապացույցների հետ արձանագրում է, որ 2023 թվականի մարտի 20-ին մեղադրյալի Է.Գրիգորյանի սթափության վիճակը ստուգելու արդյունքում ձեռք բերված տվյալները չեն կարող համարվել հավաստի, ուստի դրա հիման վրա կազմված վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ արձանագրությունը չի կարող հիմք հանդիսանալ մեղադրյալ Էդգար Գրիգորյանին նշված դեպքով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար:
Այսինքն՝ վերը նշված հանգամանքները Դատարանին բերում են Է.Գրիգորյանի մեղքը առաջադրված մեղադրանքում ապացուցված լինելու ողջամիտ կասկածի, որը չի հաղթահարվում դատարանում հետազոտված մյուս ապացույցներով:
Ասվածի լույսի ներքո՝ Դատարանը գտնում է, որ նման պայմաններում ստուգաչափման սարքի՝ թույլատրելի սխալանքից ավելի տվյալի արձանագրումը և այն մեղադրյալին մեղսագրելը, արարքում վերջինիս մեղքը հաստատելը կարող է հանգեցնել քրեական վարույթի շրջանակներում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով, միաժամանակ ոչ սթափ վիճակով տրանսպորտային միջոց վարելու փաստը հաստատելու քրեադատավարական խոչընդոտների:
Հիմք ընդունելով ամբողջ վերը նշվածը՝ Դատարանն եզրահանգում է, որ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության, ստուգաչափման վկայականի և դրա հետևանքով ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի պատճենների բովանդակության հավաստիությունը ողջամիտ կասկած է հարուցում, այդ կասկածը չի կարող փարատվել քրեական գործում առկա այլ ապացույցներով, ուստի, արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված հիշյալ նյութերը չեն կարող դրվել դատավճռի հիմքում՝ ոչ հավաստի լինելու պատճառաբանությամբ:
Դատարանում հետազոտված ապացույցներով հաստատված փաստական հանգամանքները գնահատելով վերը մեջբերված իրավական նորմերի, Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի և Դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված չէ մեղադրյալ Վազգեն Պողոսյանի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում տրանսպորտային միջոց վարելու հանգամանքը, իսկ քրեական գործով չկան այլ վերաբերելի, թույլատրելի ու հավաստի ապացույցներ հակառակ եզրահանգումն անելու համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
1) անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը.
(…)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-9-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքները ռեաբիլիտացնող են (…)»։
Նույն օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝
«Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում:»:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Էդգար Աշոտի Գրիգորյանը չի կատարել իրեն մեղսագրված արարքը, ուստի վերջինիս նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է.Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը պետք է վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործին կցված նյութերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ, 33-րդ և 347-350-րդ հոդվածներով ՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Էդգար Աշոտի Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել՝ նրա կողմից իրեն մեղսագրված արարքը կատարած չլինելու պատճառաբանությամբ:
Է.Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը վերացնել:
Է.Գրիգորյանին պարզաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածով նախատեսված արդարացվածի իրավունքները:
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործում առկա նյութերը թողնել կցված քրեական գործին։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