Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«09» հունվարի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Գ․ՄՈւՐԱԴՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի (ծնված՝ 1987 թվականի օգոստոսի 17-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին են չորս անչափահաս երեխաները, նախկինում դատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Արցախի 4-րդ նրբանցքի 10-րդ շենքի 104/1-րդ բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Գ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60678124 քրեական վարույթը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ․Մուրադյանը որոշում է կայացրել թիվ 60678124 քրեական վարույթով Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Գ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 60678124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Ա․Բաղդասարյանի վերաբերյալ թիվ 60678124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/3828/01/24 համարը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին թիվ ԵԴ1/3828/01/24 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3828/01/24 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց։
Այսպես. Արթուր Բաղդասարյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին՝ ժամը 01:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արցախի 4-րդ նրբանցքով ոչ սթափ վիճակում՝ արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի 0.388 միլիգրամ պարունակությամբ, վարել է «ՆԻՍՍԱՆ» մակնիշի, 43 MW 443 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմված թիվ 8180418292 արձանագրությամբ:

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննվել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին` ժամը 02:20-ին, Երևան քաղաքի Արցախի 4-րդ նրբանցքում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Արթուր Ավետիսյանի (կրծքանշան թիվ 08133) կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանը, 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին՝ ժամը 01:50-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, Երևան քաղաքի Արցախի 4-րդ նրբանցքում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Նիսսան» մակնիշի, 43 MW 443 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության՝ վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է վարորդի ստորագրությունը և ձեռագիր գրված է՝ «Բողոքում եմ, գրված է իմ ձեռքով, գրվածի համար եմ ստորագրում», իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է պարեկի կողմից կատարված հետևյալ գրառումը՝ «Հրաժարվեց»: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 202.5 թիվը:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101104, զննման համարն է՝ 02531, զննման ամսաթիվն է՝ 10.10.2024 թվական, զննման ժամն է` 02:15:44, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվն է՝ 05.04.2024 թվական, դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը` 0.388 մգ/լ, վարորդի անունն է՝ Արթուր, վարորդի ազգանունն է՝ Բաղդասարյան, Պ/Ծ-ի ազգանունն է՝ Խալաթյան, կրծքանշանի համարն է՝ 09063, ստորաբաժանումն է՝ 3-րդ գումարտակ, 3-րդ վաշտ:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 120901 ստուգաչափման վկայականը, համաձայն որի՝ վկայականը ուժի մեջ է 04.04.2024 թվականից մինչև 05.04.2025 թվականը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91101104, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000մգ/լ/, ճշտության դասը, կարգը (սխալանքը) ±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008 MN 242-1353-2012, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Վ.Բաբաջանյան, իսկ բաժնի (լաբորատորիայի վարիչ) անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքը, համաձայն որի՝ Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանը վարորդական իրավունքի վկայականից զրկված է եղել, զրկման սկիզբն է եղել 24․10․2020 թվականը, զրկումը ավարտվել է 24․10․2021 թվականին, որից հետո նա չի վերականգնել իր վարորդական վկայականը:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 60678124 քրեական վարույթով որպես արտավարույթային փաստաթուղթ են ճանաչվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Արթուր Ավետիսյանի կողմից 10.10.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 02531 կտրոնը, ստուգաչափման թիվ 120901 վկայականը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքը։
- Մեղադրյալ Արթուր Բաղդասարյանը, հայտարարելով, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարվածի համար և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակվեց մեղադրյալ Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ Արթուր Բաղդասարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն բացատրվել է մեղադրանքի փաստական հանգամանքների և իրավական գնահատականի մասին, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, հայտնել է, որ պարեկային ծառայողի կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության մեջ նշել է, որ բողոքում է, քանի որ այդ պահին բարկացած է եղել, այդ պատճառով այդպես է նշել արձանագրության մեջ, սակայն ներկայումս ընդունում է իր մեղավորությունը և օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից հրաժարվել է ցուցմունք տալ և պատասխանել որևէ հարցի:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, համաձայն որոնց՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դատավճռով Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման համար դատապարտվել է տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: Նշանակված տուգանք պատժին մասնակի գումարվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 01.03.2023թ. դատավճռով նշանակված տուգանք պատժի չկրած մասից 100.000 (հարյուր հազար) ՀՀ դրամը և տուգանքի վերջնական չափ է սահմանվել 440.000 (չորս հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամը՝ սահմանելով 12 (տասներկու) ամիս վճարման ժամկետ:
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի․
«(…) Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանը /ծնված՝ 17․08․1987թ․/ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 21․12․2023թ․ կայացված թիվ ԵԴ/0090/01/23 դատավճիռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է տուգանքի 340․000 ՀՀ դրամի չափով։ Նշանակված տուգանք պատժին մասնակի գումարվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 01․03․2023թ․ կայացված թիվ ԵԴ/1885/01/22 դատավճիռով նշանակված տուգանք պատժի չկրած մասից 100․000 ՀՀ դրամը և վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 440․000/չորս հարյուր քառասուն հազար/ ՀՀ դրամ՝ սահմանելով 12/տասներկու/ ամիս վճարման ժամկետ։
Թիվ ԵԴ/0090/01/23 դատավճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ 12․03․2024թ․, իսկ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում ստացվել է 19․03․2024թ և ընդունվել է ի կատար ածման։ Ա․Բաղդասարյանը իր նկատմամբ թիվ ԵԴ/0090/01/23 դատական ակտով նշանակված տուգանք պատժից առ 08․01․2025թ․ կատարել է 40․000/քառասուն հազար/ ՀՀ դրամի մասնակի վճարում»:
