Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3832/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
9.1
Պատասխանող
Սուրեն Մելքոնյան Ստեփանի
Արթուր Միկոյան Կառլենի
Սուրեն Մելքոնյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մասիս Մելքոնյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մասիս Մելքոնյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-07-02 | 13:30 | 9 | Չի կայացել | նշանակվել է այլ հերթի | |
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-05-13 | 14:00 | 9 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-04-18 | 17:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-04-08 | 11:30 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-17 | 17:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-02-11 | 14:00 | 9 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-01-12 | 14:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-02 | 10:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-11-27 | 14:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-10-17 | 14:00 | 9 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-03 | 14:30 | 9 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-05 | 15:30 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-02 | 16:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-21 | 15:00 | 9 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-13 | 12:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-31 | 17:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-21 | 15:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-23 | 15:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-03 | 16:00 | 9 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/3832/01/24
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
«02» մարտի 2026թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի դատավարական ընթացքը․
ԵԴ1/3832/01/24 (14124424) քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ «նա ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել հրազեն, ինչպես նաև զենքի գործադրմամբ կատարել է ավազակություն։
Այսպես՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը հանդիսանալով ՀՀ օրենսդրությամբ
սահմանված կարգով հրազեն ձեռք բերելու, կրելու և պահելու իրավունք չունեցող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեոք է բերել, պահել և իր մոտ կրել գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /77,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, այնուհետև 2024 թվականի մայիսի 2-ին՝ ժամը 20։40-ի սահմաններում Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ Սուրեն Մելքոնյանը զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս:»:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի ԵԴ1/3832/01/24 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը թողնվել է անփոփոխ և դրա ժամկետը երկարաձգվել է 2 երկու ամսով՝ մինչև 2026 թվականի մարտի 20-ը: Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը պարտավորեցվել է չլքել իր բնակության վայրը՝ ք. Երևան Նոր Նորք Բագրևանդ թաղամաս 58/2 հասցեն: Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին արգելվել է (օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: Որոշման կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը2026 թվականի հունվարի 26-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 13-ի ԵԴ1/3832/01/24 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2026 թվականի փետրվարի 16-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի փետրվարի 17-ին:
2026 թվականի փետրվարի 19-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանն իր կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է բողոքը բավարարել՝ Առաջին ատյանի դատարանի ԵԴ1/3832/01/24 գործով 12.01.2026թ. որոշումը բեկանել, մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը վերացնել և փոխարինել ավելի մեղմ խափանման միջոցով՝ վարչական հսկողությամբ՝ դատարանի կողմից սահմանված ցանկացած սահմանափակումներով։
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշվել է հետևյալը.
«(…) Դատարանը վիճարկվող որոշմամբ կատարել է գործի վարույթի հետ կապ չունեցող եզրահանգումներ, մասնավորապես գործի քննությունը գտնվում է ոչ թե նախնական, այլ հիմնական դատալսումների այն էլ ավարտական փուլում, գործով անցնում են ոչ թե մի քանի, այլ մեկ վկա, վերջինը և տուժողն արդեն իսկ հարցաքննվել են, չնայած Դատարանը դեռևս պատրաստվում է ևս մեկ անգամ հարցաքննել գործով անցնող միակ վկային, սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերջինս Սուրեն Մելքոնյանի վերաբերյալ և/կամ/ նրա հետ կապված որևէ ցուցմունք չի տվել, ուստի բացակայում է նաև նրա վրա որևէ անօրինական ճնշում գործադրելու ողջամիտ անհրաժեշտությունն այն պայմաններում, երբ գործով մյուս մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից կիրառվել է վարչական հսկողություն խափանման միջոցը։ Ստացվում է, որ այն մեղադրյալը, ում հետ կապված ցուցմունք է տվել միակ վկան կիրառված վարչական հսկողության պայմաններում չի կարող ազդել վկայի վրա, իսկ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը, ով ընդհանրապես առնչություն չունի վկայի հետ և նրա կողմից տրված ցուցմունքները իրեն չեն վերաբերվում, պետք է ազդեցություն գործադրի վկայի նկատմամբ, ինչը բնականաբար անտրամաբանական է։ Վարույթի ողջ ընթացքում ձեռք չի բերվել որևէ տվյալ, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը անձամբ կամ միջնորդավորված ճանաչում է քրեական գործով անցնող որևէ անձի, ուստի Դատարանի հետևությունները մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքի առկայության շարունակական լինելու մասին անհիմն են, հիմնված չեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա, այսինքն Դատարանն անտեսել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած այն դիրքորոշումը, որ կալանավորման հիմքերի առկայության մասին դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնված լինեն գործի հանգամանքների համակցված գնահատման արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա, որն էլ պետք է արտացոլվի դատական ակտում։
(...)
Ինչ վերաբերվում է Դատարանի կողմից ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 08.08.2025թ. որոման հիշատակմանը և դրա հիման վրա Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանական ռիսկի մասին, այն համատեքստում, որ Սուրեն Մելքոնյանին մեղսագրվող արարքները կատարվել են խմբի կազմում, ուստի որոշակի հավանականությամբ առկա է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու ռիսկ, ապա այդ կապակցությամբ նշեմ, որ Դատարանի հետևությունները չեն բխում գործի փաստական տվյալներից և պատշաճ կերպով հիմնավորված չեն։ Թեև մեղադրյալին վերագրվում է խմբի կազմում կատարած արարք, սակայն վերջինը նախկինում դատված չէ, իրավախախտ վարքագծով աչքի չի ընկել և չի բնութագրվել որպես հակասոցիալական վարքագիծ ունեցող անձ։ (…)
Այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին վերագրվում է խմբի կազմում կատարված ենթադրյալ արարք, ինքնին չի կարող դիտվել որպես նոր հանցանքի կատարման բարձր հավանականության ապացույց, քանի որ քրեադատավարական օրենքը պահանջում է գնահատել ոչ թե մեղադրանքի ձևակերպումը, այլ անձի նախորդ վարքագիծը, կենսակերպը և անհատական բնութագրերը։
Սուրեն Մելքոնյանը ունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, վարույթի ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտել քննությանը, ինչը ևս վկայում է, որ տնային կալանքը որպես խիստ խափանման միջոց տվյալ դեպքում համաչափ չէ, եթե հաշվի առնենք նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը Դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 02-ի որոշումից հետո գրեթե մեկ ամիս գտնվել է ազատության մեջ և որևէ հակաօրինական արարք չի կատարել, գործով անցնող միակ վկայի և տուժողի նկատմամբ որևէ ազդեցություն չի գործադրել, հետևաբար Դատարանի հետևությունները և մտավախությունը մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու, ըստ այդմ և մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքի ձևով խափանման միջոցի կիրառման նպատակների և հիմնավորումների առկայության տեսանկյունից հիմնավոր չեն։
(...)
Այսպիսով կարելի է գալ հետևության, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի օրինական վարքագիծը, այդ թվում՝ իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դրված՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու և ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու հետ կապված պարտականությունների կատարումը, ինչպես նաև նոր հանցանք կատարելու ցածր ռիսկի առկայությունը, հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցի/ների/, տվյալ դեպքում՝ վարչական հսկողության կիրառմամբ /համակցված արդեն իսկ կիրառված գրավի և բացակայելու արգելքի հետ/, որը որպես բավարար և ողջամիտ միջոց, կարող է հաղթահարել նրա կողմից հնարավոր ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ մտավախությունները, այն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակներին հասնելու համար, ավելին՝ հնարավորություն կտա ապահովելու մեղադրյալի ազատության իրավունքի և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ (...)»։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ արձանագրում է, որ դատական վարույթում գտնվող գործերով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի ԱՐԴ/018/01/23 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) Դատաքննության փուլում` խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: (...)»:
Այնուհանդերձ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն դեպքում հատուկ վերանայման բողոքով մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով ենթադրյալ հանցանք կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը չի վիճարկվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
(…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերին՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ տվյալ փուլում շարունակվում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական վարույթով անցնող վկաները և տուժողը, ինչպես նաև դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական գործով մեղադրյալները, ինչի պայմաններում ողջամիտ է մտավախությունը այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն ունենալ քրեական գործի քննության վրա քրեական գործով անցնող անձանց համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալու կամ այլ անօրինական ճանապարհով հակելու իր համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալուն: Նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ քրեական գործով անցնող մի շարք անձանց Ս.Մելքոնյանը անձամբ ճանաչում է և հնարավոր է անձնական շփումներ ունի, ինչի պայմաններում ավելի է մեծանում ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը:
Դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցի հիմք հանդիսացել է քրեական գործի քննության վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը, ինչի պայմաններում Դատարանն առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանք է համարել այն, որ մեղադրյալը տևական ժամանակ գտնվել է կալանք խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում, որից հետո կիրառվել է տնային կալանք խափանման միջոցը և բացի այդ, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 08-ի որոշմամբ արձանագրվել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանական ռիսկի մասին: Այս համատեքստում Դատարանը նշել է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանին մեղսագրվող արարքները կատարվել են խմբի կազմում, որի հանրային վտանգավորությունն առավել բարձր է և թույլ է տալիս կանխատեսական ենթադրություններ անելու այն մասին, որ որոշակի հավանականությամբ առկա է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցավոր արարքներ կատարելու ռիսկը։
Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ արդեն իսկ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննության այս փուլում, երբ նախատեսված է իրականացնել վկայի լրացուցիչ հարցաքննություն, ի զորու են ապահովելու մեղադրյալ Ս. Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը։
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ կատարված եզրահանգումները՝ գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, այդ թվում՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու և հանցանք կատարելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները.
- քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, դեռևս ավարտված չէ ապացույցների հետազոտումը,
- Սուրեն Մելքոնյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է խմբի կազմում, զենքի՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակի գործադրմամբ,
- մեղադրյալը կապեր ունի վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների տիրապետող անձանց հետ,
- Սուրեն Մելքոնյանին մեղսագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես՝ մեղադրյալին մեղսագրվում է սեփականության, տնտեսության և տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործության կատարում, որի համար նախատեսված է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով, և զենքի, հրազենի կամ այլ հանրավտանգ նյութերի և առարկաների օրինական շրջանառության դեմ ուղղված հանցագործության կատարում, որի համար նախատեսված է նաև ազատազրկման ձևով պատիժ մինչև հինգ տարի ժամկետով։
Հարկ է արձանարգրել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանա¬գրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրա¬ժեշտությունը, սակայն մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին վերագրվող հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով, և որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցի (միջոցների) կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող՝ ի հակադրություն հատուկ վերանայման բողոքում նշված փաստարկների։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ բողոքաբերի կողմից չեն ներկայացվել բավարար փաստական տվյալներ, որոնք կհիմնավորեին վարույթի տվյալ փուլում մեղադրյալին վարչական հսկողություն կամ ազատության սահմանափակման հետ չկապված այլ խափանման միջոցներ կիրառելու անհրաժեշտությունը և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նրա նկատմամբ տնային կալանքը շարունակաբար կիրառելու ոչ իրավաչափ լինելը։
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս չկա վստահություն Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ առ այն, որ լիակատար ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում վերջինը կդրսևորի իրավաչափ վարքագիծ, և նման ոչ իրավաչափ վարքագծի զսպման լավագույն մեխանիզմը շարունակում է հանդիսանալ տնային կալանք խափանման միջոցը։
Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքի այն փաստարկին, որ «(…) Դատարանը վիճարկվող որոշմամբ կատարել է գործի վարույթի հետ կապ չունեցող եզրահանգումներ, մասնավորապես գործի քննությունը գտնվում է ոչ թե նախնական, այլ հիմնական դատալսումների այն էլ ավարտական փուլում, գործով անցնում են ոչ թե մի քանի, այլ մեկ վկա, վերջինը և տուժողն արդեն իսկ հարցաքննվել են, չնայած Դատարանը դեռևս պատրաստվում է ևս մեկ անգամ հարցաքննել գործով անցնող միակ վկային, սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերջինս Սուրեն Մելքոնյանի վերաբերյալ և/կամ/ նրա հետ կապված որևէ ցուցմունք չի տվել, ուստի բացակայում է նաև նրա վրա որևէ անօրինական ճնշում գործադրելու ողջամիտ անհրաժեշտությունն այն պայմաններում, երբ գործով մյուս մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից կիրառվել է վարչական հսկողություն խափանման միջոցը (…)», ապա Վերաքննիչ դատարանը նախ համաձայնում է պաշտպանի այն դիտարկմանը, որ գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում (ըստ՝ «Datalex» դատական տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության), սակայն գտնում է, որ ողջամտորեն հնարավոր չէ բացառել Սուրեն Մելքոնյանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու ռիսկն, այն պայմաններում, երբ գործով անցնող միակ վկան պետք է լրացուցիչ հարցաքննվի դատարանում։ Բացի դա Արթուր Միկոյանի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառված լինելու հանգամանքը չի կարող պայմանավորել կամ կանխորոշել Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի լուծումը, քանի որ գործում առկա փաստերը, այդ թվում Ս․ Մելքոնյանի դերակատարությանը վերաբերող, դեռևս վկայում են վերջինի նկատմամբ տնային կալանք խափանման միջոցի շարունակական կիրառման մասին։
Ինչ վերաբերում է հանցանք կատարելու հավանականության մասին բողոքաբերի դիրքորոշումներին, ապա հարկ է նշել, որ նշված հիմքի արձանագրումը պայմանավորված է նաև 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի Վերաքննիչ քրեական դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած որոշմամբ, որով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 2-ի որոշումը բեկանվել է և մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված վարչական հսկողությունը վերացվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ հաստատված համարելով հանցանք կատարելու, փախուստի դիմելու և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, ինչպես նաև ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հավանականության առկայությունը։
Վերաքննիչ դատարանը դատարանը հարկ է համարում նաև նշել, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վահագն Պողոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ գտել է, որ մինչև մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող և ավելի բարձր հանրային վտանգավորությամբ օժտված հանցագործությունների համար մեղադրվող անձանց ազատությունից զրկելու իրավական հիմքերի առկայությունը փաստելու համար չեն կարող սահմանվել նույնանման չափորոշիչներ:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ 2026 թվականի հունվարի 12-ի ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է ճիշտ դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի ԵԴ1/3832/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
«02» մարտի 2026թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի դատավարական ընթացքը․
ԵԴ1/3832/01/24 (14124424) քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ «նա ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել հրազեն, ինչպես նաև զենքի գործադրմամբ կատարել է ավազակություն։
Այսպես՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը հանդիսանալով ՀՀ օրենսդրությամբ
սահմանված կարգով հրազեն ձեռք բերելու, կրելու և պահելու իրավունք չունեցող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեոք է բերել, պահել և իր մոտ կրել գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /77,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, այնուհետև 2024 թվականի մայիսի 2-ին՝ ժամը 20։40-ի սահմաններում Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ Սուրեն Մելքոնյանը զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս:»:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի ԵԴ1/3832/01/24 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը թողնվել է անփոփոխ և դրա ժամկետը երկարաձգվել է 2 երկու ամսով՝ մինչև 2026 թվականի մարտի 20-ը: Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը պարտավորեցվել է չլքել իր բնակության վայրը՝ ք. Երևան Նոր Նորք Բագրևանդ թաղամաս 58/2 հասցեն: Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին արգելվել է (օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: Որոշման կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը2026 թվականի հունվարի 26-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 13-ի ԵԴ1/3832/01/24 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2026 թվականի փետրվարի 16-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի փետրվարի 17-ին:
2026 թվականի փետրվարի 19-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանն իր կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է բողոքը բավարարել՝ Առաջին ատյանի դատարանի ԵԴ1/3832/01/24 գործով 12.01.2026թ. որոշումը բեկանել, մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը վերացնել և փոխարինել ավելի մեղմ խափանման միջոցով՝ վարչական հսկողությամբ՝ դատարանի կողմից սահմանված ցանկացած սահմանափակումներով։
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշվել է հետևյալը.
«(…) Դատարանը վիճարկվող որոշմամբ կատարել է գործի վարույթի հետ կապ չունեցող եզրահանգումներ, մասնավորապես գործի քննությունը գտնվում է ոչ թե նախնական, այլ հիմնական դատալսումների այն էլ ավարտական փուլում, գործով անցնում են ոչ թե մի քանի, այլ մեկ վկա, վերջինը և տուժողն արդեն իսկ հարցաքննվել են, չնայած Դատարանը դեռևս պատրաստվում է ևս մեկ անգամ հարցաքննել գործով անցնող միակ վկային, սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերջինս Սուրեն Մելքոնյանի վերաբերյալ և/կամ/ նրա հետ կապված որևէ ցուցմունք չի տվել, ուստի բացակայում է նաև նրա վրա որևէ անօրինական ճնշում գործադրելու ողջամիտ անհրաժեշտությունն այն պայմաններում, երբ գործով մյուս մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից կիրառվել է վարչական հսկողություն խափանման միջոցը։ Ստացվում է, որ այն մեղադրյալը, ում հետ կապված ցուցմունք է տվել միակ վկան կիրառված վարչական հսկողության պայմաններում չի կարող ազդել վկայի վրա, իսկ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը, ով ընդհանրապես առնչություն չունի վկայի հետ և նրա կողմից տրված ցուցմունքները իրեն չեն վերաբերվում, պետք է ազդեցություն գործադրի վկայի նկատմամբ, ինչը բնականաբար անտրամաբանական է։ Վարույթի ողջ ընթացքում ձեռք չի բերվել որևէ տվյալ, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը անձամբ կամ միջնորդավորված ճանաչում է քրեական գործով անցնող որևէ անձի, ուստի Դատարանի հետևությունները մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքի առկայության շարունակական լինելու մասին անհիմն են, հիմնված չեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա, այսինքն Դատարանն անտեսել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած այն դիրքորոշումը, որ կալանավորման հիմքերի առկայության մասին դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնված լինեն գործի հանգամանքների համակցված գնահատման արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա, որն էլ պետք է արտացոլվի դատական ակտում։
(...)
Ինչ վերաբերվում է Դատարանի կողմից ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 08.08.2025թ. որոման հիշատակմանը և դրա հիման վրա Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանական ռիսկի մասին, այն համատեքստում, որ Սուրեն Մելքոնյանին մեղսագրվող արարքները կատարվել են խմբի կազմում, ուստի որոշակի հավանականությամբ առկա է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու ռիսկ, ապա այդ կապակցությամբ նշեմ, որ Դատարանի հետևությունները չեն բխում գործի փաստական տվյալներից և պատշաճ կերպով հիմնավորված չեն։ Թեև մեղադրյալին վերագրվում է խմբի կազմում կատարած արարք, սակայն վերջինը նախկինում դատված չէ, իրավախախտ վարքագծով աչքի չի ընկել և չի բնութագրվել որպես հակասոցիալական վարքագիծ ունեցող անձ։ (…)
Այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին վերագրվում է խմբի կազմում կատարված ենթադրյալ արարք, ինքնին չի կարող դիտվել որպես նոր հանցանքի կատարման բարձր հավանականության ապացույց, քանի որ քրեադատավարական օրենքը պահանջում է գնահատել ոչ թե մեղադրանքի ձևակերպումը, այլ անձի նախորդ վարքագիծը, կենսակերպը և անհատական բնութագրերը։
Սուրեն Մելքոնյանը ունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, վարույթի ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտել քննությանը, ինչը ևս վկայում է, որ տնային կալանքը որպես խիստ խափանման միջոց տվյալ դեպքում համաչափ չէ, եթե հաշվի առնենք նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը Դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 02-ի որոշումից հետո գրեթե մեկ ամիս գտնվել է ազատության մեջ և որևէ հակաօրինական արարք չի կատարել, գործով անցնող միակ վկայի և տուժողի նկատմամբ որևէ ազդեցություն չի գործադրել, հետևաբար Դատարանի հետևությունները և մտավախությունը մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու, ըստ այդմ և մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքի ձևով խափանման միջոցի կիրառման նպատակների և հիմնավորումների առկայության տեսանկյունից հիմնավոր չեն։
(...)
Այսպիսով կարելի է գալ հետևության, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի օրինական վարքագիծը, այդ թվում՝ իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դրված՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու և ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու հետ կապված պարտականությունների կատարումը, ինչպես նաև նոր հանցանք կատարելու ցածր ռիսկի առկայությունը, հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցի/ների/, տվյալ դեպքում՝ վարչական հսկողության կիրառմամբ /համակցված արդեն իսկ կիրառված գրավի և բացակայելու արգելքի հետ/, որը որպես բավարար և ողջամիտ միջոց, կարող է հաղթահարել նրա կողմից հնարավոր ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ մտավախությունները, այն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակներին հասնելու համար, ավելին՝ հնարավորություն կտա ապահովելու մեղադրյալի ազատության իրավունքի և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ (...)»։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ արձանագրում է, որ դատական վարույթում գտնվող գործերով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի ԱՐԴ/018/01/23 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) Դատաքննության փուլում` խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: (...)»:
Այնուհանդերձ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն դեպքում հատուկ վերանայման բողոքով մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով ենթադրյալ հանցանք կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը չի վիճարկվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
(…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերին՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ տվյալ փուլում շարունակվում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական վարույթով անցնող վկաները և տուժողը, ինչպես նաև դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական գործով մեղադրյալները, ինչի պայմաններում ողջամիտ է մտավախությունը այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն ունենալ քրեական գործի քննության վրա քրեական գործով անցնող անձանց համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալու կամ այլ անօրինական ճանապարհով հակելու իր համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալուն: Նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ քրեական գործով անցնող մի շարք անձանց Ս.Մելքոնյանը անձամբ ճանաչում է և հնարավոր է անձնական շփումներ ունի, ինչի պայմաններում ավելի է մեծանում ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը:
Դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցի հիմք հանդիսացել է քրեական գործի քննության վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը, ինչի պայմաններում Դատարանն առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանք է համարել այն, որ մեղադրյալը տևական ժամանակ գտնվել է կալանք խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում, որից հետո կիրառվել է տնային կալանք խափանման միջոցը և բացի այդ, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 08-ի որոշմամբ արձանագրվել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանական ռիսկի մասին: Այս համատեքստում Դատարանը նշել է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանին մեղսագրվող արարքները կատարվել են խմբի կազմում, որի հանրային վտանգավորությունն առավել բարձր է և թույլ է տալիս կանխատեսական ենթադրություններ անելու այն մասին, որ որոշակի հավանականությամբ առկա է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցավոր արարքներ կատարելու ռիսկը։
Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ արդեն իսկ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննության այս փուլում, երբ նախատեսված է իրականացնել վկայի լրացուցիչ հարցաքննություն, ի զորու են ապահովելու մեղադրյալ Ս. Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը։
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ կատարված եզրահանգումները՝ գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, այդ թվում՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու և հանցանք կատարելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները.
- քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, դեռևս ավարտված չէ ապացույցների հետազոտումը,
- Սուրեն Մելքոնյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է խմբի կազմում, զենքի՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակի գործադրմամբ,
- մեղադրյալը կապեր ունի վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների տիրապետող անձանց հետ,
- Սուրեն Մելքոնյանին մեղսագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես՝ մեղադրյալին մեղսագրվում է սեփականության, տնտեսության և տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործության կատարում, որի համար նախատեսված է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով, և զենքի, հրազենի կամ այլ հանրավտանգ նյութերի և առարկաների օրինական շրջանառության դեմ ուղղված հանցագործության կատարում, որի համար նախատեսված է նաև ազատազրկման ձևով պատիժ մինչև հինգ տարի ժամկետով։
Հարկ է արձանարգրել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանա¬գրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրա¬ժեշտությունը, սակայն մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին վերագրվող հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով, և որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցի (միջոցների) կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող՝ ի հակադրություն հատուկ վերանայման բողոքում նշված փաստարկների։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ բողոքաբերի կողմից չեն ներկայացվել բավարար փաստական տվյալներ, որոնք կհիմնավորեին վարույթի տվյալ փուլում մեղադրյալին վարչական հսկողություն կամ ազատության սահմանափակման հետ չկապված այլ խափանման միջոցներ կիրառելու անհրաժեշտությունը և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նրա նկատմամբ տնային կալանքը շարունակաբար կիրառելու ոչ իրավաչափ լինելը։
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս չկա վստահություն Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ առ այն, որ լիակատար ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում վերջինը կդրսևորի իրավաչափ վարքագիծ, և նման ոչ իրավաչափ վարքագծի զսպման լավագույն մեխանիզմը շարունակում է հանդիսանալ տնային կալանք խափանման միջոցը։
Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքի այն փաստարկին, որ «(…) Դատարանը վիճարկվող որոշմամբ կատարել է գործի վարույթի հետ կապ չունեցող եզրահանգումներ, մասնավորապես գործի քննությունը գտնվում է ոչ թե նախնական, այլ հիմնական դատալսումների այն էլ ավարտական փուլում, գործով անցնում են ոչ թե մի քանի, այլ մեկ վկա, վերջինը և տուժողն արդեն իսկ հարցաքննվել են, չնայած Դատարանը դեռևս պատրաստվում է ևս մեկ անգամ հարցաքննել գործով անցնող միակ վկային, սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերջինս Սուրեն Մելքոնյանի վերաբերյալ և/կամ/ նրա հետ կապված որևէ ցուցմունք չի տվել, ուստի բացակայում է նաև նրա վրա որևէ անօրինական ճնշում գործադրելու ողջամիտ անհրաժեշտությունն այն պայմաններում, երբ գործով մյուս մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից կիրառվել է վարչական հսկողություն խափանման միջոցը (…)», ապա Վերաքննիչ դատարանը նախ համաձայնում է պաշտպանի այն դիտարկմանը, որ գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում (ըստ՝ «Datalex» դատական տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության), սակայն գտնում է, որ ողջամտորեն հնարավոր չէ բացառել Սուրեն Մելքոնյանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու ռիսկն, այն պայմաններում, երբ գործով անցնող միակ վկան պետք է լրացուցիչ հարցաքննվի դատարանում։ Բացի դա Արթուր Միկոյանի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառված լինելու հանգամանքը չի կարող պայմանավորել կամ կանխորոշել Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի լուծումը, քանի որ գործում առկա փաստերը, այդ թվում Ս․ Մելքոնյանի դերակատարությանը վերաբերող, դեռևս վկայում են վերջինի նկատմամբ տնային կալանք խափանման միջոցի շարունակական կիրառման մասին։
Ինչ վերաբերում է հանցանք կատարելու հավանականության մասին բողոքաբերի դիրքորոշումներին, ապա հարկ է նշել, որ նշված հիմքի արձանագրումը պայմանավորված է նաև 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի Վերաքննիչ քրեական դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած որոշմամբ, որով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 2-ի որոշումը բեկանվել է և մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված վարչական հսկողությունը վերացվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ հաստատված համարելով հանցանք կատարելու, փախուստի դիմելու և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, ինչպես նաև ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հավանականության առկայությունը։
Վերաքննիչ դատարանը դատարանը հարկ է համարում նաև նշել, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վահագն Պողոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ գտել է, որ մինչև մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող և ավելի բարձր հանրային վտանգավորությամբ օժտված հանցագործությունների համար մեղադրվող անձանց ազատությունից զրկելու իրավական հիմքերի առկայությունը փաստելու համար չեն կարող սահմանվել նույնանման չափորոշիչներ:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ 2026 թվականի հունվարի 12-ի ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է ճիշտ դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի ԵԴ1/3832/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3832/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 20-12-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 14124424 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հրազեն ձեռք բերելու, կրելու և պահելու իրավունք չունեցող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեոք է բերել, պահել և իր մոտ կրել գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ 77,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, այնուհետև, Արթուր Կառլենի Միկոյանից տեղեկություններ ստանալով վերջինիս նախկին ընկերուհու' Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքի կողմից ավտոմեքենա գնելու համար հավաքած գումարի առկայության մասին, 2024 թվականի մայիսի 2-ին' ժամը 20:40-ի սահմաններում Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ Սուրեն Մելքոնյանր զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է շենքի մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել և բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը' գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ/7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս,դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամի կանխիկ գումար'այդ կերպ տուժողին պատճաոելով գույքային վնաս: |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արթուր Կառլենի Միկոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա տեղեկություններ ունենալով այն մասին, որ իր նախկին ընկերուհու' Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքը ավտոմեքենա գնելու նպատակով ունի հավաքած գումար, նշված տեղեկատվությունը փոխանցել է Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյաին, ապա մայիսի 02-ին' ժամը 12:00-ի սահմաններում վերջինիս ցույց է տվել Իրինա Հախվերդյանի բնակության վայրը, ինչից հետո, 2024 թվականի մայսի 02-ին' ժամը 20:40-ի սահմաններում Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյաի հետ գնացել է Երևան քաղարի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ վերջինս զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը' գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրեյու ակնհայտ սպառնալիքի հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար' այդ կերպ տուժողին պատճաոելով գույքային վնաս: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Սուրեն |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հայրանուն | Ստեփանի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 252-րդ Մաս 2-րդ Կետ 5-րդ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Միկոյան |
| Հայրանուն | Կառլենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 46-252-րդ Մաս 2-րդ Կետ 5-րդ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.1 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մասիս |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 23-12-2024 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎԱՐՈՒՅԹ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 23.12.2024 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Արթուր Կառլենի Միկոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով (նախաքննական համար՝ 14124424), Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Արթուր Կառլենի Միկոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ի գրությամբ՝ ՀՀ դատախազության Երևանի քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: Դատավորների միջև գործերի բաշխման համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը, թիվ ԵԴ1/3832/01/24 համարի ներքո, 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին մակագրվել և ս/թ դեկտեմբերի 23-ին հանձնվել է դատավոր Մ.Մելքոնյանի աշխատակազմին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Արթուր Կառլենի Միկոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործը ստանձնել վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումների՝ 2025 թվականի հունվարի 3-ին՝ ժամը 16:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայրում (ք. Երևան, Գյուլիքեխվյան 20, թիվ 9 դահլիճ): ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն՝ Ե.Աբովյան |
| Կազմակերպության հասցե | ք.Երևան, Նաիրի Զարյան 33ա |
| Կազմակերպության տեսակ | ԳԴ /ՀՀ գլխավոր դատախազություն եվ այլ դատախազություններ/ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սուրեն |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հայրանուն | Ստեփանի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Միկոյան |
| Հայրանուն | Կառլենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վրեժ |
| Ազգանուն | Ներկարարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ներսես |
| Ազգանուն | Չիլինգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Բակուր |
| Ազգանուն | Օհանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Պարզիկ |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 03-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 03-01-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի փոխելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3832/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԻՆՉԴԱՏԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԱՅԼ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 03 հունվարի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Ա.Մանասյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Էդ.Գրիգորյանի, պաշտպաններ Ս.Պողոսյանի, Բ.Օհանյանի մեղադրյալներ Ս.Մելքոնյանի և Ա.Միկոյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց փոփոխելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Անտոնյանը կազմել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 456-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 14124424 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Հ.Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթի նախաքննությունը քննչական խմբին հանձնարարելու, դրա կազմում ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանին և Ա.Անտոնյանին ընդգրկելու և քննչական խմբի ղեկավար Ս.Բեսալյանին նշանակելու մասին: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.5. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՀԲ օ/լ Ա.Հովհաննիսյանը կազմել է արձանագրություն՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.6. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.8. 2024 թվականի մայիսի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալի փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի մայիսի 06-ից, ժամը 01:37-ից: 1.9. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և 14132924 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 քրեական վարույթի ներքո քննելու մասին: 1.10. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է թիվ 14124424 քրեական վարույթով Իրինա Սերժիկի Հախվերդյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին: 1.11. 2024 թվականի հուլիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.12. 2024 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվարկելով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: 1.13. 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.14. 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.15. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթից Արթուր Կառլենի Միկոյանի և արարքին առնչություն ունեցող դեռևս ինքնությունները չպարզված մասնակիցների վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14803124 համարը շնորհելու մասին: 1.16. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ ԹԱՇԶԿՀԽ ՀԿԳ ավագ օ/լ Վ.Տիրատուրյանը կազմել է արձանագրություն՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.17. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին 72 ժամով Երևան քաղաքի ՁՊՎ-ում պահելու մասին՝ մինչև վերջինիս նկատմամբ կալանքը վերստին քննության առնելու մասին որոշում կայացնելը: 1.18. 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ից: 1.19. 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.20. 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի 55915 գործարանային համարի 7.65մմ (7,65x17) տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 1.21. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 14124424 քրեական վարույթի նյութերը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանների քննչական բաժին նախաքննությունը շարունակելու համար վերադարձնելու մասին: 1.22. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14180324 քրեական վարույթից Արթուր Միկոյանի կողմից Ս.Մելքոնյանի կատարած, որպես զենք օգտագործված առարկայի ներգործությամբ ավազակությանը օժանդակելու վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14822424 համարը շնորհելու մասին: 1.23. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և թիվ 14822424 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 համարի ներքո շարունակելու մասին: 1.24. 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 05-ը երկարաձգելու մասին: 1.25. 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով փաստաբան Արթուր Պետրոսյանին որպես տուժող Պարզիկ Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին: 1.26. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.27. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.28. 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին թիվ 14124424 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստանալով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 դատական համարը, մակագրվել և ստացվել է նույն դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմում: 1.29. 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.30. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագիրը. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին այն բանի համար, որ նա տեղեկություններ տրամադրելու եղանակով օժանդակել է Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի կողմից զենքի գործադրմամբ ավազակություն կատարելուն: Այսպես՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանը, տեղեկություններ ունենալով այն մասին, որ իր նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքը ավտոմեքենա գնելու նպատակով ունի հավաքած գումար, նշված տեղեկատվությունը փոխանցել է Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին, ապա մայիսի 02-ին՝ ժամը 12:00-ի սահմաններում վերջինիս ցույց է տվել Իրինա Հախվերդյանի բնակության վայրը, ինչից հետո, 2024 թվականի մայիսի 02-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ վերջինս զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս: 3. Դատալսումների ընթացում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում հանրային մեղադրող Էդ.Գրիգորյանը հայտնեց, որ առկա է խափանման միջոց կալանքի իրավաչափության պայմանները, այն հիմնավոր է և ենթակա է երկարաձգման ևս 3 ամիս ժամկետով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: Մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի պաշտպան Բ.Օհանյանը հայտնեց, որ առկա չէ հիմնավոր կասկած Արթուր Միկոյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելու մասին, առկա չէ նաև խափանման միջոցի հիմքերը, խնդրեց Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց համակցված կիրառել տնային կալանքը, բացակայելու արգելքը և գրավը 5 միլիոն ՀՀ դրամի չափով, ներկայացրեց նաև Արթուր Միկոյանի վերաբերյալ փաստաթղթեր մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: Մեղադրյալ Արթուր Միկոյանը միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.8. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշման 10-րդ կետը և այլն) արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ընդհանրական վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում` այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն՝ կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Ուստի, վերոնշյալ բացառիկության չափանիշից բխում է, որ անձը պետք է ենթարկվի նախնական կալանքի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. 1) առկա է ողջամիտ կասկած, որ անձը կատարել է իրավախախտում, և 2) առկա են հիմնավոր պատճառներ կարծելու, որ ազատության մեջ գտնվելով նա կարող է` ա) դիմել փախուստի, կամ բ) կատարել նոր հանցագործություն, կամ գ) խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը, կամ դ) լուրջ վտանգ ներկայացնել հանրային կարգին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն` ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57): «Հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» եզրույթին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով առ այն, որ. «(…) անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: (…) Մեկնաբանելով անձի ազատության սահմանափակման համար անհրաժեշտ պայմանը՝ հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ: (…) Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը` քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին: (…) Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը` ա) պետք է արձանագրի հիմնավոր կասկածի առկայությունը կամ բացակայությունը, բ) պետք է պարզի կալանավորման մյուս պայմանների առկայությունը, գ) այն դեպքում, երբ դատարանը կհանգի այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած նյութերը բավարար են արձանագրելու, որ առկա է անձի կողմից հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, և միաժամանակ կալանավորման մյուս պայմանները նույնպես առկա են, ապա պետք է կայացնի հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում այն մասին, թե արդյոք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկը կամ մի քանիսը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունը ևս պետք է հիմնավորված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացված համապատասխան տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (…)» (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 19-րդ և 21-րդ կետեր): 4.9. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանն առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքների կատարմանը, այդ դեպքերը, իրադարձություններն առերևույթ համընկնում են նրան մեղսագրվող հանցանքի հատկանիշներին: Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում Դատարանը կաշկանդված է ավելի խորը գնահատական տալու հիմնավոր կասկածին, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Դատարանը սույն քրեական գործը քննում է ըստ էության, ինչի պայմաններում հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ ավել գնահատական տալու պայմաններում Դատարանը կկանխորոշի իր հետագա դիրքորոշումը վերջնական դատական ակտ կայացնելու ժամանակ և կխախտի Դատարանների անաչառության սկզբունքը, ուստի սույն պայմաններում Դատարանը կարող է միայն մակերեսորեն գնահատել հիմնավոր կասկածի հարցը և միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հիմնավոր կասկած մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի հետ առնչություն ունենալու վերաբերյալ: 4.10. