Գործ ԵԴ1/3873/01/24





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Լ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Երևան քաղաքի Էրեբունի և
Նուբարաշեն վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ
Վ.ԵԴԻԳԱՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝ Ս.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

2025 թվականի մարտի 24-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի՝ ծնված՝ 25.04.1987թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չի աշխատում, արարքի կատարման պահին չդատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ք.Երևան, Խաղաղ Դոնի փողոց, 23 շենք, 313 բնակարան հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը:

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1 2024 թվականի ապրիլի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60125824 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ.թ. 8/:
1.2 2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նույն թվականի հոկտեմբերի 29-ին նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 16, 21-24/:
1.3 Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 60125824 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ս.Մխիթարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 17-18/:
1.4 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին կազմվել է թիվ 60125824 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 32-40/:
1.5 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին որոշում է կայացվել թիվ 60125824 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
1.6 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին թիվ 60125824 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/3873/01/24 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի դեկտեմբերի 25-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։
1.7 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.8 2025 թվականի փետրվարի 10-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ս.Մխիթարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին:
1.9 2025 թվականի փետրվարի 10-ին որոշում է կայացվել հիմնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.10 2025 թվականի փետրվարի 10-ին կայացվել է մեղադրական վերդիկտ և նույն օրը որոշում է կայացվել լրացուցիչ դատալսումներ նշանակելու մասին:

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2.1 Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա, «չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանը չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ վիճակում ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդում 0.691 մգ/լ, 2024 թվականի հունվարի 04-ին՝ ժամը 01:48-ին Երևան քաղաքի Արին Բերդի փողոցում վարել է «Ռենո» մակնիշի 34 PP 785 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180268538 արձանագրությունը»:

3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1 Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի հոկտեմբերի 03-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 04.01.2024 թվականին՝ ժամը 02:08-ին, Երևան քաղաքի Արին Բերդի փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Արթուր Համբարձումյանի /կրծքանշան թիվ 08790/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Սարգսի Սամվելի Մխիթարյանը 04.01.2024 թվականին՝ ժամը 02:08-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, որ սթափ վիճակում՝ Երևան քաղաքի Արին Բերդի փողոցում վարել է «Ռենալուտ» մակնիշի 34 PP 785 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն, իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203.5 թիվը: Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101156, զննման համարն է՝ 01025, զննման ամսաթիվն է՝ 04.01.2024 թվական, զննման ժամն է՝ 02:05:25, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվն է՝ 15.08.2024 թվական, դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.691 մգ/լ, վարորդի անունն է Սարգիս վարորդի ազգանունն է՝ Մխիթարյան, Պ/Ծ-ի ազգանունն է՝ Համբարձումյան, կրծքանշանի համարն է՝ 08790, ստորաբաժանումն է՝ 3-րդ գումարտակ, 3-րդ վաշտ:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 102559 ստուգաչափման վկայականի զննությամբ պարզվեց, որ վկայականը ուժի մեջ է 15.08.2024 թվականից մինչև 15.08.2025 թվականը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91101227 տեսակը՝ Jupiter XRP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000 մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ + - 10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008 МП 242-1353 -2012, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Ա.Գուլքանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի զննությամբ պարզվեց, որ Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանը վարորդական իրավունքի վկայական չունի /հատոր 1-ին, գ.թ 9-10, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.2 Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Արթուր Համբարձումյանի կողմից 04.01.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 01025 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 102559 վկայականի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի պատճենները /հատոր 1-ին գ.թ. 11-12, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.3 Մեղադրյալ Սարգիս Մխիթարյանն օգտվելով իր դատավարական իրավունքից հրաժարվեց հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տալ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի համաձայն՝ հրապարակվեց վերջինիս նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ իրեն բացատրվել է մեղադրանքի փաստական հանգամանքների և իրավական գնահատականի մասին, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և հայտնել է, որ 04.01.2024 թվականին ժամը 01:48-ին գտնվելով ոչ սթափ վիճակում Երևան քաղաքի Արին Բերդի փողոցում վարել է «Ռենալուտ» մակնիշի 34 PP 785 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, այդ ժամանակ ավտոմեքենան կանգնեցրել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցը պահանջել է վարորդական իրավունքի վկայական և ավտոմեքենայի փաստաթղթերը, ինքը այդ ժամանակ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցին հայտնել է, որ վարորդական իրավունքի վկայական չունի, որից հետո վերջինս ստուգաչափման սարքի միջոցով ստուգել է իր օրգանիզմում ալկոհոլի պարունակությունը և սարքը արձանագրել է, որ այդ ժամանակ իր օրգանիզմում ալկոհոլի պարունակությունը կազմել 0.691 մգ/լ այնուհետև ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցը կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, ծանոթացել է իր վերաբերյալ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմված արձանագրությանը, համաձայն է եղել կազմված արձանագրությանը, սակայն բարակացած է եղել, այդ իսկ պատճառով չի ստորագրել արձանագրությունը, ստացել իր իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը: Հայտնել է, որ զղջացել է կատարածի համար և խնդրել է ներողամիտ գտնվել /հատոր 1-ին գ.թ. 25-28, դատական նիստի արձանագրություն/:
Ցուցմունքները հրապարակվելուց հետո մեղադրյալ Սարգիս Մխիթարյանը նշեց, որ այն համապատասխանում են իրականությանը և պնդում է /դատական նիստի արձանագրություն/:

