Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/3798/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
5.8
Պատասխանող
Արմեն Եղիազարյան Գագիկի
Արմեն Եղիազարյան
Արմեն Եղիազարյան
Արմեն Եղիազարյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Արտակ Կարապետյան
Քրեական վերաքննիչ
Մնացական Հարությունյան
Արմեն Բեկթաշյան
Ադրինե Ղուկասյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 195-րդ Մաս 2-րդ
Հոդված 508-րդ Մաս 1-ին
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Արտակ Կարապետյան
Քրեական վերաքննիչ
Մնացական Հարությունյան
Արմեն Բեկթաշյան
Ադրինե Ղուկասյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-11-26 | 12:00 | 5 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-06-05 | 11:00 | 7 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-15 | 10:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-04-28 | 16:30 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-04-10 | 16:00 | 7 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-06 | 16:30 | 7 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-19 | 11:00 | 7 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-30 | 10:00 | 7 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-23 | 12:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-27 | 11:30 | 7 | Նիստը չի կայացել |
ԵԴ1/3798/01/24
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Վ․ՎԱՐԺԱՊԵՏՅԱՆԻ
Է․ԱԲԵԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա․ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂ Ս․ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Կ․ԲԵԳՋԱՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ա․ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԻ
2025 թվականի հունիսի 5-ին Երևան քաղաքում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի՝ ծնվել է 1975 թվականի փետրվարի 12-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի է, արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել, ամուսնացած է, աշխատում է որպես բեռնատարի վարորդ, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Նորագավիթ թաղամասի 11-րդ փողոցի 4-րդ տանը, մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մարտի 21-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթը։
2024 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11117924 քրեական վարույթը։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ թիվ 11117924 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 11117024 համարի ներքո։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի 2024 թվականի ապրիլի 11-ի որոշմամբ Սուսաննա Վոլոդյայի Շահվերդյանը ճանաչվել է տուժող։
Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11826724 քրեական վարույթը։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ թիվ 11826724 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 11117024 համարի ներքո։
Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։
Հսկող դատախազի կողմից նույն օրը կայացված մեկ այլ որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին թիվ 11117024 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3798/01/24 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և դեկտեմբերի 19-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին: Նույն օրը դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ գործի մինչդատական վարույթի փուլում կիրառված խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ։
2025 թվականի հունիսի 5-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ, և նույն օրը նշանակվել են լրացուցիչ դատալսումներ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել քրեական օրենքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի համար, որ նա 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, դիտավորությամբ իր մերձավոր ազգական կնոջը՝ Սուսաննա Շահվերդյանին, հարվածներ է հասցրել՝ նրա առողջությանը պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք, ինչպես նաև խախտել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ծառայողի կողմից իր նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշման պահանջները։
Այսպես․
Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոց 5-րդ տանը իր մերձավոր ազգական կնոջ՝ Սուսաննա Շահվերդյանի հետ կենցաղային հարցերի շուրջ առաջացած խոսակցության արդյունքում վիճաբանել է, որի ընթացքում դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել վերջինիս գլխին, ինչպես նաև մարմնի տարբեր մասերին՝ նրան պատճառելով մարմնական վնասվածք՝ ձախից ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով։