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հիմքերին՝ Դատարանը գտնում է, որ շարունակում են առկա լինել մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը գտնվում է դեռևս նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական վարույթով անցնող վկաները և տուժողը, ինչպես նաև դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական գործով մեղադրյալները, ինչի պայմաններում ողջամիտ է մտավախությունը այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն ունենալ քրեական գործի քննության վրա քրեական գործով անցնող անձանց համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալու կամ այլ անօրինական ճանապարհով հակելու իր համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալուն: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ քրեական գործով անցնող մի շարք անձանց Արթուր Միկոյանը անձամբ ճանաչում է և հնարավոր է՝ անձնական շփումներ ունի, ինչի պայմաններում ավելի է մեծանում ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը: 4.11. Անդրադառնալով փախուստի հիմքին՝ Դատարանը այն նույնպես իրատեսական է համարում, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական վարույթի նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի գտնվելու վայրը անհայտ է եղել, միջոցներ են ձեռնարկվել մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին հայտնաբերելու, այդ թվում նաև վերջինիս բնակության վայրում խուզարկություն կատարելու և նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու միջոցով, որից հետո միայն տևական ժամանակ հետախուզման տակ գտնվելուց հետո վերջինս հայտնաբերվել և ներկայացվել է վարույթն իրականացնող մարմնին, ինչի պայմաններում Դատարանը իրատեսական է համարում մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի կողմից կրկին անգամ փախուստի դիմելու և քրեական գործի քննությունից խուսափելու մտավախությունը: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին մեղսագրվում է ծանր հանցագործություն, որի համար նախատեսված է միայն ազատազրկման ձևով պատիժ 5-10 տարի ժամկետով, որը թեև չի կարող խափանման միջոցի ինքնուրույն հիմք հանդիսանալ, սակայն այլ հիմքերի հետ համակցությամբ կարևոր նշանակություն ունի մեղադրյալի հետագա հնարավոր վարքագիծը կանխորոշելու համար: 4.12. Անդրադառնալով նոր հանցանք կատարելու մտավախությունը՝ Դատարանը այն նույնպես իրատեսական է համարում, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանը թեև արդեն իսկ մարված, սակայն նախկինում ունեցել է դատվածություն մարդու դեմ ուղղված հանցագործություն կատարելու համար, որից հետո կրկին անգամ մեղադրվում է հանցանքի կատարման մեջ, որի լրացուցիչ պարտադիր օբյեկտը հանդիսանում է մարդու կյանքի և առողջության պաշտպանության ուղղված հասարակական հարաբերությունները, ինչպես նաև նախաքննությունում է գտնվում մեղադրյալի կողմից վկային ենթադրյալ սպառնալիքներ հասցնելու վերաբերյալ քրեական վարույթը, որը ներկա պահին ողջամիտ մտավախություն են առաջացնում այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանը կրկին անգամ կկատարի հակաիրավական արարք և կհայտնվի մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակում: 4.13. Անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակին՝ Դատարանը անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ վճռաբեկ հակակոռուպցիոն դատարանը, խափանման միջոցի իրավաչափության վերաբերյալ, անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ արտահայտել է դիրքորոշում այն մասին, որ «Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ դրանց էական նշանակություն ունենալը և որոշիչ դերը նախ և առաջ պայմանավորված է նրանով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված՝ «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» վերաբերելի հիմքեր են բոլոր խափանման միջոցներին, որոշ բացառություններով, ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ որպեսզի իրավասու մարմինը գործնականում հնարավորություն ունենա տարբերակված մոտեցում ցուցաբերել և նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարել և հիմնավորել դրա անհրաժեշտությունը՝ պետք է հաշվի առնել նաև որոշ հանգամանքներ: Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նման հանգամանքներ, ի թիվս այլնի, կարող են լինել՝ 1) վերագրվող հանցանքի փաստական հանգամանքները, ակնկալվող պատժի ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև ազատությունից զրկելուն այլընտրանքային պատիժների առկայությունը, 2) մեղադրյալի անձին ներկայացվող հանգամանքները, մասնավորապես՝ դատվածության առկայությունը (նախկինում կատարած արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, նշանակված պատժի տեսակը, չափը, պատիժը կրելու/ազատվելու հանգամանքը և այլն), ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանքները, 3) մեղադրյալի տարիքը, սեռը, առողջական վիճակը, քաղաքացիությունը (ՀՀ քաղաքացի է, երկքաղաքացի, օտարերկրյա քաղաքացի, քաղաքացիություն չունեցող անձ, ապաստան հայցող անձ կամ փախստական), ուսման պայմանները, եթե սովորում է և այլն, 4) զբաղմունքի տեսակը, հասարակությունում ունեցած սոցիալական դիրքը և դերը, եթե աշխատում է, ապա զբաղեցրած պաշտոնը և դրանից բխող հնարավոր ազդեցությունն օգտագործելու հավանականությունը և այլն, 5) ընտանեկան դրությունը (ամուսնացած, ամուսնալուծված), խնամքին անչափահաս կամ անաշխատունակ անձանց առկայությունը, ընտանեկան ամուր կապերը, 6) բնակության մշտական վայրի առկայությունը, ինչպես նաև բնակության վայրում սոցիալական ամուր կապերը, 7) մեղադրյալի գույքային դրությունը, ինչպես նաև ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը, կամ հանցագործության արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված գույքի առկայությունը, դրա չափը, այդ գույքի ծագումը թաքցնելուն ուղղված գործողությունների բնույթը և այլն, 8) մեղադրյալի կյանքին սպառնացող վտանգի առկայությունը,9) եթե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և/կամ պատժի, ապա նրա վարքագիծը նախկինում իրականացվող քրեական վարույթի ընթացքում (թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով, էապես խոչընդոտել է վարույթին և այլն), ինչպես նաև այլ ենթադրյալ հանցագործությունների կատարման մեջ մեղադրվելու մասին մեկ այլ վարույթի առկայությունը (մինչդատական, դատական),10) այն հանգամանքները, որոնք բացառում են քրեական հետապնդումը (թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից) կամ քրեական վարույթը,11) գործով ներգրավված տուժողի, վկաների, այլ մեղադրյալների հետ փոխհարաբերությունների բնույթը, 12) խափանման միջոց կալանք ընտրված լինելու դեպքում տևողության ողջամտությունը և դրանով պայմանավորված այլ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող պայմանները,13) այլ էական հանգամանքներ (...) Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառման առանձնահատկություններին՝ նախևառաջ հարկ է նկատել, որ այն այլընտրանքային խափանման միջոց է, որն իր խստության աստիճանով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով ամրագրված խափանման միջոցների համակարգում գտնվում է կալանքի և վարչական հսկողության միջև: Իբրև այլընտրանք` այն պետք է դիտարկվի որպես արդյունավետ միջոց` հակակշռելու համար մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը՝ նրա տնային կալանքի տակ գտնվելու դեպքում։ Այն դատարանի որոշմամբ նշանակվում է բացառապես մեղադրյալի նկատմամբ, ուղեկցվում է վերջինի անձնական ազատության սահմանափակմամբ, մասնավորապես՝ բնակության վայրը չլքելու պարտականությամբ, նամակագրությունից, հեռախոսային խոսակցություններից, փոստային առաքումից և հաղորդակցության այլ ձևերից օգտվելու արգելքով, ինչպես նաև որոշակի անձանց հետ շփվելու և նրանց իր բնակության վայրում հյուրընկալելու արգելքով, և որի նկատմամբ վերահսկողությունը իրականացնում է իրավասու մարմինը՝ հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով։ Հատկանշական է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի ուժով տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սահմանված դրույթները։ Այլ կերպ՝ օրենսդիրը կիրառման հիմքերի և պայմանների առումով իրավացիորեն նույնացնում է կալանքն ու տնային կալանքը, որպիսի մոտեցումը ամբողջապես համահունչ է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշմանը։ Մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ Բուզադջին ընդդեմ Մոլդովայի գործով հստակ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ տնային կալանքի նկատմամբ տարածվում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով սահմանված երաշխիքները։ Մասնավորապես՝ չնայած այն հանգամանքին, որ տնային կալանքն ավելի քիչ սահմանափակումներ, նվազ անհարմարություններ և տառապանք է առաջացնում անձի համար, քան կալանավորումը քրեակատարողական հիմնարկում, քանի որ կալանավորված անձը ստիպված է ինտեգրվել նոր և որոշ դեպքերում նաև անբարեհաճ միջավայրում, կիսել իր ռեսուրսներն ու գործունեությունը այլ խցակիցների հետ, հետևել կարգապահությանն ու իշխանությունների կողմից ենթարկվել տարբեր աստիճանի վերահսկողության ողջ օրվա ընթացքում, սակայն որևէ տարբերություն չկա ազատազրկման տարբեր տեսակների միջև։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ ազատազրկման աստիճան ու ինտենսիվություն արտահայտությունները՝ որպես Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի կիրառման չափանիշներ, վերաբերում են բացառապես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակմանը, այլ ոչ ազատազրկման վայրերի ներքին ռեժիմի կամ հարմարավետության տարբերություններին։ Սա նշանակում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ըստ էության տնային կալանքի կիրառումը դիտում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի համատեքստում` տնային կալանքը դիտելով կալանքի համար նախատեսված երաշխիքների լույսի ներքո (...) Հետևաբար Վճռաբեկ դատարանը հիմք ընդունելով կալանքի և տնային կալանքի նույնացման հայեցակարգը, արձանագրում է, որ անձի իրավունքների և ազատությունների հնարավորինս քիչ սահմանափակման անհրաժեշտության պայմաններում, յուրաքանչյուր դեպքում դատարանը պարտավոր է տնային կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը և հնարավորությունը դիտարկել տվյալ վարույթի հանգամանքների պատշաճ գնահատման լույսի ներքո՝ հնարավորություն տալով ապահովելու մեղադրյալի իրավունքների նվազ սահմանափակման և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր դեպքում կալանավորման անհրաժեշտությունը չի կարող վերացական գնահատվել, այլ պետք է հաշվի առնել անձի անձնական հատկանիշները, նրա արժեքները, բնակության վայրի առկայությունը, զբաղվածությունը, ընտանեկան կապերը և բոլոր կապերը երկրի ներսում, որտեղ հետապնդվում է, ինչպես նաև անձի արտասահմանում ունեցած հարաբերությունները, ինչն ուղղակիորեն բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորված նախադեպային պրակտիկայից:»: (տես ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի թիվ ՀԿԴ/0233/06/23 գործով 2024 թվականի հունիսի 28-ի որոշումը): 4.14. Դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես ՄԻԵԴ, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արձանագրվում է, որ և՛ կալանքը, և՛ տնային կալանքը հավասարաչափ սահմանափակում են անձի ազատության իրավունքը և տարբերությունը կայանում է միայն ազատության սահմանափակման պայմաններին, մասնավորապես՝ տնային կալանքի կրման վայր է հանդիսանում մեղադրյալի բնակության վայրը, իսկ կալանքի կրման վայր է հանդիսանում ՔԿՀ-ն: 4.15. Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցի հիմք հանդիսացել է քրեական գործի քննության վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու, նոր հանցանք կատարելու և քրեական վարույթի քննությունից խուսափելու մտավախությունը, ինչի պայմաններում Դատարանն առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանք է համարում այն, որ խափանման միջոցի հիմքերը ունեն կանխատեսական բնույթ և իրենից ենթադրում են թեկուզ հիմնավոր, սակայն ենթադրություն մեղադրյալի հնարավոր հետագա վարքագծի մասին, ինչի պայմաններում ամենախիստ խափանման միջոց կալանքի կիրառման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ առկա մտավախությունները որոշակի չափով նվազել են և արդեն իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու են ապահովելու մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի պատշաճ վարքագիծը, մասնավորապես՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը իրենց համակցությամբ կարող են զսպել մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հնարավոր փորձերը: 4.16. Անդրադառնալով գրավի չափին՝ Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ պաշտպանական կողմը միջնորդել է կիրառել գրավ՝ 5 միլիոն ՀՀ դրամի չափով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես գրավ խափանման միջոց պետք է ընտրել 5 միլիոն ՀՀ դրամի չափով, որը պետք է 3 օրյա ժամկետում վճարվի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի արտաբյուջետային` 900013298014 դեպոզիտ հաշվին: 4.17. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այլ՝ ավելի մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ, մասնավորապես՝ համակցված տնային կալանքի և բացակայելու արգելք խափանման միջոցի համակցությամբ հնարավոր կլինի ապահովելու մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի պատշաճ վարքագիծը, մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ կալանք կիրառելու հիմքերը ներկա պահին այլևս առկա չեն և կալանքի տակ հետագայում պահելը չի հետապնդի խափանման միջոցի նպատակներին հասնելու միջոց հանդիսանալը, այլ իր մեջ կպարունակի պատժի տարրեր, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի տնային կալանքը 3 ամիս ժամկետով համակցված բացակայելու արգելք և գրավ՝ 5 միլիոն ՀՀ դրամի չափով խափանման միջոցները: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-118-րդ, 122-րդ, 123-րդ, 127-րդ 311-312-րդ, 316-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով` Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել և մեղադրյալին ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից: 2. Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցների համակցություն կիրառել տնային կալանքը՝ 3 երեք) ամիս ժամանակով՝ սկիզբը հաշվելով խափանման միջոցի փաստացի կիրառման պահից, բացակայելու արգելքը և գրավ՝ 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով: 3. Մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին պարտավորեցնել 2025 թվականի հունվարի 03-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ Լոռու մարզ, ք.Ալավերդի Սանահին թաղամաս 3 փ., 27 հասցեն: 4. Մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին արգելել (օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ). 5. - ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, 6. - շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 7. Տնային կալանքի նկատմամբ հսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը, որը պետք է իրականացվի ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: 8. Գրավի գումարը 3-օրյա ժամկետում ենթակա է վճարման Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի արտաբյուջետային` 900013298014 դեպոզիտ հաշվին: 9. Որոշման օրինակը տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 10. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 03-01-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի փոխելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3832/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԻՆՉԴԱՏԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԱՅԼ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 03 հունվարի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Ա.Մանասյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Էդ.Գրիգորյանի, պաշտպաններ Ս.Պողոսյանի, Բ.Օհանյանի մեղադրյալներ Ս.Մելքոնյանի և Ա.Միկոյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց փոփոխելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Անտոնյանը կազմել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 456-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 14124424 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Հ.Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթի նախաքննությունը քննչական խմբին հանձնարարելու, դրա կազմում ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանին և Ա.Անտոնյանին ընդգրկելու և քննչական խմբի ղեկավար Ս.Բեսալյանին նշանակելու մասին: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.5. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՀԲ օ/լ Ա.Հովհաննիսյանը կազմել է արձանագրություն՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.6. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.8. 2024 թվականի մայիսի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալի փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի մայիսի 06-ից, ժամը 01:37-ից: 1.9. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և 14132924 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 քրեական վարույթի ներքո քննելու մասին: 1.10. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է թիվ 14124424 քրեական վարույթով Իրինա Սերժիկի Հախվերդյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին: 1.11. 2024 թվականի հուլիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.12. 2024 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվարկելով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: 1.13. 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.14. 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.15. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթից Արթուր Կառլենի Միկոյանի և արարքին առնչություն ունեցող դեռևս ինքնությունները չպարզված մասնակիցների վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14803124 համարը շնորհելու մասին: 1.16. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ ԹԱՇԶԿՀԽ ՀԿԳ ավագ օ/լ Վ.Տիրատուրյանը կազմել է արձանագրություն՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.17. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին72 ժամով Երևան քաղաքի ՁՊՎ-ում պահելու մասին՝ մինչև վերջինիս նկատմամբ կալանքը վերստին քննության առնելու մասին որոշում կայացնելը: 1.18. 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ից: 1.19. 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.20. 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի 55915 գործարանային համարի 7.65մմ (7,65x17) տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 1.21. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 14124424 քրեական վարույթի նյութերը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանների քննչական բաժին նախաքննությունը շարունակելու համար վերադարձնելու մասին: 1.22. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14180324 քրեական վարույթից Արթուր Միկոյանի կողմից Ս.Մելքոնյանի կատարած, որպես զենք օգտագործված առարկայի ներգործությամբ ավազակությանը օժանդակելու վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14822424 համարը շնորհելու մասին: 1.23. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և թիվ 14822424 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 համարի ներքո շարունակելու մասին: 1.24. 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 05-ը երկարաձգելու մասին: 1.25. 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով փաստաբան Արթուր Պետրոսյանին որպես տուժող Պարզիկ Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին: 1.26. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.27. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.28. 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին թիվ 14124424 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստանալով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 դատական համարը, մակագրվել և ստացվել է նույն դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմում: 1.29. 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.30. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագիրը. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին այն բանի համար, որ նա ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել հրազեն, ինչպես նաև զենքի գործադրմամբ կատարել է ավազակություն: Այսպես՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը հանդիսանալով ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հրազեն ձեռք բերելու, կրելու և պահելու իրավունք չունեցող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել, պահել և իր մոտ կրել գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, այնուհետև, Արթուր Կառլենի Միկոյանից տեղեկություններ ստանալով վերջինիս նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքի կողմից ավտոմեքենա գնելու համար հավաքած գումարի առկայության մասին, 2024 թվականի մայիսի 2-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ Սուրեն Մելքոնյանը զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս: 3. Դատալսումների ընթացում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3.1. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում հանրային մեղադրող Էդ.Գրիգորյանը հայտնեց, որ առկա է խափանման միջոց կալանքի իրավաչափության պայմանները, այն հիմնավոր է և ենթակա է երկարաձգման ևս 3 ամիս ժամկետով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.2. Մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի պաշտպան Ս.Պողոսյանը հայտնեց, որ առկա չէ հիմնավոր կասկած Ս.Մելքոնյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելու մասին, առկա չէ նաև խափանման միջոցի հիմքերը, խնդրեց Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց համակցված կիրառել տնային կալանքը, բացակայելու արգելքը և գրավը 5 միլիոն ՀՀ դրամի չափով, ներկայացրեց նաև Սուրեն Մելքոնյանի վերաբերյալ փաստաթղթեր մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.3. Մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.8. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշման 10-րդ կետը և այլն) արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ընդհանրական վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում` այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն՝ կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Ուստի, վերոնշյալ բացառիկության չափանիշից բխում է, որ անձը պետք է ենթարկվի նախնական կալանքի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. 1) առկա է ողջամիտ կասկած, որ անձը կատարել է իրավախախտում, և 2) առկա են հիմնավոր պատճառներ կարծելու, որ ազատության մեջ գտնվելով նա կարող է` ա) դիմել փախուստի, կամ բ) կատարել նոր հանցագործություն, կամ գ) խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը, կամ դ) լուրջ վտանգ ներկայացնել հանրային կարգին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն` ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57): «Հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» եզրույթին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով առ այն, որ. «(…) անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: (…) Մեկնաբանելով անձի ազատության սահմանափակման համար անհրաժեշտ պայմանը՝ հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ: (…) Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը` քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին: (…) Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը` ա) պետք է արձանագրի հիմնավոր կասկածի առկայությունը կամ բացակայությունը, բ) պետք է պարզի կալանավորման մյուս պայմանների առկայությունը, գ) այն դեպքում, երբ դատարանը կհանգի այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած նյութերը բավարար են արձանագրելու, որ առկա է անձի կողմից հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, և միաժամանակ կալանավորման մյուս պայմանները նույնպես առկա են, ապա պետք է կայացնի հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում այն մասին, թե արդյոք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկը կամ մի քանիսը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունը ևս պետք է հիմնավորված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացված համապատասխան տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (…)» (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 19-րդ և 21-րդ կետեր): 4.9. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանն առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքների կատարմանը, այդ դեպքերը, իրադարձություններն առերևույթ համընկնում են նրան մեղսագրվող հանցանքի հատկանիշներին: Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում Դատարանը կաշկանդված է ավելի խորը գնահատակ տալու հիմնավոր կասկածին, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Դատարանը սույն քրեական գործը քննում է ըստ էության, ինչի պայմաններում հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ ավել գնահատական տալու պայմաններում Դատարանը կկանխորոշի իր հետագա դիրքորոշումը վերջնական դատական ակտ կայացնելու ժամանակ և կխախտի Դատարանների անաչառության սկզբունքը, ուստի սույն պայմաններում Դատարանը կարող է միայն մակերեսորեն գնահատել հիմնավոր կասկածի հարցը և միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հիմնավոր կասկած մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի հետ առնչություն ունենալու վերաբերյալ: 4.10. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հիմքերին՝ Դատարանը գտնում է, որ շարունակում են առկա լինել մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը գտնվում է դեռևս նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական վարույթով անցնող վկաները և տուժողը, ինչպես նաև դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական գործով մեղադրյալները, ինչի պայմաններում ողջամիտ է մտավախությունը այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն ունենալ քրեական գործի քննության վրա քրեական գործով անցնող անձանց համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալու կամ այլ անօրինական ճանապարհով հակելու իր համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալուն: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ քրեական գործով անցնող մի շարք անձանց Ս.Մելքոնյանը անձամբ ճանաչում է և հնարավոր է՝ անձնական շփումներ ունի, ինչի պայմաններում ավելի է մեծանում ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը: 4.11. Անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակին՝ Դատարանը անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ վճռաբեկ հակակոռուպցիոն դատարանը, խափանման միջոցի իրավաչափության վերաբերյալ, անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ արտահայտել է դիրքորոշում այն մասին, որ «Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ դրանց էական նշանակություն ունենալը և որոշիչ դերը նախ և առաջ պայմանավորված է նրանով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված՝ «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» վերաբերելի հիմքեր են բոլոր խափանման միջոցներին, որոշ բացառություններով, ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ որպեսզի իրավասու մարմինը գործնականում հնարավորություն ունենա տարբերակված մոտեցում ցուցաբերել և նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարել և հիմնավորել դրա անհրաժեշտությունը՝ պետք է հաշվի առնել նաև որոշ հանգամանքներ: Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նման հանգամանքներ, ի թիվս այլնի, կարող են լինել՝ 1) վերագրվող հանցանքի փաստական հանգամանքները, ակնկալվող պատժի ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև ազատությունից զրկելուն այլընտրանքային պատիժների առկայությունը, 2) մեղադրյալի անձին ներկայացվող հանգամանքները, մասնավորապես՝ դատվածության առկայությունը (նախկինում կատարած արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, նշանակված պատժի տեսակը, չափը, պատիժը կրելու/ազատվելու հանգամանքը և այլն), ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանքները, 3) մեղադրյալի տարիքը, սեռը, առողջական վիճակը, քաղաքացիությունը (ՀՀ քաղաքացի է, երկքաղաքացի, օտարերկրյա քաղաքացի, քաղաքացիություն չունեցող անձ, ապաստան հայցող անձ կամ փախստական), ուսման պայմանները, եթե սովորում է և այլն, 4) զբաղմունքի տեսակը, հասարակությունում ունեցած սոցիալական դիրքը և դերը, եթե աշխատում է, ապա զբաղեցրած պաշտոնը և դրանից բխող հնարավոր ազդեցությունն օգտագործելու հավանականությունը և այլն, 5) ընտանեկան դրությունը (ամուսնացած, ամուսնալուծված), խնամքին անչափահաս կամ անաշխատունակ անձանց առկայությունը, ընտանեկան ամուր կապերը, 6) բնակության մշտական վայրի առկայությունը, ինչպես նաև բնակության վայրում սոցիալական ամուր կապերը, 7) մեղադրյալի գույքային դրությունը, ինչպես նաև ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը, կամ հանցագործության արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված գույքի առկայությունը, դրա չափը, այդ գույքի ծագումը թաքցնելուն ուղղված գործողությունների բնույթը և այլն, 8) մեղադրյալի կյանքին սպառնացող վտանգի առկայությունը,9) եթե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և/կամ պատժի, ապա նրա վարքագիծը նախկինում իրականացվող քրեական վարույթի ընթացքում (թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով, էապես խոչընդոտել է վարույթին և այլն), ինչպես նաև այլ ենթադրյալ հանցագործությունների կատարման մեջ մեղադրվելու մասին մեկ այլ վարույթի առկայությունը (մինչդատական, դատական),10) այն հանգամանքները, որոնք բացառում են քրեական հետապնդումը (թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից) կամ քրեական վարույթը,11) գործով ներգրավված տուժողի, վկաների, այլ մեղադրյալների հետ փոխհարաբերությունների բնույթը, 12) խափանման միջոց կալանք ընտրված լինելու դեպքում տևողության ողջամտությունը և դրանով պայմանավորված այլ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող պայմանները,13) այլ էական հանգամանքներ (...) Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառման առանձնահատկություններին՝ նախևառաջ հարկ է նկատել, որ այն այլընտրանքային խափանման միջոց է, որն իր խստության աստիճանով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով ամրագրված խափանման միջոցների համակարգում գտնվում է կալանքի և վարչական հսկողության միջև: Իբրև այլընտրանք` այն պետք է դիտարկվի որպես արդյունավետ միջոց` հակակշռելու համար մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը՝ նրա տնային կալանքի տակ գտնվելու դեպքում։ Այն դատարանի որոշմամբ նշանակվում է բացառապես մեղադրյալի նկատմամբ, ուղեկցվում է վերջինի անձնական ազատության սահմանափակմամբ, մասնավորապես՝ բնակության վայրը չլքելու պարտականությամբ, նամակագրությունից, հեռախոսային խոսակցություններից, փոստային առաքումից և հաղորդակցության այլ ձևերից օգտվելու արգելքով, ինչպես նաև որոշակի անձանց հետ շփվելու և նրանց իր բնակության վայրում հյուրընկալելու արգելքով, և որի նկատմամբ վերահսկողությունը իրականացնում է իրավասու մարմինը՝ հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով։ Հատկանշական է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի ուժով տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սահմանված դրույթները։ Այլ կերպ՝ օրենսդիրը կիրառման հիմքերի և պայմանների առումով իրավացիորեն նույնացնում է կալանքն ու տնային կալանքը, որպիսի մոտեցումը ամբողջապես համահունչ է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշմանը։ Մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ Բուզադջին ընդդեմ Մոլդովայի գործով հստակ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ տնային կալանքի նկատմամբ տարածվում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով սահմանված երաշխիքները։ Մասնավորապես՝ չնայած այն հանգամանքին, որ տնային կալանքն ավելի քիչ սահմանափակումներ, նվազ անհարմարություններ և տառապանք է առաջացնում անձի համար, քան կալանավորումը քրեակատարողական հիմնարկում, քանի որ կալանավորված անձը ստիպված է ինտեգրվել նոր և որոշ դեպքերում նաև անբարեհաճ միջավայրում, կիսել իր ռեսուրսներն ու գործունեությունը այլ խցակիցների հետ, հետևել կարգապահությանն ու իշխանությունների կողմից ենթարկվել տարբեր աստիճանի վերահսկողության ողջ օրվա ընթացքում, սակայն որևէ տարբերություն չկա ազատազրկման տարբեր տեսակների միջև։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ ազատազրկման աստիճան ու ինտենսիվություն արտահայտությունները՝ որպես Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի կիրառման չափանիշներ, վերաբերում են բացառապես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակմանը, այլ ոչ ազատազրկման վայրերի ներքին ռեժիմի կամ հարմարավետության տարբերություններին։ Սա նշանակում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ըստ էության տնային կալանքի կիրառումը դիտում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի համատեքստում` տնային կալանքը դիտելով կալանքի համար նախատեսված երաշխիքների լույսի ներքո (...) Հետևաբար Վճռաբեկ դատարանը հիմք ընդունելով կալանքի և տնային կալանքի նույնացման հայեցակարգը, արձանագրում է, որ անձի իրավունքների և ազատությունների հնարավորինս քիչ սահմանափակման անհրաժեշտության պայմաններում, յուրաքանչյուր դեպքում դատարանը պարտավոր է տնային կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը և հնարավորությունը դիտարկել տվյալ վարույթի հանգամանքների պատշաճ գնահատման լույսի ներքո՝ հնարավորություն տալով ապահովելու մեղադրյալի իրավունքների նվազ սահմանափակման և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր դեպքում կալանավորման անհրաժեշտությունը չի կարող վերացական գնահատվել, այլ պետք է հաշվի առնել անձի անձնական հատկանիշները, նրա արժեքները, բնակության վայրի առկայությունը, զբաղվածությունը, ընտանեկան կապերը և բոլոր կապերը երկրի ներսում, որտեղ հետապնդվում է, ինչպես նաև անձի արտասահմանում ունեցած հարաբերությունները, ինչն ուղղակիորեն բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորված նախադեպային պրակտիկայից:»: (տես ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի թիվ ՀԿԴ/0233/06/23 գործով 2024 թվականի հունիսի 28-ի որոշումը): 4.12. Դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես ՄԻԵԴ, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արձանագրվում է, որ և՛ կալանքը, և՛ տնային կալանքը հավասարաչափ սահմանափակում են անձի ազատության իրավունքը և տարբերությունը կայանում է միայն ազատության սահմանափակման պայմաններին, մասնավորապես՝ տնային կալանքի կրման վայր է հանդիսանում մեղադրյալի բնակության վայրը, իսկ կալանքի կրման վայր է հանդիսանում ՔԿՀ-ն: 4.13. Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցի հիմք հանդիսացել է քրեական գործի քննության վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը, ինչի պայմաններում Դատարանն առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանք է համարում այն, որ մեղադրյալը տևական ժամանակ է գտնվում է կալանք խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում, ինչպես նաև այն, որ խափանման միջոցի հիմքերը ունեն կանխատեսական բնույթ և իրենից ենթադրում են թեկուզ հիմնավոր, սակայն ենթադրություն մեղադրյալի հնարավոր հետագա վարքագծի մասին, ինչի պայմաններում խափանման միջոց կալանքի տևական կիրառման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ առկա մտավախությունները որոշակի չափով նվազել են և արդեն իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու են ապահովելու մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը, մասնավորապես՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը իրենց համակցությամբ կարող են զսպել մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հնարավոր փորձերը: 4.14. Անդրադառնալով գրավի չափին՝ Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ պաշտպանական կողմը միջնորդել է կիրառել գրավ՝ 5 միլիոն ՀՀ դրամի չափով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես գրավ խափանման միջոց պետք է ընտրել 5 միլիոն ՀՀ դրամի չափով, որը պետք է 3 օրյա ժամկետում վճարվի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի արտաբյուջետային` 900013298014 դեպոզիտ հաշվին: 4.15. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այլ՝ ավելի մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ, մասնավորապես՝ համակցված տնային կալանքի և բացակայելու արգելք խափանման միջոցի համակցությամբ հնարավոր կլինի ապահովելու մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը, մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ կալանք կիրառելու հիմքերը ներկա պահին այլևս առկա չեն և կալանքի տակ հետագայում պահելը չի հետապնդի խափանման միջոցի նպատակներին հասնելու միջոց հանդիսանալը, այլ իր մեջ կպարունակի պատժի տարրեր, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի տնային կալանքը 3 ամիս ժամկետով համակցված բացակայելու արգելք և գրավ՝ 5 միլիոն ՀՀ դրամի չափով խափանման միջոցները: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-118-րդ, 122-րդ, 123-րդ, 127-րդ 311-312-րդ, 316-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով` Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել և մեղադրյալին ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից: 2. Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցների համակցություն կիրառել տնային կալանքը՝ 3 երեք) ամիս ժամանակով՝ սկիզբը հաշվելով խափանման միջոցի փաստացի կիրառման պահից, բացակայելու արգելքը և գրավ՝ 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով: 3. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին պարտավորեցնել 2025 թվականի հուվարի 03-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ ք.Երևան, Սիմոն Վրացյան փ., 71 շ., թիվ 8 բն. հասցեն: 4. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին արգելել (օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ). 5. - ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, 6. - շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 7. Տնային կալանքի նկատմամբ հսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը, որը պետք է իրականացվի ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: 8. Գրավի գումարը 3-օրյա ժամկետում ենթակա է վճարման Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի արտաբյուջետային` 900013298014 դեպոզիտ հաշվին: 9. Որոշման օրինակը տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասանակիցներին: 10. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 31-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 31-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 31-03-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3832/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԻՆՉԴԱՏԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԱՅԼ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 31 մարտի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Մկրտչյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Դ․Կյուրեղյանի, պաշտպաններ Ս.Պողոսյանի, Բ.Օհանյանի մեղադրյալներ Ս.Մելքոնյանի և Ա.Միկոյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց փոփոխելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Անտոնյանը կազմել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 456-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 14124424 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Հ.Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթի նախաքննությունը քննչական խմբին հանձնարարելու, դրա կազմում ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանին և Ա.Անտոնյանին ընդգրկելու և քննչական խմբի ղեկավար Ս.Բեսալյանին նշանակելու մասին: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.5. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՀԲ օ/լ Ա.Հովհաննիսյանը կազմել է արձանագրություն՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.6. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.8. 2024 թվականի մայիսի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալի փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի մայիսի 06-ից, ժամը 01:37-ից: 1.9. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և 14132924 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 քրեական վարույթի ներքո քննելու մասին: 1.10. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է թիվ 14124424 քրեական վարույթով Իրինա Սերժիկի Հախվերդյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին: 1.11. 2024 թվականի հուլիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.12. 2024 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվարկելով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: 1.13. 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.14. 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.15. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթից Արթուր Կառլենի Միկոյանի և արարքին առնչություն ունեցող դեռևս ինքնությունները չպարզված մասնակիցների վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14803124 համարը շնորհելու մասին: 1.16. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ ԹԱՇԶԿՀԽ ՀԿԳ ավագ օ/լ Վ.Տիրատուրյանը կազմել է արձանագրություն՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.17. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին72 ժամով Երևան քաղաքի ՁՊՎ-ում պահելու մասին՝ մինչև վերջինիս նկատմամբ կալանքը վերստին քննության առնելու մասին որոշում կայացնելը: 1.18. 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ից: 1.19. 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.20. 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի 55915 գործարանային համարի 7.65մմ (7,65x17) տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 1.21. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 14124424 քրեական վարույթի նյութերը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանների քննչական բաժին նախաքննությունը շարունակելու համար վերադարձնելու մասին: 1.22. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14180324 քրեական վարույթից Արթուր Միկոյանի կողմից Ս.Մելքոնյանի կատարած, որպես զենք օգտագործված առարկայի ներգործությամբ ավազակությանը օժանդակելու վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14822424 համարը շնորհելու մասին: 1.23. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և թիվ 14822424 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 համարի ներքո շարունակելու մասին: 1.24. 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 05-ը երկարաձգելու մասին: 1.25. 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով փաստաբան Արթուր Պետրոսյանին որպես տուժող Պարզիկ Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին: 1.26. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.27. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.28. 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին թիվ 14124424 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստանալով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 դատական համարը, մակագրվել և ստացվել է նույն դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմում: 1.29. 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.30. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.31. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագիրը. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին այն բանի համար, որ նա ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել հրազեն, ինչպես նաև զենքի գործադրմամբ կատարել է ավազակություն: Այսպես՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը հանդիսանալով ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հրազեն ձեռք բերելու, կրելու և պահելու իրավունք չունեցող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել, պահել և իր մոտ կրել գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, այնուհետև, Արթուր Կառլենի Միկոյանից տեղեկություններ ստանալով վերջինիս նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքի կողմից ավտոմեքենա գնելու համար հավաքած գումարի առկայության մասին, 2024 թվականի մայիսի 2-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ Սուրեն Մելքոնյանը զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս: 3. Դատալսումների ընթացում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3.1. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում հանրային մեղադրող Հ․Կյուրեղյանը հայտնել է, որ առկա է այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի իրավաչափության պայմանները, այն հիմնավոր է և ենթակա է երկարաձգման ևս 3 ամիս ժամկետով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.2. Մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի պաշտպան Ս.Պողոսյանը հայտնել է, որ առկա չէ հիմնավոր կասկած Ս.Մելքոնյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելու մասին, առկա չէ նաև խափանման միջոցի հիմքերը, խնդրել է, որ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց համակցված կիրառել վարչական հսկողությունը, արդեն իսկ կիրառված բացակայելու արգելքի և գրավի հետ միասին։ Պաշտպանը նաև ներկայացրել է միջնորդություն՝ տնային կալանք խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու դեպքում կատարել հասցեի փոփոխություն այն կիարռել հետևյալ հասցեով՝ ք․Երևան Նոր Նորք Բագրևանդ թաղամաս 58/2 հասցեում մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.3. Մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես յլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.8. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշման 10-րդ կետը և այլն) արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ընդհանրական վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում` այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն՝ կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Ուստի, վերոնշյալ բացառիկության չափանիշից բխում է, որ անձը պետք է ենթարկվի նախնական կալանքի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. 1) առկա է ողջամիտ կասկած, որ անձը կատարել է իրավախախտում, և 2) առկա են հիմնավոր պատճառներ կարծելու, որ ազատության մեջ գտնվելով նա կարող է` ա) դիմել փախուստի, կամ բ) կատարել նոր հանցագործություն, կամ գ) խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը, կամ դ) լուրջ վտանգ ներկայացնել հանրային կարգին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն` ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57): «Հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» եզրույթին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով առ այն, որ. «(…) անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: (…) Մեկնաբանելով անձի ազատության սահմանափակման համար անհրաժեշտ պայմանը՝ հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ: (…) Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը` քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին: (…) Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը` ա) պետք է արձանագրի հիմնավոր կասկածի առկայությունը կամ բացակայությունը, բ) պետք է պարզի կալանավորման մյուս պայմանների առկայությունը, գ) այն դեպքում, երբ դատարանը կհանգի այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած նյութերը բավարար են արձանագրելու, որ առկա է անձի կողմից հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, և միաժամանակ կալանավորման մյուս պայմանները նույնպես առկա են, ապա պետք է կայացնի հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում այն մասին, թե արդյոք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկը կամ մի քանիսը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունը ևս պետք է հիմնավորված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացված համապատասխան տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (…)» (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 19-րդ և 21-րդ կետեր): 4.9. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանն առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքների կատարմանը, այդ դեպքերը, իրադարձություններն առերևույթ համընկնում են նրան մեղսագրվող հանցանքի հատկանիշներին: Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում Դատարանը կաշկանդված է ավելի խորը գնահատակ տալու հիմնավոր կասկածին, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Դատարանը սույն քրեական գործը քննում է ըստ էության, ինչի պայմաններում հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ ավել գնահատական տալու պայմաններում Դատարանը կկանխորոշի իր հետագա դիրքորոշումը վերջնական դատական ակտ կայացնելու ժամանակ և կխախտի Դատարանների անաչառության սկզբունքը, ուստի սույն պայմաններում Դատարանը կարող է միայն մակերեսորեն գնահատել հիմնավոր կասկածի հարցը և միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հիմնավոր կասկած մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի հետ առնչություն ունենալու վերաբերյալ: 4.10. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հիմքերին՝ Դատարանը գտնում է, որ շարունակում են առկա լինել մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը գտնվում է դեռևս նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական վարույթով անցնող վկաները և տուժողը, ինչպես նաև դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական գործով մեղադրյալները, ինչի պայմաններում ողջամիտ է մտավախությունը այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն ունենալ քրեական գործի քննության վրա քրեական գործով անցնող անձանց համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալու կամ այլ անօրինական ճանապարհով հակելու իր համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալուն: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ քրեական գործով անցնող մի շարք անձանց Ս.