- Ծննդյան թիվ ԱԲ 175291 վկայականը, համաձայն որի՝ Անահիտ Արթուրի Բաղդասարյանը ծնվել է 2011 թվականի դեկտեմբերի 6-ին, հայրը հանդիսանում է Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանը,
- Ծննդի և հայրության ճանաչման գրանցման թիվ 211 և թիվ 51 պետական ակտերը, համաձայն որոնց՝ Էմմա Արթուրի Բաղդասարյանը ծնվել է 2015 թվականի փետրվարի 1-ին, հայրը հանդիսանում է Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանը,
- Ծննդի և հայրության ճանաչման գրանցման թիվ 2082 և թիվ 480 պետական ակտերը, համաձայն որոնց՝ Միլենա Արթուրի Բաղդասարյանը ծնվել է 2016 թվականի նոյեմբերի 20-ին, հայրը հանդիսանում է Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանը,
- Ծննդի և հայրության ճանաչման գրանցման թիվ 1525 և թիվ 366 պետական ակտերը, համաձայն որոնց՝ Լևոն Արթուրի Բաղդասարյանը ծնվել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, հայրը հանդիսանում է Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանը,
- ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության կողմից տրված ընտանիքի սոցիալական անձնագիրը,
- Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի զինվորական գրքույկի պատճենը, համաձայն որի՝ Ա.Բաղդասարյանը 2020 թվականի հոկտեմբերի 2-ից մինչև 2020 թվականի հոկտեմբերի 29-ը մասնակցել է մարտական գործողություններին։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Արթուր Բաղդասարյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալը,
- Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի կողմից 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին՝ ժամը 01:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արցախի 4-րդ նրբանցքով ոչ սթափ վիճակում՝ արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի 0.388 միլիգրամ պարունակությամբ, «ՆԻՍՍԱՆ» մակնիշի, 43 MW 443 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Արթուր Բաղդասարյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- խնամքին չորս անչափահաս երեխաների գտնվելը,
- մարտական գործողություններին մասնակից լինելը,
- հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի հունվարի 7-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Բաղդասարյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Արթուր Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը), խնամքին չորս անչափահաս երեխաների առկայությունը և մարտական գործողություններին մասնակից լինելը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Արթուր Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանք է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»:
Վերոգրյալ իրավանորմի լույսի ներքո Դատարանը, ուսումնասիրելով Արթուր Բաղդասարյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, արձանագրում է, որ Ա.Բաղդասարյանը նախկինում դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 440.000 ՀՀ դրամի չափով, ուստի հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որն առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Ա.Բաղդասարյանի արարքում հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս պետք է հաշվի չառնվի Ա.Բաղդասարյանի ունեցած նախկին դատվածությունը:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նախատեսված են տուգանքը, հանրային աշխատանքները, կարճաժամկետ ազատազրկումը և ազատազրկումը։
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Բաղդասարյանի նկատմամբ հնարավոր չի համարում տուգանք պատժատեսակի նշանակումը, քանի որ իրատեսական չի համարում մեղադրյալ Արթուր Բաղդասարյանի կողմից դրա կրման հնարավորությունը: Այսինքն, Դատարանը չունի լիարժեք վստահություն առ այն, որ տուգանք պատժատեսակի նշանակման դեպքում այն ընդհանրապես կկատարվի և կծառայի պատժի նպատակների ապահովմանը: Ավելին, Դատարանը փաստում է, որ նախկինում նույն հանցագործությունների համար տուգանք պատժատեսակների նշանակումն ըստ էության չի ապահովել պատժի նպատակների իրագործումը, մասնավորապես չի կանխել մեղադրյալ Ա.Բաղդասարյանի կողմից նոր հանցագործություններ կատարելը: Բացի այդ, լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում դատապարտված մեղադրյալ Ա․Բաղդասարյանը տվել է իր համաձայնությունը հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի կիրառմամբ պատիժը կրելու վերաբերյալ, ուստի նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ պատժի համակարգը կառուցված է այն տրամաբանությամբ, որ յուրաքանչյուր հաջորդող պատժատեսակ առավել խիստ է, քան նախորդողը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ տուգանք պատժատեսակին հաջորդում է հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Բաղդասարյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ հանրային աշխատանքների ձևով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ:
(…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ հանրային պատժի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզվում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ի թիվ ԵԴ/0090/01/23 դատավճռով Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման համար դատապարտվել է տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: Նշանակված տուգանք պատժին մասնակի գումարվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 01.03.2023թ. թիվ ԵԴ/1885/01/22 դատավճռով նշանակված տուգանք պատժի չկրած մասից 100.000 (հարյուր հազար) ՀՀ դրամը և տուգանքի վերջնական չափ սահմանել՝ 440.000 (չորս հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամը՝ սահմանելով 12 (տասներկու) ամիս վճարման ժամկետ:
Դատարանն արձանագրում է, որ Արթուր Բաղդասարյանը սույն գործով իրեն մեղսագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին, այսինքն թիվ ԵԴ/0090/01/23 գործով դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ պետք է առաջնորդվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` մասնավորապես՝ սույն դատավճռով նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դատավճռով Արթուր Լևոնի Բաղդասարայանի նկատմամբ նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 400․000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամը՝ մեղադրյալ Ա․Բաղդասարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելով 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ և տուգանք՝ 400․000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ա․Բաղդասարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 60678124 քրեական վարույթով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Արթուր Ավետիսյանի կողմից 10.10.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 02531 կտրոնը, ստուգաչափման թիվ 120901 վկայականը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, վարութային ծախսեր, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դատավճռով Արթուր Լևոնի Բաղդասարայանի նկատմամբ նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 400․000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամը՝ մեղադրյալ Ա․Բաղդասարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելով 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ և տուգանք՝ 400․000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Արթուր Լևոնի Բաղդասարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