4. Լրացուցիչ դատալսումներ.
4.1 Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին՝
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ հանցանք կատարելու պահին Ս.Մխիթարյանը չունի դատվածություն /հատոր 1-ին, գ.թ. 13, դատական նիստի արձանագրություն/,
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի պետի 2025 թվականի փետրվարի 17-ի գրությունն ու դրան կից վճարման անդորրագիրը, որոնց համաձայն՝ Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 12-ի թիվ ԵԴ1/1226/01/24 թվականի դատավճռով դատապարտվել է տուգանքի 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով, որից կատարել է 156.250 /հարյուր հիսունվեց հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ չափով վճարում /դատական նիստի արձանագրություն/,
- 2025 թվականի մարտի 26-ի հեռախոսագիրը, որի համաձայն՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից դատարանի աշխատակազմը տեղեկացվել է, որ Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանը 2025 թվականի մարտի 20-ի դրությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 12-ի թիվ ԵԴ1/1226/01/24 թվականի դատավճռով նշանակված 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքից կատարել է 187.500 /հարյուր ութսուն յոթ հազար/ ՀՀ դրամի չափով վճարում,
- ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ի գրությունը և դրան կից էլեկտրոնային փաստաթուղթը, որոնց համաձայն՝ հանցանքը ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի ստացած միջին ամսական եկամուտը չի գերազանցում ՀՀ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը /դատական նիստի արձանագրություն/:
4.2 Մեղադրյալը հայտնեց, որ եթե Դատարանն իր նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակի ինքն ի վիճակի չէ այն անհապաղ վճարել, քանի որ խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխաներ, միաժամանակ՝ խնդրեց հնարավորություն տալ այն մաս առ մաս վճարել /դատական նիստի արձանագրություն/:

5. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
5.1 Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանն ապացուցված է համարում, որ Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանը չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ վիճակում ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդում 0.691 մգ/լ, 2024 թվականի հունվարի 04-ին՝ ժամը 01:48-ին Երևան քաղաքի Արին Բերդի փողոցում վարել է «Ռենո» մակնիշի 34 PP 785 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180268538 արձանագրությունը:
Այլ կերպ, Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանը մեղավորությամբ կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի համար կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
5.2 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
5.3 Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«/.../
11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
5.4 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ արձանագրում է մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Դատարանը, որպես Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է արձանագրում հանցանքի կատարման պահին դատապարտված չլինելը:
5.5 Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «(…) հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
5.6 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.4 կետերում արձանագրված հանգամանքները, ղեկավարվելով 5.3 և 5.5 կետում մեջբերված նորմերով և իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
5.7 Դատարանը, հաշվի առնելով 4.1 կետում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով, գտնում է, որ Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքը պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 12-ի թիվ ԵԴ1/1226/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքի չվճարված մասին՝ 187.500 /հարյուր ութսունյոթ հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամին և Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ անհրաժեշտ է նշանակել տուգանք՝ 562.500 /հինգ հարյուր վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամի չափով, որը նա պետք է կրի:
5.8 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.2 կետում արձանագրված հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«/.../
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: /…/»:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելու համար պետք է սահմանել 10 /տասներկու/ ամիս ժամանակ՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարել 56.250 /հիսունվեց հազար երկու հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ:
5.9 Քննության առնելով որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
5.10 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել նաև Ս.Մխիթարյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները:
5.11 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարույթային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածով նախատեսված վարույթային ծախսը բացակայում է:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կիրառմամբ՝ Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքը լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 12-ի թիվ ԵԴ1/1226/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքի չվճարված մասին՝ 187.500 /հարյուր ութսունյոթ հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամին և Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 562.500 /հինգ հարյուր վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամի չափով։
Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանին թույլատրել որպես պատիժ 562.500 /հինգ հարյուր վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 10 /տասը/ ամիս ժամկետում, սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս վճարել 56.250 /հիսունվեց հազար երկու հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Սարգիս Սամվելի Մխիթարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները վերացնել:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