Մելքոնյանը անձամբ ճանաչում է և հնարավոր է՝ անձնական շփումներ ունի, ինչի պայմաններում ավելի է մեծանում ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը: 4.11. Անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակին՝ Դատարանը անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ վճռաբեկ հակակոռուպցիոն դատարանը, խափանման միջոցի իրավաչափության վերաբերյալ, անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ արտահայտել է դիրքորոշում այն մասին, որ «Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ դրանց էական նշանակություն ունենալը և որոշիչ դերը նախ և առաջ պայմանավորված է նրանով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված՝ «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» վերաբերելի հիմքեր են բոլոր խափանման միջոցներին, որոշ բացառություններով, ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ որպեսզի իրավասու մարմինը գործնականում հնարավորություն ունենա տարբերակված մոտեցում ցուցաբերել և նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարել և հիմնավորել դրա անհրաժեշտությունը՝ պետք է հաշվի առնել նաև որոշ հանգամանքներ: Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նման հանգամանքներ, ի թիվս այլնի, կարող են լինել՝ 1) վերագրվող հանցանքի փաստական հանգամանքները, ակնկալվող պատժի ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև ազատությունից զրկելուն այլընտրանքային պատիժների առկայությունը, 2) մեղադրյալի անձին ներկայացվող հանգամանքները, մասնավորապես՝ դատվածության առկայությունը (նախկինում կատարած արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, նշանակված պատժի տեսակը, չափը, պատիժը կրելու/ազատվելու հանգամանքը և այլն), ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանքները, 3) մեղադրյալի տարիքը, սեռը, առողջական վիճակը, քաղաքացիությունը (ՀՀ քաղաքացի է, երկքաղաքացի, օտարերկրյա քաղաքացի, քաղաքացիություն չունեցող անձ, ապաստան հայցող անձ կամ փախստական), ուսման պայմանները, եթե սովորում է և այլն, 4) զբաղմունքի տեսակը, հասարակությունում ունեցած սոցիալական դիրքը և դերը, եթե աշխատում է, ապա զբաղեցրած պաշտոնը և դրանից բխող հնարավոր ազդեցությունն օգտագործելու հավանականությունը և այլն, 5) ընտանեկան դրությունը (ամուսնացած, ամուսնալուծված), խնամքին անչափահաս կամ անաշխատունակ անձանց առկայությունը, ընտանեկան ամուր կապերը, 6) բնակության մշտական վայրի առկայությունը, ինչպես նաև բնակության վայրում սոցիալական ամուր կապերը, 7) մեղադրյալի գույքային դրությունը, ինչպես նաև ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը, կամ հանցագործության արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված գույքի առկայությունը, դրա չափը, այդ գույքի ծագումը թաքցնելուն ուղղված գործողությունների բնույթը և այլն, 8) մեղադրյալի կյանքին սպառնացող վտանգի առկայությունը,9) եթե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և/կամ պատժի, ապա նրա վարքագիծը նախկինում իրականացվող քրեական վարույթի ընթացքում (թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով, էապես խոչընդոտել է վարույթին և այլն), ինչպես նաև այլ ենթադրյալ հանցագործությունների կատարման մեջ մեղադրվելու մասին մեկ այլ վարույթի առկայությունը (մինչդատական, դատական),10) այն հանգամանքները, որոնք բացառում են քրեական հետապնդումը (թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից) կամ քրեական վարույթը,11) գործով ներգրավված տուժողի, վկաների, այլ մեղադրյալների հետ փոխհարաբերությունների բնույթը, 12) խափանման միջոց կալանք ընտրված լինելու դեպքում տևողության ողջամտությունը և դրանով պայմանավորված այլ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող պայմանները,13) այլ էական հանգամանքներ (...) Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառման առանձնահատկություններին՝ նախևառաջ հարկ է նկատել, որ այն այլընտրանքային խափանման միջոց է, որն իր խստության աստիճանով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով ամրագրված խափանման միջոցների համակարգում գտնվում է կալանքի և վարչական հսկողության միջև: Իբրև այլընտրանք` այն պետք է դիտարկվի որպես արդյունավետ միջոց` հակակշռելու համար մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը՝ նրա տնային կալանքի տակ գտնվելու դեպքում։ Այն դատարանի որոշմամբ նշանակվում է բացառապես մեղադրյալի նկատմամբ, ուղեկցվում է վերջինի անձնական ազատության սահմանափակմամբ, մասնավորապես՝ բնակության վայրը չլքելու պարտականությամբ, նամակագրությունից, հեռախոսային խոսակցություններից, փոստային առաքումից և հաղորդակցության այլ ձևերից օգտվելու արգելքով, ինչպես նաև որոշակի անձանց հետ շփվելու և նրանց իր բնակության վայրում հյուրընկալելու արգելքով, և որի նկատմամբ վերահսկողությունը իրականացնում է իրավասու մարմինը՝ հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով։ Հատկանշական է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի ուժով տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սահմանված դրույթները։ Այլ կերպ՝ օրենսդիրը կիրառման հիմքերի և պայմանների առումով իրավացիորեն նույնացնում է կալանքն ու տնային կալանքը, որպիսի մոտեցումը ամբողջապես համահունչ է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշմանը։ Մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ Բուզադջին ընդդեմ Մոլդովայի գործով հստակ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ տնային կալանքի նկատմամբ տարածվում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով սահմանված երաշխիքները։ Մասնավորապես՝ չնայած այն հանգամանքին, որ տնային կալանքն ավելի քիչ սահմանափակումներ, նվազ անհարմարություններ և տառապանք է առաջացնում անձի համար, քան կալանավորումը քրեակատարողական հիմնարկում, քանի որ կալանավորված անձը ստիպված է ինտեգրվել նոր և որոշ դեպքերում նաև անբարեհաճ միջավայրում, կիսել իր ռեսուրսներն ու գործունեությունը այլ խցակիցների հետ, հետևել կարգապահությանն ու իշխանությունների կողմից ենթարկվել տարբեր աստիճանի վերահսկողության ողջ օրվա ընթացքում, սակայն որևէ տարբերություն չկա ազատազրկման տարբեր տեսակների միջև։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ ազատազրկման աստիճան ու ինտենսիվություն արտահայտությունները՝ որպես Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի կիրառման չափանիշներ, վերաբերում են բացառապես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակմանը, այլ ոչ ազատազրկման վայրերի ներքին ռեժիմի կամ հարմարավետության տարբերություններին։ Սա նշանակում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ըստ էության տնային կալանքի կիրառումը դիտում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի համատեքստում` տնային կալանքը դիտելով կալանքի համար նախատեսված երաշխիքների լույսի ներքո (...) Հետևաբար Վճռաբեկ դատարանը հիմք ընդունելով կալանքի և տնային կալանքի նույնացման հայեցակարգը, արձանագրում է, որ անձի իրավունքների և ազատությունների հնարավորինս քիչ սահմանափակման անհրաժեշտության պայմաններում, յուրաքանչյուր դեպքում դատարանը պարտավոր է տնային կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը և հնարավորությունը դիտարկել տվյալ վարույթի հանգամանքների պատշաճ գնահատման լույսի ներքո՝ հնարավորություն տալով ապահովելու մեղադրյալի իրավունքների նվազ սահմանափակման և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր դեպքում կալանավորման անհրաժեշտությունը չի կարող վերացական գնահատվել, այլ պետք է հաշվի առնել անձի անձնական հատկանիշները, նրա արժեքները, բնակության վայրի առկայությունը, զբաղվածությունը, ընտանեկան կապերը և բոլոր կապերը երկրի ներսում, որտեղ հետապնդվում է, ինչպես նաև անձի արտասահմանում ունեցած հարաբերությունները, ինչն ուղղակիորեն բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորված նախադեպային պրակտիկայից:»: (տես ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի թիվ ՀԿԴ/0233/06/23 գործով 2024 թվականի հունիսի 28-ի որոշումը): 4.12. Դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես ՄԻԵԴ, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արձանագրվում է, որ և՛ կալանքը, և՛ տնային կալանքը հավասարաչափ սահմանափակում են անձի ազատության իրավունքը և տարբերությունը կայանում է միայն ազատության սահմանափակման պայմաններին, մասնավորապես՝ տնային կալանքի կրման վայր է հանդիսանում մեղադրյալի բնակության վայրը, իսկ կալանքի կրման վայր է հանդիսանում ՔԿՀ-ն: 4.13. Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցի հիմք հանդիսացել է քրեական գործի քննության վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը, ինչի պայմաններում Դատարանն առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանք է համարում այն, որ մեղադրյալը տևական ժամանակ է գտնվում է կալանք խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում, ինչպես նաև այն, որ խափանման միջոցի հիմքերը ունեն կանխատեսական բնույթ և իրենից ենթադրում են թեկուզ հիմնավոր, սակայն ենթադրություն մեղադրյալի հնարավոր հետագա վարքագծի մասին, ինչի պայմաններում խափանման միջոց կալանքի տևական կիրառման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ առկա մտավախությունները որոշակի չափով նվազել են և արդեն իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու են ապահովելու մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը, մասնավորապես՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը իրենց համակցությամբ կարող են զսպել մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հնարավոր փորձերը: 4.14. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը ապահովում է մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց պետք է տնային կալանքը փոփոխելու վերացնելու հիմքեր առկա չեն։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-118-րդ, 122-րդ, 123-րդ, 127-րդ 311-312-րդ, 316-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով` Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը թողնել անփոփոխ և դրա ժամկետը երկարաձգել մինչև 2025 թվականի հուլիսի 03-ը։ 2. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին պարտավորեցնել 2025 թվականի ապրիլի 03-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ ք. Երևան Նոր Նորք Բագրևանդ թաղամաս 58/2 հասցեն: 3. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին արգելել (օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ) - ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, - շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 4. Տնային կալանքի նկատմամբ հսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը, որը պետք է իրականացվի ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: 5. Որոշման օրինակը տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասանակիցներին: 6. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 31-03-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3832/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԻՆՉԴԱՏԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԱՅԼ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 31 մարտի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Մկրտչյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Դ․Կյուրեղյանի, պաշտպաններ Ս.Պողոսյանի, Բ.Օհանյանի, մեղադրյալներ Ս.Մելքոնյանի և Ա.Միկոյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց փոփոխելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Անտոնյանը կազմել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 456-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 14124424 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Հ.Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթի նախաքննությունը քննչական խմբին հանձնարարելու, դրա կազմում ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանին և Ա.Անտոնյանին ընդգրկելու և քննչական խմբի ղեկավար Ս.Բեսալյանին նշանակելու մասին: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.5. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՀԲ օ/լ Ա.Հովհաննիսյանը կազմել է արձանագրություն՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.6. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.8. 2024 թվականի մայիսի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալի փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի մայիսի 06-ից, ժամը 01:37-ից: 1.9. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և 14132924 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 քրեական վարույթի ներքո քննելու մասին: 1.10. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է թիվ 14124424 քրեական վարույթով Իրինա Սերժիկի Հախվերդյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին: 1.11. 2024 թվականի հուլիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.12. 2024 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվարկելով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: 1.13. 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.14. 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.15. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթից Արթուր Կառլենի Միկոյանի և արարքին առնչություն ունեցող դեռևս ինքնությունները չպարզված մասնակիցների վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14803124 համարը շնորհելու մասին: 1.16. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ ԹԱՇԶԿՀԽ ՀԿԳ ավագ օ/լ Վ.Տիրատուրյանը կազմել է արձանագրություն՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.17. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին 72 ժամով Երևան քաղաքի ՁՊՎ-ում պահելու մասին՝ մինչև վերջինիս նկատմամբ կալանքը վերստին քննության առնելու մասին որոշում կայացնելը: 1.18. 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ից: 1.19. 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.20. 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի 55915 գործարանային համարի 7.65մմ (7,65x17) տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 1.21. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 14124424 քրեական վարույթի նյութերը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանների քննչական բաժին նախաքննությունը շարունակելու համար վերադարձնելու մասին: 1.22. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14180324 քրեական վարույթից Արթուր Միկոյանի կողմից Ս.Մելքոնյանի կատարած, որպես զենք օգտագործված առարկայի ներգործությամբ ավազակությանը օժանդակելու վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14822424 համարը շնորհելու մասին: 1.23. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և թիվ 14822424 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 համարի ներքո շարունակելու մասին: 1.24. 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 05-ը երկարաձգելու մասին: 1.25. 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով փաստաբան Արթուր Պետրոսյանին որպես տուժող Պարզիկ Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին: 1.26. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.27. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.28. 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին թիվ 14124424 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստանալով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 դատական համարը, մակագրվել և ստացվել է նույն դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմում: 1.29. 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.30. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.31. 2025 թվականի մարտի 31-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագիրը. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին այն բանի համար, որ նա տեղեկություններ տրամադրելու եղանակով օժանդակել է Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի կողմից զենքի գործադրմամբ ավազակություն կատարելուն: Այսպես՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանը, տեղեկություններ ունենալով այն մասին, որ իր նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքը ավտոմեքենա գնելու նպատակով ունի հավաքած գումար, նշված տեղեկատվությունը փոխանցել է Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին, ապա մայիսի 02-ին՝ ժամը 12:00-ի սահմաններում վերջինիս ցույց է տվել Իրինա Հախվերդյանի բնակության վայրը, ինչից հետո, 2024 թվականի մայիսի 02-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ վերջինս զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս: 3. Դատալսումների ընթացում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3․1․ 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում հանրային մեղադրող Դ․Կյուրեղյանը հայտնել է, որ առկա է այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի իրավաչափության պայմանները, այն հիմնավոր է և ենթակա է երկարաձգման ևս 3 ամիս ժամկետով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3․2․ Մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի պաշտպան Բ.Օհանյանը հայտնեց, որ առկա չէ հիմնավոր կասկած Արթուր Միկոյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելու մասին, առկա չէ նաև խափանման միջոցի հիմքերը, խնդրեց Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց համակցված կիրառել վարչական հսկողությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ա․Միկոյանը տնային կալանքի տակ գտնված ողջ ժամանակահատվածում կիրառված խափանման միջոցի պայմանները չի խախտել մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: Մեղադրյալ Արթուր Միկոյանը միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.8. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշման 10-րդ կետը և այլն) արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ընդհանրական վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում` այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն՝ կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Ուստի, վերոնշյալ բացառիկության չափանիշից բխում է, որ անձը պետք է ենթարկվի նախնական կալանքի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. 1) առկա է ողջամիտ կասկած, որ անձը կատարել է իրավախախտում, և 2) առկա են հիմնավոր պատճառներ կարծելու, որ ազատության մեջ գտնվելով նա կարող է` ա) դիմել փախուստի, կամ բ) կատարել նոր հանցագործություն, կամ գ) խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը, կամ դ) լուրջ վտանգ ներկայացնել հանրային կարգին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն` ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57): «Հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» եզրույթին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով առ այն, որ. «(…) անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: (…) Մեկնաբանելով անձի ազատության սահմանափակման համար անհրաժեշտ պայմանը՝ հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ: (…) Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը` քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին: (…) Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը` ա) պետք է արձանագրի հիմնավոր կասկածի առկայությունը կամ բացակայությունը, բ) պետք է պարզի կալանավորման մյուս պայմանների առկայությունը, գ) այն դեպքում, երբ դատարանը կհանգի այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած նյութերը բավարար են արձանագրելու, որ առկա է անձի կողմից հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, և միաժամանակ կալանավորման մյուս պայմանները նույնպես առկա են, ապա պետք է կայացնի հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում այն մասին, թե արդյոք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկը կամ մի քանիսը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունը ևս պետք է հիմնավորված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացված համապատասխան տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (…)» (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 19-րդ և 21-րդ կետեր): 4.9. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանն առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքների կատարմանը, այդ դեպքերը, իրադարձություններն առերևույթ համընկնում են նրան մեղսագրվող հանցանքի հատկանիշներին: Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում Դատարանը կաշկանդված է ավելի խորը գնահատական տալու հիմնավոր կասկածին, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Դատարանը սույն քրեական գործը քննում է ըստ էության, ինչի պայմաններում հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ ավել գնահատական տալու պայմաններում Դատարանը կկանխորոշի իր հետագա դիրքորոշումը վերջնական դատական ակտ կայացնելու ժամանակ և կխախտի Դատարանների անաչառության սկզբունքը, ուստի սույն պայմաններում Դատարանը կարող է միայն մակերեսորեն գնահատել հիմնավոր կասկածի հարցը և միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հիմնավոր կասկած մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի հետ առնչություն ունենալու վերաբերյալ: 4.10. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հիմքերին՝ Դատարանը գտնում է, որ շարունակում են առկա լինել մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը գտնվում է դեռևս նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական վարույթով անցնող վկաները և տուժողը, ինչպես նաև դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական գործով մեղադրյալները, ինչի պայմաններում ողջամիտ է մտավախությունը այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն ունենալ քրեական գործի քննության վրա քրեական գործով անցնող անձանց համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալու կամ այլ անօրինական ճանապարհով հակելու իր համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալուն: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ քրեական գործով անցնող մի շարք անձանց Արթուր Միկոյանը անձամբ ճանաչում է և հնարավոր է՝ անձնական շփումներ ունի, ինչի պայմաններում ավելի է մեծանում ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը: 4.11. Անդրադառնալով փախուստի հիմքին՝ Դատարանը այն նույնպես իրատեսական է համարում, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական վարույթի նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի գտնվելու վայրը անհայտ է եղել, միջոցներ են ձեռնարկվել մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին հայտնաբերելու, այդ թվում նաև վերջինիս բնակության վայրում խուզարկություն կատարելու և նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու միջոցով, որից հետո միայն տևական ժամանակ հետախուզման տակ գտնվելուց հետո վերջինս հայտնաբերվել և ներկայացվել է վարույթն իրականացնող մարմնին, ինչի պայմաններում Դատարանը իրատեսական է համարում մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի կողմից կրկին անգամ փախուստի դիմելու և քրեական գործի քննությունից խուսափելու մտավախությունը: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին մեղսագրվում է ծանր հանցագործություն, որի համար նախատեսված է միայն ազատազրկման ձևով պատիժ 5-10 տարի ժամկետով, որը թեև չի կարող խափանման միջոցի ինքնուրույն հիմք հանդիսանալ, սակայն այլ հիմքերի հետ համակցությամբ կարևոր նշանակություն ունի մեղադրյալի հետագա հնարավոր վարքագիծը կանխորոշելու համար: 4.12. Անդրադառնալով նոր հանցանք կատարելու մտավախությունը՝ Դատարանը այն նույնպես իրատեսական է համարում, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանը թեև արդեն իսկ մարված, սակայն նախկինում ունեցել է դատվածություն մարդու դեմ ուղղված հանցագործություն կատարելու համար, որից հետո կրկին անգամ մեղադրվում է հանցանքի կատարման մեջ, որի լրացուցիչ պարտադիր օբյեկտը հանդիսանում է մարդու կյանքի և առողջության պաշտպանության ուղղված հասարակական հարաբերությունները, ինչպես նաև նախաքննությունում է գտնվում մեղադրյալի կողմից վկային ենթադրյալ սպառնալիքներ հասցնելու վերաբերյալ քրեական վարույթը, որը ներկա պահին ողջամիտ մտավախություն են առաջացնում այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանը կրկին անգամ կկատարի հակաիրավական արարք և կհայտնվի մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակում: 4.13. Անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակին՝ Դատարանը անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ վճռաբեկ հակակոռուպցիոն դատարանը, խափանման միջոցի իրավաչափության վերաբերյալ, անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ արտահայտել է դիրքորոշում այն մասին, որ «Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ դրանց էական նշանակություն ունենալը և որոշիչ դերը նախ և առաջ պայմանավորված է նրանով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված՝ «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» վերաբերելի հիմքեր են բոլոր խափանման միջոցներին, որոշ բացառություններով, ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ որպեսզի իրավասու մարմինը գործնականում հնարավորություն ունենա տարբերակված մոտեցում ցուցաբերել և նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարել և հիմնավորել դրա անհրաժեշտությունը՝ պետք է հաշվի առնել նաև որոշ հանգամանքներ: Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նման հանգամանքներ, ի թիվս այլնի, կարող են լինել՝ 1) վերագրվող հանցանքի փաստական հանգամանքները, ակնկալվող պատժի ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև ազատությունից զրկելուն այլընտրանքային պատիժների առկայությունը, 2) մեղադրյալի անձին ներկայացվող հանգամանքները, մասնավորապես՝ դատվածության առկայությունը (նախկինում կատարած արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, նշանակված պատժի տեսակը, չափը, պատիժը կրելու/ազատվելու հանգամանքը և այլն), ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանքները, 3) մեղադրյալի տարիքը, սեռը, առողջական վիճակը, քաղաքացիությունը (ՀՀ քաղաքացի է, երկքաղաքացի, օտարերկրյա քաղաքացի, քաղաքացիություն չունեցող անձ, ապաստան հայցող անձ կամ փախստական), ուսման պայմանները, եթե սովորում է և այլն, 4) զբաղմունքի տեսակը, հասարակությունում ունեցած սոցիալական դիրքը և դերը, եթե աշխատում է, ապա զբաղեցրած պաշտոնը և դրանից բխող հնարավոր ազդեցությունն օգտագործելու հավանականությունը և այլն, 5) ընտանեկան դրությունը (ամուսնացած, ամուսնալուծված), խնամքին անչափահաս կամ անաշխատունակ անձանց առկայությունը, ընտանեկան ամուր կապերը, 6) բնակության մշտական վայրի առկայությունը, ինչպես նաև բնակության վայրում սոցիալական ամուր կապերը, 7) մեղադրյալի գույքային դրությունը, ինչպես նաև ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը, կամ հանցագործության արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված գույքի առկայությունը, դրա չափը, այդ գույքի ծագումը թաքցնելուն ուղղված գործողությունների բնույթը և այլն, 8) մեղադրյալի կյանքին սպառնացող վտանգի առկայությունը,9) եթե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և/կամ պատժի, ապա նրա վարքագիծը նախկինում իրականացվող քրեական վարույթի ընթացքում (թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով, էապես խոչընդոտել է վարույթին և այլն), ինչպես նաև այլ ենթադրյալ հանցագործությունների կատարման մեջ մեղադրվելու մասին մեկ այլ վարույթի առկայությունը (մինչդատական, դատական),10) այն հանգամանքները, որոնք բացառում են քրեական հետապնդումը (թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից) կամ քրեական վարույթը,11) գործով ներգրավված տուժողի, վկաների, այլ մեղադրյալների հետ փոխհարաբերությունների բնույթը, 12) խափանման միջոց կալանք ընտրված լինելու դեպքում տևողության ողջամտությունը և դրանով պայմանավորված այլ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող պայմանները,13) այլ էական հանգամանքներ (...) Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառման առանձնահատկություններին՝ նախևառաջ հարկ է նկատել, որ այն այլընտրանքային խափանման միջոց է, որն իր խստության աստիճանով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով ամրագրված խափանման միջոցների համակարգում գտնվում է կալանքի և վարչական հսկողության միջև: Իբրև այլընտրանք` այն պետք է դիտարկվի որպես արդյունավետ միջոց` հակակշռելու համար մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը՝ նրա տնային կալանքի տակ գտնվելու դեպքում։ Այն դատարանի որոշմամբ նշանակվում է բացառապես մեղադրյալի նկատմամբ, ուղեկցվում է վերջինի անձնական ազատության սահմանափակմամբ, մասնավորապես՝ բնակության վայրը չլքելու պարտականությամբ, նամակագրությունից, հեռախոսային խոսակցություններից, փոստային առաքումից և հաղորդակցության այլ ձևերից օգտվելու արգելքով, ինչպես նաև որոշակի անձանց հետ շփվելու և նրանց իր բնակության վայրում հյուրընկալելու արգելքով, և որի նկատմամբ վերահսկողությունը իրականացնում է իրավասու մարմինը՝ հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով։ Հատկանշական է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի ուժով տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սահմանված դրույթները։ Այլ կերպ՝ օրենսդիրը կիրառման հիմքերի և պայմանների առումով իրավացիորեն նույնացնում է կալանքն ու տնային կալանքը, որպիսի մոտեցումը ամբողջապես համահունչ է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշմանը։ Մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ Բուզադջին ընդդեմ Մոլդովայի գործով հստակ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ տնային կալանքի նկատմամբ տարածվում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով սահմանված երաշխիքները։ Մասնավորապես՝ չնայած այն հանգամանքին, որ տնային կալանքն ավելի քիչ սահմանափակումներ, նվազ անհարմարություններ և տառապանք է առաջացնում անձի համար, քան կալանավորումը քրեակատարողական հիմնարկում, քանի որ կալանավորված անձը ստիպված է ինտեգրվել նոր և որոշ դեպքերում նաև անբարեհաճ միջավայրում, կիսել իր ռեսուրսներն ու գործունեությունը այլ խցակիցների հետ, հետևել կարգապահությանն ու իշխանությունների կողմից ենթարկվել տարբեր աստիճանի վերահսկողության ողջ օրվա ընթացքում, սակայն որևէ տարբերություն չկա ազատազրկման տարբեր տեսակների միջև։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ ազատազրկման աստիճան ու ինտենսիվություն արտահայտությունները՝ որպես Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի կիրառման չափանիշներ, վերաբերում են բացառապես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակմանը, այլ ոչ ազատազրկման վայրերի ներքին ռեժիմի կամ հարմարավետության տարբերություններին։ Սա նշանակում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ըստ էության տնային կալանքի կիրառումը դիտում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի համատեքստում` տնային կալանքը դիտելով կալանքի համար նախատեսված երաշխիքների լույսի ներքո (...) Հետևաբար Վճռաբեկ դատարանը հիմք ընդունելով կալանքի և տնային կալանքի նույնացման հայեցակարգը, արձանագրում է, որ անձի իրավունքների և ազատությունների հնարավորինս քիչ սահմանափակման անհրաժեշտության պայմաններում, յուրաքանչյուր դեպքում դատարանը պարտավոր է տնային կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը և հնարավորությունը դիտարկել տվյալ վարույթի հանգամանքների պատշաճ գնահատման լույսի ներքո՝ հնարավորություն տալով ապահովելու մեղադրյալի իրավունքների նվազ սահմանափակման և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր դեպքում կալանավորման անհրաժեշտությունը չի կարող վերացական գնահատվել, այլ պետք է հաշվի առնել անձի անձնական հատկանիշները, նրա արժեքները, բնակության վայրի առկայությունը, զբաղվածությունը, ընտանեկան կապերը և բոլոր կապերը երկրի ներսում, որտեղ հետապնդվում է, ինչպես նաև անձի արտասահմանում ունեցած հարաբերությունները, ինչն ուղղակիորեն բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորված նախադեպային պրակտիկայից:»: (տես ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի թիվ ՀԿԴ/0233/06/23 գործով 2024 թվականի հունիսի 28-ի որոշումը): 4.14. Դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես ՄԻԵԴ, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արձանագրվում է, որ և՛ կալանքը, և՛ տնային կալանքը հավասարաչափ սահմանափակում են անձի ազատության իրավունքը և տարբերությունը կայանում է միայն ազատության սահմանափակման պայմաններին, մասնավորապես՝ տնային կալանքի կրման վայր է հանդիսանում մեղադրյալի բնակության վայրը, իսկ կալանքի կրման վայր է հանդիսանում ՔԿՀ-ն: 4.15. Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցի հիմք հանդիսացել է քրեական գործի քննության վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու, նոր հանցանք կատարելու և քրեական վարույթի քննությունից խուսափելու մտավախությունը, ինչի պայմաններում Դատարանն առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանք է համարում այն, որ խափանման միջոցի հիմքերը ունեն կանխատեսական բնույթ և իրենից ենթադրում են թեկուզ հիմնավոր, սակայն ենթադրություն մեղադրյալի հնարավոր հետագա վարքագծի մասին, ինչի պայմաններում ամենախիստ խափանման միջոց կալանքի կիրառման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ առկա մտավախությունները որոշակի չափով նվազել են և արդեն իսկ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու են ապահովելու մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի պատշաճ վարքագիծը: 4.16. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատարանի կողմից ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը ապահովում է մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի պատշաճ վարքագիծը և այն փոփոխելու վերացնելու հիմքեր առկա չեն, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ և ժամկետը երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-118-րդ, 122-րդ, 123-րդ, 127-րդ 311-312-րդ, 316-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով` Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը թողնել անփոփոխ և ժամկետը երկարաձգել 3 /երեք/ ամիս ժամանակով մինչև 2025 թվականի հուլիսի 3-ը։ 2. Մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին պարտավորեցնել 2025 թվականի ապրիլի 03-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ Լոռու մարզ, ք.Ալավերդի, Սանահին թաղամաս 3 փ., 27 հասցեն: 3. Մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին արգելել (օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ) - ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, - շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 4. Տնային կալանքի նկատմամբ հսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը, որը պետք է իրականացվի ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: 5. Որոշման օրինակը տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 6. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 21-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Տուժողի լիազոր ներկայացուցչի դիմումի հիմքով |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 02-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/3832/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԱՅԼ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 02 հուլիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Մկրտչյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Էդ.Թովմասյանի, պաշտպաններ Ս.Պողոսյանի, Բ.Օհանյանի, տուժող Պ.Հովհաննիսյանի, տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ Ա.Պետրոսյանի, մեղադրյալներ Ս.Մելքոնյանի և Ա.Միկոյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց փոփոխելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Անտոնյանը կազմել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 456-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 14124424 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Հ.Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթի նախաքննությունը քննչական խմբին հանձնարարելու, դրա կազմում ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանին և Ա.Անտոնյանին ընդգրկելու և քննչական խմբի ղեկավար Ս.Բեսալյանին նշանակելու մասին: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.5. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՀԲ օ/լ Ա.Հովհաննիսյանը կազմել է արձանագրություն՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.6. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.8. 2024 թվականի մայիսի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալի փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի մայիսի 06-ից, ժամը 01:37-ից: 1.9. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և 14132924 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 քրեական վարույթի ներքո քննելու մասին: 1.10. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է թիվ 14124424 քրեական վարույթով Իրինա Սերժիկի Հախվերդյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին: 1.11. 2024 թվականի հուլիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.12. 2024 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվարկելով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: 1.13. 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.14. 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.15. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթից Արթուր Կառլենի Միկոյանի և արարքին առնչություն ունեցող դեռևս ինքնությունները չպարզված մասնակիցների վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14803124 համարը շնորհելու մասին: 1.16. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ ԹԱՇԶԿՀԽ ՀԿԳ ավագ օ/լ Վ.Տիրատուրյանը կազմել է արձանագրություն՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.17. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին 72 ժամով Երևան քաղաքի ՁՊՎ-ում պահելու մասին՝ մինչև վերջինիս նկատմամբ կալանքը վերստին քննության առնելու մասին որոշում կայացնելը: 1.18. 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ից: 1.19. 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.20. 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի 55915 գործարանային համարի 7.65մմ (7,65x17) տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 1.21. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 14124424 քրեական վարույթի նյութերը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանների քննչական բաժին նախաքննությունը շարունակելու համար վերադարձնելու մասին: 1.22. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14180324 քրեական վարույթից Արթուր Միկոյանի կողմից Ս.Մելքոնյանի կատարած, որպես զենք օգտագործված առարկայի ներգործությամբ ավազակությանը օժանդակելու վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14822424 համարը շնորհելու մասին: 1.23. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և թիվ 14822424 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 համարի ներքո շարունակելու մասին: 1.24. 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 05-ը երկարաձգելու մասին: 1.25. 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով փաստաբան Արթուր Պետրոսյանին որպես տուժող Պարզիկ Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին: 1.26. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.27. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.28. 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին թիվ 14124424 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստանալով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 դատական համարը, մակագրվել և ստացվել է նույն դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմում: 1.29. 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.30. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.31. 2025 թվականի մարտի 31-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.31. 2025 թվականի հուլիսի 02-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագիրը. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին այն բանի համար, որ նա տեղեկություններ տրամադրելու եղանակով օժանդակել է Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի կողմից զենքի գործադրմամբ ավազակություն կատարելուն: Այսպես՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանը, տեղեկություններ ունենալով այն մասին, որ իր նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքը ավտոմեքենա գնելու նպատակով ունի հավաքած գումար, նշված տեղեկատվությունը փոխանցել է Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին, ապա մայիսի 02-ին՝ ժամը 12:00-ի սահմաններում վերջինիս ցույց է տվել Իրինա Հախվերդյանի բնակության վայրը, ինչից հետո, 2024 թվականի մայիսի 02-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ վերջինս զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս: 3. Դատալսումների ընթացում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3․1․ 2025 թվականի հուլիսի 02-ին տեղի ունեցած դատական նիստում հանրային մեղադրող Էդ.Թովմասյանը հայտնել է, որ առկա է այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի իրավաչափության պայմանները, այն հիմնավոր է և ենթակա է երկարաձգման ևս 3 ամիս ժամկետով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3․2․ Մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի պաշտպան Բ.Օհանյանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ առկա չէ հիմնավոր կասկած Արթուր Միկոյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելու մասին, առկա չեն նաև խափանման միջոցի հիմքերը, ուստի խնդրել է Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց համակցված կիրառել վարչական հսկողությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ա․Միկոյանը տնային կալանքի տակ գտնվելու ողջ ժամանակահատվածում կիրառված խափանման միջոցի պայմանները չի խախտել մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3․2․ Մեղադրյալ Արթուր Միկոյանը միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, հաշվի առնելով գործում առկա քննարկվող հարցին վերաբարելի փաստական հանգամանքները գտնում է, որ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը վերացնել և փոխարենը ընտրել այլ ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.8. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշման 10-րդ կետը և այլն) արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ընդհանրական վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում` այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն՝ կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Ուստի, վերոնշյալ բացառիկության չափանիշից բխում է, որ անձը պետք է ենթարկվի նախնական կալանքի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. 1) առկա է ողջամիտ կասկած, որ անձը կատարել է իրավախախտում, և 2) առկա են հիմնավոր պատճառներ կարծելու, որ ազատության մեջ գտնվելով նա կարող է` ա) դիմել փախուստի, կամ բ) կատարել նոր հանցագործություն, կամ գ) խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը, կամ դ) լուրջ վտանգ ներկայացնել հանրային կարգին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն` ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57): «Հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» եզրույթին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով առ այն, որ. «(…) անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: (…) Մեկնաբանելով անձի ազատության սահմանափակման համար անհրաժեշտ պայմանը՝ հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ: (…) Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը` քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին: (…) Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը` ա) պետք է արձանագրի հիմնավոր կասկածի առկայությունը կամ բացակայությունը, բ) պետք է պարզի կալանավորման մյուս պայմանների առկայությունը, գ) այն դեպքում, երբ դատարանը կհանգի այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած նյութերը բավարար են արձանագրելու, որ առկա է անձի կողմից հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, և միաժամանակ կալանավորման մյուս պայմանները նույնպես առկա են, ապա պետք է կայացնի հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում այն մասին, թե արդյոք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկը կամ մի քանիսը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունը ևս պետք է հիմնավորված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացված համապատասխան տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (…)» (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 19-րդ և 21-րդ կետեր): 4.9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածը կարգավորում է կալանքի ժամկետները համաձայն որի ՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: 2. Մինչդատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել, կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երկու ամսից ոչ ավելի ժամկետով` պահպանելով սույն հոդվածով սահմանված մինչդատական վարույթում կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետները: 3. Մինչդատական վարույթում կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետն է` 1) չորս ամիս` ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար մեղադրվելու դեպքում. 2) վեց ամիս` միջին ծանրության հանցագործության համար մեղադրվելու դեպքում (...): 4.10. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածը կարգավորում է կալանքից ազատելը համաձայն որի ՝ 1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե` 1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը (...): 4.11. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածը կարգավորում է վարչական հսկողությունը համաձայն որի՝ 1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը` համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում` վարչական շրջանը. 2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր. 3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ. 4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները: 4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին: 5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին: 6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 4.12. Վերը շարադրված իրավական նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձի ազատության և անձնական անձենմխելիության իրավունքը ՀՀ Սահմանադրությամբ և Կոնվենցիայով երաշխավորված հիմնական իրավունքներից է, որը մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանադրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձրագույն արժեք ՀՀ սահմանադրություն 3-րդ հոդված. ուստի մարդու այդ հիմնական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս՝ անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքները բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքից (տե´ս Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման 18-րդ և 22-րդ կետերը): 4.13. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բազմաթիվ նախադեպային որոշումներում, մասնավորապես Արա Հարությունյանն ընդդեմ Հայաստանի վճռով սահմանել է հետևյալը (...) 48. Դատարանը կրկին նշում է, որ, Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան իր հաստատված նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ հիմնավոր կասկածի շարունակական առկայությունն առ այն, որ ձերբակալված անձը կատարել է հանցանք, շարունակական կալանքի իրավաչափության համար sine qua non (պարտադիր պայման) է, սակայն որոշ ժամանակ անց այն դառնում է ոչ բավարար: Նման դեպքերում Դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք դատական մարմինների կողմից ներկայացված այլ հիմքերով շարունակվում է հիմնավորված լինել ազատությունից զրկելը: Այն դեպքում, երբ նման հիմքերը «հիմնավոր» են և «բավարար», Դատարանը պետք է պարզի նաև, թե ազգային իրավասու մարմինները, վարույթն իրականացնելիս, դրսևորել են արդյոք «պատշաճ ջանասիրություն» (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Լաբիթան ընդդեմ Իտալիայի [ՄՊ] [Labita v. Italy [GC]], թիվ 26772/95, § 153, ՄԻԵԴ 2000-IV, և Իդալովն ընդդեմ Ռուսաստանի [ՄՊ] [Idalov v. Russia [GC]], թիվ 5826/03, § 140, 2012 թվականի մայիսի 22): 49. Դատարանը նաև վճռել է, որ կալանքի ցանկացած ժամկետի համար հիմնավորումը` անկախ դրանց կարճ լինելու հանգամանքից, պետք է համոզիչ ձևով ապացուցվի մարմինների կողմից: Ողջամիտ կասկածի առկայությունից բացի` դատական իշխանություն իրականացնող պաշտոնատար անձի կողմից կալանավորման համար «հիմնավոր» և «բավարար» պատճառներ ներկայացնելու պահանջն արդեն իսկ կիրառվում է նախնական կալանք նշանակելու մասին առաջին որոշումը կայացնելու ժամանակ, այսինքն` ձերբակալելուց «անմիջապես» հետո (տե՛ս Բուզաջին ընդդեմ Մոլդովայի Հանրապետության [ՄՊ] [Buzadji v. the Republic of Moldova [GC]], թիվ 23755/07, §§ 87 և 102, 2016 թվականի հուլիսի 5): Ընդ որում, անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս մարմինները պարտավոր են դիտարկել այլընտրանքային միջոցներ` դատաքննությանը նրա ներկայությունն ապահովելու համար (տե՛ս Յաբլոնսկին ընդդեմ Լեհաստանի [Jablonski v. Poland], թիվ 33492/96, § 83, 2000 թվականի դեկտեմբերի 21, և Իդալովի գործը, վերևում հիշատակված, § 140): Ազգային դատական մարմինները, պետք է հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ուսումնասիրեն հանրային շահի վերոնշյալ պահանջի առկայությանը հակասող կամ այն հաստատող կամ 5-րդ հոդվածի կանոնից շեղումը հիմնավորող բոլոր փաստերը և պետք է դրանք նշեն ազատ արձակման գանգատների վերաբերյալ իրենց որոշումներում: Հիմնականում այդ որոշումներում ներկայացված պատճառների և դիմումատուի կողմից իր բողոքներում լավ հիմնավորված փաստերի շնորհիվ է, որ Դատարանին կոչ է արվել որոշելու այն հարցը, թե արդյոք տեղի է ունեցել 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի խախտում, թե ոչ (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Բուզաջիի գործը, վերևում հիշատակված, §§ 89 և 91): Ազատ արձակելուն կողմ և դեմ փաստարկները չպետք է լինեն ընդհանուր և վերացական (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Սմիրնովան ընդդեմ Ռուսաստանի [Smirnova v. Russia], թիվ 46133/99 և 48183/99, § 63, ՄԻԵԴ 2003-IX (քաղվածքներ), Բեկչիևն ընդդեմ Մոլդովայի [Becciev v. Moldova], թիվ 9190/03, § 56, 2005 թվականի հոկտեմբերի 4, Փիրուզյանն ընդդեմ Հայաստանի [Piruzyan v. Armenia], թիվ 33376/07, § 92, 2012 թվականի հունիսի 26, Զայիդովն ընդդեմ Ադրբեջանի [Zayidov v. Azerbaijan], թիվ 11948/08, § 57, 2014 թվականի փետրվարի 20, և Մերչեպն ընդդեմ Խորվաթիայի [Mercep v. Croatia], թիվ 12301/12, § 79, 2016 թվականի ապրիլի 26): 4.14. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի բաղադրիչը դատական մարմիններին չի ընձեռում ընտրություն կատարելու հնարավորություն ՝ կամ մեղադրյալին ներկայացնել դատական քննության ողջամիտ ժամկետում, կամ նրան պայմանականորեն ազատ արձակել մինչև դատը: Նախքան դատապարտվելը նա պետք է անմեղ համարվի , և քննարկվող այս դրույթի նպատակն է ըստ էության պահանջել, որպեսզի նա պայմանականորեն ազատ արձակվի այն պահից երբ նրա կալանքը շարունակելը դադարում է ողջամիտ լինել: Այն հարցը թե արդյոք նախնական կալանքի տակ անցկացրած ժամկետը ողջամիտ է, չի կարող գնահատվել վերացական մակարդակում: Մեղադրյալի կալանքի տակ մնալու ողջամիտ լինելը պետք է գնահատել ՝ ելնելով կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից, ուստի կալանքը երկարացնելը կարող է կոնկրետ գործով հիմմնավորված լինել միայն այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն հանրային շահի իսկական պահանջի կոնկրետ վկայություններ, որոնք ի հեճուկս անմեղության կանխավարկածի, ավելի ծանրակշիռ են, քանանձի ազատությունը հարգելու՝ կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված կանոնը: Հիմնավոր կասկածի պահպանումը կալանքը շարունակելու օրինականության պարտադիր պայման է: Բայց երբ ներպետական դատական մարմինները ձերբակալումից հետո առաջին անգամ անհապաղ քննում են ձերբակալվածի նկատմամբ նախնական կալանքկիրառելու հարցը, այդ կասկածն այլևս բավարար չէ, և իրավասու մարմինները պարտավոր են նաև ներկայացնել կալանքը հիմնավորող այլ վերաբերելի և բավարար հիմքեր Merabishvili v. Georgia GC §222: Երբ այդ հիմքերը շարունակում են հիմնավորել ազատությունից զրկելը, Եվրոպական դատարանը պետք է նաև համոզված լինի, որ ներպետական իրավասու մարմինները վարույթն իրականացրել են առանձնակի ջանասիրությամբ: Կալանքի գրեթե ինքնաբերական երկարացումը հակասում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված երաշխիքներին Tase v. Romania §40: Իշխանություներն են պարտավոր ապացուցել նախնական կալանքի երկարացումը հիմնավորող պատճառների գոյությունը Merabishvili v. Georgia GC §234 Այդ հարցում ապացուցման բեռը չպետք է տեղափոխել մյուս կողմի վրա է կալանավորված անձից պահանջելով ապացուցել իրեն ազատ արձակելը հիմնավորող պատճառների գոյությունը: Եթե եղել են անձի կալանքը հիմնավորող հնարավոր հանգամանքներ, սակայն դրանք չեն նշվել ներպետական որոշումներում Եվրոպական դատարանի գործառույթը չէ այդ հանգամանքները պարզելը՝ այդպիսով փոխարինելով գանգատաբերի կալանքի վերաբերյալ ներպետական իրավասու մարմիններին Giorgi Nikalashvili v. Georgia §77: Արդարադատության իրականացման նկատմամբ հանրային վերահսկողությունը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ կայացվում են պատճառաբանված որոշումներ Tase v. Romania §41: 4.15. Արագության և պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Արմանի դա Սիլվան ընդդեմ Միացյալ Թագավորության ՄՊ §305 գործով նշել է, որ 2-րդ հոդվածը պահանջում է, որ քննություներն հապաղումների և պատշաճ ջանասիրությամբ: Դատարանն ընդունում է, որ կարող են գոյություն ունենալ առանձին իրավիճակներում քննության ընթացքը խոչնդոտող արգելքներ և դժվարություններ, այնուամենայնիվ իրավասու մարմինների գործողություններն ու արձանագնքները այդպիսի խոչնդոտներին պետք է լինեն ժամանակին, արդյունավետ և համաչափ, քանի որ դեպքից որոշակի ժամանակահատված անցնելու փաստը կարող է ոչ միայն բացասաբար անրադառնալ քննության վրա (…): Քննության բարդությունը և առանձնահատկությունները գործոններ են, որոնք պետք է հաշվի առնել ՝ պարզելու համար, թե արդյոք իրավասու մարմինները վարույթն իրականացրել են հատուկ ջանասիրությամբ Scot v. Spain § 74: 4.16. ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը թիվ ԵԴ/0479/06/19 գործով 18 փետրվարի 2022 թվականին կայացված որոշմամբ նախադեպի ուժով սահմանել է հետևյալը (…) 13.1. Անդրադառնալով կալանքի ժամկետի երկարացման հարցին՝ Վճռաբեկ դատարանն Ասլան Ավետիսյանի գործով կայացված որոշման շրջանակներում ընդգծել է, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը կարող է երկարացվել հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. ա) շարունակում են առկա լինել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերն ու պայմանները կամ ի հայտ են եկել անձին կալանքի տակ պահելու նոր հիմքեր. բ) գործի քննությունն իրականացնող մարմնի կողմից դրսևորվել է անհրաժեշտ ջանասիրություն` ապահովելու գործի քննության ընթացքը (6): Մասնավորապես, հիմնավոր կասկածի կենսունակությունը, համաձայն որի՝ ձերբակալված անձն է կատարել հանցագործությունը sine qua non պայման է կալանքի երկարաձգման օրինականության համար, սակայն ժամանակի ընթացքում այն այլևս բավարար չէ կալանքի երկարաձգումն արդարացնելու համար։ Երբ «հիմնավոր կասկածի» առկայությունն այլևս բավարար չէ կալանքի հետագա երկարացման համար, պետք է հիմնավորվի, թե արդյո՞ք անազատության մեջ պահելու հիմքերը շարունակում են լինել «հիմնավոր» և «բավարար», (…)։ 4.17. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի նյութական պահանջներից է կալանքի հիմնավորվածության ըստ էության քննելը, որի շրջանակներում Ա/«պաշտոնատար անձը» պարտավոր է քննության առնել կալանքը հավաստող կամ հերքող հանգամանքները և, հղում կատարելով իրավական չափանիշներին, որոշել թե արդյոք առկա են կալանքը հիմնավորող պատճառներ Schiesser v. Switzerland, § 31 Pantea v. Romania § 231 Այլ կերպ ասած ՝ 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պահանջվում է, որպեսզի դատական պաշտոնատար անձը քննարկի կալանքի հիմնավորվածությունն ըստ էության: Հարցերչը որոնք դատական պաշտոնյան պետք է քննի, չեն սահմանափակվում օրինականության խնդրով: 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պահանջվող քննությունը , որի նպատակն է պարզել անձին ազատությունից զրկելու հիմնավորվածությունը, պետք է բավականաչափ լայն լինի, որպեսզի անրադառնա կալանքը հաստատող կամ հերքող տարաբնույթ հանգամանքներին Aquilina v. Malta GC §52: Բ/ազատ արձակելու իրավասությունը՝ եթե կալանքը հիմնավորող պատճառներ չկան, ապա պաշտոնատար անձը պետք է իրավասություն ունենա ՝ կայացնելու կալանվորված անձին ազատ արձակելու մասին պարտադիր իրավաբանական ուժ ունեցող որոշում Assenov and Others v. Bulgaria , § 146, Nikolova v. Bulgaria GC § 49 : Գ/ Ողջամիտ ժամկետում դատաքննության կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունքը (5-րդ հոդվածի 3-րդ մաս) Այն հարցը թե արդյոք նախնական կալանքի տակ անցկացրած ժամկետը ողջամիտ է, չի կարող գնահատվել վերացական մակարդակում: Մեղադրյալի կալանքի տակ մնալու ողջամիտ լինելը պետք է գնահատել ելնելով կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից: Ուստի կալանքը երկարացնելը կարող է կոնկրետ գործով հիմնավորված լինել միայն այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն հանրային շահի իսկական պահանջի կոնկրետ վկայություններ, որոնք ի հեճուկս անմեղության կանխավարկածի ավելի ծանրակշիռ են, քանի անձի ազատությունը հարգելու ՝ կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված կանոնը: 4.18. Ամփոփելով ՀՀ Սահմանադրության, քրեադատավարական կարգավորումները, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանի նախադեպային որոշումները, դրանք համադրելով քննության առարկա դարձած իրավական հարցերի հետ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ամենախիստ միջամտությունն անձի ազատությանը նրան ազատությունից զրկելն է, որի անհրաժեշտությունը թույլատրելի է օրենքով հստակ սահմանված խիստ անհրաժեշտությամբ՝ օգնելու հանցագործությունների քննությանը կամ պաշտպանելու հանրային և պետական շահը հնարավոր ոտնձգություններից, սակայն պետական այս շահը կամ նպատակը չի կարող օգտագործվել իրավասու մարմինների կողմից կամայականորեն: Դատական վերահսկողության նպատակը կայանում է երաշխավորել ազատությունից զրկելու յուրաքանչյուր դեպքով դրա օրինական և հիմնավորված լինելու հանգամանքը: Դատարանի վերահսկողության առանցքային խնդիրներից է կիրառված միջոցի անհրաժեշտությունը և պետք է երաշխավորվի, որ ազատության յուրաքանչյուր կորուստն օրինական է, հիմնավորված և անհրաժեշտ, իսկ այս չափորոշիչների համակցությունը կազմում է դրա իրագործման թույլատրելի նպատակը, ինչին ձգտում է իրավասու մարմինը: Ցանկացած դեպքում, երբ կալանքը դադարում է հիմնավորված, անհրաժեշտ կամ արդարացված լինել, պետք է անմիջապես հանգի ազատ արձակման: Քննության առարկա դարձաձ թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանը տևական ժամանակ է գտնվում է կալանքի, այնուհետև տնային կալանքի տակ, քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, հարցաքննվել է դեպքին միակ ականատեսը, տուժողը, հետևաբար ողջամիտ դիտարկման պայմաններում էականորեն նվազել է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելը, նրա կողմից այլ հանցանքներ կատարելը կամ նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելը, ինչպես նաև վարույթին մասնակցող անձանց նկատմամբ որևէ անօրինական ազդեցություն ունենալու գործոնները և առկա չեն նոր ի հայտ եկած գործոններ, որոնք Դատարանին հիմք կտան գալ հակառակ եզրահանգմանը, հետևաբար Դատարանը գտնում է, որ դադարել է անձին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը, իսկ ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողությունն ի զորու է ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: 4.19. Դատարանը, բոլոր դեպքերում առաջնորդվում է իրավունքի գերակայության, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքով, հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքի միջև արդարացի հավասարակշռության անհրաժեշտությամբ: Անհրաժեշտություն, որը պետք է բխի անձի ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակի(ների) միջև համամասնության ողջամիտ և հավասարակշված հարաբերակցությամբ: Գնահատելով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրան բնութագրող էական հանգամանքները՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն որոշման 4.1-4.19. կետերում վերլուծված հանգամանքների միասնությունը, հնարավորություն են տալիս ողջամիտ դատողություններ անելու այն մասին, որ առկա պայմաններում ազատությունից զրկելը չի ապահովում անհրաժեշտ և արդար նպատակներ, ուստի մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քննության տվյալ փուլում կարող է ապահովվել ավելի մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116, 118, 119, 120, 124,316 հոդվածներով՝ Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնել: 2. Մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը՝ համակցությամբ արդեն իսկ ընտրված գրավի և բացակայելու արգելք խափանման միջոցների հետ: 3. Մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին արգելել՝ ա/ առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը` համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում` վարչական շրջանը. բ/ յուրաքանչյուր օր սկսած ժամը 21.00-ից 8 ժամ տևողությամբ լքել իր բնակության տարածքը: 4. Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը: 5. Որոշման օրինակները տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 6. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ ԵԴ1/3832/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԱՅԼ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 02 հուլիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Մկրտչյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Էդ.Թովմասյանի, պաշտպաններ Ս.Պողոսյանի, Բ.Օհանյանի, տուժող Պ.Հովհաննիսյանի, տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ Ա.Պետրոսյանի, մեղադրյալներ Ս.Մելքոնյանի և Ա.Միկոյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց փոփոխելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Անտոնյանը կազմել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 456-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 14124424 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Հ.Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթի նախաքննությունը քննչական խմբին հանձնարարելու, դրա կազմում ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանին և Ա.Անտոնյանին ընդգրկելու և քննչական խմբի ղեկավար Ս.Բեսալյանին նշանակելու մասին: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.5. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՀԲ օ/լ Ա.Հովհաննիսյանը կազմել է արձանագրություն՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.6. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.8. 2024 թվականի մայիսի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալի փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի մայիսի 06-ից, ժամը 01:37-ից: 1.9. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և 14132924 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 քրեական վարույթի ներքո քննելու մասին: 1.10. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է թիվ 14124424 քրեական վարույթով Իրինա Սերժիկի Հախվերդյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին: 1.11. 2024 թվականի հուլիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.12. 2024 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվարկելով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: 1.13. 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.14. 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.15. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթից Արթուր Կառլենի Միկոյանի և արարքին առնչություն ունեցող դեռևս ինքնությունները չպարզված մասնակիցների վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14803124 համարը շնորհելու մասին: 1.16. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ ԹԱՇԶԿՀԽ ՀԿԳ ավագ օ/լ Վ.Տիրատուրյանը կազմել է արձանագրություն՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.17. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին72 ժամով Երևան քաղաքի ՁՊՎ-ում պահելու մասին՝ մինչև վերջինիս նկատմամբ կալանքը վերստին քննության առնելու մասին որոշում կայացնելը: 1.18. 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ից: 1.19. 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.20. 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի 55915 գործարանային համարի 7.65մմ (7,65x17) տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 1.21. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 14124424 քրեական վարույթի նյութերը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանների քննչական բաժին նախաքննությունը շարունակելու համար վերադարձնելու մասին: 1.22. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14180324 քրեական վարույթից Արթուր Միկոյանի կողմից Ս.Մելքոնյանի կատարած, որպես զենք օգտագործված առարկայի ներգործությամբ ավազակությանը օժանդակելու վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14822424 համարը շնորհելու մասին: 1.23. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և թիվ 14822424 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 համարի ներքո շարունակելու մասին: 1.24. 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 05-ը երկարաձգելու մասին: 1.25. 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով փաստաբան Արթուր Պետրոսյանին որպես տուժող Պարզիկ Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին: 1.26. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.27. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.28. 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին թիվ 14124424 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստանալով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 դատական համարը, մակագրվել և ստացվել է նույն դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմում: 1.29. 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.30. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.31. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.31. 2025 թվականի հուլիսի 02-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագիրը. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին այն բանի համար, որ նա ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել հրազեն, ինչպես նաև զենքի գործադրմամբ կատարել է ավազակություն: Այսպես՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը հանդիսանալով ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հրազեն ձեռք բերելու, կրելու և պահելու իրավունք չունեցող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել, պահել և իր մոտ կրել գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, այնուհետև, Արթուր Կառլենի Միկոյանից տեղեկություններ ստանալով վերջինիս նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքի կողմից ավտոմեքենա գնելու համար հավաքած գումարի առկայության մասին, 2024 թվականի մայիսի 2-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ Սուրեն Մելքոնյանը զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս: 3. Դատալսումների ընթացում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3.1. 2025 թվականի հուլիսի 02-ին տեղի ունեցած դատական նիստում հանրային մեղադրող Էդ.Թովմասյանը հայտնել է, որ առկա է այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի իրավաչափության պայմանները, այն հիմնավոր է և ենթակա է երկարաձգման ևս 3 ամիս ժամկետով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.2. Մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի պաշտպան Ս.Պողոսյանը հայտնել է, որ առկա չէ հիմնավոր կասկած Ս.Մելքոնյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելու մասին, առկա չէ նաև խափանման միջոցի հիմքերը, խնդրել է, որ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց համակցված կիրառել վարչական հսկողությունը՝ արդեն իսկ կիրառված բացակայելու արգելքի և գրավի հետ միասին։ Պաշտպանը դիրքորոշում է հայտնել նաև այն մասին, որ այսօրվա դատական նիստում հարցաքննվել է դեպքի միակ ականատեսը, ինչի պայմաններում վարութային գործողություններին միջամտելու և անօրինական ազդեցություն ունենալու ռիսկը էականորեն նվազել է մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.3. Մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, հաշվի առնելով գործում առկա քննարկվող հարցին վերաբարելի փաստական հանգամանքները գտնում է, որ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը վերացնել և փոխարենը ընտրել այլ ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.8. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշման 10-րդ կետը և այլն) արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ընդհանրական վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում` այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն՝ կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Ուստի, վերոնշյալ բացառիկության չափանիշից բխում է, որ անձը պետք է ենթարկվի նախնական կալանքի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. 1) առկա է ողջամիտ կասկած, որ անձը կատարել է իրավախախտում, և 2) առկա են հիմնավոր պատճառներ կարծելու, որ ազատության մեջ գտնվելով նա կարող է` ա) դիմել փախուստի, կամ բ) կատարել նոր հանցագործություն, կամ գ) խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը, կամ դ) լուրջ վտանգ ներկայացնել հանրային կարգին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն` ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57): «Հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» եզրույթին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով առ այն, որ. «(…) անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: (…) Մեկնաբանելով անձի ազատության սահմանափակման համար անհրաժեշտ պայմանը՝ հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ: (…) Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը` քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին: (…) Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը` ա) պետք է արձանագրի հիմնավոր կասկածի առկայությունը կամ բացակայությունը, բ) պետք է պարզի կալանավորման մյուս պայմանների առկայությունը, գ) այն դեպքում, երբ դատարանը կհանգի այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած նյութերը բավարար են արձանագրելու, որ առկա է անձի կողմից հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, և միաժամանակ կալանավորման մյուս պայմանները նույնպես առկա են, ապա պետք է կայացնի հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում այն մասին, թե արդյոք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկը կամ մի քանիսը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունը ևս պետք է հիմնավորված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացված համապատասխան տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (…)» (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 19-րդ և 21-րդ կետեր): 4.9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածը կարգավորում է կալանքի ժամկետները համաձայն որի ՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: 2. Մինչդատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել, կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երկու ամսից ոչ ավելի ժամկետով` պահպանելով սույն հոդվածով սահմանված մինչդատական վարույթում կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետները: 3. Մինչդատական վարույթում կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետն է` 1) չորս ամիս` ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար մեղադրվելու դեպքում. 2) վեց ամիս` միջին ծանրության հանցագործության համար մեղադրվելու դեպքում (...): 4.10. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածը կարգավորում է կալանքից ազատելը համաձայն որի ՝ 1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե` 1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը (...): 4.11. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածը կարգավորում է վարչական հսկողությունը համաձայն որի՝ 1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը` համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում` վարչական շրջանը. 2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր. 3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ. 4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները: 4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին: 5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին: 6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 4.12. Վերը շարադրված իրավական նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձի ազատության և անձնական անձենմխելիության իրավունքը ՀՀ Սահմանադրությամբ և Կոնվենցիայով երաշխավորված հիմնական իրավունքներից է, որը մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանադրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձրագույն արժեք ՀՀ սահմանադրություն 3-րդ հոդված. ուստի մարդու այդ հիմնական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս՝ անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքները բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքից (տե´ս Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման 18-րդ և 22-րդ կետերը): 4.13. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բազմաթիվ նախադեպային որոշումներում, մասնավորապես Արա Հարությունյանն ընդդեմ Հայաստանի վճռով սահմանել է հետևյալը (...) 48. Դատարանը կրկին նշում է, որ, Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան իր հաստատված նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ հիմնավոր կասկածի շարունակական առկայությունն առ այն, որ ձերբակալված անձը կատարել է հանցանք, շարունակական կալանքի իրավաչափության համար sine qua non (պարտադիր պայման) է, սակայն որոշ ժամանակ անց այն դառնում է ոչ բավարար: Նման դեպքերում Դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք դատական մարմինների կողմից ներկայացված այլ հիմքերով շարունակվում է հիմնավորված լինել ազատությունից զրկելը: Այն դեպքում, երբ նման հիմքերը «հիմնավոր» են և «բավարար», Դատարանը պետք է պարզի նաև, թե ազգային իրավասու մարմինները, վարույթն իրականացնելիս, դրսևորել են արդյոք «պատշաճ ջանասիրություն» (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Լաբիթան ընդդեմ Իտալիայի [ՄՊ] [Labita v. Italy [GC]], թիվ 26772/95, § 153, ՄԻԵԴ 2000-IV, և Իդալովն ընդդեմ Ռուսաստանի [ՄՊ] [Idalov v. Russia [GC]], թիվ 5826/03, § 140, 2012 թվականի մայիսի 22): 49. Դատարանը նաև վճռել է, որ կալանքի ցանկացած ժամկետի համար հիմնավորումը` անկախ դրանց կարճ լինելու հանգամանքից, պետք է համոզիչ ձևով ապացուցվի մարմինների կողմից: Ողջամիտ կասկածի առկայությունից բացի` դատական իշխանություն իրականացնող պաշտոնատար անձի կողմից կալանավորման համար «հիմնավոր» և «բավարար» պատճառներ ներկայացնելու պահանջն արդեն իսկ կիրառվում է նախնական կալանք նշանակելու մասին առաջին որոշումը կայացնելու ժամանակ, այսինքն` ձերբակալելուց «անմիջապես» հետո (տե՛ս Բուզաջին ընդդեմ Մոլդովայի Հանրապետության [ՄՊ] [Buzadji v. the Republic of Moldova [GC]], թիվ 23755/07, §§ 87 և 102, 2016 թվականի հուլիսի 5): Ընդ որում, անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս մարմինները պարտավոր են դիտարկել այլընտրանքային միջոցներ` դատաքննությանը նրա ներկայությունն ապահովելու համար (տե՛ս Յաբլոնսկին ընդդեմ Լեհաստանի [Jablonski v. Poland], թիվ 33492/96, § 83, 2000 թվականի դեկտեմբերի 21, և Իդալովի գործը, վերևում հիշատակված, § 140): Ազգային դատական մարմինները, պետք է հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ուսումնասիրեն հանրային շահի վերոնշյալ պահանջի առկայությանը հակասող կամ այն հաստատող կամ 5-րդ հոդվածի կանոնից շեղումը հիմնավորող բոլոր փաստերը և պետք է դրանք նշեն ազատ արձակման գանգատների վերաբերյալ իրենց որոշումներում: Հիմնականում այդ որոշումներում ներկայացված պատճառների և դիմումատուի կողմից իր բողոքներում լավ հիմնավորված փաստերի շնորհիվ է, որ Դատարանին կոչ է արվել որոշելու այն հարցը, թե արդյոք տեղի է ունեցել 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի խախտում, թե ոչ (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Բուզաջիի գործը, վերևում հիշատակված, §§ 89 և 91): Ազատ արձակելուն կողմ և դեմ փաստարկները չպետք է լինեն ընդհանուր և վերացական (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Սմիրնովան ընդդեմ Ռուսաստանի [Smirnova v. Russia], թիվ 46133/99 և 48183/99, § 63, ՄԻԵԴ 2003-IX (քաղվածքներ), Բեկչիևն ընդդեմ Մոլդովայի [Becciev v. Moldova], թիվ 9190/03, § 56, 2005 թվականի հոկտեմբերի 4, Փիրուզյանն ընդդեմ Հայաստանի [Piruzyan v. Armenia], թիվ 33376/07, § 92, 2012 թվականի հունիսի 26, Զայիդովն ընդդեմ Ադրբեջանի [Zayidov v. Azerbaijan], թիվ 11948/08, § 57, 2014 թվականի փետրվարի 20, և Մերչեպն ընդդեմ Խորվաթիայի [Mercep v. Croatia], թիվ 12301/12, § 79, 2016 թվականի ապրիլի 26): 4.14. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի բաղադրիչը դատական մարմիններին չի ընձեռում ընտրություն կատարելու հնարավորություն ՝ կամ մեղադրյալին ներկայացնել դատական քննության ողջամիտ ժամկետում, կամ նրան պայմանականորեն ազատ արձակել մինչև դատը: Նախքան դատապարտվելը նա պետք է անմեղ համարվի , և քննարկվող այս դրույթի նպատակն է ըստ էության պահանջել, որպեսզի նա պայմանականորեն ազատ արձակվի այն պահից երբ նրա կալանքը շարունակելը դադարում է ողջամիտ լինել: Այն հարցը թե արդյոք նախնական կալանքի տակ անցկացրած ժամկետը ողջամիտ է, չի կարող գնահատվել վերացական մակարդակում: Մեղադրյալի կալանքի տակ մնալու ողջամիտ լինելը պետք է գնահատել ՝ ելնելով կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից, ուստի կալանքը երկարացնելը կարող է կոնկրետ գործով հիմմնավորված լինել միայն այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն հանրային շահի իսկական պահանջի կոնկրետ վկայություններ, որոնք ի հեճուկս անմեղության կանխավարկածի, ավելի ծանրակշիռ են, քանանձի ազատությունը հարգելու՝ կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված կանոնը: Հիմնավոր կասկածի պահպանումը կալանքը շարունակելու օրինականության պարտադիր պայման է: Բայց երբ ներպետական դատական մարմինները ձերբակալումից հետո առաջին անգամ անհապաղ քննում են ձերբակալվածի նկատմամբ նախնական կալանքկիրառելու հարցը, այդ կասկածն այլևս բավարար չէ, և իրավասու մարմինները պարտավոր են նաև ներկայացնել կալանքը հիմնավորող այլ վերաբերելի և բավարար հիմքեր Merabishvili v. Georgia GC §222: Երբ այդ հիմքերը շարունակում են հիմնավորել ազատությունից զրկելը, Եվրոպական դատարանը պետք է նաև համոզված լինի, որ ներպետական իրավասու մարմինները վարույթն իրականացրել են առանձնակի ջանասիրությամբ: Կալանքի գրեթե ինքնաբերական երկարացումը հակասում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված երաշխիքներին Tase v. Romania §40: Իշխանություներն են պարտավոր ապացուցել նախնական կալանքի երկարացումը հիմնավորող պատճառների գոյությունը Merabishvili v. Georgia GC §234 Այդ հարցում ապացուցման բեռը չպետք է տեղափոխել մյուս կողմի վրա է կալանավորված անձից պահանջելով ապացուցել իրեն ազատ արձակելը հիմնավորող պատճառների գոյությունը: Եթե եղել են անձի կալանքը հիմնավորող հնարավոր հանգամանքներ, սակայն դրանք չեն նշվել ներպետական որոշումներում Եվրոպական դատարանի գործառույթը չէ այդ հանգամանքները պարզելը՝ այդպիսով փոխարինելով գանգատաբերի կալանքի վերաբերյալ ներպետական իրավասու մարմիններին Giorgi Nikalashvili v. Georgia §77: Արդարադատության իրականացման նկատմամբ հանրային վերահսկողությունը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ կայացվում են պատճառաբանված որոշումներ Tase v. Romania §41: 4.15. Արագության և պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Արմանի դա Սիլվան ընդդեմ Միացյալ Թագավորության ՄՊ §305 գործով նշել է, որ 2-րդ հոդվածը պահանջում է, որ քննություներն հապաղումների և պատշաճ ջանասիրությամբ: Դատարանն ընդունում է, որ կարող են գոյություն ունենալ առանձին իրավիճակներում քննության ընթացքը խոչնդոտող արգելքներ և դժվարություններ, այնուամենայնիվ իրավասու մարմինների գործողություններն ու արձանագնքները այդպիսի խոչնդոտներին պետք է լինեն ժամանակին, արդյունավետ և համաչափ, քանի որ դեպքից որոշակի ժամանակահատված անցնելու փաստը կարող է ոչ միայն բացասաբար անրադառնալ քննության վրա (…): Քննության բարդությունը և առանձնահատկությունները գործոններ են, որոնք պետք է հաշվի առնել ՝ պարզելու համար, թե արդյոք իրավասու մարմինները վարույթն իրականացրել են հատուկ ջանասիրությամբ Scot v. Spain § 74: 4.16. ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը թիվ ԵԴ/0479/06/19 գործով 18 փետրվարի 2022 թվականին կայացված որոշմամբ նախադեպի ուժով սահմանել է հետևյալը (…) 13.1. Անդրադառնալով կալանքի ժամկետի երկարացման հարցին՝ Վճռաբեկ դատարանն Ասլան Ավետիսյանի գործով կայացված որոշման շրջանակներում ընդգծել է, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը կարող է երկարացվել հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. ա) շարունակում են առկա լինել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերն ու պայմանները կամ ի հայտ են եկել անձին կալանքի տակ պահելու նոր հիմքեր. բ) գործի քննությունն իրականացնող մարմնի կողմից դրսևորվել է անհրաժեշտ ջանասիրություն` ապահովելու գործի քննության ընթացքը (6): Մասնավորապես, հիմնավոր կասկածի կենսունակությունը, համաձայն որի՝ ձերբակալված անձն է կատարել հանցագործությունը sine qua non պայման է կալանքի երկարաձգման օրինականության համար, սակայն ժամանակի ընթացքում այն այլևս բավարար չէ կալանքի երկարաձգումն արդարացնելու համար։ Երբ «հիմնավոր կասկածի» առկայությունն այլևս բավարար չէ կալանքի հետագա երկարացման համար, պետք է հիմնավորվի, թե արդյո՞ք անազատության մեջ պահելու հիմքերը շարունակում են լինել «հիմնավոր» և «բավարար», (…)։ 4.17. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի նյութական պահանջներից է կալանքի հիմնավորվածության ըստ էության քննելը, որի շրջանակներում Ա/«պաշտոնատար անձը» պարտավոր է քննության առնել կալանքը հավաստող կամ հերքող հանգամանքները և, հղում կատարելով իրավական չափանիշներին, որոշել թե արդյոք առկա են կալանքը հիմնավորող պատճառներ Schiesser v. Switzerland, § 31 Pantea v. Romania § 231 Այլ կերպ ասած ՝ 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պահանջվում է, որպեսզի դատական պաշտոնատար անձը քննարկի կալանքի հիմնավորվածությունն ըստ էության: Հարցերչը որոնք դատական պաշտոնյան պետք է քննի, չեն սահմանափակվում օրինականության խնդրով: 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պահանջվող քննությունը , որի նպատակն է պարզել անձին ազատությունից զրկելու հիմնավորվածությունը, պետք է բավականաչափ լայն լինի, որպեսզի անրադառնա կալանքը հաստատող կամ հերքող տարաբնույթ հանգամանքներին Aquilina v. Malta GC §52: Բ/ազատ արձակելու իրավասությունը՝ եթե կալանքը հիմնավորող պատճառներ չկան, ապա պաշտոնատար անձը պետք է իրավասություն ունենա ՝ կայացնելու կալանվորված անձին ազատ արձակելու մասին պարտադիր իրավաբանական ուժ ունեցող որոշում Assenov and Others v. Bulgaria , § 146, Nikolova v. Bulgaria GC § 49 : Գ/ Ողջամիտ ժամկետում դատաքննության կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունքը (5-րդ հոդվածի 3-րդ մաս) Այն հարցը թե արդյոք նախնական կալանքի տակ անցկացրած ժամկետը ողջամիտ է, չի կարող գնահատվել վերացական մակարդակում: Մեղադրյալի կալանքի տակ մնալու ողջամիտ լինելը պետք է գնահատել ելնելով կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից: Ուստի կալանքը երկարացնելը կարող է կոնկրետ գործով հիմնավորված լինել միայն այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն հանրային շահի իսկական պահանջի կոնկրետ վկայություններ, որոնք ի հեճուկս անմեղության կանխավարկածի ավելի ծանրակշիռ են, քանի անձի ազատությունը հարգելու ՝ կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված կանոնը: 4.18. Ամփոփելով ՀՀ Սահմանադրության, քրեադատավարական կարգավորումները, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանի նախադեպային որոշումները, դրանք համադրելով քննության առարկա դարձած իրավական հարցերի հետ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ամենախիստ միջամտությունն անձի ազատությանը նրան ազատությունից զրկելն է, որի անհրաժեշտությունը թույլատրելի է օրենքով հստակ սահմանված խիստ անհրաժեշտությամբ՝ օգնելու հանցագործությունների քննությանը կամ պաշտպանելու հանրային և պետական շահը հնարավոր ոտնձգություններից, սակայն պետական այս շահը կամ նպատակը չի կարող օգտագործվել իրավասու մարմինների կողմից կամայականորեն: Դատական վերահսկողության նպատակը կայանում է երաշխավորել ազատությունից զրկելու յուրաքանչյուր դեպքով դրա օրինական և հիմնավորված լինելու հանգամանքը: Դատարանի վերահսկողության առանցքային խնդիրներից է կիրառված միջոցի անհրաժեշտությունը և պետք է երաշխավորվի, որ ազատության յուրաքանչյուր կորուստն օրինական է, հիմնավորված և անհրաժեշտ, իսկ այս չափորոշիչների համակցությունը կազմում է դրա իրագործման թույլատրելի նպատակը, ինչին ձգտում է իրավասու մարմինը: Ցանկացած դեպքում, երբ կալանքը դադարում է հիմնավորված, անհրաժեշտ կամ արդարացված լինել, պետք է անմիջապես հանգի ազատ արձակման: Քննության առարկա դարձած թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը տևական ժամանակ է գտնվում է կալանքի, այնուհետև տնային կալանքի տակ, քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, հարցաքննվել է դեպքին միակ ականատեսը, տուժողը, հետևաբար ողջամիտ դիտարկման պայմաններում էականորեն նվազել է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելը, նրա կողմից այլ հանցանքներ կատարելը կամ նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելը, ինչպես նաև վարույթին մասնակցող անձանց նկատմամբ որևէ անօրինական ազդեցություն ունենալու գործոնները և առկա չեն նոր ի հայտ եկած գործոններ, որոնք դատարանին հիմք կտան գալ հակառակ եզրահանգմանը, հետևաբար Դատարանը գտնում է, որ դադարել է անձին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը, իսկ ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողությունն ի զորու է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: 4.19. Դատարանը, բոլոր դեպքերում առաջնորդվում է իրավունքի գերակայության, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքով, հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքի միջև արդարացի հավասարակշռության անհրաժեշտությամբ: Անհրաժեշտություն, որը պետք է բխի անձի ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակի(ների) միջև համամասնության ողջամիտ և հավասարակշռված հարաբերակցությամբ: Գնահատելով մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրան բնութագրող էական հանգամանքները՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն որոշման 4.1-4.19. կետերում վերլուծված հանգամանքների միասնությունը, հնարավորություն են տալիս ողջամիտ դատողություններ անելու այն մասին, որ առկա պայմաններում ազատությունից զրկելը չի ապահովում անհրաժեշտ և արդար նպատակներ, ուստի մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քննության տվյալ փուլում կարող է ապահովվել ավելի մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116, 118, 119, 120, 124,316 հոդվածներով Դատարանը ՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնել: 2. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը՝ համակցությամբ արդեն իսկ ընտրված գրավի և բացակայելու արգելք խափանման միջոցների հետ: 3. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին արգելել՝ ա/ առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը` համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում` վարչական շրջանը. բ/ յուրաքանչյուր օր սկսած ժամը 21.00-ից 8 ժամ տևողությամբ լքել իր բնակության տարածքը: 4. Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը: 5. Որոշման օրինակները տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 6. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 03-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատավորի ակադեմիաում դասերի գտնվելու պատճառով |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 17-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 17-11-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3832/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ 17 նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Ս.Սուքիասյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Էդ.Թովմասյանի, պաշտպան՝ Ս.Պողոսյանի, մեղադրյալներ՝ Ս.Մելքոնյանի և Ա.Միկոյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց փոփոխելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Անտոնյանը կազմել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 456-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 14124424 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Հ.Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթի նախաքննությունը քննչական խմբին հանձնարարելու, դրա կազմում ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանին և Ա.Անտոնյանին ընդգրկելու և քննչական խմբի ղեկավար Ս.Բեսալյանին նշանակելու մասին: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.5. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՀԲ օ/լ Ա.Հովհաննիսյանը կազմել է արձանագրություն՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.6. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.8. 2024 թվականի մայիսի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալի փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի մայիսի 06-ից, ժամը 01:37-ից: 1.9. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և 14132924 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 քրեական վարույթի ներքո քննելու մասին: 1.10. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է թիվ 14124424 քրեական վարույթով Իրինա Սերժիկի Հախվերդյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին: 1.11. 2024 թվականի հուլիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.12. 2024 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվարկելով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: 1.13. 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.14. 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.15. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթից Արթուր Կառլենի Միկոյանի և արարքին առնչություն ունեցող դեռևս ինքնությունները չպարզված մասնակիցների վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14803124 համարը շնորհելու մասին: 1.16. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ ԹԱՇԶԿՀԽ ՀԿԳ ավագ օ/լ Վ.Տիրատուրյանը կազմել է արձանագրություն՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.17. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին72 ժամով Երևան քաղաքի ՁՊՎ-ում պահելու մասին՝ մինչև վերջինիս նկատմամբ կալանքը վերստին քննության առնելու մասին որոշում կայացնելը: 1.18. 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ից: 1.19. 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.20. 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի 55915 գործարանային համարի 7.65մմ (7,65x17) տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 1.21. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 14124424 քրեական վարույթի նյութերը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանների քննչական բաժին նախաքննությունը շարունակելու համար վերադարձնելու մասին: 1.22. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14180324 քրեական վարույթից Արթուր Միկոյանի կողմից Ս.Մելքոնյանի կատարած, որպես զենք օգտագործված առարկայի ներգործությամբ ավազակությանը օժանդակելու վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14822424 համարը շնորհելու մասին: 1.23. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և թիվ 14822424 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 համարի ներքո շարունակելու մասին: 1.24. 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 05-ը երկարաձգելու մասին: 1.25. 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով փաստաբան Արթուր Պետրոսյանին որպես տուժող Պարզիկ Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին: 1.26. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.27. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.28. 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին թիվ 14124424 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստանալով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 դատական համարը, մակագրվել և ստացվել է նույն դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմում: 1.29. 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.30. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.31. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.32. 2025 թվականի մարտի 31-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.33. 2025 թվականի հուլիսի 02-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.34. 2025 թվականի նոյեմբերի 17-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, Դատարանը քննարկել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագիրը. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ այն բանի համար, որ նա ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել հրազեն, ինչպես նաև զենքի գործադրմամբ կատարել է ավազակություն: Այսպես՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը հանդիսանալով ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հրազեն ձեռք բերելու, կրելու և պահելու իրավունք չունեցող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել, պահել և իր մոտ կրել գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, այնուհետև, Արթուր Կառլենի Միկոյանից տեղեկություններ ստանալով վերջինիս նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքի կողմից ավտոմեքենա գնելու համար հավաքած գումարի առկայության մասին, 2024 թվականի մայիսի 2-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ Սուրեն Մելքոնյանը զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս: 3. Դատալսումների ընթացքում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3.1. Հանրային մեղադրող Էդ.Թովմասյանը հայտնել է, Վերաքննիչ քրեական դատարանը նշել է, որ գտնվում ենք հիմնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հետազոտվել գործում գտնվող ապացույցները, իսկ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին մեղսագրվում են այնպիսի արարքներ, որոնք դասվում են միջին ծանրության և ծանր հանցանքների շարքին, մեղսագրվող արարքը կատարվել է խմբի կազմում, այս հանգամանքները մատնանշելով Վերաքննիչ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները բացի տնային կալանքից չեն կարող ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Որոշումը բողոքարկվել է Վճռաբեկ դատարանը, որը վարույթ չի ընդունել պաշտպանի բողոքը: Դատարանն անդրադարձել է նաև ապացույցների հետազոտման փուլի կարևորությանը, ուստի գտնում է, որ որևէ էական փոփոխություն տեղի չի ունեցել և միջնորդել է տնային կալանքը երկարացնել ևս 3 ամիս ժամկետով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.2. Մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի պաշտպան Ս.Պողոսյանը հայտնել է, որ Վերաքննիչ դատարանը նշել է նաև մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի կողմից փախուստի դիմելու և նոր հանցանք կատարելու ռիսկերի առկայության մասին, որոնց նվազ հավանականության մասին դեռևս նախաքննության փուլում նշել են դատարանները: Բացի այդ, հարցաքննվել է գործով միակ վկան և տուժողը, հետազոտման ենթակա են միայն գրավոր ապացույցները, որոնց վրա մեղադրյալը չի կարող ազդեցություն ունենալ, հետևապես նվազել են մեղադրյալի կողմից ապացույցների հետազոտմանը խոչընդոտելու, փախուստի դիմելու և նոր հանցանք կատարելու ռիսկերը, ուստի միջնորդել է կիրառել վարչական հսկողությունը՝ արդեն իսկ կիրառված գրավի և բացակայելու արգելքի հետ, որոնց համակցությունը բավարար է Սուրեն Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: Խնդրել է նաև ժամային սահմանափակումներ չկիրառել, քանի որ մեղադրյալը ցանկանում է գիշերային աշխատանք իրականացնել մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.8. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշման 10-րդ կետը և այլն) արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ընդհանրական վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում` այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն՝ կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Ուստի, վերոնշյալ բացառիկության չափանիշից բխում է, որ անձը պետք է ենթարկվի նախնական կալանքի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. 1) առկա է ողջամիտ կասկած, որ անձը կատարել է իրավախախտում, և 2) առկա են հիմնավոր պատճառներ կարծելու, որ ազատության մեջ գտնվելով նա կարող է` ա) դիմել փախուստի, կամ բ) կատարել նոր հանցագործություն, կամ գ) խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը, կամ դ) լուրջ վտանգ ներկայացնել հանրային կարգին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն` ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57): «Հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» եզրույթին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով առ այն, որ. «(…) անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: (…) Մեկնաբանելով անձի ազատության սահմանափակման համար անհրաժեշտ պայմանը՝ հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ: (…) Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը` քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին: (…) Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը` ա) պետք է արձանագրի հիմնավոր կասկածի առկայությունը կամ բացակայությունը, բ) պետք է պարզի կալանավորման մյուս պայմանների առկայությունը, գ) այն դեպքում, երբ դատարանը կհանգի այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած նյութերը բավարար են արձանագրելու, որ առկա է անձի կողմից հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, և միաժամանակ կալանավորման մյուս պայմանները նույնպես առկա են, ապա պետք է կայացնի հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում այն մասին, թե արդյոք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկը կամ մի քանիսը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունը ևս պետք է հիմնավորված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացված համապատասխան տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (…)» (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 19-րդ և 21-րդ կետեր): 4.9. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանն առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքների կատարմանը, այդ դեպքերը, իրադարձություններն առերևույթ համընկնում են նրան մեղսագրվող հանցանքի հատկանիշներին: Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում Դատարանը կաշկանդված է ավելի խորը գնահատակ տալու հիմնավոր կասկածին, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Դատարանը սույն քրեական գործը քննում է ըստ էության, ինչի պայմաններում հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ ավել գնահատական տալու պայմաններում Դատարանը կկանխորոշի իր հետագա դիրքորոշումը վերջնական դատական ակտ կայացնելու ժամանակ և կխախտի Դատարանների անաչառության սկզբունքը, ուստի սույն պայմաններում Դատարանը կարող է միայն մակերեսորեն գնահատել հիմնավոր կասկածի հարցը և միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հիմնավոր կասկած մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի հետ առնչություն ունենալու վերաբերյալ: 4.10. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հիմքերին՝ Դատարանը գտնում է, որ շարունակում են առկա լինել մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը գտնվում է դեռևս նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական վարույթով անցնող վկաները և տուժողը, ինչպես նաև դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական գործով մեղադրյալները, ինչի պայմաններում ողջամիտ է մտավախությունը այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն ունենալ քրեական գործի քննության վրա քրեական գործով անցնող անձանց համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալու կամ այլ անօրինական ճանապարհով հակելու իր համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալուն: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ քրեական գործով անցնող մի շարք անձանց Ս.Մելքոնյանը անձամբ ճանաչում է և հնարավոր է՝ անձնական շփումներ ունի, ինչի պայմաններում ավելի է մեծանում ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը: 4.11. Անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակին՝ Դատարանը անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ վճռաբեկ հակակոռուպցիոն դատարանը, խափանման միջոցի իրավաչափության վերաբերյալ, անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ արտահայտել է դիրքորոշում այն մասին, որ «Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ դրանց էական նշանակություն ունենալը և որոշիչ դերը նախ և առաջ պայմանավորված է նրանով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված՝ «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» վերաբերելի հիմքեր են բոլոր խափանման միջոցներին, որոշ բացառություններով, ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ որպեսզի իրավասու մարմինը գործնականում հնարավորություն ունենա տարբերակված մոտեցում ցուցաբերել և նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարել և հիմնավորել դրա անհրաժեշտությունը՝ պետք է հաշվի առնել նաև որոշ հանգամանքներ: Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նման հանգամանքներ, ի թիվս այլնի, կարող են լինել՝ 1) վերագրվող հանցանքի փաստական հանգամանքները, ակնկալվող պատժի ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև ազատությունից զրկելուն այլընտրանքային պատիժների առկայությունը, 2) մեղադրյալի անձին ներկայացվող հանգամանքները, մասնավորապես՝ դատվածության առկայությունը (նախկինում կատարած արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, նշանակված պատժի տեսակը, չափը, պատիժը կրելու/ազատվելու հանգամանքը և այլն), ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանքները, 3) մեղադրյալի տարիքը, սեռը, առողջական վիճակը, քաղաքացիությունը (ՀՀ քաղաքացի է, երկքաղաքացի, օտարերկրյա քաղաքացի, քաղաքացիություն չունեցող անձ, ապաստան հայցող անձ կամ փախստական), ուսման պայմանները, եթե սովորում է և այլն, 4) զբաղմունքի տեսակը, հասարակությունում ունեցած սոցիալական դիրքը և դերը, եթե աշխատում է, ապա զբաղեցրած պաշտոնը և դրանից բխող հնարավոր ազդեցությունն օգտագործելու հավանականությունը և այլն, 5) ընտանեկան դրությունը (ամուսնացած, ամուսնալուծված), խնամքին անչափահաս կամ անաշխատունակ անձանց առկայությունը, ընտանեկան ամուր կապերը, 6) բնակության մշտական վայրի առկայությունը, ինչպես նաև բնակության վայրում սոցիալական ամուր կապերը, 7) մեղադրյալի գույքային դրությունը, ինչպես նաև ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը, կամ հանցագործության արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված գույքի առկայությունը, դրա չափը, այդ գույքի ծագումը թաքցնելուն ուղղված գործողությունների բնույթը և այլն, 8) մեղադրյալի կյանքին սպառնացող վտանգի առկայությունը,9) եթե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և/կամ պատժի, ապա նրա վարքագիծը նախկինում իրականացվող քրեական վարույթի ընթացքում (թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով, էապես խոչընդոտել է վարույթին և այլն), ինչպես նաև այլ ենթադրյալ հանցագործությունների կատարման մեջ մեղադրվելու մասին մեկ այլ վարույթի առկայությունը (մինչդատական, դատական),10) այն հանգամանքները, որոնք բացառում են քրեական հետապնդումը (թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից) կամ քրեական վարույթը,11) գործով ներգրավված տուժողի, վկաների, այլ մեղադրյալների հետ փոխհարաբերությունների բնույթը, 12) խափանման միջոց կալանք ընտրված լինելու դեպքում տևողության ողջամտությունը և դրանով պայմանավորված այլ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող պայմանները,13) այլ էական հանգամանքներ (...) Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառման առանձնահատկություններին՝ նախևառաջ հարկ է նկատել, որ այն այլընտրանքային խափանման միջոց է, որն իր խստության աստիճանով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով ամրագրված խափանման միջոցների համակարգում գտնվում է կալանքի և վարչական հսկողության միջև: Իբրև այլընտրանք` այն պետք է դիտարկվի որպես արդյունավետ միջոց` հակակշռելու համար մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը՝ նրա տնային կալանքի տակ գտնվելու դեպքում։ Այն դատարանի որոշմամբ նշանակվում է բացառապես մեղադրյալի նկատմամբ, ուղեկցվում է վերջինի անձնական ազատության սահմանափակմամբ, մասնավորապես՝ բնակության վայրը չլքելու պարտականությամբ, նամակագրությունից, հեռախոսային խոսակցություններից, փոստային առաքումից և հաղորդակցության այլ ձևերից օգտվելու արգելքով, ինչպես նաև որոշակի անձանց հետ շփվելու և նրանց իր բնակության վայրում հյուրընկալելու արգելքով, և որի նկատմամբ վերահսկողությունը իրականացնում է իրավասու մարմինը՝ հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով։ Հատկանշական է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի ուժով տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սահմանված դրույթները։ Այլ կերպ՝ օրենսդիրը կիրառման հիմքերի և պայմանների առումով իրավացիորեն նույնացնում է կալանքն ու տնային կալանքը, որպիսի մոտեցումը ամբողջապես համահունչ է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշմանը։ Մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ Բուզադջին ընդդեմ Մոլդովայի գործով հստակ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ տնային կալանքի նկատմամբ տարածվում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով սահմանված երաշխիքները։ Մասնավորապես՝ չնայած այն հանգամանքին, որ տնային կալանքն ավելի քիչ սահմանափակումներ, նվազ անհարմարություններ և տառապանք է առաջացնում անձի համար, քան կալանավորումը քրեակատարողական հիմնարկում, քանի որ կալանավորված անձը ստիպված է ինտեգրվել նոր և որոշ դեպքերում նաև անբարեհաճ միջավայրում, կիսել իր ռեսուրսներն ու գործունեությունը այլ խցակիցների հետ, հետևել կարգապահությանն ու իշխանությունների կողմից ենթարկվել տարբեր աստիճանի վերահսկողության ողջ օրվա ընթացքում, սակայն որևէ տարբերություն չկա ազատազրկման տարբեր տեսակների միջև։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ ազատազրկման աստիճան ու ինտենսիվություն արտահայտությունները՝ որպես Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի կիրառման չափանիշներ, վերաբերում են բացառապես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակմանը, այլ ոչ ազատազրկման վայրերի ներքին ռեժիմի կամ հարմարավետության տարբերություններին։ Սա նշանակում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ըստ էության տնային կալանքի կիրառումը դիտում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի համատեքստում` տնային կալանքը դիտելով կալանքի համար նախատեսված երաշխիքների լույսի ներքո (...) Հետևաբար Վճռաբեկ դատարանը հիմք ընդունելով կալանքի և տնային կալանքի նույնացման հայեցակարգը, արձանագրում է, որ անձի իրավունքների և ազատությունների հնարավորինս քիչ սահմանափակման անհրաժեշտության պայմաններում, յուրաքանչյուր դեպքում դատարանը պարտավոր է տնային կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը և հնարավորությունը դիտարկել տվյալ վարույթի հանգամանքների պատշաճ գնահատման լույսի ներքո՝ հնարավորություն տալով ապահովելու մեղադրյալի իրավունքների նվազ սահմանափակման և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր դեպքում կալանավորման անհրաժեշտությունը չի կարող վերացական գնահատվել, այլ պետք է հաշվի առնել անձի անձնական հատկանիշները, նրա արժեքները, բնակության վայրի առկայությունը, զբաղվածությունը, ընտանեկան կապերը և բոլոր կապերը երկրի ներսում, որտեղ հետապնդվում է, ինչպես նաև անձի արտասահմանում ունեցած հարաբերությունները, ինչն ուղղակիորեն բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորված նախադեպային պրակտիկայից:»: (տես ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի թիվ ՀԿԴ/0233/06/23 գործով 2024 թվականի հունիսի 28-ի որոշումը): 4.12. Մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցի հիմք հանդիսացել է քրեական գործի քննության վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը, ինչի պայմաններում Դատարանն առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանք է համարում այն, որ մեղադրյալը տևական ժամանակ գտնվել է կալանք խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում, որից հետո միայն կիրառվել է տնային կալանք խափանման միջոցը, ինչպես նաև ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 08-ի որոշումը, որում արձանագրվել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականության մասին: Այս առումով Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանին մեղսագրվող արարքները կատարվել են խմբի կազմում, որի հանրային վտանգավորությունը առավել բարձր է և Դատարանին թույլ է տալիս կանխատեսական ենթադրություններ անելու այն մասին, որ որոշակի հավանականությամբ առկա է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցավոր արարքներ կատարելու ռիսկը: Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է նար, որ խափանման միջոցի հիմքերը ունեն կանխատեսական բնույթ և իրենից ենթադրում են թեկուզ հիմնավոր, սակայն ենթադրություն մեղադրյալի հնարավոր հետագա վարքագծի մասին, ինչի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ արդեն իսկ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու են ապահովելու մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը, մասնավորապես՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը իրենց համակցությամբ կարող են զսպել մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հնարավոր փորձերը: 4.13. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը ապահովում է մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխելու և վերացնելու հիմքեր առկա չեն։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-118-րդ, 122-րդ, 123-րդ, 127-րդ 311-312-րդ, 316-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով` Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը թողնել անփոփոխ և դրա ժամկետը երկարաձգել 2 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 20-ը։ 2. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին պարտավորեցնել չլքել իր բնակության վայրը՝ ք. Երևան Նոր Նորք Բագրևանդ թաղամաս 58/2 հասցեն: 3. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին արգելել (օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ) - ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, - շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 4. Տնային կալանքի նկատմամբ հսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը, որը պետք է իրականացվի ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: 5. Որոշման օրինակը տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 6. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 02-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 12-01-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3832/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ 12 հունվարի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Ս.Սուքիասյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Էդ.Թովմասյանի, պաշտպաններ՝ Բ.Օհանյանի, Ս.Պողոսյանի, մեղադրյալներ՝ Ս.Մելքոնյանի և Ա.Միկոյանի, տուժող՝ Պ.Հովհաննիսյանի, տուժողի ներկայացուցիչ՝ Ա.Պետրոսյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց փոփոխելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Անտոնյանը կազմել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 456-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 14124424 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Հ.Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթի նախաքննությունը քննչական խմբին հանձնարարելու, դրա կազմում ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանին և Ա.Անտոնյանին ընդգրկելու և քննչական խմբի ղեկավար Ս.Բեսալյանին նշանակելու մասին: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.5. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՀԲ օ/լ Ա.Հովհաննիսյանը կազմել է արձանագրություն՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.6. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.8. 2024 թվականի մայիսի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալի փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի մայիսի 06-ից, ժամը 01:37-ից: 1.9. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և 14132924 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 քրեական վարույթի ներքո քննելու մասին: 1.10. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է թիվ 14124424 քրեական վարույթով Իրինա Սերժիկի Հախվերդյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին: 1.11. 2024 թվականի հուլիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.12. 2024 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվարկելով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: 1.13. 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.14. 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.15. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթից Արթուր Կառլենի Միկոյանի և արարքին առնչություն ունեցող դեռևս ինքնությունները չպարզված մասնակիցների վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14803124 համարը շնորհելու մասին: 1.16. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ ԹԱՇԶԿՀԽ ՀԿԳ ավագ օ/լ Վ.Տիրատուրյանը կազմել է արձանագրություն՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.17. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին72 ժամով Երևան քաղաքի ՁՊՎ-ում պահելու մասին՝ մինչև վերջինիս նկատմամբ կալանքը վերստին քննության առնելու մասին որոշում կայացնելը: 1.18. 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ից: 1.19. 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.20. 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի 55915 գործարանային համարի 7.65մմ (7,65x17) տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 1.21. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 14124424 քրեական վարույթի նյութերը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանների քննչական բաժին նախաքննությունը շարունակելու համար վերադարձնելու մասին: 1.22. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14180324 քրեական վարույթից Արթուր Միկոյանի կողմից Ս.Մելքոնյանի կատարած, որպես զենք օգտագործված առարկայի ներգործությամբ ավազակությանը օժանդակելու վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14822424 համարը շնորհելու մասին: 1.23. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և թիվ 14822424 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 համարի ներքո շարունակելու մասին: 1.24. 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 05-ը երկարաձգելու մասին: 1.25. 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով փաստաբան Արթուր Պետրոսյանին որպես տուժող Պարզիկ Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին: 1.26. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.27. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.28. 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին թիվ 14124424 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստանալով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 դատական համարը, մակագրվել և ստացվել է նույն դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմում: 1.29. 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.30. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.31. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.32. 2025 թվականի մարտի 31-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.33. 2025 թվականի հուլիսի 02-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.34. 2025 թվականի նոյեմբերի 17-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, Դատարանը քննարկել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը: 1.35. 2026 թվականի հունվարի 12-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, Դատարանը՝ ի թիվս այլնի, քննարկել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագիրը և իրավաբանական որակումը. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ այն բանի համար, որ նա ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել հրազեն, ինչպես նաև զենքի գործադրմամբ կատարել է ավազակություն: Այսպես՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը հանդիսանալով ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հրազեն ձեռք բերելու, կրելու և պահելու իրավունք չունեցող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել, պահել և իր մոտ կրել գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, այնուհետև, Արթուր Կառլենի Միկոյանից տեղեկություններ ստանալով վերջինիս նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքի կողմից ավտոմեքենա գնելու համար հավաքած գումարի առկայության մասին, 2024 թվականի մայիսի 2-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ Սուրեն Մելքոնյանը զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս: 3. Դատալսումների ընթացքում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3.1. Հանրային մեղադրող Էդ.Թովմասյանը հայտնել է, որ որևէ էական հանգամանք չի փոփոխվել և քանի որ անհրաժեշտ է իրականացնել վկայի լրացուցիչ հարցաքննություն, ուստի առկա է մտավախություն, որ մեղադրյալը կարող է ազդեցություն ունենալ վկայի վրա, ուստի միջնորդել է տնային կալանքը երկարացնել ևս 3 ամիս ժամկետով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.2. Մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի պաշտպան Ս.Պողոսյանը առարկել է հանրային մեղադրողի դիրքորոշման դեմ՝ հայտնելով, որ բացի տնային կալանքից մեղադրյալը որոշ ժամանակ գտնվել է վարչական հսկողության ներքո մինչև Վերաքննիչ դատարանի որոշումը և որևէ տվյալ, որ փորձել է խոչընդոտել, առկա չէ: Նշել է, որ գործով գրեթե բոլոր ապացույցները հետազոտված են, դատաքննությունը մոտենում է ավարտին, ուստի միջնորդել է տնային կալանքը վերացնել, իսկ արդեն իսկ կիրառված գրավը և բացակայելու արգելքը բավարար են, իսկ եթե Դատարանը գտնի, որ բավարար չէ, խնդրել է կիրառել վարչական հսկողություն: Պաշտպան Բ.Օհանյանը միացել է գործընկերոջ դիրքորոշմանը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.3. Մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանը նույնպես միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.8. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշման 10-րդ կետը և այլն) արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ընդհանրական վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում` այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն՝ կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Ուստի, վերոնշյալ բացառիկության չափանիշից բխում է, որ անձը պետք է ենթարկվի նախնական կալանքի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. 1) առկա է ողջամիտ կասկած, որ անձը կատարել է իրավախախտում, և 2) առկա են հիմնավոր պատճառներ կարծելու, որ ազատության մեջ գտնվելով նա կարող է` ա) դիմել փախուստի, կամ բ) կատարել նոր հանցագործություն, կամ գ) խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը, կամ դ) լուրջ վտանգ ներկայացնել հանրային կարգին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն` ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57): «Հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» եզրույթին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով առ այն, որ. «(…) անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: (…) Մեկնաբանելով անձի ազատության սահմանափակման համար անհրաժեշտ պայմանը՝ հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ: (…) Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը` քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին: (…) Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը` ա) պետք է արձանագրի հիմնավոր կասկածի առկայությունը կամ բացակայությունը, բ) պետք է պարզի կալանավորման մյուս պայմանների առկայությունը, գ) այն դեպքում, երբ դատարանը կհանգի այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած նյութերը բավարար են արձանագրելու, որ առկա է անձի կողմից հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, և միաժամանակ կալանավորման մյուս պայմանները նույնպես առկա են, ապա պետք է կայացնի հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում այն մասին, թե արդյոք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկը կամ մի քանիսը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունը ևս պետք է հիմնավորված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացված համապատասխան տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (…)» (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 19-րդ և 21-րդ կետեր): 4.9. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանն առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքների կատարմանը, այդ դեպքերը, իրադարձություններն առերևույթ համընկնում են նրան մեղսագրվող հանցանքի հատկանիշներին: Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում Դատարանը կաշկանդված է ավելի խորը գնահատակ տալու հիմնավոր կասկածին, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Դատարանը սույն քրեական գործը քննում է ըստ էության, ինչի պայմաններում հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ ավել գնահատական տալու պայմաններում Դատարանը կկանխորոշի իր հետագա դիրքորոշումը վերջնական դատական ակտ կայացնելու ժամանակ և կխախտի Դատարանների անաչառության սկզբունքը, ուստի սույն պայմաններում Դատարանը կարող է միայն մակերեսորեն գնահատել հիմնավոր կասկածի հարցը և միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հիմնավոր կասկած մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի հետ առնչություն ունենալու վերաբերյալ: 4.10. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հիմքերին՝ Դատարանը գտնում է, որ շարունակում են առկա լինել մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը գտնվում է դեռևս նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական վարույթով անցնող վկաները և տուժողը, ինչպես նաև դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական գործով մեղադրյալները, ինչի պայմաններում ողջամիտ է մտավախությունը այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն ունենալ քրեական գործի քննության վրա քրեական գործով անցնող անձանց համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալու կամ այլ անօրինական ճանապարհով հակելու իր համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալուն: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ քրեական գործով անցնող մի շարք անձանց Ս.Մելքոնյանը անձամբ ճանաչում է և հնարավոր է՝ անձնական շփումներ ունի, ինչի պայմաններում ավելի է մեծանում ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը: 4.11. Անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակին՝ Դատարանը անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ վճռաբեկ հակակոռուպցիոն դատարանը, խափանման միջոցի իրավաչափության վերաբերյալ, անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ արտահայտել է դիրքորոշում այն մասին, որ «Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ դրանց էական նշանակություն ունենալը և որոշիչ դերը նախ և առաջ պայմանավորված է նրանով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված՝ «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» վերաբերելի հիմքեր են բոլոր խափանման միջոցներին, որոշ բացառություններով, ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ որպեսզի իրավասու մարմինը գործնականում հնարավորություն ունենա տարբերակված մոտեցում ցուցաբերել և նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարել և հիմնավորել դրա անհրաժեշտությունը՝ պետք է հաշվի առնել նաև որոշ հանգամանքներ: Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նման հանգամանքներ, ի թիվս այլնի, կարող են լինել՝ 1) վերագրվող հանցանքի փաստական հանգամանքները, ակնկալվող պատժի ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև ազատությունից զրկելուն այլընտրանքային պատիժների առկայությունը, 2) մեղադրյալի անձին ներկայացվող հանգամանքները, մասնավորապես՝ դատվածության առկայությունը (նախկինում կատարած արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, նշանակված պատժի տեսակը, չափը, պատիժը կրելու/ազատվելու հանգամանքը և այլն), ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանքները, 3) մեղադրյալի տարիքը, սեռը, առողջական վիճակը, քաղաքացիությունը (ՀՀ քաղաքացի է, երկքաղաքացի, օտարերկրյա քաղաքացի, քաղաքացիություն չունեցող անձ, ապաստան հայցող անձ կամ փախստական), ուսման պայմանները, եթե սովորում է և այլն, 4) զբաղմունքի տեսակը, հասարակությունում ունեցած սոցիալական դիրքը և դերը, եթե աշխատում է, ապա զբաղեցրած պաշտոնը և դրանից բխող հնարավոր ազդեցությունն օգտագործելու հավանականությունը և այլն, 5) ընտանեկան դրությունը (ամուսնացած, ամուսնալուծված), խնամքին անչափահաս կամ անաշխատունակ անձանց առկայությունը, ընտանեկան ամուր կապերը, 6) բնակության մշտական վայրի առկայությունը, ինչպես նաև բնակության վայրում սոցիալական ամուր կապերը, 7) մեղադրյալի գույքային դրությունը, ինչպես նաև ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը, կամ հանցագործության արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված գույքի առկայությունը, դրա չափը, այդ գույքի ծագումը թաքցնելուն ուղղված գործողությունների բնույթը և այլն, 8) մեղադրյալի կյանքին սպառնացող վտանգի առկայությունը,9) եթե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և/կամ պատժի, ապա նրա վարքագիծը նախկինում իրականացվող քրեական վարույթի ընթացքում (թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով, էապես խոչընդոտել է վարույթին և այլն), ինչպես նաև այլ ենթադրյալ հանցագործությունների կատարման մեջ մեղադրվելու մասին մեկ այլ վարույթի առկայությունը (մինչդատական, դատական),10) այն հանգամանքները, որոնք բացառում են քրեական հետապնդումը (թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից) կամ քրեական վարույթը,11) գործով ներգրավված տուժողի, վկաների, այլ մեղադրյալների հետ փոխհարաբերությունների բնույթը, 12) խափանման միջոց կալանք ընտրված լինելու դեպքում տևողության ողջամտությունը և դրանով պայմանավորված այլ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող պայմանները,13) այլ էական հանգամանքներ (...) Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառման առանձնահատկություններին՝ նախևառաջ հարկ է նկատել, որ այն այլընտրանքային խափանման միջոց է, որն իր խստության աստիճանով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով ամրագրված խափանման միջոցների համակարգում գտնվում է կալանքի և վարչական հսկողության միջև: Իբրև այլընտրանք` այն պետք է դիտարկվի որպես արդյունավետ միջոց` հակակշռելու համար մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը՝ նրա տնային կալանքի տակ գտնվելու դեպքում։ Այն դատարանի որոշմամբ նշանակվում է բացառապես մեղադրյալի նկատմամբ, ուղեկցվում է վերջինի անձնական ազատության սահմանափակմամբ, մասնավորապես՝ բնակության վայրը չլքելու պարտականությամբ, նամակագրությունից, հեռախոսային խոսակցություններից, փոստային առաքումից և հաղորդակցության այլ ձևերից օգտվելու արգելքով, ինչպես նաև որոշակի անձանց հետ շփվելու և նրանց իր բնակության վայրում հյուրընկալելու արգելքով, և որի նկատմամբ վերահսկողությունը իրականացնում է իրավասու մարմինը՝ հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով։ Հատկանշական է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի ուժով տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սահմանված դրույթները։ Այլ կերպ՝ օրենսդիրը կիրառման հիմքերի և պայմանների առումով իրավացիորեն նույնացնում է կալանքն ու տնային կալանքը, որպիսի մոտեցումը ամբողջապես համահունչ է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշմանը։ Մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ Բուզադջին ընդդեմ Մոլդովայի գործով հստակ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ տնային կալանքի նկատմամբ տարածվում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով սահմանված երաշխիքները։ Մասնավորապես՝ չնայած այն հանգամանքին, որ տնային կալանքն ավելի քիչ սահմանափակումներ, նվազ անհարմարություններ և տառապանք է առաջացնում անձի համար, քան կալանավորումը քրեակատարողական հիմնարկում, քանի որ կալանավորված անձը ստիպված է ինտեգրվել նոր և որոշ դեպքերում նաև անբարեհաճ միջավայրում, կիսել իր ռեսուրսներն ու գործունեությունը այլ խցակիցների հետ, հետևել կարգապահությանն ու իշխանությունների կողմից ենթարկվել տարբեր աստիճանի վերահսկողության ողջ օրվա ընթացքում, սակայն որևէ տարբերություն չկա ազատազրկման տարբեր տեսակների միջև։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ ազատազրկման աստիճան ու ինտենսիվություն արտահայտությունները՝ որպես Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի կիրառման չափանիշներ, վերաբերում են բացառապես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակմանը, այլ ոչ ազատազրկման վայրերի ներքին ռեժիմի կամ հարմարավետության տարբերություններին։ Սա նշանակում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ըստ էության տնային կալանքի կիրառումը դիտում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի համատեքստում` տնային կալանքը դիտելով կալանքի համար նախատեսված երաշխիքների լույսի ներքո (...) Հետևաբար Վճռաբեկ դատարանը հիմք ընդունելով կալանքի և տնային կալանքի նույնացման հայեցակարգը, արձանագրում է, որ անձի իրավունքների և ազատությունների հնարավորինս քիչ սահմանափակման անհրաժեշտության պայմաններում, յուրաքանչյուր դեպքում դատարանը պարտավոր է տնային կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը և հնարավորությունը դիտարկել տվյալ վարույթի հանգամանքների պատշաճ գնահատման լույսի ներքո՝ հնարավորություն տալով ապահովելու մեղադրյալի իրավունքների նվազ սահմանափակման և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր դեպքում կալանավորման անհրաժեշտությունը չի կարող վերացական գնահատվել, այլ պետք է հաշվի առնել անձի անձնական հատկանիշները, նրա արժեքները, բնակության վայրի առկայությունը, զբաղվածությունը, ընտանեկան կապերը և բոլոր կապերը երկրի ներսում, որտեղ հետապնդվում է, ինչպես նաև անձի արտասահմանում ունեցած հարաբերությունները, ինչն ուղղակիորեն բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորված նախադեպային պրակտիկայից:»: (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի թիվ ՀԿԴ/0233/06/23 գործով 2024 թվականի հունիսի 28-ի որոշումը): 4.12. Մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցի հիմք հանդիսացել է քրեական գործի քննության վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը, ինչի պայմաններում Դատարանն առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանք է համարում այն, որ մեղադրյալը տևական ժամանակ գտնվել է կալանք խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում, որից հետո կիրառվել է տնային կալանք խափանման միջոցը և բացի այդ, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 08-ի որոշմամբ արձանագրվել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանական ռիսկի մասին: Այս համատեքստում Դատարանը կրկին հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանին մեղսագրվող արարքները կատարվել են խմբի կազմում, որի հանրային վտանգավորությունը առավել բարձր է և Դատարանին թույլ է տալիս կանխատեսական ենթադրություններ անելու այն մասին, որ որոշակի հավանականությամբ առկա է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցավոր արարքներ կատարելու ռիսկը: Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է նաև, որ խափանման միջոցի հիմքերն ունեն կանխատեսական բնույթ և իրենից ենթադրում են թեկուզ հիմնավոր, սակայն ենթադրություն մեղադրյալի հնարավոր հետագա վարքագծի մասին, ինչի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ արդեն իսկ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննության այս փուլում, երբ նախատեսված է իրականացնել վկայի լրացուցիչ հարցաքննություն, ի զորու են ապահովելու մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը, մասնավորապես՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը իրենց համակցությամբ կարող են զսպել մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու և որևէ կերպ վկայի վրա ազդեցություն գործադրելու հնարավոր փորձերը: 4.13. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը ապահովում է մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոփոխելու և վերացնելու հիմքեր առկա չեն։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-118-րդ, 122-րդ, 123-րդ, 127-րդ 311-312-րդ, 316-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով` Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը թողնել անփոփոխ և դրա ժամկետը երկարաձգել 2 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2026 թվականի մարտի 20-ը։ 2. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին պարտավորեցնել չլքել իր բնակության վայրը՝ ք. Երևան Նոր Նորք Բագրևանդ թաղամաս 58/2 հասցեն: 3. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին արգելել (օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ) - ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, - շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 4. Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը: 5. Որոշման օրինակը տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 6. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 11-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 11-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Հանրային մեղադրողի դիմումի հիմքով |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 17-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 17-03-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3832/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ 17 մարտի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Ս.Սուքիասյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Էդ.Թովմասյանի, պաշտպաններ՝ Բ.Օհանյանի, Ս.Պողոսյանի, մեղադրյալներ՝ Ս.Մելքոնյանի և Ա.Միկոյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց փոփոխելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Անտոնյանը կազմել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 456-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 14124424 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Հ.Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթի նախաքննությունը քննչական խմբին հանձնարարելու, դրա կազմում ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանին և Ա.Անտոնյանին ընդգրկելու և քննչական խմբի ղեկավար Ս.Բեսալյանին նշանակելու մասին: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.5. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՀԲ օ/լ Ա.Հովհաննիսյանը կազմել է արձանագրություն՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.6. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.8. 2024 թվականի մայիսի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալի փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի մայիսի 06-ից, ժամը 01:37-ից: 1.9. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և 14132924 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 քրեական վարույթի ներքո քննելու մասին: 1.10. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է թիվ 14124424 քրեական վարույթով Իրինա Սերժիկի Հախվերդյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին: 1.11. 2024 թվականի հուլիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.12. 2024 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվարկելով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: 1.13. 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.14. 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.15. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթից Արթուր Կառլենի Միկոյանի և արարքին առնչություն ունեցող դեռևս ինքնությունները չպարզված մասնակիցների վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14803124 համարը շնորհելու մասին: 1.16. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ ԹԱՇԶԿՀԽ ՀԿԳ ավագ օ/լ Վ.Տիրատուրյանը կազմել է արձանագրություն՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.17. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին72 ժամով Երևան քաղաքի ՁՊՎ-ում պահելու մասին՝ մինչև վերջինիս նկատմամբ կալանքը վերստին քննության առնելու մասին որոշում կայացնելը: 1.18. 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ից: 1.19. 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.20. 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի 55915 գործարանային համարի 7.65մմ (7,65x17) տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 1.21. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 14124424 քրեական վարույթի նյութերը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանների քննչական բաժին նախաքննությունը շարունակելու համար վերադարձնելու մասին: 1.22. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14180324 քրեական վարույթից Արթուր Միկոյանի կողմից Ս.Մելքոնյանի կատարած, որպես զենք օգտագործված առարկայի ներգործությամբ ավազակությանը օժանդակելու վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14822424 համարը շնորհելու մասին: 1.23. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և թիվ 14822424 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 համարի ներքո շարունակելու մասին: 1.24. 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 05-ը երկարաձգելու մասին: 1.25. 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով փաստաբան Արթուր Պետրոսյանին որպես տուժող Պարզիկ Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին: 1.26. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.27. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.28. 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին թիվ 14124424 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստանալով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 դատական համարը, մակագրվել և ստացվել է նույն դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմում: 1.29. 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.30. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.31. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.32. 2025 թվականի մարտի 31-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.33. 2025 թվականի հուլիսի 02-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.34. 2025 թվականի նոյեմբերի 17-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, Դատարանը քննարկել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը: 1.35. 2026 թվականի հունվարի 12-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, Դատարանը՝ ի թիվս այլնի, քննարկել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը: 1.36. 2026 թվականի մարտի 17-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, Դատարանը՝ ի թիվս այլնի, քննարկել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը: Որոշում է կայացվել տնային կալանք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ և դրա ժամկետը երկարաձգել 2 /երկու/ ամիս ժամանակով: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագիրը և իրավաբանական որակումը. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ այն բանի համար, որ նա ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել հրազեն, ինչպես նաև զենքի գործադրմամբ կատարել է ավազակություն: Այսպես՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը հանդիսանալով ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հրազեն ձեռք բերելու, կրելու և պահելու իրավունք չունեցող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել, պահել և իր մոտ կրել գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, այնուհետև, Արթուր Կառլենի Միկոյանից տեղեկություններ ստանալով վերջինիս նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքի կողմից ավտոմեքենա գնելու համար հավաքած գումարի առկայության մասին, 2024 թվականի մայիսի 2-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ Սուրեն Մելքոնյանը զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս: 3. Դատալսումների ընթացքում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3.1. Հանրային մեղադրող Էդ.Թովմասյանը հայտնել է, որ որևէ էական հանգամանք չի փոփոխվել և քանի որ անհրաժեշտ է իրականացնել վկայի լրացուցիչ հարցաքննություն, ուստի առկա է մտավախություն, որ մեղադրյալը կարող է ազդեցություն ունենալ վկայի վրա, ուստի միջնորդել է տնային կալանքը երկարացնել ևս 3 ամիս ժամկետով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.2. Մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի պաշտպան Ս.Պողոսյանը առարկել է հանրային մեղադրողի դիրքորոշման դեմ՝ հայտնելով, որ բացի տնային կալանքից մեղադրյալը որոշ ժամանակ գտնվել է վարչական հսկողության ներքո մինչև Վերաքննիչ դատարանի որոշումը և որևէ տվյալ, որ փորձել է խոչընդոտել, առկա չէ: Նշել է, որ գործով գրեթե բոլոր ապացույցները հետազոտված են, դատաքննությունը մոտենում է ավարտին, ուստի միջնորդել է տնային կալանքը վերացնել, իսկ արդեն իսկ կիրառված գրավը և բացակայելու արգելքը բավարար են, իսկ եթե Դատարանը գտնի, որ բավարար չէ, խնդրել է կիրառել վարչական հսկողություն: Պաշտպան Բ.Օհանյանը միացել է գործընկերոջ դիրքորոշմանը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.3. Մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանը նույնպես միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.8. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշման 10-րդ կետը և այլն) արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ընդհանրական վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում` այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն՝ կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Ուստի, վերոնշյալ բացառիկության չափանիշից բխում է, որ անձը պետք է ենթարկվի նախնական կալանքի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. 1) առկա է ողջամիտ կասկած, որ անձը կատարել է իրավախախտում, և 2) առկա են հիմնավոր պատճառներ կարծելու, որ ազատության մեջ գտնվելով նա կարող է` ա) դիմել փախուստի, կամ բ) կատարել նոր հանցագործություն, կամ գ) խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը, կամ դ) լուրջ վտանգ ներկայացնել հանրային կարգին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն` ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57): «Հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» եզրույթին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով առ այն, որ. «(…) անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: (…) Մեկնաբանելով անձի ազատության սահմանափակման համար անհրաժեշտ պայմանը՝ հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ: (…) Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը` քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին: (…) Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը` ա) պետք է արձանագրի հիմնավոր կասկածի առկայությունը կամ բացակայությունը, բ) պետք է պարզի կալանավորման մյուս պայմանների առկայությունը, գ) այն դեպքում, երբ դատարանը կհանգի այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած նյութերը բավարար են արձանագրելու, որ առկա է անձի կողմից հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, և միաժամանակ կալանավորման մյուս պայմանները նույնպես առկա են, ապա պետք է կայացնի հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում այն մասին, թե արդյոք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկը կամ մի քանիսը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունը ևս պետք է հիմնավորված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացված համապատասխան տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (…)» (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 19-րդ և 21-րդ կետեր): 4.9. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանն առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքների կատարմանը, այդ դեպքերը, իրադարձություններն առերևույթ համընկնում են նրան մեղսագրվող հանցանքի հատկանիշներին: Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում Դատարանը կաշկանդված է ավելի խորը գնահատակ տալու հիմնավոր կասկածին, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Դատարանը սույն քրեական գործը քննում է ըստ էության, ինչի պայմաններում հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ ավել գնահատական տալու պայմաններում Դատարանը կկանխորոշի իր հետագա դիրքորոշումը վերջնական դատական ակտ կայացնելու ժամանակ և կխախտի Դատարանների անաչառության սկզբունքը, ուստի սույն պայմաններում Դատարանը կարող է միայն մակերեսորեն գնահատել հիմնավոր կասկածի հարցը և միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հիմնավոր կասկած մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի հետ առնչություն ունենալու վերաբերյալ: 4.10. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հիմքերին՝ Դատարանը գտնում է, որ շարունակում են առկա լինել մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը, չնայած այն հանգամանքին, որ գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, սակայն դեռևս չի հարցաքննվել գործի համար էական նշանակություն ունեցող տեղեկությունների տիրապետող վկան, ինչի պայմաններում ողջամիտ է մտավախությունը այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն ունենալ քրեական գործի քննության վրա քրեական գործով անցնող անձին համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալու կամ այլ անօրինական ճանապարհով հակելու իր համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալուն: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ քրեական գործով անցնող անձանց Ս.Մելքոնյանը անձամբ ճանաչում է և հնարավոր է՝ անձնական շփումներ ունի, ինչի պայմաններում ավելի է մեծանում ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը: 4.11. Անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակին՝ Դատարանը անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ վճռաբեկ հակակոռուպցիոն դատարանը, խափանման միջոցի իրավաչափության վերաբերյալ, անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ արտահայտել է դիրքորոշում այն մասին, որ «Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ դրանց էական նշանակություն ունենալը և որոշիչ դերը նախ և առաջ պայմանավորված է նրանով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված՝ «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» վերաբերելի հիմքեր են բոլոր խափանման միջոցներին, որոշ բացառություններով, ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ որպեսզի իրավասու մարմինը գործնականում հնարավորություն ունենա տարբերակված մոտեցում ցուցաբերել և նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարել և հիմնավորել դրա անհրաժեշտությունը՝ պետք է հաշվի առնել նաև որոշ հանգամանքներ: Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նման հանգամանքներ, ի թիվս այլնի, կարող են լինել՝ 1) վերագրվող հանցանքի փաստական հանգամանքները, ակնկալվող պատժի ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև ազատությունից զրկելուն այլընտրանքային պատիժների առկայությունը, 2) մեղադրյալի անձին ներկայացվող հանգամանքները, մասնավորապես՝ դատվածության առկայությունը (նախկինում կատարած արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, նշանակված պատժի տեսակը, չափը, պատիժը կրելու/ազատվելու հանգամանքը և այլն), ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանքները, 3) մեղադրյալի տարիքը, սեռը, առողջական վիճակը, քաղաքացիությունը (ՀՀ քաղաքացի է, երկքաղաքացի, օտարերկրյա քաղաքացի, քաղաքացիություն չունեցող անձ, ապաստան հայցող անձ կամ փախստական), ուսման պայմանները, եթե սովորում է և այլն, 4) զբաղմունքի տեսակը, հասարակությունում ունեցած սոցիալական դիրքը և դերը, եթե աշխատում է, ապա զբաղեցրած պաշտոնը և դրանից բխող հնարավոր ազդեցությունն օգտագործելու հավանականությունը և այլն, 5) ընտանեկան դրությունը (ամուսնացած, ամուսնալուծված), խնամքին անչափահաս կամ անաշխատունակ անձանց առկայությունը, ընտանեկան ամուր կապերը, 6) բնակության մշտական վայրի առկայությունը, ինչպես նաև բնակության վայրում սոցիալական ամուր կապերը, 7) մեղադրյալի գույքային դրությունը, ինչպես նաև ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը, կամ հանցագործության արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված գույքի առկայությունը, դրա չափը, այդ գույքի ծագումը թաքցնելուն ուղղված գործողությունների բնույթը և այլն, 8) մեղադրյալի կյանքին սպառնացող վտանգի առկայությունը,9) եթե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և/կամ պատժի, ապա նրա վարքագիծը նախկինում իրականացվող քրեական վարույթի ընթացքում (թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով, էապես խոչընդոտել է վարույթին և այլն), ինչպես նաև այլ ենթադրյալ հանցագործությունների կատարման մեջ մեղադրվելու մասին մեկ այլ վարույթի առկայությունը (մինչդատական, դատական),10) այն հանգամանքները, որոնք բացառում են քրեական հետապնդումը (թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից) կամ քրեական վարույթը,11) գործով ներգրավված տուժողի, վկաների, այլ մեղադրյալների հետ փոխհարաբերությունների բնույթը, 12) խափանման միջոց կալանք ընտրված լինելու դեպքում տևողության ողջամտությունը և դրանով պայմանավորված այլ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող պայմանները,13) այլ էական հանգամանքներ (...) Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառման առանձնահատկություններին՝ նախևառաջ հարկ է նկատել, որ այն այլընտրանքային խափանման միջոց է, որն իր խստության աստիճանով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով ամրագրված խափանման միջոցների համակարգում գտնվում է կալանքի և վարչական հսկողության միջև: Իբրև այլընտրանք` այն պետք է դիտարկվի որպես արդյունավետ միջոց` հակակշռելու համար մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը՝ նրա տնային կալանքի տակ գտնվելու դեպքում։ Այն դատարանի որոշմամբ նշանակվում է բացառապես մեղադրյալի նկատմամբ, ուղեկցվում է վերջինի անձնական ազատության սահմանափակմամբ, մասնավորապես՝ բնակության վայրը չլքելու պարտականությամբ, նամակագրությունից, հեռախոսային խոսակցություններից, փոստային առաքումից և հաղորդակցության այլ ձևերից օգտվելու արգելքով, ինչպես նաև որոշակի անձանց հետ շփվելու և նրանց իր բնակության վայրում հյուրընկալելու արգելքով, և որի նկատմամբ վերահսկողությունը իրականացնում է իրավասու մարմինը՝ հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով։ Հատկանշական է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի ուժով տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սահմանված դրույթները։ Այլ կերպ՝ օրենսդիրը կիրառման հիմքերի և պայմանների առումով իրավացիորեն նույնացնում է կալանքն ու տնային կալանքը, որպիսի մոտեցումը ամբողջապես համահունչ է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշմանը։ Մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ Բուզադջին ընդդեմ Մոլդովայի գործով հստակ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ տնային կալանքի նկատմամբ տարածվում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով սահմանված երաշխիքները։ Մասնավորապես՝ չնայած այն հանգամանքին, որ տնային կալանքն ավելի քիչ սահմանափակումներ, նվազ անհարմարություններ և տառապանք է առաջացնում անձի համար, քան կալանավորումը քրեակատարողական հիմնարկում, քանի որ կալանավորված անձը ստիպված է ինտեգրվել նոր և որոշ դեպքերում նաև անբարեհաճ միջավայրում, կիսել իր ռեսուրսներն ու գործունեությունը այլ խցակիցների հետ, հետևել կարգապահությանն ու իշխանությունների կողմից ենթարկվել տարբեր աստիճանի վերահսկողության ողջ օրվա ընթացքում, սակայն որևէ տարբերություն չկա ազատազրկման տարբեր տեսակների միջև։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ ազատազրկման աստիճան ու ինտենսիվություն արտահայտությունները՝ որպես Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի կիրառման չափանիշներ, վերաբերում են բացառապես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակմանը, այլ ոչ ազատազրկման վայրերի ներքին ռեժիմի կամ հարմարավետության տարբերություններին։ Սա նշանակում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն ըստ էության տնային կալանքի կիրառումը դիտում է ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի համատեքստում` տնային կալանքը դիտելով կալանքի համար նախատեսված երաշխիքների լույսի ներքո (...) Հետևաբար Վճռաբեկ դատարանը հիմք ընդունելով կալանքի և տնային կալանքի նույնացման հայեցակարգը, արձանագրում է, որ անձի իրավունքների և ազատությունների հնարավորինս քիչ սահմանափակման անհրաժեշտության պայմաններում, յուրաքանչյուր դեպքում դատարանը պարտավոր է տնային կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը և հնարավորությունը դիտարկել տվյալ վարույթի հանգամանքների պատշաճ գնահատման լույսի ներքո՝ հնարավորություն տալով ապահովելու մեղադրյալի իրավունքների նվազ սահմանափակման և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր դեպքում կալանավորման անհրաժեշտությունը չի կարող վերացական գնահատվել, այլ պետք է հաշվի առնել անձի անձնական հատկանիշները, նրա արժեքները, բնակության վայրի առկայությունը, զբաղվածությունը, ընտանեկան կապերը և բոլոր կապերը երկրի ներսում, որտեղ հետապնդվում է, ինչպես նաև անձի արտասահմանում ունեցած հարաբերությունները, ինչն ուղղակիորեն բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորված նախադեպային պրակտիկայից:»: (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի թիվ ՀԿԴ/0233/06/23 գործով 2024 թվականի հունիսի 28-ի որոշումը): 4.12. Մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցի հիմք հանդիսացել է քրեական գործի քննության վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը, ինչի պայմաններում Դատարանն առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանք է համարում այն, որ մեղադրյալը տևական ժամանակ գտնվել է կալանք խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում, որից հետո կիրառվել է տնային կալանք խափանման միջոցը: Այս համատեքստում Դատարանը կրկին հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանին ենթադրաբար մեղսագրվող արարքնը կատարվել է խմբի կազմում, որի հանրային վտանգավորությունը առավել բարձր է և Դատարանին թույլ է տալիս կանխատեսական ենթադրություններ անելու այն մասին, որ որոշակի հավանականությամբ առկա է մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցավոր արարքներ կատարելու ռիսկը: Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է նաև, որ խափանման միջոցի հիմքերն ունեն կանխատեսական բնույթ և իրենից ենթադրում են թեկուզ հիմնավոր, սակայն ենթադրություն մեղադրյալի հնարավոր հետագա վարքագծի մասին, ինչի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ արդեն իսկ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննության այս փուլում, երբ նախատեսված է իրականացնել վկայի լրացուցիչ հարցաքննություն, ի զորու են ապահովելու մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը, մասնավորապես՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը իրենց համակցությամբ կարող են զսպել մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու և որևէ կերպ վկայի վրա ազդեցություն գործադրելու հնարավոր փորձերը: 4.13. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը ապահովում է մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոփոխելու և վերացնելու հիմքեր առկա չեն։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-118-րդ, 122-րդ, 123-րդ, 127-րդ 311-312-րդ, 316-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով` Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը թողնել անփոփոխ և դրա ժամկետը երկարաձգել 2 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2026 թվականի մայիսի 20-ը։ 2. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին պարտավորեցնել չլքել իր բնակության վայրը՝ ք. Երևան Նոր Նորք Բագրևանդ թաղամաս 58/2 հասցեն: 3. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին արգելել (օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ) - ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, - շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 4. Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը: 5. Որոշման օրինակը տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 6. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-05-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-05-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 13-05-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի փոխելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3832/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԱՅԼ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 13 մայիսի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Ս.Սուքիասյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Էդ.Թովմասյանի, պաշտպաններ՝ Ս.Պողոսյանի, Բ.Օհանյանի, մեղադրյալներ՝ Ս.Մելքոնյանի և Ա.Միկոյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց փոփոխելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու կամ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Անտոնյանը կազմել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 456-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 14124424 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 1.2. 2024 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Հ.Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթի նախաքննությունը քննչական խմբին հանձնարարելու, դրա կազմում ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանին և Ա.Անտոնյանին ընդգրկելու և քննչական խմբի ղեկավար Ս.Բեսալյանին նշանակելու մասին: 1.3. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.4. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.5. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՀԲ օ/լ Ա.Հովհաննիսյանը կազմել է արձանագրություն՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին ձերբակալելու մասին: 1.6. 2024 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.7. 2024 թվականի մայիսի 05-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.8. 2024 թվականի մայիսի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալի փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի մայիսի 06-ից, ժամը 01:37-ից: 1.9. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և 14132924 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 քրեական վարույթի ներքո քննելու մասին: 1.10. 2024 թվականի հունիսի 07-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է թիվ 14124424 քրեական վարույթով Իրինա Սերժիկի Հախվերդյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին: 1.11. 2024 թվականի հուլիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.12. 2024 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվարկելով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: 1.13. 2024 թվականի սեպտեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 2 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.14. 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.15. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթից Արթուր Կառլենի Միկոյանի և արարքին առնչություն ունեցող դեռևս ինքնությունները չպարզված մասնակիցների վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14803124 համարը շնորհելու մասին: 1.16. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ ԹԱՇԶԿՀԽ ՀԿԳ ավագ օ/լ Վ.Տիրատուրյանը կազմել է արձանագրություն՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանին ձերբակալելու մասին: 1.17. 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին72 ժամով Երևան քաղաքի ՁՊՎ-ում պահելու մասին՝ մինչև վերջինիս նկատմամբ կալանքը վերստին քննության առնելու մասին որոշում կայացնելը: 1.18. 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14803124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը 2 ամիս ժամկետով կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 04-ից: 1.19. 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ը երկարաձգելու մասին: 1.20. 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի 55915 գործարանային համարի 7.65մմ (7,65x17) տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 1.21. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 14124424 քրեական վարույթի նյութերը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանների քննչական բաժին նախաքննությունը շարունակելու համար վերադարձնելու մասին: 1.22. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14180324 քրեական վարույթից Արթուր Միկոյանի կողմից Ս.Մելքոնյանի կատարած, որպես զենք օգտագործված առարկայի ներգործությամբ ավազակությանը օժանդակելու վերաբերյալ մասը անջատելու և անջատված մասին թիվ 14822424 համարը շնորհելու մասին: 1.23. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 և թիվ 14822424 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 14124424 համարի ներքո շարունակելու մասին: 1.24. 2024 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը 1 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 05-ը երկարաձգելու մասին: 1.25. 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով փաստաբան Արթուր Պետրոսյանին որպես տուժող Պարզիկ Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին: 1.26. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.27. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին: 1.28. 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին թիվ 14124424 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստանալով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 դատական համարը, մակագրվել և ստացվել է նույն դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմում: 1.29. 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.30. 2025 թվականի հունվարի 03-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.31. 2025 թվականի մարտի 31-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.32. 2025 թվականի հուլիսի 02-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, ի թիվս այլ հարցերի՝ Դատարանը անդրադարձել է նաև մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին: 1.33. 2025 թվականի նոյեմբերի 17-ին տեղի ունեցած դատական նիստում Դատարանը քննարկել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը: 1.34. 2026 թվականի հունվարի 12-ին տեղի ունեցած դատական նիստում Դատարանը՝ ի թիվս այլնի, քննարկել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը: 1.35. 2026 թվականի մարտի 17-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, Դատարանը՝ ի թիվս այլնի, քննարկել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը: Որոշում է կայացվել տնային կալանք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ և դրա ժամկետը երկարաձգել 2 /երկու/ ամիս ժամանակով: 1.36. 2026 թվականի մայիսի 13-ին տեղի ունեցած դատական նիստում, Դատարանը՝ ի թիվս այլնի, քննարկել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը: Որոշում է կայացվել տնային կալանքը վերացնելու և մեղադրյյալի նկատմամբ վարչական հսկողությունը ընտրելու մասին: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագիրը. 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 14124424 քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին այն բանի համար, որ նա ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել հրազեն, ինչպես նաև զենքի գործադրմամբ կատարել է ավազակություն: Այսպես՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը հանդիսանալով ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հրազեն ձեռք բերելու, կրելու և պահելու իրավունք չունեցող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել, պահել և իր մոտ կրել գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, այնուհետև, Արթուր Կառլենի Միկոյանից տեղեկություններ ստանալով վերջինիս նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքի կողմից ավտոմեքենա գնելու համար հավաքած գումարի առկայության մասին, 2024 թվականի մայիսի 2-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ Սուրեն Մելքոնյանը զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս: 3. Դատալսումների ընթացում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 3.1. Հանրային մեղադրող Էդ.Թովմասյանը հայտնել է, որ որևէ էական հանգամանք չի փոփոխվել, ուստի միջնորդել է կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը երկարացնել ևս 3 ամիս ժամկետով մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.2. Մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի պաշտպան Ս.Պողոսյանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ անհրաժեշտ է կիրառել ավելի պիտանի խափանման միջոց և վարչական հսկողությունը նույնպես կարող է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 3.3. Մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը մանրամասները տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը: 4.Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումը. 4.1. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, հաշվի առնելով գործում առկա քննարկվող հարցին վերաբերելի փաստական հանգամանքները գտնում է, որ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը պետք է վերացնել և ընտրել ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.2. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.3. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 4.5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4.6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 4.7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 4.8. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշման 10-րդ կետը և այլն) արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ընդհանրական վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում` այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն՝ կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Ուստի, վերոնշյալ բացառիկության չափանիշից բխում է, որ անձը պետք է ենթարկվի նախնական կալանքի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. 1) առկա է ողջամիտ կասկած, որ անձը կատարել է իրավախախտում, և 2) առկա են հիմնավոր պատճառներ կարծելու, որ ազատության մեջ գտնվելով նա կարող է` ա) դիմել փախուստի, կամ բ) կատարել նոր հանցագործություն, կամ գ) խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը, կամ դ) լուրջ վտանգ ներկայացնել հանրային կարգին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն` ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57): «Հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» եզրույթին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով առ այն, որ. «(…) անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: (…) Մեկնաբանելով անձի ազատության սահմանափակման համար անհրաժեշտ պայմանը՝ հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ: (…) Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը` քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին: (…) Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը` ա) պետք է արձանագրի հիմնավոր կասկածի առկայությունը կամ բացակայությունը, բ) պետք է պարզի կալանավորման մյուս պայմանների առկայությունը, գ) այն դեպքում, երբ դատարանը կհանգի այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած նյութերը բավարար են արձանագրելու, որ առկա է անձի կողմից հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, և միաժամանակ կալանավորման մյուս պայմանները նույնպես առկա են, ապա պետք է կայացնի հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում այն մասին, թե արդյոք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկը կամ մի քանիսը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունը ևս պետք է հիմնավորված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացված համապատասխան տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (…)» (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 19-րդ և 21-րդ կետեր): 4.9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածը կարգավորում է կալանքի ժամկետները համաձայն որի ՝ 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: 2. Մինչդատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել, կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երկու ամսից ոչ ավելի ժամկետով` պահպանելով սույն հոդվածով սահմանված մինչդատական վարույթում կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետները: 3. Մինչդատական վարույթում կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետն է` 1) չորս ամիս` ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար մեղադրվելու դեպքում. 2) վեց ամիս` միջին ծանրության հանցագործության համար մեղադրվելու դեպքում (...): 4.10. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածը կարգավորում է կալանքից ազատելը համաձայն որի ՝ 1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե` 1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը (...): 4.11. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածը կարգավորում է վարչական հսկողությունը համաձայն որի՝ 1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը` համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում` վարչական շրջանը. 2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր. 3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ. 4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները: 4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին: 5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին: 6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 4.12. Վերը շարադրված իրավական նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձի ազատության և անձնական անձենմխելիության իրավունքը ՀՀ Սահմանադրությամբ և Կոնվենցիայով երաշխավորված հիմնական իրավունքներից է, որը մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանադրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձրագույն արժեք ՀՀ սահմանադրություն 3-րդ հոդված. ուստի մարդու այդ հիմնական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս՝ անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքները բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքից (տե´ս Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման 18-րդ և 22-րդ կետերը): 4.13. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բազմաթիվ նախադեպային որոշումներում, մասնավորապես Արա Հարությունյանն ընդդեմ Հայաստանի վճռով սահմանել է հետևյալը (...) 48. Դատարանը կրկին նշում է, որ, Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան իր հաստատված նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ հիմնավոր կասկածի շարունակական առկայությունն առ այն, որ ձերբակալված անձը կատարել է հանցանք, շարունակական կալանքի իրավաչափության համար sine qua non (պարտադիր պայման) է, սակայն որոշ ժամանակ անց այն դառնում է ոչ բավարար: Նման դեպքերում Դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք դատական մարմինների կողմից ներկայացված այլ հիմքերով շարունակվում է հիմնավորված լինել ազատությունից զրկելը: Այն դեպքում, երբ նման հիմքերը «հիմնավոր» են և «բավարար», Դատարանը պետք է պարզի նաև, թե ազգային իրավասու մարմինները, վարույթն իրականացնելիս, դրսևորել են արդյոք «պատշաճ ջանասիրություն» (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Լաբիթան ընդդեմ Իտալիայի [ՄՊ] [Labita v. Italy [GC]], թիվ 26772/95, § 153, ՄԻԵԴ 2000-IV, և Իդալովն ընդդեմ Ռուսաստանի [ՄՊ] [Idalov v. Russia [GC]], թիվ 5826/03, § 140, 2012 թվականի մայիսի 22): 49. Դատարանը նաև վճռել է, որ կալանքի ցանկացած ժամկետի համար հիմնավորումը` անկախ դրանց կարճ լինելու հանգամանքից, պետք է համոզիչ ձևով ապացուցվի մարմինների կողմից: Ողջամիտ կասկածի առկայությունից բացի` դատական իշխանություն իրականացնող պաշտոնատար անձի կողմից կալանավորման համար «հիմնավոր» և «բավարար» պատճառներ ներկայացնելու պահանջն արդեն իսկ կիրառվում է նախնական կալանք նշանակելու մասին առաջին որոշումը կայացնելու ժամանակ, այսինքն` ձերբակալելուց «անմիջապես» հետո (տե՛ս Բուզաջին ընդդեմ Մոլդովայի Հանրապետության [ՄՊ] [Buzadji v. the Republic of Moldova [GC]], թիվ 23755/07, §§ 87 և 102, 2016 թվականի հուլիսի 5): Ընդ որում, անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս մարմինները պարտավոր են դիտարկել այլընտրանքային միջոցներ` դատաքննությանը նրա ներկայությունն ապահովելու համար (տե՛ս Յաբլոնսկին ընդդեմ Լեհաստանի [Jablonski v. Poland], թիվ 33492/96, § 83, 2000 թվականի դեկտեմբերի 21, և Իդալովի գործը, վերևում հիշատակված, § 140): Ազգային դատական մարմինները, պետք է հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ուսումնասիրեն հանրային շահի վերոնշյալ պահանջի առկայությանը հակասող կամ այն հաստատող կամ 5-րդ հոդվածի կանոնից շեղումը հիմնավորող բոլոր փաստերը և պետք է դրանք նշեն ազատ արձակման գանգատների վերաբերյալ իրենց որոշումներում: Հիմնականում այդ որոշումներում ներկայացված պատճառների և դիմումատուի կողմից իր բողոքներում լավ հիմնավորված փաստերի շնորհիվ է, որ Դատարանին կոչ է արվել որոշելու այն հարցը, թե արդյոք տեղի է ունեցել 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի խախտում, թե ոչ (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Բուզաջիի գործը, վերևում հիշատակված, §§ 89 և 91): Ազատ արձակելուն կողմ և դեմ փաստարկները չպետք է լինեն ընդհանուր և վերացական (տե՛ս, ի թիվս այլ վճիռների, Սմիրնովան ընդդեմ Ռուսաստանի [Smirnova v. Russia], թիվ 46133/99 և 48183/99, § 63, ՄԻԵԴ 2003-IX (քաղվածքներ), Բեկչիևն ընդդեմ Մոլդովայի [Becciev v. Moldova], թիվ 9190/03, § 56, 2005 թվականի հոկտեմբերի 4, Փիրուզյանն ընդդեմ Հայաստանի [Piruzyan v. Armenia], թիվ 33376/07, § 92, 2012 թվականի հունիսի 26, Զայիդովն ընդդեմ Ադրբեջանի [Zayidov v. Azerbaijan], թիվ 11948/08, § 57, 2014 թվականի փետրվարի 20, և Մերչեպն ընդդեմ Խորվաթիայի [Mercep v. Croatia], թիվ 12301/12, § 79, 2016 թվականի ապրիլի 26): 4.14. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի բաղադրիչը դատական մարմիններին չի ընձեռում ընտրություն կատարելու հնարավորություն ՝ կամ մեղադրյալին ներկայացնել դատական քննության ողջամիտ ժամկետում, կամ նրան պայմանականորեն ազատ արձակել մինչև դատը: Նախքան դատապարտվելը նա պետք է անմեղ համարվի , և քննարկվող այս դրույթի նպատակն է ըստ էության պահանջել, որպեսզի նա պայմանականորեն ազատ արձակվի այն պահից երբ նրա կալանքը շարունակելը դադարում է ողջամիտ լինել: Այն հարցը թե արդյոք նախնական կալանքի տակ անցկացրած ժամկետը ողջամիտ է, չի կարող գնահատվել վերացական մակարդակում: Մեղադրյալի կալանքի տակ մնալու ողջամիտ լինելը պետք է գնահատել ՝ ելնելով կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից, ուստի կալանքը երկարացնելը կարող է կոնկրետ գործով հիմմնավորված լինել միայն այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն հանրային շահի իսկական պահանջի կոնկրետ վկայություններ, որոնք ի հեճուկս անմեղության կանխավարկածի, ավելի ծանրակշիռ են, քանանձի ազատությունը հարգելու՝ կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված կանոնը: Հիմնավոր կասկածի պահպանումը կալանքը շարունակելու օրինականության պարտադիր պայման է: Բայց երբ ներպետական դատական մարմինները ձերբակալումից հետո առաջին անգամ անհապաղ քննում են ձերբակալվածի նկատմամբ նախնական կալանքկիրառելու հարցը, այդ կասկածն այլևս բավարար չէ, և իրավասու մարմինները պարտավոր են նաև ներկայացնել կալանքը հիմնավորող այլ վերաբերելի և բավարար հիմքեր Merabishvili v. Georgia GC §222: Երբ այդ հիմքերը շարունակում են հիմնավորել ազատությունից զրկելը, Եվրոպական դատարանը պետք է նաև համոզված լինի, որ ներպետական իրավասու մարմինները վարույթն իրականացրել են առանձնակի ջանասիրությամբ: Կալանքի գրեթե ինքնաբերական երկարացումը հակասում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված երաշխիքներին Tase v. Romania §40: Իշխանություներն են պարտավոր ապացուցել նախնական կալանքի երկարացումը հիմնավորող պատճառների գոյությունը Merabishvili v. Georgia GC §234 Այդ հարցում ապացուցման բեռը չպետք է տեղափոխել մյուս կողմի վրա է կալանավորված անձից պահանջելով ապացուցել իրեն ազատ արձակելը հիմնավորող պատճառների գոյությունը: Եթե եղել են անձի կալանքը հիմնավորող հնարավոր հանգամանքներ, սակայն դրանք չեն նշվել ներպետական որոշումներում Եվրոպական դատարանի գործառույթը չէ այդ հանգամանքները պարզելը՝ այդպիսով փոխարինելով գանգատաբերի կալանքի վերաբերյալ ներպետական իրավասու մարմիններին Giorgi Nikalashvili v. Georgia §77: Արդարադատության իրականացման նկատմամբ հանրային վերահսկողությունը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ կայացվում են պատճառաբանված որոշումներ Tase v. Romania §41: 4.15. Արագության և պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Արմանի դա Սիլվան ընդդեմ Միացյալ Թագավորության ՄՊ §305 գործով նշել է, որ 2-րդ հոդվածը պահանջում է, որ քննություներն հապաղումների և պատշաճ ջանասիրությամբ: Դատարանն ընդունում է, որ կարող են գոյություն ունենալ առանձին իրավիճակներում քննության ընթացքը խոչնդոտող արգելքներ և դժվարություններ, այնուամենայնիվ իրավասու մարմինների գործողություններն ու արձանագնքները այդպիսի խոչնդոտներին պետք է լինեն ժամանակին, արդյունավետ և համաչափ, քանի որ դեպքից որոշակի ժամանակահատված անցնելու փաստը կարող է ոչ միայն բացասաբար անրադառնալ քննության վրա (…): Քննության բարդությունը և առանձնահատկությունները գործոններ են, որոնք պետք է հաշվի առնել ՝ պարզելու համար, թե արդյոք իրավասու մարմինները վարույթն իրականացրել են հատուկ ջանասիրությամբ Scot v. Spain § 74: 4.16. ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը թիվ ԵԴ/0479/06/19 գործով 18 փետրվարի 2022 թվականին կայացված որոշմամբ նախադեպի ուժով սահմանել է հետևյալը (…) 13.1. Անդրադառնալով կալանքի ժամկետի երկարացման հարցին՝ Վճռաբեկ դատարանն Ասլան Ավետիսյանի գործով կայացված որոշման շրջանակներում ընդգծել է, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը կարող է երկարացվել հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. ա) շարունակում են առկա լինել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերն ու պայմանները կամ ի հայտ են եկել անձին կալանքի տակ պահելու նոր հիմքեր. բ) գործի քննությունն իրականացնող մարմնի կողմից դրսևորվել է անհրաժեշտ ջանասիրություն` ապահովելու գործի քննության ընթացքը (6): Մասնավորապես, հիմնավոր կասկածի կենսունակությունը, համաձայն որի՝ ձերբակալված անձն է կատարել հանցագործությունը sine qua non պայման է կալանքի երկարաձգման օրինականության համար, սակայն ժամանակի ընթացքում այն այլևս բավարար չէ կալանքի երկարաձգումն արդարացնելու համար։ Երբ «հիմնավոր կասկածի» առկայությունն այլևս բավարար չէ կալանքի հետագա երկարացման համար, պետք է հիմնավորվի, թե արդյո՞ք անազատության մեջ պահելու հիմքերը շարունակում են լինել «հիմնավոր» և «բավարար», (…)։ 4.17. Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի նյութական պահանջներից է կալանքի հիմնավորվածության ըստ էության քննելը, որի շրջանակներում Ա/«պաշտոնատար անձը» պարտավոր է քննության առնել կալանքը հավաստող կամ հերքող հանգամանքները և, հղում կատարելով իրավական չափանիշներին, որոշել թե արդյոք առկա են կալանքը հիմնավորող պատճառներ Schiesser v. Switzerland, § 31 Pantea v. Romania § 231 Այլ կերպ ասած ՝ 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պահանջվում է, որպեսզի դատական պաշտոնատար անձը քննարկի կալանքի հիմնավորվածությունն ըստ էության: Հարցերչը որոնք դատական պաշտոնյան պետք է քննի, չեն սահմանափակվում օրինականության խնդրով: 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պահանջվող քննությունը , որի նպատակն է պարզել անձին ազատությունից զրկելու հիմնավորվածությունը, պետք է բավականաչափ լայն լինի, որպեսզի անրադառնա կալանքը հաստատող կամ հերքող տարաբնույթ հանգամանքներին Aquilina v. Malta GC §52: Բ/ազատ արձակելու իրավասությունը՝ եթե կալանքը հիմնավորող պատճառներ չկան, ապա պաշտոնատար անձը պետք է իրավասություն ունենա ՝ կայացնելու կալանվորված անձին ազատ արձակելու մասին պարտադիր իրավաբանական ուժ ունեցող որոշում Assenov and Others v. Bulgaria , § 146, Nikolova v. Bulgaria GC § 49 : Գ/ Ողջամիտ ժամկետում դատաքննության կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունքը (5-րդ հոդվածի 3-րդ մաս) Այն հարցը թե արդյոք նախնական կալանքի տակ անցկացրած ժամկետը ողջամիտ է, չի կարող գնահատվել վերացական մակարդակում: Մեղադրյալի կալանքի տակ մնալու ողջամիտ լինելը պետք է գնահատել ելնելով կոնկրետ գործի փաստերից և առանձնահատկություններից: Ուստի կալանքը երկարացնելը կարող է կոնկրետ գործով հիմնավորված լինել միայն այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն հանրային շահի իսկական պահանջի կոնկրետ վկայություններ, որոնք ի հեճուկս անմեղության կանխավարկածի ավելի ծանրակշիռ են, քանի անձի ազատությունը հարգելու ՝ կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված կանոնը: 4.18. Ամփոփելով ՀՀ Սահմանադրության, քրեադատավարական կարգավորումները, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանի նախադեպային որոշումները, դրանք համադրելով քննության առարկա դարձած իրավական հարցերի հետ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ամենախիստ միջամտությունն անձի ազատությանը նրան ազատությունից զրկելն է, որի անհրաժեշտությունը թույլատրելի է օրենքով հստակ սահմանված խիստ անհրաժեշտությամբ՝ օգնելու հանցագործությունների քննությանը կամ պաշտպանելու հանրային և պետական շահը հնարավոր ոտնձգություններից, սակայն պետական այս շահը կամ նպատակը չի կարող օգտագործվել իրավասու մարմինների կողմից կամայականորեն: Դատական վերահսկողության նպատակը կայանում է երաշխավորել ազատությունից զրկելու յուրաքանչյուր դեպքով դրա օրինական և հիմնավորված լինելու հանգամանքը: Դատարանի վերահսկողության առանցքային խնդիրներից է կիրառված միջոցի անհրաժեշտությունը և պետք է երաշխավորվի, որ ազատության յուրաքանչյուր կորուստն օրինական է, հիմնավորված և անհրաժեշտ, իսկ այս չափորոշիչների համակցությունը կազմում է դրա իրագործման թույլատրելի նպատակը, ինչին ձգտում է իրավասու մարմինը: Ցանկացած դեպքում, երբ կալանքը դադարում է հիմնավորված, անհրաժեշտ կամ արդարացված լինել, պետք է անմիջապես հանգի ազատ արձակման: Քննության առարկա դարձած թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը տևական ժամանակ գտնվում է կալանքի, այնուհետև տնային կալանքի կիրառման ներքո, քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, գործով բոլոր ապացույցները արդեն իսկ հետազոտվել են, մասնավորապես՝ հարցաքննվել է դեպքին միակ ականատես վկան, տուժողը, հետևաբար ողջամիտ դիտարկման պայմաններում էականորեն նվազել է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, վերջինիս կողմից այլ հանցանքներ կատարելու կամ իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելու, ինչպես նաև վարույթին մասնակցող անձանց նկատմամբ որևէ անօրինական ազդեցություն ունենալու գործոնները և առկա չեն նոր ի հայտ եկած գործոններ, որոնք դատարանին հիմք կտան գալ հակառակ եզրահանգմանը, հետևաբար Դատարանը գտնում է, որ դադարել է անձին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը, իսկ ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողությունն իր սահմանափակումների կիրառմամբ ի զորու է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է, որ տնային կալանքի տակ գտնվելու ամբողջ ընթացքում դատարանին հայտնի չեն որևէ փաստական տեղեկություններ, որոնք կարող են հաստատել, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը կատարել է որևէ խախտում՝ չպահպանելով տնային կալանքի համար օրենսդրությամբ նախատեսված պայմանները, ուստի հաշվի առնելով նշված հանգամանքները, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական դատավարության իմաստով մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանք խափանման միջոցի համար հիմք հանդիսացած պայմաններն էականորեն նվազել են: 4.19. Մեջբերված փաստական հանգամանքները՝ ողջամիտ դիտարկման պայմաններում, կարող են փաստել վարույթի այս փուլում մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, նրա կողմից այլ հանցանքներ կատարելու կամ նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելու հավանականության նվազման մասին, հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ առկա է անձի նկատմամբ ընտրված տնային կալանք խափանման միջոցը փոխարինել ավելի մեղմ՝ ազատությունից զրկելու հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությամբ: Միևնույն ժամանակ, հարկ է արձանագրել, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված է նաև այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը՝ 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով, ինչպես նաև բացակայելու արգելքը, որոնք նույնպես երաշխիք են վարչական հսկողության տակ գտնվելու պայմաններում մեղադրյալի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ: 4.20. Դատարանը, բոլոր դեպքերում առաջնորդվում է իրավունքի գերակայության, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքով, հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքի միջև արդարացի հավասարակշռության անհրաժեշտությամբ: Անհրաժեշտություն, որը պետք է բխի անձի ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակի(ների) միջև համամասնության ողջամիտ և հավասարակշռված հարաբերակցությամբ: Գնահատելով մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրան բնութագրող էական հանգամանքները՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն որոշման 4.1-4.20 կետերում վերլուծված հանգամանքների միասնությունը հնարավորություն է տալիս ողջամիտ դատողություններ անելու այն մասին, որ առկա պայմաններում ազատությունից զրկելը չի ապահովում անհրաժեշտ և արդար նպատակներ, ուստի մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քննության տվյալ փուլում կարող է ապահովվել նաև ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 120-րդ, 124-րդ, 316-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնել: 2. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը՝ համակցությամբ արդեն իսկ ընտրված գրավի և բացակայելու արգելք խափանման միջոցների հետ: 3. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին արգելել՝ ա/ առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը` համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում` վարչական շրջանը. բ/ յուրաքանչյուր օր սկսած ժամը 21.00-ից 8 ժամ տևողությամբ լքել իր բնակության տարածքը. գ/շփում ունենալ մյուս մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ. դ/շաբաթական 1 անգամ գրանցվել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության մարմնում: 4. Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը, որն իրականացնել էլեկտրոնային հսկողության սարքավորման կիրառմամբ: 5. Որոշման օրինակները տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 6. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 15-06-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատարանի ծանրաբեռնվածության պատճառով |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-07-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 02-07-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատարանի ծանրաբեռնվածության պատճառով |
| Այլ նշումներ | նշանակվել է այլ հերթի |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3832/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 22-01-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-01-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Դիանա |
| Ազգանուն | Կյուրեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Սուրեն Մելքոնյան, մյուսը՝ Արթուր Միկոյան Արթուր Կառլենի Միկոյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 03.01.2025թ. որոշումը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով կալանքը՝ 3 ամիս ժամանակով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3832/01/24 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ Նախագահող դատավոր՝ Մ.Մելքոնյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի, «20» փետրվարի 2025թ. ք.Երևան գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հունվարի 3-ի թիվ ԵԴ1/3832/01/24 որոշման դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն Վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարութային նախապատմությունը. 1. 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Առաջին ատյանի դատարանը ստանձնել է ըստ մեղադրանքի՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Արթուր Կառլենի Միկոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործով վարույթը: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 3-ի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ համակցված կիրառվել են՝ տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով, բացակայելու արգելքը և գրավը՝ 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով: 2. Վերոնշյալ որոշման դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն Վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ թիվ ԵԴ1/3832/01/24 գործով օրինականությունը և հիմնավորվածությունը հաստատող նյութերի հետ միասին, մակագրվել և 2025 թվականի փետրվարի 6-ին հանձնվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը. 3. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն Վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Կյուրեղյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում նշել է հետևյալը. «(…) Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 118-րդ հոդվածների բնույթից ու բովանդակությունից, ինչպես նաև հակասում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի, ՄԻԵԴ-ի մի շարք նախադեպային որոշումների պահանջներին, հետևաբար դրանով թույլ է տրվել դատական սխալ` քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա, ուստի, գտնում եմ, որ նշված որոշումը ենթակա է փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…) Վերոշարադրյալ իրավական ակտերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած իրավական գնահատականների լույսի ներքո ուսումնասիրելով՝ ԵԴ1/3832/01/24 վարույթի նյութերը՝ ակնհայտ է, որ առկա են բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառումն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելը և իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման վարույթընթացին ապօրինի չմիջամտելու՝ քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն վարույթադրելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու նպատակները։ Հատկանշական է, որ նման հետևության հանգել է նաև Դատարանը, սակայն, բավարար համարելով խափանման միջոց տնային կալանքի, բացակայելու արգելքի և գրավի համակցությունը, պատշաճ գնահատման չի արժանացրել քրեական վարույթի համար էական նշանակություն ունեցող մի շարք հանգամանքներ, որոնք վկայում են կիրառված խափանման միջոցների՝ անձի պատշաճ վարքագծի ապահովման վարույթում բավարար չլինելու մասին: Հարկ է նշել, որ Դատարանը, պատշաճ և համակողմանի գնահատման չի ենթարկել քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելու հիմքի առկայության պայմաններում կիրառված խափանման միջոցների՝ այդ հիմքը չեզոքացնելու հնարավորությունը։ Այսպես՝ նկատի ունենալով, որ Դատարանը արձանագրել է, որ դեռևս առկա է մտավախություն առ այն, որ քրեական վարույթը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում և մի շարք վկաներ և տուժողը դեռևս չեն հարցաքննվել, մեծ է հնարավորությունը նշված անձանց վրա մեղադրյալի կողմից ներվարույթություն ունենալու։ Այս կապակցությամբ, անհրաժեշտ է նշել, որ, անգամ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում, անձը հնարավորություն ունի որոշակի անձանց շրջանակի հետ հաղորդակցվելու և այդպիսի եղանակով, միջնորդավորված կերպով վարույթով անցնող և քննության համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների տիրապետող անձանց վրա ներգործելու։ Այսպիսով՝ թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով 2025 թվականի հունվարի 3-ի որոշման կայացմամբ ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ և քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը: (…)»: Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 3-ի որոշումը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով կալանքը՝ երեք ամիս ժամանակով: Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. 4. Տուժող Պ.Հովհաննիսյանը Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված դիմումով նշել է հետևյալը. «Սույնով հայտնում եմ Ձեզ, որ 2024թ. մայիսի 2-ին երեկոյան ժամը 20:40-ին խանութից տուն վերադառնալու ժամանակ (Գրիբոյեդով 3 շենք 20 բն.) նրբանցքով իմ ետևից բարձրացավ անծանոթ տղա և մոտենալով ինձ, հետևի գրպանից հանեց զենքը և ճակատիս պահելով ցանկանում էր պայուսակս խլել, մի քանի անգամ քաշքշելուց հետո նա ուժով վերցրեց պայուսակս և փախավ, և ես, խփելով նրա ձեռքին, զենքը գցել եմ ձեռքից, զենքը մնացել է իմ մոտ՝ գետնին ընկած։ Նրա գործադրած ուժի ներքո մեր փակ դուռը բացվեց և ես հայտնվեցի մեր միջանցքում։ Մեկ ամիս շարունակ ունեցել եմ ոտքի ցավ, ոչ մի դեղորայք չէր օգնում, գնացել եմ Նոր Նորքի բժշկական կենտրոն և ստուգումից պարզվել է, որ ոտքս ճաք ունի, մինչ օրս էլ ցավեր ունեմ, ահի և վախի մեջ եմ ապրում»: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 3-ի թիվ ԵԴ1/3832/01/24 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները: 6. Պատասխանելով սույն որոշման 5-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: Խափանման միջոց, այդ թվում՝ կալանք, կիրառելու իրավաչափության պայմաններն ամրագրած են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով, որի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: (...)»: Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: 3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել` 1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը. 3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: 3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում՝ վրա հասնող հնարավոր հետևանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»: 7. Կալանքի այլընտրանքների օգտագործման կարևորության մասին են վկայում ՀՀ Սահմանադրության կարգավորումները անձնական ազատության սահմանափակման մասին։ Մասնավորապես, անձնական ազատությունից զրկել կարելի է միայն Սահմանադրությամբ նախատեսված դեպքերում և օրենքով նախատեսված կարգով։ Այսինքն, բարձրագույն իրավական ակտով սահմանվել և որոշակիացվել են այն դեպքերը, երբ հնարավոր է անձի ազատությունից զրկումը և/կամ սահմանափակումը և երբ հնարավոր չէ: Այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը կարևոր է ոչ միայն բանտերի գերբնակեցումից խուսափելու համար, այլև նվազագույնի հասցնելու համար կալանքի բացասական ազդեցությունն այն անձանց վրա, ովքեր մեծ վտանգ չեն ներկայացնում իրենք իրենց կամ ուրիշների համար, փախուստի դիմելու տեսանկյունից վտանգ չեն ներկայացնում կամ այլ պատճառներով նրանց կալանավորելու անհրաժեշտություն չկա։ Անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տնային կալանքի վերաբերյալ օրենսդրական կարգավորումները վկայում են կալանքի հետ առավելագույն ընդհանրությունների մասին, որի պատճառով այն մարդու իրավունքները սահմանափակող ամենախիստ այլընտրանքային խափանման միջոցն է։ Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: Նշված սահմանումը վկայում է այն մասին, որ ի տարբերություն կալանքի՝ - անձը ոչ թե զրկվում է ազատությունից, այլ նրա ազատությունը սահմանափակվում է , -սահմանափակումը տեղի է ունենում ոչ թե ազատության զրկման համար նախատեսված պետական հաստատությունում, այլ իր միկրոմիջավայրում՝ բնակության տարածքում։ Պետք է նշել, որ ինչպես կալանքի պարագայում, այնպես էլ տնային կալանքի պարագայում օրենսդիրը հնարավոր է համարել սահմանափակել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, սակայն տնային կալանքի պարագայում այդ սահմանափակումն առավել լայն և դետալային կարգավորում է ստացել։ Միևնույն ժամանակ՝ ի տարբերություն կալանքի՝ տնային կալանքի դեպքում վերը նշված սահմանափակումներից (արգելքներից) ՔԴՕ-ով նախատեսվել են նաև դրանց բացառությունները (տե՛ս ՀՀ ՔԴՕ 123-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)։ Բացի այդ, տնային կալանքի էական առանձնահատկություններից է այն, որ մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունն իրականացվում էլեկտրոնային հսկողության միջոցների կիրառմամբ: Անդրադառնալով խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառման համար օրենսդիրը սահմանել է հիմնական նպատակ, այն է՝ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով մեղադրյալի ներկայանալն ապահովելն ու խուսափելու միջոցով քրեական վարույթին խոչընդոտելը կանխելը: Մեղադրյալը պետք է առնվազն անհրաժեշտության դեպքում հասանելի լինի վարույթն իրականացնող մարմնին՝ վերջինիս գործունեությունն անխոչընդոտ իրականացվելու համար: Այլ կերպ՝ նշված իրավական նորմերը վկայում են, որ բացակայելու արգելքը միջոց է, որով կանխվում է մեղադրյալի հնարավոր փախուստը ՀՀ-ից։ Մասնավորապես՝ վարույթն իրականացնող մարմինը կարևոր է համարում կիրառել այս միջոցն այն պարագայում, երբ կա հնարավոր վտանգ՝ մեղադրյալի կողմից ՀՀ սահմանը հատելու համար։ Անդրադառնալով գրավ խափանման միջոցին Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը ՀՀ դրամի, շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով: Պետք է նշել, որ գրավ կիրառելու միջնորդությամբ սովորաբար հանդես է գալիս մեղադրյալը (նաև վերջինիս պաշտպանը)՝ պայմանավորված նրանով, որ ազատությունից զրկման կամ դրա սահմանափակման խափանման միջոցների համեմատ գույքային բնույթի «զրկանքներն» առավել ընդունելի են լինում։ Խափանման միջոցների կիրառման պրակտիկան ցույց է տալիս, որ գրավը երբեմն առավել ընդունելի է լինում, քան բացակայելու արգելքը՝ պայմանավորված սահմանահատման հնարավորությամբ։ Գրավի չափը որոշելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը, մեղադրյալի գույքային դրությունը, մեղադրյալից բացի ով է պատրաստակամ կամ որ իրավաբանական անձն է վճարելու գրավի գումարը։ Տվյալ դեպքում կարևոր են հատկապես երկրորդ և երրորդ հանգամանքները, քանի որ դրանք պարզելն առավել մեծ ջանքեր է պահանջում։ Գրավը որպես խափանման միջոց կիրառող իրավասու մարմինը պետք է տիրապետի այնպիսի տեղեկատվության, որը հնարավորություն կտա վերջինիս անելու այնպիսի հետևություններ՝ խափանման տվյալ միջոցն ընտրել-չընտրելու, ընտրելու դեպքում այնպիսի գումար սահմանելու, որն անձի՝ մեղադրյալի վրա, ունենա ինչպես գույքային, այնպես էլ հոգեբանական ներազդեցություն։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ գրավի չափը պետք է գույքային ազդեցություն ունենա նաև գրավատուի վրա, եթե գրավը մեղադրյալը չի վճարում։ Սրանից ենթադրվում է, որ գրավատուն իր անձնական ազդեցության միջոցով, վճարված գումարը (ընդունված գույքը) չկորցնելու հանգամանքով պայմանավորված շահագրգիռ է որպեսզի մեղադրյալը դրսևորի օրինական վարքագիծ։ Ի դեպ, պետք է նշել, որ այն հանգամանքը, որ գրավը կարող է վճարվել ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձի կողմից չի նվազեցնում տվյալ խափանման միջոցի դերը և նշանակությունը, սակայն նշվածը վարույթն իրականացնող մարմնին պետք է ստիպի առավել ուշիմ լինել և հասկանալ թե ով (կոնկրետ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձն) է պատրաստակամ վճարելու գրավ և որքան պետք է վճարվի, որպեսզի ենթադրվող ռիսկերը նվազեն՝ ապահովելով անձի իրավաչափ վարքագիծը վարույթի ընթացքում։ Կարևոր հանգամանք է նաև այն, որ գրավի ընտրության և կիրառման միջև կա ժամանակային խզում, որի առավելագույն ժամկետի խախտումը կարող է առաջացնել անբարենպաստ վարութային հետևանքներ։ Այսինքն, եթե իրավասու մարմնի կողմից գրավ ընտրելու մասին որոշման կայացումից երեք օրվա ընթացքում գրավը մուծված (շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության փոխանցված, անշարժ գույքը գրավ դրված) լինելը հավաստող փաստաթուղթը չներկայացվի վարույթն իրականացնող մարմին, ապա նշվածը հիմք կարող է հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար ։ 8. Անդրադառնալով Բողոքաբերի՝ հատուկ վերանայման բողոքում վկայակոչված փաստարկներին այն մասին, որ սխալ են Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները՝ խափանման միջոցի կիրառման նպատակների մասով, քանի որ առկա է դեռևս մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը միջամտելու և դատավարության մասնակիցների վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու, ինչպես նաև հանցանք կատարելու հավանականությունը, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավորված են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասով, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը ըստ էության բացակայում է: Նման դիրքորոշումը պայմանավորված է մասնավորապես նյութերում առկա փաստերից բխող այն ենթադրություններով, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը տևական ժամանակ է գտնվում է անազատության մեջ, իսկ վարույթի տվյալ փուլում թեև առկա է մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, այնուամենայնիվ այն այնչափ բարձր չէ, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներից թերևս ամենախիստ միջոցի կիրառմամբ (հատկապես այլ այլընտրանքային խափանման միջոցների հետ համակցված կերպով) հնարավոր չլինի ապահովել վերջինիս պատշաճ քրեադատավարական վարքագիծը: Հարկ է ընդգծել նաև, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակներն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական վարույթով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, իսկ որպես այդպիսին կարող են հանդես գալ նաև այդ նյութերով դատարանին հասու դարձած որոշակի փաստական տվյալները կամ այդպիսի տվյալների համակցությունը: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անընդունելի է խափանման միջոցի նպատակները հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ ասած՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: 9․Վերոշարադրյալի հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելով տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այն է՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում և գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն Վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 3-ի թիվ ԵԴ1/3832/01/24 որոշումը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 05-02-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 05-02-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 22-01-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-01-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Դիանա |
| Ազգանուն | Կյուրեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արթուր Միկոյան մյուսը՝ Սուրեն Մելքոնյան Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 03.01.2025թ. որոշումը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով կալանքը՝ 3 ամիս ժամանակով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 06-02-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 06-02-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 10-02-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 20-02-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3832/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ <<20>> փետրվարի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Հարությունյանի, ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ․Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Մ․Մելքոնյան) 2025 թվականի հունվարի 03-ի «Մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործով կայացված որոշումը. ՊԱՐԶԵՑ 1. Դատական վարույթի ընթացքը 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին կազմվել է թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և վարույթի նյութերը հանձնվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ ըստ էության քննելու։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) «Վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Արթուր Կառլենի Միկոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով (նախաքննական համար՝ 14124424) վարույթը և նշանակվել է նախնական դատալսումներ: 2025 թվականի հունվարի 03-ին Առաջին ատյանի դատարանի «Մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» թիվ ԵԴ1/3832/01/24 որոշմամբ՝ թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով որոշվել է մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել և մեղադրյալին ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից: Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցների համակցություն կիրառել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ սկիզբը հաշվելով խափանման միջոցի փաստացի կիրառման պահից, բացակայելու արգելքը և գրավ՝ 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով: Մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին պարտավորեցնել 2025 թվականի հունվարի 03-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ Լոռու մարզ, ք.Ալավերդի Սանահին թաղամաս 3 փ., 27 հասցեն: Մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին արգելել (օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ). - ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, - շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: Տնային կալանքի նկատմամբ հսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը, որը պետք է իրականացվի ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Գրավի գումարը 3-օրյա ժամկետում ենթակա է վճարման Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի արտաբյուջետային` 900013298014 դեպոզիտ հաշվին։ 2025 թվականի հունվարի 22-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ․Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունվարի 03-ի վերը նշված որոշման դեմ, վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերը ստացվել են 2025 թվականի փետրվարի 06-ին, մակագրվել դատավոր Մ.Հարությունյանին։ Դատական գործը դատավոր Մ.Հարությունյանի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի փետրվարի 07-ին: 2025 թվականի փետրվարի 10-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի <<Վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին>> որոշմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 03-ի թիվ ԵԴ1/3832/01/24 որոշման դեմ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ․Կյուրեղյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Որոշվել է վերանայման վարույթն իրականացնել գրավոր ընթացակարգով՝ դատական ակտի կայացման օր նշանակելով 2025 թվականի փետրվարի 20-ը: 2. Դատական վարույթի փաստական հանգամանքները և վերանայման վարույթի լուծման համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Թիվ 14124424 քրեական վարույթով կազմված մեղադրական եզրակացության համաձայն՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով՝ բովանդակային հետևյալ ձևակերպմամբ. <<(…) [Ն]ա տեղեկություններ տրամադրելու եղանակով օժանդակել է Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի կողմից զենքի գործադրմամբ ավազակություն կատարելուն։ Այսպես՝ Արթուր Կաոլենի Միկոյանը, տեղեկություններ ունենալով այն մասին, որ իր նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքը ավտոմեքենա գնելու նպատակով ունի հավաքած գումար, նշված տեղեկատվությունը փոխանցել է Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին, ապա մայիսի 02-ին՝ ժամը 12:00-ի սահմաններում վերջինիս ցույց է տվել Իրինա Հախվերդյանի բնակության վայրը, ինչից հետո, 2024 թվականի մայսի 02-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյաի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ վերջինս զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս: (…)>>։ 3. Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունվարի 03-ի վերը նշված որոշմամբ՝ մասնավորապես նշվել է. «(…) Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…) ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանն առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքների կատարմանը, այդ դեպքերը, իրադարձություններն առերևույթ համընկնում են նրան մեղսագրվող հանցանքի հատկանիշներին: Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում Դատարանը կաշկանդված է ավելի խորը գնահատական տալու հիմնավոր կասկածին, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Դատարանը սույն քրեական գործը քննում է ըստ էության, ինչի պայմաններում հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ ավել գնահատական տալու պայմաններում Դատարանը կկանխորոշի իր հետագա դիրքորոշումը վերջնական դատական ակտ կայացնելու ժամանակ և կխախտի Դատարանների անաչառության սկզբունքը, ուստի սույն պայմաններում Դատարանը կարող է միայն մակերեսորեն գնահատել հիմնավոր կասկածի հարցը և միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հիմնավոր կասկած մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի հետ առնչություն ունենալու վերաբերյալ: Անդրադառնալով խափանման միջոցի հիմքերին՝ Դատարանը գտնում է, որ շարունակում են առկա լինել մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը գտնվում է դեռևս նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական վարույթով անցնող վկաները և տուժողը, ինչպես նաև դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական գործով մեղադրյալները, ինչի պայմաններում ողջամիտ է մտավախությունը այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն ունենալ քրեական գործի քննության վրա քրեական գործով անցնող անձանց համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալու կամ այլ անօրինական ճանապարհով հակելու իր համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալուն: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ քրեական գործով անցնող մի շարք անձանց Արթուր Միկոյանը անձամբ ճանաչում է և հնարավոր է՝ անձնական շփումներ ունի, ինչի պայմաններում ավելի է մեծանում ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը: Անդրադառնալով փախուստի հիմքին՝ Դատարանը այն նույնպես իրատեսական է համարում, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական վարույթի նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի գտնվելու վայրը անհայտ է եղել, միջոցներ են ձեռնարկվել մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին հայտնաբերելու, այդ թվում նաև վերջինիս բնակության վայրում խուզարկություն կատարելու և նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու միջոցով, որից հետո միայն տևական ժամանակ հետախուզման տակ գտնվելուց հետո վերջինս հայտնաբերվել և ներկայացվել է վարույթն իրականացնող մարմնին, ինչի պայմաններում Դատարանն իրատեսական է համարում մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի կողմից կրկին անգամ փախուստի դիմելու և քրեական գործի քննությունից խուսափելու մտավախությունը: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին մեղսագրվում է ծանր հանցագործություն, որի համար նախատեսված է միայն ազատազրկման ձևով պատիժ 5-10 տարի ժամկետով, որը թեև չի կարող խափանման միջոցի ինքնուրույն հիմք հանդիսանալ, սակայն այլ հիմքերի հետ համակցությամբ կարևոր նշանակություն ունի մեղադրյալի հետագա հնարավոր վարքագիծը կանխորոշելու համար: Անդրադառնալով նոր հանցանք կատարելու մտավախությունը՝ Դատարանը այն նույնպես իրատեսական է համարում, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանը թեև արդեն իսկ մարված, սակայն նախկինում ունեցել է դատվածություն մարդու դեմ ուղղված հանցագործություն կատարելու համար, որից հետո կրկին անգամ մեղադրվում է հանցանքի կատարման մեջ, որի լրացուցիչ պարտադիր օբյեկտը հանդիսանում է մարդու կյանքի և առողջության պաշտպանության ուղղված հասարակական հարաբերությունները, ինչպես նաև նախաքննությունում է գտնվում մեղադրյալի կողմից վկային ենթադրյալ սպառնալիքներ հասցնելու վերաբերյալ քրեական վարույթը, որը ներկա պահին ողջամիտ մտավախություն են առաջացնում այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանը կրկին անգամ կկատարի հակաիրավական արարք և կհայտնվի մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակում: Անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ վճռաբեկ հակակոռուպցիոն դատարանը, խափանման միջոցի իրավաչափության վերաբերյալ, անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ արտահայտել է դիրքորոշում այն մասին, որ․ (…) Դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես ՄԻԵԴ, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արձանագրվում է, որ և՛ կալանքը, և՛ տնային կալանքը հավասարաչափ սահմանափակում են անձի ազատության իրավունքը և տարբերությունը կայանում է միայն ազատության սահմանափակման պայմաններին, մասնավորապես՝ տնային կալանքի կրման վայր է հանդիսանում մեղադրյալի բնակության վայրը, իսկ կալանքի կրման վայր է հանդիսանում ՔԿՀ-ն: Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակի ընտրությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցի հիմք հանդիսացել է քրեական գործի քննության վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու, նոր հանցանք կատարելու և քրեական վարույթի քննությունից խուսափելու մտավախությունը, ինչի պայմաններում Դատարանն առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանք է համարում այն, որ խափանման միջոցի հիմքերը ունեն կանխատեսական բնույթ և իրենից ենթադրում են թեկուզ հիմնավոր, սակայն ենթադրություն մեղադրյալի հնարավոր հետագա վարքագծի մասին, ինչի պայմաններում ամենախիստ խափանման միջոց կալանքի կիրառման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ առկա մտավախությունները որոշակի չափով նվազել են և արդեն իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու են ապահովելու մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի պատշաճ վարքագիծը, մասնավորապես՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը իրենց համակցությամբ կարող են զսպել մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հնարավոր փորձերը: Անդրադառնալով գրավի չափին՝ Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ պաշտպանական կողմը միջնորդել է կիրառել գրավ՝ 5 միլիոն ՀՀ դրամի չափով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես գրավ խափանման միջոց պետք է ընտրել 5 միլիոն ՀՀ դրամի չափով, որը պետք է 3 օրյա ժամկետում վճարվի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի արտաբյուջետային` 900013298014 դեպոզիտ հաշվին: Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այլ՝ ավելի մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ, մասնավորապես՝ համակցված տնային կալանքի և բացակայելու արգելք խափանման միջոցի համակցությամբ հնարավոր կլինի ապահովելու մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի պատշաճ վարքագիծը, մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ կալանք կիրառելու հիմքերը ներկա պահին այլևս առկա չեն և կալանքի տակ հետագայում պահելը չի հետապնդի խափանման միջոցի նպատակներին հասնելու միջոց հանդիսանալը, այլ իր մեջ կպարունակի պատժի տարրեր, ուստի Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի տնային կալանքը 3 ամիս ժամկետով համակցված բացակայելու արգելք և գրավ՝ 5 միլիոն ՀՀ դրամի չափով խափանման միջոցները: (…)»։ 4. Վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջրը. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով. Բողոքում Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ․Կյուրեղյանը, մասնավորապես, նշել է. <<(…) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 118-րդ հոդվածների բնույթից ու բովանդակությունից, ինչպես նաև հակասում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի, ՄԻԵԴ-ի մի շարք նախադեպային որոշումների պահանջներին, հետևաբար դրանով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա, ուստի, գտնում եմ, որ նշված որոշումը ենթակա է փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…) Վերոշարադրյալ իրավական ակտերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած իրավական գնահատականների լույսի ներքո ուսումնասիրելով՝ ԵԴ1/3832/01/24 վարույթի նյութերը՝ ակնհայտ է, որ առկա են բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառումն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելը և իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման վարույթընթացին ապօրինի չմիջամտելու՝ քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն վարույթադրելու ճանապարհով, կատարումն ապահովելու նպատակները։ Հատկանշական է, որ նման հետևության հանգել է նաև Դատարանը, սակայն, բավարար համարելով խափանման միջոց տնային կալանքի, բացակայելու արգելքի և գրավի համակցությունը, պատշաճ գնահատման չի արժանացրել քրեական վարույթի համար էական նշանակություն ունեցող մի շարք հանգամանքներ, որոնք վկայում են կիրառված խափանման միջոցների՝ անձի պատշաճ վարքագծի ապահովման վարույթում բավարար չլինելու մասին։ Հարկ է նշել, որ Դատարանը, հաստատելով խափանման միջոցի հիմքերի առկայությունը, պատշաճ և համակողմանի գնահատման չի ենթարկել այդպիսի հիմքերի առկայության պայմաններում կիրառված խափանման միջոցների՝ այդ հիմքերից քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելու հիմքը չեզոքացնելու հնարավորությունը։ Այսպես՝ նկատի ունենալով, որ Դատարանն արձանագրել է, որ դեռևս առկա է մտավախություն առ այն, որ քրեական վարույթը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում և մի շարք վկաներ և տուժողը դեռևս չեն հարցաքննվել, մեծ է հնարավորությունը նշված անձանց վրա մեղադրյալի կողմից ներվարույթություն ունենալու։ Այս կապակցությամբ, անհրաժեշտ է նշել, որ, անգամ տնային կալանքի կիրառման պայմաններում, անձը հնարավորություն ունի որոշակի անձանց շրջանակի հետ հաղորդակցվելու և այդպիսի եղանակով, միջնորդավորված կերպով վարույթով անցնող և քննության համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների տիրապետող անձանց վրա ներգործելու։ Այսպիսով՝ թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով 2025 թվականի հունվարի 3-ի որոշման կայացմամբ ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ և քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը: (…)>>: Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է՝ ամբողջությամբ բեկանել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 3-ի որոշումը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով կալանքը՝ երեք ամիս ժամանակով: 5. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։ 6. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու դրա հիմքում դրված փաստերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավո՞ր է արդյոք մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումն այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքով, գրավով և բացակայելու արգելքով փոխարինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: Այսպես. 7. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ 1) անձին իրավասու դատարանը դատապարտել է հանցանք կատարելու համար. 2) դատարանի իրավաչափ կարգադրությանը չենթարկվելու համար. 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. 5) անչափահասին դաստիարակչական հսկողության հանձնելու կամ իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով. 6) հանրության համար վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների տարածումը, ինչպես նաև հոգեկան խանգարում ունեցող, հարբեցող կամ թմրամոլ անձանցից բխող վտանգը կանխելու նպատակով. 7) անձի անօրինական մուտքը Հայաստանի Հանրապետություն կանխելու կամ անձին արտաքսելու կամ այլ պետության հանձնելու նպատակով»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. ա) անձին օրինական կերպով կալանքի տակ պահելը իրավասու դատարանի կողմից նրա դատապարտվելուց հետո, բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար, դ) անչափահասին կալանքի վերցնելը օրինական կարգադրության հիման վրա՝ դաստիարակչական հսկողության համար, կամ նրա օրինական կալանավորումը՝ նրան իրավասու իրավական մարմնին ներկայացնելու նպատակով, ե) անձանց օրինական կալանքի վերցնելը՝ վարակիչ հիվանդությունների տարածումը կանխելու նպատակով, ինչպես նաև հոգեկան հիվանդներին, գինեմոլներին կամ թմրամոլներին կամ թափառաշրջիկներին օրինական կալանքի վերցնելը, զ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ նրա անօրինական մուտքը երկիր կանխելու նպատակով, կամ այն անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը, որի դեմ միջոցներ են ձեռնարկվում` նրան արտաքսելու կամ հանձնելու նպատակով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի համաձայն՝ <<1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2․ Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն․<<Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են՝ 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում՝ ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները։ (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար, կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը:(…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:(…)>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև՝ 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը Հայաստանի Հանրապետության դրամի, շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: (․․․) 5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման(․․․)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի՝ օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին:»: Վերոգրյալից բխում է, որ խափանման միջոցների ողջ համակարգն ուղղված է վարույթն իրականացնող և դատական երաշխիքներ տրամադրող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովել նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Սա կբացառի կալանքի կիրառումն այն բոլոր դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու։ Այդ նպատակով է սահմանվել նաև այն պահանջը, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված։ Այսինքն, խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանների և նպատակների առկայության դեպքում անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարացվել, եթե անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով, այդ թվում այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ։ <<Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, ինչպես նաև դրանց հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․ -Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման կամ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: (Նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ի թիվս այլնի, տե՛ս Mamedova v. Russia, 2006 թվականի հունիսի 1-ի վճիռը, գանգատ թիվ 7064/05, կետ 74, Panchenko v. Russia 2005 թվականի փետրվարի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45100/98, կետ 102, Ilijkov v. Bulgaria, 2001 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33977/96, կետ 81): - Խափանման միջոցները, այդ թվում կալանքը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն, կալանավորման կամ այլ խարանման միջոցների կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: -Կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է կիրառվել եթե առկա են խափանման միջոց կիրառելու պայմանները և նպատակները և այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել խափանման միջոցի նպատակների իրացումը։ - Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու, ժամկետը երկարացնելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս՝ հատուկ վերանայման կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու, ժամկետը երկարացնելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը՝ ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում: Տվյալ դեպքում, մրցակցող արժեքների՝ մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով՝ քննարկվող որոշումների հատուկ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես՝ քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը: - Դատաքննության փուլում գտնվող քրեական գործերի շրջանակներում կայացված Առաջին ատյանի դատարանի համապատասխան դատական ակտը բեկանելու համար պետք է լինի այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք հնարավորություն կտային պատճառաբանվածության առավել բարձր աստիճանի հիմնավորումներով բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։ Հակառակ մոտեցումը, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2024 թվականի հունիսի 28-ի թիվ ՀԿԴ/0233/06/23 որոշմամբ ի թիվս այլնի իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ․ <<Անդրադառնալով խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու անհրաժեշտությունը որոշելու չափանիշ հանդիսացող՝ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող հնարավոր հանգամանքների առանձնահատկություններին, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ դրանց էական նշանակություն ունենալը և որոշիչ դերը նախևառաջ պայմանավորված է նրանով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված՝ «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» վերաբերելի հիմքեր են բոլոր խափանման միջոցներին, որոշ բացառություններով, ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ որպեսզի իրավասու մարմինը գործնականում հնարավորություն ունենա տարբերակված մոտեցում ցուցաբերել և նույն՝ հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարել և հիմնավորել դրա անհրաժեշտությունը՝ պետք է հաշվի առնել նաև որոշ հանգամանքներ։ Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նման հանգամանքներ, ի թիվս այլնի, կարող են լինել՝ 1) վերագրվող հանցանքի փաստական հանգամանքները, ակնկալվող պատժի ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև ազատությունից զրկելուն այլընտրանքային պատիժների առկայությունը, 2) մեղադրյալի անձին ներկայացվող հանգամանքները, մասնավորապես՝ դատվածության առկայությունը (նախկինում կատարած արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, նշանակված պատժի տեսակը, չափը, պատիժը կրելու/ազատվելու հանգամանքը և այլն), ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանքները, 3) մեղադրյալի տարիքը, սեռը, առողջական վիճակը, քաղաքացիությունը (ՀՀ քաղաքացի է, երկքաղաքացի, օտարերկրյա քաղաքացի, քաղաքացիություն չունեցող անձ, ապաստան հայցող անձ կամ փախստական), ուսման պայմանները, եթե սովորում է և այլն, 4) զբաղմունքի տեսակը, հասարակությունում ունեցած սոցիալական դիրքը և դերը, եթե աշխատում է, ապա զբաղեցրած պաշտոնը և դրանից բխող հնարավոր ազդեցությունն օգտագործելու հավանականությունը և այլն, 5) ընտանեկան դրությունը (ամուսնացած, ամուսնալուծված), խնամքին անչափահաս կամ անաշխատունակ անձանց առկայությունը, ընտանեկան ամուր կապերը, 6) բնակության մշտական վայրի առկայությունը, ինչպես նաև բնակության վայրում սոցիալական ամուր կապերը, 7) մեղադրյալի գույքային դրությունը, ինչպես նաև ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը, կամ հանցագործության արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված գույքի առկայությունը, դրա չափը, այդ գույքի ծագումը թաքցնելուն ուղղված գործողությունների բնույթը և այլն, 8) մեղադրյալի կյանքին սպառնացող վտանգի առկայությունը, 9) եթե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և կամ պատժի, ապա նրա վարքագիծը նախկինում իրականացվող քրեական վարույթի ընթացքում (թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով, էապես խոչընդոտել է վարույթին և այլն), ինչպես նաև այլ ենթադրյալ հանցագործությունների կատարման մեջ մեղադրվելու մասին մեկ այլ վարույթի առկայությունը (մինչդատական, դատական), 10) այն հանգամանքները, որոնք բացառում են քրեական հետապնդումը (թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից) կամ քրեական վարույթը, 11) գործով ներգրավված տուժողի, վկաների, այլ մեղադրյալների հետ փոխհարաբերությունների բնույթը, 12) խափանման միջոց կալանք ընտրված լինելու դեպքում տևողության ողջամտությունը և դրանով պայմանավորված այլ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող պայմանները, 13) այլ էական հանգամանքներ։ (...) Ընդհանրացնելով վերոգրյալը, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենսդրի կողմից սահմանված բոլոր խափանման միջոցների համար, միասնական հիմքերի պայմաններում՝ պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու հարցում էական և որոշիչ կարող են լինել վերոթվարկյալ հանգամանքները, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում պետք է պատշաճ վերլուծության և գնահատման արժանան խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու անհրաժեշտության մասին՝ հետևություն անելիս։ Այլ կերպ` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից որևէ մեկի (մի քանիսի) առկայությունը հաստատելը բավարար է, որպեսզի հաստատվի, որ մեղադրյալի նկատմամբ անհրաժեշտություն կա կիրառելու որևէ խափանման միջոց, իսկ կոնկրետ տեսակն ընտրելու համար արդեն իրավասու մարմնի համար ուղենիշ է վերոգրյալ չափանիշների գնահատումը>>։ 8. Վերը նշված իրավակարգավորումները և իրավական դիրքորոշումները կիրառելով սույն որոշման 2-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալների նկատմամբ հարկ է նշել, որ տվյալ դեպքում, մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանը մեղադրվում է սեփականության դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ծանր հանցանք կատարելու մեջ, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է ազատազրկում՝ հինգից տասը տարի ժամկետով: Դրա հետ մեկտեղ, մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին վերագրվող կոնկրետ արարքի առանձնահատկությունները, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, ենթադրաբար կատարման եղանակը, սույն քրեական գործի դատաքննության համապատասխան փուլում գտնվելու հանգամանքը (տե՛ս սույն որոշման 2-3-րդ կետերը), գործի՝ ներկայացված նյութերի վերլուծությունից բխող իրադրությունն ու դրանից հետևող ողջամիտ հնարավորությունն ու հավանականությունը՝ մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորելու մասով, վերանայման բողոքի հիմքերի և փաստարկների շրջանակում համակցության մեջ բավարար հիմք են տալիս համաձայնելու Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգմանը: Սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված և սույն քրեական գործի Վերաքննիչ դատարանին տրամադրված վերաբերելի նյութերը հիմք են տալիս համաձայնելու մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանք, գրավ և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառման վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգմանը: Հետևաբար, այդ մասով վերանայման բողոքում ներկայացված փաստարկներն անհիմն են և բավարար չեն հակառակ հետևությանը հանգելու համար: Սույն որոշման նախորդ կետում նշված իրավակարգավորումները, իրավական վերլուծությունները և դիրքորոշումները կիրառելով սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալների նկատմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են և բխում են վերը նշված կետերում շարադրված փաստական տվյալներից: Մասնավորապես, սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալները վկայում են այն մասին, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը տվյալ դեպքում կարող է բավարար երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխելու համար, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները՝ բողոքի հիմքերի սահմաններում, հիմնավոր են: Այսպես, սույն որոշմամբ շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով սույն որոշման նախորդ կետերում նշված քրեական գործի առանձնահատկությունները, մեղադրյալի ենթադրյալ վարքագծի դրսևորումները, մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը և սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, կալանքի համար հիմք հանդիսացած հանգամանքը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման միջոցով ողջամտորեն հնարավոր է ապահովել մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծը՝ գործի դատական քննության ընթացքում և տվյալ դեպքում այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են գործուն երաշխիք հանդիսանալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելն այն պայմաններում, երբ առկա է մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը չեզոքացնելու այլ մեխանիզմ, արդարացված չէ և չի ապահովում անձի իրավունքի սահմանափակման և հետապնդվող արդյունքի միջև անհրաժեշտ և ողջամիտ հավասարակշռություն: Հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները՝ բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, իրենց էության մեջ, իրավաչափ են (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություները բխում են նաև սույն որոշման նախորդ կետում նշված ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2024 թվականի հունիսի 28-ի թիվ ՀԿԴ/0233/06/23 որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումներից։ Անդրադառնալով վերանայման բողոքում մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորելու հավանականության վերաբերյալ արված հետևություններին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև խափանման միջոցի, այդ թվում նաև կալանավորման նպատակներն ունեն կանխատեսական բնույթ, և նախկինում հնարավոր վարքագիծ դրսևորելը բավարար չէ ապագայի վերաբերյալ ամբողջական հետևության հանգելու համար, այսուհանդերձ հարկ է նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից վիճարկվող դատական ակտի կայացումից և այն Վերաքննիչ դատարան բողոքարկելու, ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորած չլինելն էական նշանակություն ունի ապագա վարքագիծը կանխորոշելու հարցում ողջամիտ հետևության հանգելու համար: (Հակառակի մասին որևէ տեղեկատվություն չկա և վերանայման բողոքում նշված փաստարկները հիմնված են ենթադրությունների վրա): Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տվյալ դեպքում, առկա փաստական տվյալները գործի դատաքննության տվյալ փուլում, մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորելու այնպիսի հավանականության մասին, որը հնարավոր չէ չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, ողջամիտ հետևության հանգելու համար բավարար չեն: Ավելին, ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցների պիտանելիության վերաբերյալ որևէ կոնկրետ հիմնավորում և փաստարկ դատախազի բողոքում նշված չէ։ Հետևաբար վերանայման բողոքում նշված փաստարկներն անհիմն են և բավարար չեն վիճարկվող դատական ակտի բեկանման համար (մանրամասն տես սույն որոշման 4-րդ կետը): Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ վերանայման բողոքում նշված փաստարկները բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները վերացնելու համար և վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում էության մեջ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշված հետևություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Տվյալ դեպքում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք հնարավորություն կտային պատճառաբանվածության առավել բարձր աստիճանի հիմնավորումներով բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։ Հակառակ մոտեցումը, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ 9. Ինչ վերաբերում է վերանայման բողոքում ներկայացված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61): Այսուհանդերձ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ մեղադրյալի՝ ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու հավանականության և հնարավորության, ինչպես նաև կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների պիտանելիության վերաբերյալ վերանայման բողոքում կոնկրետ փաստարկներ չի նշվել, որպիսի հանգամանքը զրկել է Վերաքննիչ դատարանին որևէ կոնկրետ հետևության հանգելու և որևէ գնահատական տալու հնարավորությունից (տե՛ս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասը)։ Իսկ բերված փաստարկները, սույն վարույթի շրջանակներում առնվազն բավարար չեն համապատասխան խախտում արձանագրելու և վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու համար։ 10. Ամփոփելով սույն որոշման նախորդ կետերում արձանագրված դատողություններն ու եզրահանգումները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները համապատասխանում են գործի փաստական հանգամանքներին, Առաջին ատյանի դատարանն ըստ էության կայացրել է իրավաչափ դատական ակտ: Այսինքն, մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցն այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխարինելու մասին որոշում կայացնելիս, Առաջին ատյանի դատարանը վերանայման բողոքի հիմքերի և փաստերի շրջանակներում թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է հարցը ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի, հիմք ընդունելով Վերաքննիչ դատարանի վերը նշված պատճառաբանություններն, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ․Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել: 11. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 03-ի «Մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» թիվ ԵԴ1/3832/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ: Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ հատուկ վերանայման կարգով՝ այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-02-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 31-03-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | Առդիր հավելվածը՝ 92 թերթ։ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 31-03-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 92 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 26455/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 28-07-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 24-07-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Թովմասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Սուրեն Մելքոնյան մյուսը՝ Արթուր Միկոյան Արթուր Կառլենի Միկոյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 02.07.2025թ. կայացված որոշումը և մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրել տնային կալանք խափանման միջոց 3 ամիս ժամանակով՝ համակցված նախորդիվ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցների հետ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Կայացվել է որոշում | Ընդունվել է վարույթ |
| Որոշման ամսաթիվը | 15-08-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3832/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆԻ «15» օգոստոսի 2025թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Թովմասյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հուլիսի 2-ի թիվ ԵԴ1/3832/01/24 որոշումը, ՊԱՐԶԵՑ Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը․ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ս.Բեսալյանի կողմից կազմվել է Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի և Արթուր Կառլենի Միկոյանի վերաբերյալ թիվ 14124424 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Արթուր Կառլենի Միկոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի, նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2025 թվականի հուլիսի 2-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնելու և վարչական հսկողություն՝ համակցությամբ արդեն իսկ ընտրված գրավի և բացակայելու արգելքի հետ կիրառելու մասին։ 2025 թվականի հուլիսի 28-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Թովմասյանի հատուկ վերանայման բողոքը։ 2025 թվականի օգոստոսի 1-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել, իսկ 2025 թվականի օգոստոսի 4-ին դատավոր Լ.Ալավերդյանի աշխատակազմին են փոխանցվել թիվ ԵԴ1/3832/01/24 վարույթի նյութերը։ Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 5-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: 2025 թվականի օգոստոսի 12-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է պաշտպան Ս․Պողոսյանի բացատրությունը։ Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ «(...) նա ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել հրազեն, ինչպես նաև զենքի գործադրմամբ կատարել է ավազակություն: Այսպես՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը հանդիսանալով ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հրազեն ձեռք բերելու, կրելու և պահելու իրավունք չունեցող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել, պահել և իր մոտ կրել գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, այնուհետև, Արթուր Կառլենի Միկոյանից տեղեկություններ ստանալով վերջինիս նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքի կողմից ավտոմեքենա գնելու համար հավաքած գումարի առկայության մասին, 2024 թվականի մայիսի 2-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ Սուրեն Մելքոնյանը զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս: (...)»։ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 2-ի որոշման համաձայն՝ (...) Ամփոփելով ՀՀ Սահմանադրության, քրեադատավարական կարգավորումները, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի եւ ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանի նախադեպային որոշումները, դրանք համադրելով քննության առարկա դարձած իրավական հարցերի հետ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ամենախիստ միջամտությունն անձի ազատությանը նրան ազատությունից զրկելն է, որի անհրաժեշտությունը թույլատրելի է օրենքով հստակ սահմանված խիստ անհրաժեշտությամբ՝ օգնելու հանցագործությունների քննությանը կամ պաշտպանելու հանրային եւ պետական շահը հնարավոր ոտնձգություններից, սակայն պետական այս շահը կամ նպատակը չի կարող օգտագործվել իրավասու մարմինների կողմից կամայականորեն: Դատական վերահսկողության նպատակը կայանում է երաշխավորել ազատությունից զրկելու յուրաքանչյուր դեպքով դրա օրինական եւ հիմնավորված լինելու հանգամանքը: Դատարանի վերահսկողության առանցքային խնդիրներից է կիրառված միջոցի անհրաժեշտությունը եւ պետք է երաշխավորվի, որ ազատության յուրաքանչյուր կորուստն օրինական է, հիմնավորված եւ անհրաժեշտ, իսկ այս չափորոշիչների համակցությունը կազմում է դրա իրագործման թույլատրելի նպատակը, ինչին ձգտում է իրավասու մարմինը: Ցանկացած դեպքում, երբ կալանքը դադարում է հիմնավորված, անհրաժեշտ կամ արդարացված լինել, պետք է անմիջապես հանգի ազատ արձակման: Քննության առարկա դարձած թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը տեւական ժամանակ է գտնվում է կալանքի, այնուհետեւ տնային կալանքի տակ, քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, հարցաքննվել է դեպքին միակ ականատեսը, տուժողը, հետեւաբար ողջամիտ դիտարկման պայմաններում էականորեն նվազել է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելը, նրա կողմից այլ հանցանքներ կատարելը կամ նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելը, ինչպես նաեւ վարույթին մասնակցող անձանց նկատմամբ որեւէ անօրինական ազդեցություն ունենալու գործոնները եւ առկա չեն նոր ի հայտ եկած գործոններ, որոնք դատարանին հիմք կտան գալ հակառակ եզրահանգմանը, հետեւաբար Դատարանը գտնում է, որ դադարել է անձին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը, իսկ ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողությունն ի զորու է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը։ 4.19. Դատարանը, բոլոր դեպքերում առաջնորդվում է իրավունքի գերակայության, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքով, հասարակության ընդհանուր շահի եւ անհատի հիմնարար իրավունքի միջեւ արդարացի հավասարակշռության անհրաժեշտությամբ: Անհրաժեշտություն, որը պետք է բխի անձի ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի եւ հետապնդվող նպատակի(ների) միջեւ համամասնության ողջամիտ եւ հավասարակշռված հարաբերակցությամբ։ Գնահատելով մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրան բնութագրող էական հանգամանքները՝ Դատարանը հանգում է այն հետեւության, որ սույն որոշման 4.1-4.19 կետերում վերլուծված հանգամանքների միասնությունը, հնարավորություն են տալիս ողջամիտ դատողություններ անելու այն մասին, որ առկա պայմաններում ազատությունից զրկելը չի ապահովում անհրաժեշտ եւ արդար նպատակներ, ուստի մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քննության տվյալ փուլում կարող է ապահովվել ավելի մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ: (...)»։ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Թովմասյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը խնդրո առարկա որոշմամբ թույլ է տվել դատական սխալ, այն է՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, որպիսի պայմաններում դատական ակտն ենթակա է բեկանման: Բողոքաբերն արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մասամբ համաձայնելով հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացրած փաստարկներին, արձանագրել է, որ իրատեսական է մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարությամբ դրված պարտականությունների չկատարման ռիսկը՝ այն է՝ կարող է անօրինական ազդեցություն գործադրել գործով անցնող վկայի վրա, կարող է դիմել փախուստի կամ կատարել այլ հանցանքներ: Ըստ Բողոքաբերի՝ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել քրեական վարույթով ձեռքբերված փաստական տվյալները, մասնավորապես՝ այն, որ սույն քրեական գործով դեռևս ընթանում են հիմնական դատալսումները և հետազոտվում են ապացույցներ: Ինչ վերաբերում է այն հիմնավորումներին, որ խնդրո առարկա որոշմամբ մեղադրյալին նկառմամբ կիրառվել են նաև այլ խափանման միջոցներ՝ Բողոքաբերը գտել է, որ այդ սահմանափակումների կիրառումն այդքան էլ իրատեսական չէ, հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում, մեղադրյալը կարող է ինչպես անօրինական ազդեցություն գործադրել գործով անցնող վկայի վրա, այնպես էլ կարող է դիմել փախուստի կամ կատարել այլ հանցանքներ, իսկ վարչական հսկողություն խափանման միջոցի ընթացքում կիրառվող տեխնիկական միջոցները չեն կարող արգելք հանդիսանալ նման գործողություններին: Բացի այդ, քրեական վարույթով միայն տուժողը և վկան չեն, որ կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ ընտրված խափանման միջոցը փոփոխելու կամ վերացնելու համար: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ երբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրվել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, այլ հանցանքներ կատարելու և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հիմքերի առկայությունը, /չնայած, որ այդ ռիսկերը բավականին ցածր է գնահատել/ անտեսվել է վկայի վրա ազդելու և ի նպաստ իրեն ցուցմունք տալու հանգամանքը, քանի որ դատաքննության ընթացքում տուժողը արդեն իսկ տվել է նախաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքի բովանդակությանը հակասող ցուցմունք, իսկ մեղադրյալի կողմից ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում, բացի այն, որ վերջինիս հնարավորությունները ազդեցություն ունենալու մասով էականապես ընդլայնվում են, նաև ստեղծվել է վկայի համար կաշկանդող իրավիճակ, նկատի ունենալով դատարանի կողմից որևէ սահմանափակման բացակայությունը վկայի հետ առնչվելու կամ շփվելու մասով: Բացի այդ, դատարանի կողմից որևէ անդրադարձ չի կատարվել այն հանգամանքին, որ մեղադրյալին վերագրվում է խմբի կողմից կատարված ենթադրյալ հացնանքի կատարում, որը կրկին բարձրացնում է այն ռիսկը, որ մեղադրյալը ազատության մեջ մնալով կարող է ազդեցություն ունենալ քրեական վարույթով տարբեր կարգավիճակ ունեցող անձանց վրա՝ ի նպաստ իրեն ցուցմունք տալու համար: Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատշաճ չի պատճառաբանվել՝ ինչպես պետք է ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցները՝ չեզոքացնեն մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, նոր հանցնաք կատարելու և դատաքննության սույն փուլում քրեական վարույթին խոչընդոտելու ռիսկերը։ Բողոքաբերի համոզմամբ՝ դատաքննության սույն փուլում, երբ հարցաքննված չէ վկան, դատաքննությունը գտնվում է դեռևս հիմնական դատալսումների փուլում, մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դաատավարությամբ դրված պարտականությունների չկատարման, փախուստի դիմելու և նոր հանցանք կատարելու ռիսկը բարձր է այնքան, որ վերջինիս պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար համաչափ և պիտանի խափանման միջոցը՝ տնային կալանք խափանման միջոցն է: Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրել տնային կալանք խափանման միջոց՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ համակցված նախորդիվ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցների հետ: Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Պաշտպան Ս․Պողոսյանը ներկայացված բացատրությամբ համապատասխան հիմնավորումներով հայտնել է, որ ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա չէ բավարաման, խնդրել է այն մերժել։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3.Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր են արդյո՞ք մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքը փոխելու և վարչական հսկողություն՝ արդեն իսկ ընտրված գրավի և բացակայելու արգելքի հետ կիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1/ ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2/ շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվվածի համաձայն՝ «1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1/ առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում՝ վարչական շրջանը. 2/ այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր. 3/ հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ. 4/ օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները: 4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին: 5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին: 6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները»։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարել ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։ Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը և նկատի ունենալով, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ հիմնավոր կասկածին: Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին»: Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «[Ո]րպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը (…) կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Ալեքսեյ Գոմցյանի վերաբերյալ թիվ ՀԿԴ/0015/01/22 գործով 2022 թվականի դեկտեմբերի 9-ի որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ ընդհուպ մինչև մինչդատական վարույթի ավարտը և գործը դատաքննության փուլում գտնվելն ինքնին բավարար չեն հետևության հանգելու առ այն, որ նվազել կամ վերացել է քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։ Անդրադառնալով տնային կալանքի կիրառման իրավաչափությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը․ Բողոքաբերը հատուկ վերանայման բողոքում նշել է, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը, մնալով ազատության մեջ, կա¬¬րող է դիմել փախուստի, հանցանք կատարել և ի նպաստ իրեն ցուցմունք տալու նպատակով ազդել վկայի վրա՝ հաշվի առնելով նաև, որ սույն գործով տուժողն արդեն իսկ տվել է նախաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքի բովանդակությանը հակասող ցուցմունք, իսկ մեղադրյալի կողմից ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում, բացի այն, որ վերջինիս հնարավորությունները ազդեցություն ունենալու մասով էականապես ընդլայնվում են, նաև ստեղծվել է վկայի համար կաշկանդող իրավիճակ, նկատի ունենալով դատարանի կողմից որևէ սահմանափակման բացակայությունը վկայի հետ առնչվելու կամ շփվելու մասով: Վերաքննիչ դատարանը, տնային կալանքի կիրառման հիմքերի շարունակական առկայության վերաբերյալ հատուկ վերանայման բողոքում բերված փաստարկները գնահատման ենթարկելով գործի նյութեր լույսի ներքո, գտնում է, որ քրեական գործի նյութերում առկա են համապատասխան տեղեկություններ և փաստեր, որոնք թույլ են տալիս հիմնավորված ենթադրություն կատարել այն մասին, որ դեռևս պահպանվում է ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման հավանականությունը և այն կանխել հնարավոր է միայն վերջինիս ազատության իրավունքի սահմանափակմամբ։ Մասնավորապես, առկա է հավանականություն, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը, ազատության մեջ մնալով, կարող է չկատարել իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները և խոչընդոտել ապացուցման գործընթացին, կատարել նոր հանցանք և դիմել փախուստի։ Վերաքննիչ դատարանը անհրաժեշտ է համարում փաստել, որ տնային կալանքի կիրառման անհրաժեշտության աստիճանը գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված տեղեկությունների հաշվին կարող է իջնել կամ բարձրանալ և ողջամտորեն ենթադրվում է, որ քննության հետագա ընթացքում էլ ավելի պետք է հիմնավորել մեղադրյալին շարունակական անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը, սակայն այն դեպքում, երբ դրա անհրաժեշտությունն ի սկզբանե խիստ առկա է եղել, այն հիմնավորվել է բավարար տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով, ապա հետագա տնային կալանքի երկարաձգման հարցի քննության ընթացքում տնային կալանքի տակ տևական ժամանակ գտնվելն ու դրա անհրաժեշտությունը հիմնավորող նոր գործոններ ի հայտ չգալու հանգամանքն ինքնին չեն կարող վկայել այն մասին, որ մեղադրյալին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունն այլևս առկա չէ և չեզոքացել է մեղադրյալի կողմից հետագա ոչ իրավաչափ վարքածի դրսևորման հնարավորությունը: Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է հետևյալ հանգամանքները՝ - քրեական գործը գտնում է հիմնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հետազոտվել գործով ձեռք բերված ապացույցները, չի հարցաքննվել վկան, - մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին մեղսագրվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքներ, որոնք նույն օրենսգքրի 17-րդ հոդվածի համաձայն, դասվում են միջին ծանրության և ծանր հանցագործությունների շարքին, մեղսագրվող արարքներից մեկով որպես պատիժ է նախատեսված միայն ազատազրկման ձևով՝ հինգից տասը տարի ժամկետով, -մեղսագրվող արարքը խմբի կազմում կատարելը, -նախկինում ոչ նույնասեռ արարքի համար դատապարտված լինելը։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ հանցանքը ենթադրաբար խմբի կազմում կատարելը ևս բարձրացնում է քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը: Այս հետևությունը համահունչ է նաև Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորած իրավական դիրքորոշումներին, մասնավորապես՝ անդրադառնալով վարույթը խոչընդոտելու հիմքին` Եվրոպական դատարանը ընդգծել է, որ կազմակերպված հանցավոր գործունեությանը կամ հանցախմբերին առնչվող գործերով կալանավորված անձին ազատ արձակելու դեպքում նրա կողմից գործով վկաների կամ գործով անցնող այլ կասկածյալների վրա ճնշում գործադրելու կամ վարույթն այլ կերպ խոչընդոտելու ռիսկը հաճախ հատկապես բարձր է (տե´ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Stvrtecky v. Slovakia գործով 2018 թվականի հունիսի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 55844/12, կետ 61)։ Վերոշարադրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ ռիսկերը չեն կարող չեզոքացվել այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողության կիրառմամբ, այդ¬¬պիսի միջո¬ցի կիրա¬ռու¬մը դեռևս արդյու¬նա¬վետ չէ: Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված տնային կալանքը փոխելով և վարչական հսկողություն՝ արդեն իսկ ընտրված գրավի և բացակայելու արգելքի հետ կիրառելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով ըստ էության հանգել է ոչ իրավաչափ եզրահանգման: Հետևաբար, Առաջին ատյանի որոշումը պետք է բեկանել, իսկ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Թովմասյանի հատուկ վերանայման բողոքը բավարարել, մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված վարչական հսկողությունը վերացնել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով՝ տնային կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվելով սույն որոշման հիմքով մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառվող սահմանափակումների պահպանման համար անհրաժեշտ գործողություններն իրավասու մարմնի կողմից կատարվելու պահից։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Թովմասյանի հատուկ վերանայման բողոքը բավարարել, թիվ ԵԴ1/3832/01/24 վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 2-ի որոշումը բեկանել և մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված վարչական հսկողությունը վերացնել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով՝ տնային կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվելով մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառվող սահմանափակումների պահպանման համար անհրաժեշտ գործողություններն իրավասու մարմնի կողմից կատարվելու պահից: Մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին պարտավորեցնել չլքել Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մարտի 31-ի որոշմամբ սահմանված բնակության վայրը՝ ք.Երևան Նոր Նորք Բագրևանդ թաղամաս 58/2 հասցեն /ըստ անհրաժեշտության՝ այլ հասցե/, ինչպես նաև իր վրա մշտապես կրել էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: Միաժամանակ, մինչև տնային կալանքի ժամկետը լրանալը արգելել մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին շփում ունենալ և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց, նրանց հետ ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից: Նշված սահմանափակումները չեն վերաբերում պաշտպանի/ներին, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով սահմանված մերձավոր ազգականներին, շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերին, ինչպես նաև պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններից ստացված փոստային առաքանուն։ Տնային կալանքի և դրանով պայմանավորված սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան բաժնին: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | Գործը հանձնվել է գրասենյակ 17.09.2025թ.-ին՝ 2 հատորից՝ 1-ինը՝ 58 թերթ, 2-րդը՝ 65 թերթ։ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 01-08-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 01-08-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 28-07-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 24-07-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Թովմասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արթուր Միկոյան մյուսը՝ Սուրեն Մելքոնյան Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 02.07.2025թ. կայացված որոշումը և մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ընտրել տնային կալանք խափանման միջոց 3 ամիս ժամկետով՝ համակցված նախորդիվ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցների հետ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 04-08-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 04-08-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 08-08-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 28-08-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ հ.ԵԴ1/3832/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ 28 օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան/ ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Էդ․Թովմասյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով <<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին>> Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Մ․Մելքոնյան/ 2025թ․ հուլիսի 02-ի թիվ ԵԴ1/3832/01/24 որոշումը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ քննվում է թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Կառլենի Միկոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով: Առաջին ատյանի դատարանի 2025թ․ հուլիսի 02-ի որոշմամբ թիվ ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը վերացվել է: Մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել վարչական հսկողությունը՝ համակցությամբ արդեն իսկ ընտրված գրավի և բացակայելու արգելք խափանման միջոցների հետ: Մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին արգելվել է՝ ա/ առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը` համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում` վարչական շրջանը. բ/ յուրաքանչյուր օր սկսած ժամը 21.00-ից 8 ժամ տևողությամբ լքել իր բնակության տարածքը: Որոշման կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը: Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ փոստի միջոցով 24․07․2025թ․ հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Էդ․Թովմասյանը։ Վերաքննիչ դատարանի 08․08․2025թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Էդ․Թովմասյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով, իսկ դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2025թ. օգոստոսի 18-ը: Վերաքննիչ դատարանի 18․08․2025թ. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Էդ․Թովմասյանի հատուկ վերանայման բողոքի քննության ժամկետը երկարաձգվել է 10/տասը/ օրով և դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2025թ․ օգոստոսի 28-ը։ Հատուկ վերանայման բողոքի կապակցությամբ վարույթի մասնակիցների կողմից պատասխան, նյութեր, բացատրություններ և միջնորդություններ չեն ներկայացվել։ 2․ Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ <<․․․ նա տեղեկություններ տրամադրելու եղանակով օժանդակել է Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի կողմից զենքի գործադրմամբ ավազակություն կատարելուն: Այսպես՝ Արթուր Կառլենի Միկոյանը, տեղեկություններ ունենալով այն մասին, որ իր նախկին ընկերուհու՝ Իրինա Հախվերդյանի ընտանիքը ավտոմեքենա գնելու նպատակով ունի հավաքած գումար, նշված տեղեկատվությունը փոխանցել է Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին, ապա մայիսի 02-ին՝ ժամը 12:00-ի սահմաններում վերջինիս ցույց է տվել Իրինա Հախվերդյանի բնակության վայրը, ինչից հետո, 2024թ․ մայիսի 02-ին՝ ժամը 20:40-ի սահմաններում Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ վերջինս զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության <<CZ 27>> մոդելի <<55915>> գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել <<Iphone 8>> մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս>>։ 3․Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Էդ․Թովմասյանն իր ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքում գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը խնդրո առարկա որոշմամբ՝ թույլ է տվել դատական սխալ, այն է՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, որպիսի պայմաններում դատական ակտը ենթակա է բեկանման: Այսպես. Դատարանը, վկայակոչելով միջազգային իրավական ակտերով, ՀՀ սահմանադրությամբ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված մի շարք իրավադրույթներ, մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցը քննարկելիս ըստ էության համաձայնվելով հանրային մեղադրողի ներկայացրած միջնորդության հիմնավորումներին, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, նրա կողմից այլ հանցանքներ կատարելու և ՀՀ քրեական դատվարության օրենսդրությամբ իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման ռիսկը՝ միաժամանակ նշել է, որ ողջամիտ դիտարկման պայմաններում էականորեն նվազել են այդ ռիսկերը. Բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ դատարանի որոշումն անհիմն է՝ հետևյալ պատճառաբանություններով. Դատարանը խնդրո առարկա որոշմամբ մասամբ համաձայնելով հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացրած փաստարկներին՝ արձանագրել է, որ իրատեսական է մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարությամբ դրված պարտականությունների չկատարման ռիսկը՝ այն է՝ կարող է անօրինական ազդեցություն գործադրել գործով անցնող վկայի վրա, կարող է դիմել փախուստի կամ կատարել այլ հանցանքներ, չնշելով որևէ պատճառաբանություն, նշված եզրահանգման գալու հետ կապված: Բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ դատարանը պատշաճ չի գնահատել քրեական վարույթով ձեռքբերված փաստական տվյալները, մասնավորապես՝ այն, որ սույն քրեական գործով դեռևս ընթանում են հիմնական դատալսումներ՝ գործը քննության ակտիվ փուլում է, ընդ որում՝ ակնհայտ է, որ տուժողի կողմից դատաքննության ընթացքում ըստ էության նախաքննության ցուցմունքի բովանդակությանը հակասող և խուսափող ցուցմունք տալն արդեն իսկ վկայում է մեղադրյալի կողմից նրա վրա հնարավոր ազդեցության մասին։ Բացի այդ, դատարանը մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողությունը ընտրելիս՝ որևէ սահմանափակում չի սահմանել, մեղադրյալի կողմից տուժողին կամ վկային տեսակցելու հարցում, անտեսելով այն էական հանգամանքը, որ վկան հանդիսանում է մեղադրյալ Արթուր Միկոյանի նախկին ընկերուհին: Ինչ վերաբերում է այն հիմնավորումներին, որ խնդրո առարկա որոշմամբ մեղադրյալի նկառմամբ կիրառվել են նաև այլ խափանման միջոցներ, պետք է նշել, որ այդ սահմանափակումների կիրառումը այդքան էլ իրատեսական չէ, հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում, մեղադրյալը կարող է ինչպես անօրինական ազդեցություն գործադրել գործով անցնող վկայի վրա, այնպես էլ կարող է դիմել փախուստի կամ կատարել այլ հանցանքներ, իսկ վարչական հսկողություն խափանման միջոցի ընթացքում կիրառվող տեխնիկական միջոցները չեն կարող արգելք հանդիսանալ նման գործողություններին: Բացի այդ, քրեական վարույթով միայն տուժողը և վկան չեն, որ կարող են առանցքային նշանակություն ունենալ ընտրված խափանման միջոցը փոփոխելու կամ վերացնելու համար, քանի որ առկա են դեպքին առնչություն ունեցող նաև այլ անձինք: Հաշվի առնելով վերոգրյալ հիմնավորումները, բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ դատաքննության ներկա փուլում, միակ պիտանի և համաչափ խափանման միջոցը, որը կարող է չեզոքացնել նշված հիմքերի առկայությունը և ապահովել մեղադրյալի պատշաճ դատավարական վարքագիծը, տնային կալանք խափանման միջոցն է: Բացի այդ, դատարանի կողմից որևէ անդրադարձ չի կատարվել այն հանգամանքին, որ մեղադրյալին վերագրվում է խմբի կողմից կատարված ենթադրյալ հանցանքի կատարում, որը կրկին բարձրացնում է այն ռիսկը, որ մեղադրյալն ազատության մեջ մնալով՝ կարող է ազդեցություն ունենալ քրեական վարույթով տարբեր կարգավիճակ ունեցող անձանց վրա՝ ի նպաստ իրեն ցուցմունք տալու համար: Բացի այդ, դատարանի կողմից անտեսվել է նաև այն հանգամանքը, որ թիվ 14108925 քրեական վարույթով Արթուր Միկոյանի նկատմամբ հարուցվել է նոր քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպիսի հանգամանքը ավելի է հիմնավորում այն ենթադրությունը, որ Արթուր Միկոյանը գտնվելով ազատության մեջ՝ կարող է կատարել նոր հանցանք: Նկատի ունենալով վերը շարադրված հինավորումները՝ բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ դատարանի կողմից պատշաճ չի պատճառաբանվել՝ ինչպես պետք է ընտրված առավել մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցները՝ չեզոքացնեն մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, նոր հանցանք կատարելու և դատաքննության սույն փուլում քրեական վարույթին խոչընդոտելու ռիսկերը։ Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ գտնում է, որ դատաքննության սույն փուլում, երբ հարցաքննված չէ վկան, դատաքննությունը գտնվում է դեռևս ակտիվ փուլում, ուստի մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դաատավարությամբ դրված պարտականությունների չկատարաման, փախուստի դիմելու և նոր հանցանք կատարելու ռիսկը բարձր է այնքան, որ վերջինիս պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար համաչափ և պիտանի խափանման միջոցը՝ տնային կալանք խափանման միջոցն է: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 38, 39-րդ հոդվածներով, 353-356-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով, բողոք ներկայացրած անձը խնդրում է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3832/01/24 գործով 2025թ․ հուլիսի 2-ին կայացված որոշումը և մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ ընտրել տնային կալանք խափանման միջոց՝ 3/երեք/ ամիս ժամկետով՝ համակցված նախորդիվ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցների հետ: 4․Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումները ու եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում` ներկայացված նյութերի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով <<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին>> Առաջին ատյանի դատարանի 2025թ․ հուլիսի 02-ի որոշումը, հանգում է այն հետևության, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Էդ․Թովմասյանի հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է մերժման, իսկ դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ: ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` <<Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` /…/ 4/ անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով./…/>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: /.../ >>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ /…/ 3/ չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. /…/>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1/ մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2/ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3/ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: /…/>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին /…/>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: /…/ 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները։ Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ /…/>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները։ /…/ 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: /…/>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե՝ 1/ վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը. /…/>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1/ ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2/ շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1/ առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում՝ վարչական շրջանը. 2/ այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր. 3/ հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ. 4/ օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները: 4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին: 5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին: 6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: 3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում՝ վրա հասնող հնարավոր հետևանքները: 4. Գրավատուն վարույթն իրականացնող մարմնի համապատասխան որոշման կայացման պահից եռօրյա ժամկետում ներկայացնում է գրավը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից: 4.1. Սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված պարտականությունը չկատարելը հիմք է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար։ 5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման: 6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը։ Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով։ 7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ: /125-րդ հոդվածը խմբ., լրաց. 16.01.24 ՀՕ-32-Ն, խմբ. 11.07.24 ՀՕ-308-Ն/ /հոդվածը 11.04.24 ՀՕ-190-Ն օրենքի փոփոխության մասով ուժի մեջ է մտնում 2025թ․ հուլիսի 1-ից/>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին>>։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` <<Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` <<3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա>>: Տիգրան Պետրոսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ <</…/ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք/եր/ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ /…/>>: Դատական քննության փուլում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու հարցերի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումները վերադաս ատյանի կողմից վերանայելու սահմանների կապակցությամբ՝ Վճռաբեկ դատարանը Ն.Հարությունյանի գործով որոշմամբ արձանագրել է. <</.../ [Գ]ործի ըստ էության քննության ընթացքում դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու հարցերի լուծումը գտնվում են նրա` արդարադատության իրականացման պատշաճ կազմակերպման լիազորության ոլորտում։ /…/ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։/…/>>: Անդրադառնալով դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020թ․ մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ <<․․․որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ /…/>> ։ Սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը, քննություն առնելով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը, ներկայացված նյութերից բխող արձանագրում է կատարել այն մասին, որ վերջինս տևական ժամանակ է գտնվում է կալանքի, այնուհետև տնային կալանքի տակ, քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, հարցաքննվել է դեպքին միակ ականատեսը, տուժողը, հետևաբար ողջամիտ դիտարկման պայմաններում էականորեն նվազել է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելը, նրա կողմից այլ հանցանքներ կատարելը կամ նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելը, ինչպես նաև վարույթին մասնակցող անձանց նկատմամբ որևէ անօրինական ազդեցություն ունենալու գործոնները, և առկա չեն նոր ի հայտ եկած գործոններ, որոնք դատարանին հիմք կտային գալ հակառակ եզրահանգմանը։ Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափ կերպով եկել է հետևության, որ դադարել է անձին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը, իսկ ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողությունն ի զորու է ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Տվալ պարագայում, Առաջին ատյանի դատարանը բոլոր դեպքերում առաջնորդվել է իրավունքի գերակայության, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքով, հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքի միջև արդարացի հավասարակշռության անհրաժեշտությամբ: Անհրաժեշտություն, որը պետք է բխի անձի ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակի/ների/ միջև համամասնության ողջամիտ և հավասարակշված հարաբերակցությամբ: Վերոգրյալներով պայմանավորված գնահատելով մեղադրյալ Արթուր Միկոյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրան բնութագրող էական հանգամանքները, Առաջին ատյանի դատարանը իրավաչափորեն հանգել է այն հետևության, որ որոշմամբ վերլուծված հանգամանքների համակցությունը, հնարավորություն է տվել ողջամիտ դատողություններ անելու այն մասին, որ առկա պայմաններում ազատությունից զրկելը չի ապահովում անհրաժեշտ և արդար նպատակներ, ուստի մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քննության տվյալ փուլում կարող է ապահովվել ավելի մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ: Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, հիմնավորումների շրջանակներում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորվածությունը և այն համադրելով մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին մեղսագրվող արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի, վերջինիս անձը և վարքագիծը բնութագրող և գործի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց վարչական հսկողությունը՝ համակցված գրավով և Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքով ընտրելով, դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված այնպիսի փաստարկներ չի ներկայացրել, որոնցով կհիմնավորվի, որ մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի կանխմանը հնարավոր չէ հասնել այլ կերպ, քան մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանին հասարակությունից մեկուսացնելով, նրա ազատության իրավունքն առավելագույն չափով սահմանափակելով։ Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոց կիրառելու հիմքի/երի առկայության փաստը դեռևս չի նշանակում, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի հենց տնային կալանքը, քանի որ այդ նույն հիմքով/երով հնարավոր է կիրառել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված որևէ այլ խափանման միջոցներ՝ մասնավորապես՝ վարչական հսկողությունը՝ համակցված գրավով և Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքով։ Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նման պայմաններում հատուկ վերանայման բողոքի փաստարկները բավարար չեն որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հատուկ վերանայման բողոքում բարձրացված հարցերին Առաջին ատյանի դատարանն արդեն իսկ անդրադարձել է իր կողմից կայացված որոշման մեջ, որի հետևություններին Վերաքննիչ դատարանը համաձայն է և այդ պատճառով նպատակահարմար չի համարում նորից մեկ առ մեկ անդրադառնալ դրանց: Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Կառլենի Միկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը վարչական հսկողությամբ /համակցված գրավ և Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելք խափանման միջոցներով/ փոխելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Էդ․Թովմասյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել, իսկ <<Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ այլ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին>> Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ․ հուլիսի 02-ի թիվ ԵԴ1/3832/01/24 որոշումը՝ թողնել անփոփոխ: Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս․ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 28-08-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 11-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը 58 թերթից, 2-րդ հատորը 67 թերթից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 11-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը 58 թերթից, 2-րդ հատորը 67 թերթից |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 105487/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 10-02-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-02-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Սահակ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Սուրեն Մելքոնյան մյուսը՝ Արթուր Միկոյան Արթուր Կառլենի Միկոյան Բողոքն ընդունել վարույթ և այն բավարարել : : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 12.01.2026թ. կայացված որոշումը , մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը վերացնել և փոխարինել վարչական հսկողությամբ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 16-02-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 16-02-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 19-02-2026 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 02-03-2026 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/3832/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ Ու Մ «02» մարտի 2026թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի որոշումը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական ընթացքը․ ԵԴ1/3832/01/24 (14124424) քրեական վարույթով Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ «նա ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել հրազեն, ինչպես նաև զենքի գործադրմամբ կատարել է ավազակություն։ Այսպես՝ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը հանդիսանալով ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հրազեն ձեռք բերելու, կրելու և պահելու իրավունք չունեցող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեոք է բերել, պահել և իր մոտ կրել գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /77,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը, այնուհետև 2024 թվականի մայիսի 2-ին՝ ժամը 20։40-ի սահմաններում Արթուր Կառլենի Միկոյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով 3-րդ շենքի հարակից հատված, որտեղ Սուրեն Մելքոնյանը զենքի գործադրմամբ ավազակությամբ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ մտել է նշված շենքի 2-րդ մուտք, Պարզիկ Հովհաննիսյանի հետևից բարձրացել 3-րդ հարկ և 20-րդ բնակարանի դիմացի հարթակում զենքը՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակը պահելով Պարզիկ Հովհաննիսյանի գլխին, բռնություն գործադրելու ակնհայտ սպառնալիքով հափշտակել է վերջինի ձեռքի պայուսակը, որի մեջ առկա է եղել «Iphone 8» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել են բանկային քարտեր ու 20.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար՝ այդ կերպ տուժողին պատճառելով գույքային վնաս:»: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի ԵԴ1/3832/01/24 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը թողնվել է անփոփոխ և դրա ժամկետը երկարաձգվել է 2 երկու ամսով՝ մինչև 2026 թվականի մարտի 20-ը: Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանը պարտավորեցվել է չլքել իր բնակության վայրը՝ ք. Երևան Նոր Նորք Բագրևանդ թաղամաս 58/2 հասցեն: Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանին արգելվել է (օրենքով նախատեսված բացառությունների հաշվառմամբ) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, շփում ունենալ այլ անձանց հետ՝ բացառությամբ իր հետ համատեղ բնակվող անձանցից և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: Որոշման կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը2026 թվականի հունվարի 26-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 13-ի ԵԴ1/3832/01/24 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը: Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2026 թվականի փետրվարի 16-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի փետրվարի 17-ին: 2026 թվականի փետրվարի 19-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ: Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանն իր կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է բողոքը բավարարել՝ Առաջին ատյանի դատարանի ԵԴ1/3832/01/24 գործով 12.01.2026թ. որոշումը բեկանել, մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը վերացնել և փոխարինել ավելի մեղմ խափանման միջոցով՝ վարչական հսկողությամբ՝ դատարանի կողմից սահմանված ցանկացած սահմանափակումներով։ Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշվել է հետևյալը. «(…) Դատարանը վիճարկվող որոշմամբ կատարել է գործի վարույթի հետ կապ չունեցող եզրահանգումներ, մասնավորապես գործի քննությունը գտնվում է ոչ թե նախնական, այլ հիմնական դատալսումների այն էլ ավարտական փուլում, գործով անցնում են ոչ թե մի քանի, այլ մեկ վկա, վերջինը և տուժողն արդեն իսկ հարցաքննվել են, չնայած Դատարանը դեռևս պատրաստվում է ևս մեկ անգամ հարցաքննել գործով անցնող միակ վկային, սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերջինս Սուրեն Մելքոնյանի վերաբերյալ և/կամ/ նրա հետ կապված որևէ ցուցմունք չի տվել, ուստի բացակայում է նաև նրա վրա որևէ անօրինական ճնշում գործադրելու ողջամիտ անհրաժեշտությունն այն պայմաններում, երբ գործով մյուս մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից կիրառվել է վարչական հսկողություն խափանման միջոցը։ Ստացվում է, որ այն մեղադրյալը, ում հետ կապված ցուցմունք է տվել միակ վկան կիրառված վարչական հսկողության պայմաններում չի կարող ազդել վկայի վրա, իսկ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը, ով ընդհանրապես առնչություն չունի վկայի հետ և նրա կողմից տրված ցուցմունքները իրեն չեն վերաբերվում, պետք է ազդեցություն գործադրի վկայի նկատմամբ, ինչը բնականաբար անտրամաբանական է։ Վարույթի ողջ ընթացքում ձեռք չի բերվել որևէ տվյալ, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը անձամբ կամ միջնորդավորված ճանաչում է քրեական գործով անցնող որևէ անձի, ուստի Դատարանի հետևությունները մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքի առկայության շարունակական լինելու մասին անհիմն են, հիմնված չեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա, այսինքն Դատարանն անտեսել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած այն դիրքորոշումը, որ կալանավորման հիմքերի առկայության մասին դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնված լինեն գործի հանգամանքների համակցված գնահատման արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա, որն էլ պետք է արտացոլվի դատական ակտում։ (...) Ինչ վերաբերվում է Դատարանի կողմից ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 08.08.2025թ. որոման հիշատակմանը և դրա հիման վրա Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանական ռիսկի մասին, այն համատեքստում, որ Սուրեն Մելքոնյանին մեղսագրվող արարքները կատարվել են խմբի կազմում, ուստի որոշակի հավանականությամբ առկա է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու ռիսկ, ապա այդ կապակցությամբ նշեմ, որ Դատարանի հետևությունները չեն բխում գործի փաստական տվյալներից և պատշաճ կերպով հիմնավորված չեն։ Թեև մեղադրյալին վերագրվում է խմբի կազմում կատարած արարք, սակայն վերջինը նախկինում դատված չէ, իրավախախտ վարքագծով աչքի չի ընկել և չի բնութագրվել որպես հակասոցիալական վարքագիծ ունեցող անձ։ (…) Այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին վերագրվում է խմբի կազմում կատարված ենթադրյալ արարք, ինքնին չի կարող դիտվել որպես նոր հանցանքի կատարման բարձր հավանականության ապացույց, քանի որ քրեադատավարական օրենքը պահանջում է գնահատել ոչ թե մեղադրանքի ձևակերպումը, այլ անձի նախորդ վարքագիծը, կենսակերպը և անհատական բնութագրերը։ Սուրեն Մելքոնյանը ունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, վարույթի ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտել քննությանը, ինչը ևս վկայում է, որ տնային կալանքը որպես խիստ խափանման միջոց տվյալ դեպքում համաչափ չէ, եթե հաշվի առնենք նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանը Դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 02-ի որոշումից հետո գրեթե մեկ ամիս գտնվել է ազատության մեջ և որևէ հակաօրինական արարք չի կատարել, գործով անցնող միակ վկայի և տուժողի նկատմամբ որևէ ազդեցություն չի գործադրել, հետևաբար Դատարանի հետևությունները և մտավախությունը մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու, ըստ այդմ և մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքի ձևով խափանման միջոցի կիրառման նպատակների և հիմնավորումների առկայության տեսանկյունից հիմնավոր չեն։ (...) Այսպիսով կարելի է գալ հետևության, որ մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի օրինական վարքագիծը, այդ թվում՝ իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դրված՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու և ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու հետ կապված պարտականությունների կատարումը, ինչպես նաև նոր հանցանք կատարելու ցածր ռիսկի առկայությունը, հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցի/ների/, տվյալ դեպքում՝ վարչական հսկողության կիրառմամբ /համակցված արդեն իսկ կիրառված գրավի և բացակայելու արգելքի հետ/, որը որպես բավարար և ողջամիտ միջոց, կարող է հաղթահարել նրա կողմից հնարավոր ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ մտավախությունները, այն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակներին հասնելու համար, ավելին՝ հնարավորություն կտա ապահովելու մեղադրյալի ազատության իրավունքի և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։ (...)»։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «(...) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ արձանագրում է, որ դատական վարույթում գտնվող գործերով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի ԱՐԴ/018/01/23 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) Դատաքննության փուլում` խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: (...)»: Այնուհանդերձ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն դեպքում հատուկ վերանայման բողոքով մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով ենթադրյալ հանցանք կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը չի վիճարկվել։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ (…)»։ Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»: Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը: Անդրադառնալով մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերին՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ տվյալ փուլում շարունակվում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական վարույթով անցնող վկաները և տուժողը, ինչպես նաև դեռևս չեն հարցաքննվել քրեական գործով մեղադրյալները, ինչի պայմաններում ողջամիտ է մտավախությունը այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն ունենալ քրեական գործի քննության վրա քրեական գործով անցնող անձանց համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալու կամ այլ անօրինական ճանապարհով հակելու իր համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալուն: Նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ քրեական գործով անցնող մի շարք անձանց Ս.Մելքոնյանը անձամբ ճանաչում է և հնարավոր է անձնական շփումներ ունի, ինչի պայմաններում ավելի է մեծանում ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը: Դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցի հիմք հանդիսացել է քրեական գործի քննության վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու մտավախությունը, ինչի պայմաններում Դատարանն առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանք է համարել այն, որ մեղադրյալը տևական ժամանակ գտնվել է կալանք խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում, որից հետո կիրառվել է տնային կալանք խափանման միջոցը և բացի այդ, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 08-ի որոշմամբ արձանագրվել է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանական ռիսկի մասին: Այս համատեքստում Դատարանը նշել է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանին մեղսագրվող արարքները կատարվել են խմբի կազմում, որի հանրային վտանգավորությունն առավել բարձր է և թույլ է տալիս կանխատեսական ենթադրություններ անելու այն մասին, որ որոշակի հավանականությամբ առկա է նաև մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից նոր հանցավոր արարքներ կատարելու ռիսկը։ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ արդեն իսկ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննության այս փուլում, երբ նախատեսված է իրականացնել վկայի լրացուցիչ հարցաքննություն, ի զորու են ապահովելու մեղադրյալ Ս. Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը։ Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ կատարված եզրահանգումները՝ գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, այդ թվում՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու և հանցանք կատարելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել: Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, դեռևս ավարտված չէ ապացույցների հետազոտումը, - Սուրեն Մելքոնյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է խմբի կազմում, զենքի՝ գործարանային արտադրության «CZ 27» մոդելի «55915» գործարանային համարի 7,65մմ /7,65x17/ տրամաչափի ակոսափող ատրճանակի գործադրմամբ, - մեղադրյալը կապեր ունի վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների տիրապետող անձանց հետ, - Սուրեն Մելքոնյանին մեղսագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես՝ մեղադրյալին մեղսագրվում է սեփականության, տնտեսության և տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործության կատարում, որի համար նախատեսված է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով, և զենքի, հրազենի կամ այլ հանրավտանգ նյութերի և առարկաների օրինական շրջանառության դեմ ուղղված հանցագործության կատարում, որի համար նախատեսված է նաև ազատազրկման ձևով պատիժ մինչև հինգ տարի ժամկետով։ Հարկ է արձանարգրել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»: Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանա¬գրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրա¬ժեշտությունը, սակայն մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանին վերագրվող հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում: Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով, և որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցի (միջոցների) կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող՝ ի հակադրություն հատուկ վերանայման բողոքում նշված փաստարկների։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ բողոքաբերի կողմից չեն ներկայացվել բավարար փաստական տվյալներ, որոնք կհիմնավորեին վարույթի տվյալ փուլում մեղադրյալին վարչական հսկողություն կամ ազատության սահմանափակման հետ չկապված այլ խափանման միջոցներ կիրառելու անհրաժեշտությունը և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նրա նկատմամբ տնային կալանքը շարունակաբար կիրառելու ոչ իրավաչափ լինելը։ Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս չկա վստահություն Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ առ այն, որ լիակատար ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում վերջինը կդրսևորի իրավաչափ վարքագիծ, և նման ոչ իրավաչափ վարքագծի զսպման լավագույն մեխանիզմը շարունակում է հանդիսանալ տնային կալանք խափանման միջոցը։ Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքի այն փաստարկին, որ «(…) Դատարանը վիճարկվող որոշմամբ կատարել է գործի վարույթի հետ կապ չունեցող եզրահանգումներ, մասնավորապես գործի քննությունը գտնվում է ոչ թե նախնական, այլ հիմնական դատալսումների այն էլ ավարտական փուլում, գործով անցնում են ոչ թե մի քանի, այլ մեկ վկա, վերջինը և տուժողն արդեն իսկ հարցաքննվել են, չնայած Դատարանը դեռևս պատրաստվում է ևս մեկ անգամ հարցաքննել գործով անցնող միակ վկային, սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերջինս Սուրեն Մելքոնյանի վերաբերյալ և/կամ/ նրա հետ կապված որևէ ցուցմունք չի տվել, ուստի բացակայում է նաև նրա վրա որևէ անօրինական ճնշում գործադրելու ողջամիտ անհրաժեշտությունն այն պայմաններում, երբ գործով մյուս մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից կիրառվել է վարչական հսկողություն խափանման միջոցը (…)», ապա Վերաքննիչ դատարանը նախ համաձայնում է պաշտպանի այն դիտարկմանը, որ գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում (ըստ՝ «Datalex» դատական տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության), սակայն գտնում է, որ ողջամտորեն հնարավոր չէ բացառել Սուրեն Մելքոնյանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու ռիսկն, այն պայմաններում, երբ գործով անցնող միակ վկան պետք է լրացուցիչ հարցաքննվի դատարանում։ Բացի դա Արթուր Միկոյանի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառված լինելու հանգամանքը չի կարող պայմանավորել կամ կանխորոշել Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի լուծումը, քանի որ գործում առկա փաստերը, այդ թվում Ս․ Մելքոնյանի դերակատարությանը վերաբերող, դեռևս վկայում են վերջինի նկատմամբ տնային կալանք խափանման միջոցի շարունակական կիրառման մասին։ Ինչ վերաբերում է հանցանք կատարելու հավանականության մասին բողոքաբերի դիրքորոշումներին, ապա հարկ է նշել, որ նշված հիմքի արձանագրումը պայմանավորված է նաև 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի Վերաքննիչ քրեական դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած որոշմամբ, որով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 2-ի որոշումը բեկանվել է և մեղադրյալ Սուրեն Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված վարչական հսկողությունը վերացվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ հաստատված համարելով հանցանք կատարելու, փախուստի դիմելու և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, ինչպես նաև ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու հավանականության առկայությունը։ Վերաքննիչ դատարանը դատարանը հարկ է համարում նաև նշել, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վահագն Պողոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ գտել է, որ մինչև մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող և ավելի բարձր հանրային վտանգավորությամբ օժտված հանցագործությունների համար մեղադրվող անձանց ազատությունից զրկելու իրավական հիմքերի առկայությունը փաստելու համար չեն կարող սահմանվել նույնանման չափորոշիչներ: Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ 2026 թվականի հունվարի 12-ի ԵԴ1/3832/01/24 քրեական վարույթով որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է ճիշտ դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի ԵԴ1/3832/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 02-03-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 13-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 34, 54 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 13-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր. 1-ին հատոր՝ 34 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 54 թերթ: |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 31764/26 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 29-05-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-05-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Թովմասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Սուրեն Մելքոնյան մյուսը՝ Արթուր Միկոյան Արթուր Կառլենի Միկոյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 13.05.2026թ. կայացված որոշումը և մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի / ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով/ նկատմամբ ընտրել տնային կալանք խափանման միջոց՝ 3 ամիս ժամկետով՝ համակցված նախորդիվ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցների հետ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 04-06-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 04-06-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3832/01/24
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 12-09-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Սահակ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Սուրեն |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 06-10-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/3832/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 6 հոկտեմբերի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ նաև Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Ս.Պողոսյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ դատական նիստում, 2025 թվականի հուլիսի 2-ի որոշմամբ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը վերացրել է, նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառել վարչական հսկողությունը՝ համակցությամբ արդեն իսկ ընտրված գրավի և բացակայելու արգելք խափանման միջոցների հետ: Մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանին արգելվել է՝ առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը: Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Թովմասյանի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի որոշմամբ բողոքը բավարարել է, բեկանել է Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 2-ի որոշումը, մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված վարչական հսկողությունը վերացրել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանը պարտավորեցվել է չլքել բնակության վայրը, իր վրա մշտապես կրել էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին, մինչև տնային կալանքի ժամկետը լրանալը արգելվել է շփում ունենալ և իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց, նրանց հետ ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից: Նշված սահմանափակումները չեն վերաբերում պաշտպանին (ներին), մերձավոր ազգականներին, շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերին, ինչպես նաև պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններից ստացված փոստային առաքանուն։ Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանի պաշտպան Ս.Պողոսյանը ներկայացրել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմանները, այն է՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար կամ առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանների առկայության՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ, 78-րդ, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 116-րդ, 118-րդ, 123-124-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքի հեղինակը նշել է, որ մեղադրյալ Ս.Մելքոնյանը տևական ժամանակ է գտնվել է կալանքի, այնուհետև տնային կալանքի տակ, քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, հարցաքննվել է դեպքի միակ ականատեսը՝ տուժողը, հետևաբար էականորեն նվազել է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելը, նրա կողմից այլ հանցանքներ կատարելը կամ նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելը, ինչպես նաև վարույթին մասնակցող անձանց նկատմամբ որևէ անօրինական ազդեցություն ունենալու գործոնները: Հետևաբար, ըստ բողոքաբերի, քրեական վարույթին խոչընդոտելու և ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու հետ կապված պարտականությունների կատարումը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ տվյալ դեպքում՝ վարչական հսկողության և արդեն իսկ կիրառված գրավի ու բացակայելու արգելքի համակցությամբ, որոնք որպես բավարար և ողջամիտ միջոցներ, կարող են հաղթահարել նրա կողմից հնարավոր ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ մտավախությունները։ Բողոք բերած անձի պնդմամբ՝ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, քանի որ բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Becciev v. Moldova գործով 2005 թվականի հոկտեմբերի 4-ի (գանգատ թիվ 9190/03), Clooth v. Belgium գործով 1991 թվականի դեկտեմբերի 12-ի (գանգատ թիվ 12718/87) Վճռաբեկ դատարանի` Արման Գևորգյանի գործով 2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԵԿԴ/0265/06/11, Գոռ Համբարձումյանի գործով 2019 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԴ/0699/06/18 և այլ վճիռներով և որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին, ինչպես նաև բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր: Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի որոշումը՝ oրինական ուժ տալով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 2-ի դատական ակտին: Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար. 2) առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը»: Նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «3. Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա կամ խաթարել արդարադատության բուն էությունը, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Becciev v. Moldova գործով 2005 թվականի հոկտեմբերի 4-ի (գանգատ թիվ 9190/03), Clooth v. Belgium գործով 1991 թվականի դեկտեմբերի 12-ի (գանգատ թիվ 12718/87) Վճռաբեկ դատարանի` Արման Գևորգյանի գործով 2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԵԿԴ/0265/06/11, Գոռ Համբարձումյանի գործով 2019 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԴ/0699/06/18 և այլ վճիռների և որոշումների մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված վճիռներին և որոշումներին։ Ինչ վերաբերում է բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ իրավունքի զարգացման խնդրի առկայության վերաբերյալ բողոք բերած անձի փաստարկին, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում առկա չէ իրավունքի զարգացման խնդիր։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմաններով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 398-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Սուրեն Ստեփանի Մելքոնյանի պաշտպան Ս.Պողոսյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 15-08-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 19-09-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 2 հատորից․ /58, 65/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 19-09-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սերժիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 08-10-2025 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 2 հատորից․ /58, 95/։ |