Այսինքն՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով:
Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը, հանդիսանալով Սուսաննա Շահվերդյանի մերձավոր ազգականը, վերջինիս նկատմամբ նախկինում բռնություն գործադրելու կապակցությամբ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Շենգավիթի բաժնի ծառայողների կողմից 19.03.2024 թ.-ին կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման մասին պատշաճ ծանուցված լինելու պայմաններում, որով Ա. Եղիազարյանին 20 օր ժամկետով արգելվել է 200 մետր ավելի հեռավորությունից մոտենալ ընտանիքում բռնության ենթարկված Սուսաննա Շահվերդյանին, հանդիսանալով ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ և խախտելով <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերը, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջը, 2024 թվականի մարտի 22-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում գնացել է Սուսաննա Շահվերդյանի բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոցի 4-րդ տուն և փորձել է մտնել ներս:
Այսինքն՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
Մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում իրեն մասնակի է մեղավոր ճանաչել՝ հայտնելով, որ ինքն անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման պահանջները չի խախտել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մասնակցել է ռազմական գործողությունների։ Ալկոհոլ օգտագործում է, սակայն կախվածություն չունի: Իր և կնոջ միջև վեճի պատճառ է դարձել կնոջ հեռախոսազրույցը՝ մեկ այլ տղամարդու հետ: Մասնավորապես՝ կնոջ հեռախոսային խոսակցությունը լսելուց հետո մտել է սենյակ, վերցրել է նրա հեռախոսը, ինչից հետո սկսվել է վիճաբանությունը: Կինը դուրս է եկել սենյակից և գնացել է հարևանի տուն: Ինքը գնացել է նրա ետևից: Հարևանի տանը եղել է միայն հարևանի դուստրը: Կինը նստած է եղել պատի մոտ, և երբ հարվածել է նրան, հնարավոր է՝ կնոջ գլուխը դիպել է պատին: Հարևանի դուստրը զանգահարել է ոստիկանություն, իսկ ոստիկանների ժամանումից հետո կանչել են նաև շտապօգնություն: Չի ժխտում, որ ապտակել է կնոջը, սակայն հերքում է, որ նրան հարվածել է հեռախոսով կամ ոտքերով: Դեպքից հետո իր նկատմամբ կիրառվել է անհետաձգելի միջամտության մասին որոշում, որով իրեն արգելվել է մոտենալ կնոջը և նրա հետ բնակվել նույն հասցեում: Դրանից հետո ինքը գնացել է տուն՝ հագուստ վերցնելու համար: Ինքը նախապես խոսել է որդու հետ։ Վերջինս հայտնել է, որ մայրը չի առարկում, և կարող է գնալ հագուստ վերցնելու: Տուն գնալուց 10-15 րոպե անց ժամանել են ոստիկանները:
Պատասխանելով կողմերի ու Դատարանի հարցերին՝ հայտնել է, որ երկար տարիներ աշխատում է շինարարական գործունեություն իրականացնող կազմակերպությունում որպես վարորդ։ Երբևէ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում վթարի չի ենթարկվել կամ այդ վիճակում չի ներկայացել աշխատանքի։ Կնոջ հետ հիմնականում վիճաբանել է խանդի պատճառով: Իր աշխատանքը սկսվում է ժամը 09։30-ին, ավարտվում է 17։30-ին։ Դեպքի օրն աշխատանքի բերումով գտնվել է մարզում, սակայն աշխատանքը շուտ է ավարտվել, և վերադարձել է տուն։ Կնոջ՝ անհայտ անձի հետ ունեցած հեռախոսային խոսակցությունը լսել է ննջասենյակի մոտով անցնելիս, որից հետո մտել է ննջասենյակ և կնոջ ձեռքից վերցրել է հեռախոսը։ Հեռախոսը վերցնելուց հետո փորձել է զանգել ու իմանալ, թե ում հետ էր կինը խոսում, սակայն հեռախոսի գաղտնաբառը չիմանալու պատճառով չի կարողացել այն գործարկել։ Հեռախոսը վերցնելուց հետո կինը գնացել է հարևանի տուն, իսկ ինքն էլ գնացել է կնոջ ետևից։ Հեռախոսը մոտ մեկ շաբաթ մնացել է իր մոտ, սակայն կինն արգելափակել է այն, որպեսզի զանգեր չստանա։ Հեռախոսը վերադարձրել է երեխաների խնդրանքով։ Հարևանի տուն գնալիս կնոջ վրա արյան հետքեր չեն եղել։ Կինը փորձել է հարևանի դստեր հեռախոսով ոստիկանություն զանգահարել, սակայն ինքը կնոջ ձեռքից վերցրել է հեռախոսը և ապտակել նրան, որպեսզի կանխի ոստիկանություն ահազանգելը, և փորձեն ինքնուրույն պարզել իրավիճակը։ Չի հիշում կնոջ գլուխը պատին դիպել է թե ոչ, միևնույն ժամանակ չի հիշում կնոջն այլ հարվածներ հասցրել է, թե ոչ։ Ինքը երկու անգամ ապտակել է կնոջը, նրան բռունցքով հարված չի հասցրել։ Միջադեպի ժամանակ հարևանի տանը եղել է միայն նրա դուստրը, վերջինս է ականատես եղել վիճաբանությանը, իսկ վկա Ռազմիկ Դինգիզյանը տանը չի եղել, հետևաբար վերջինս չէր կարող միջամտել վիճաբանությանը։ Վերջինս եկել է միայն այն ժամանակ, երբ ինքն արդեն նրանց տանից դուրս գալիս է եղել։ Ռազմիկ Դինգիզյանի հետ թշնամական հարաբերությունների մեջ չի գտնվել, ավելին` նրա քրոջ խնդրանքով ինքը միջնորդել է, որպեսզի Ռազմիկին աշխատանքի ընդունեն։ Մինչդեռ, աշխատանքի ժամանակ Ռազմիկ Դինգիզյանը վնասվածք է ստացել, որի պատճառով տնօրինության հետ կապված խնդիրներ են առաջացել, և վերջինիս հեռացրել են աշխատանքից։ Նրան աշխատանքից ազատելուց հետ իրենց միջև լարվածություն է առաջացել, քանի որ Ռազմիկ Դինգիզյանը մտածել է, որ ինքն է հանդիսացել նրան աշխատանքից ազատելու պատճառը: Հերքում է Ռազմիկ Դինգիզյանի հայտնած տեղեկությունները՝ այն, որ իր կինը օգնություն է խնդրել, իսկ Ռազմիկը փորձել է բաժանել իրենց։ Մասնավորապես՝ խոսակցության ժամանակ հարևանուհին՝ Ռազմիկի քույրը, ասել է, որ իր դուստրը ցուցմունք չի տա, և նրա փոխարեն ցուցմունք կտա Ռազմիկը։ Անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշումը կայացվել է իրեն ոստիկանություն հրավիրելուց հետո։ Համաձայն այդ որոշման՝ ինքն իրավունք չուներ 20 օրվա ընթացքում կնոջը մոտենալու։ Ոստիկանությունում իրեն հարցրել են՝ բնակվելու տեղ ունի, թե ոչ։ Ասել են նաև, որ եթե բնակվելու տեղ չունի, ապա կարող են կացության վայր հատկացնել, սակայն ինքը հրաժարվել է դրանից՝ հայտնելով, որ կբնակվի մոր տանը։ Դեպքից հետո բնակվել է մոր տանը, այնտեղ, բացի իրենից ու մորից, բնակվել են նաև մահացած եղբոր կինը ու նրա զավակները։ Այդ ընթացքում կնոջից նամակներ է ստացել <<դու արդեն ախպորդ կնգա հետ ես ապրում, իրար հետ եք քնում>> բովանդակությամբ։ Կիրառված սահմանափակման ժամանակահատվածում մեկ անգամ է իր տուն գնացել՝ հագուստ վերցնելու նպատակով, ինչը նախապես համաձայնեցրել է որդու հետ։ Որդին ասել է, որ մոր հետ խոսել է, և ամեն ինչ լավ կլինի, սակայն իր կողմից տուն մտնելուց 5 րոպե անց կինը զանգահարել է ոստիկանություն: Նա տեղյակ չի եղել կնոջ՝ տանը գտնվելու հանգամանքի մասին։ Այդ օրը գտնվել է սթափ վիճակում, ինչի մասին կարող են փաստել նաև իրենց տուն գնացած ոստիկանության աշխատակիցները։ Իր հարվածներից կինը մարմնական վնասվածք է ստացել, քանի որ հարված հասցնելու պահին կինը նստած է եղել, և հարվածից գլուխը դիպել է պատին։ Կնոջը հարվածել է այն պահին, երբ լսել է, որ նա զանգահարել է ոստիկանություն։ Հստակ չի հիշում, թե կնոջը քանի հարված է հասցրել։
Հարցին, թե ինչից է եզրակացնում, որ վկա Ռազմիկ Դինգիզյանը կարող էր իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ հայտնել, ըստ էության տվել է անհեթեթ պատասխան՝ նշելով, թե նախկինում Ռազմիկ Դինգիզյանը ոտքը կոտրած է ձևացրել, որպեսզի կարողանա ընկերությունից գումար ստանալ: Բացի այդ Ռազմիկ Դինգիզյանի հետ ընկերական հարաբերությունների մեջ չի գտնվել, ավելին` նրան չի հասցրել լավ ճանաչել:
Ինքը ցանկանում է պատասխանատվություն կրել միայն իր կատարած արարքի համար:
(դատական նիստի արձանագրություն)
Տուժող Սուսաննա Վոլոդիայի Շահվերդյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականին (ստույգ ժամանակահատավածը չի նշել) կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ ամուսինը տանն իրեն ծեծի է ենթարկել, որից հետո մի կերպ դուրս է եկել տանից և գնացել է հարևանի տուն, որտեղից զանգահարել է ոստիկանություն, իսկ հետո շտապօգնություն։
Պատասխանելով կողմերի ու Դատարանի հարցերին՝ հայտնել է, որ Արմեն Եղիազարյանի հետ ամուսնացել է 1997 թվականին, և այդ ժամանակահատվածից ի վեր բնակվել է ամուսնու հայրական տանը։ Ունեն 2 զավակ՝ 26 տարեկան որդի և 25 տարեկան դուստր։ Վերջիններս բնակվում են իրենց հետ։ Իրենք եղել են անհաշտ ամուսիններ։ Ինքն աշխատում է կիսաֆաբրիկատների գործարանում։ Աշխատանքը սկսվում է առավոտյան 08։30-09։00-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Աշխատանքն ավարտելու հստակ ժամ չկա։ Դեպքի օրը աշխատանքից հետո վերադարձել է տուն։ Տանը եղել են միայն ինքը և ամուսինը։ Ինքը գտնվել է իր սենյակում և մարմնով պահելով դուռը՝ թույլ չի տվել, որ ամուսինը ներս մտնի, իսկ վերջինս պահանջել է դուռը բացել, որին ի պատասխան՝ ասել է, որ չի բացելու։ Ամուսինը ևս մեկ անգամ պահանջել է, որ դուռը բացի, միաժամանակ հայհոյել է իրեն։ Ինքն ամուսնուն խնդրել է, որ իրեն հանգիստ թողնի։ Վիճաբանության պատճառը եղել է իր՝ սենյակում փակվելը։ Արմեն Եղիազարյանն անընդհատ դուռը թակել է, սակայն ինքը չի բացել։ Հետո, երբ չի կարողացել այլևս դուռը փակ պահել, Արմեն Եղիազարյանը, դուռը հրելով, մտել է ներս և մոտեցել է սենյակի այն հատվածին, որտեղ ինքն է կանգնած եղել։ Հասնելով իրեն՝ Արմենը ձեռքով և բռունցքով հարվածել է իր մարմնի տարբեր հատվածների, այդ թվում՝ գլխին։ Վիճաբանության ժամանակ Արմենը գտնվել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում։ Հարվածների հետևանքով իր մոտ գլխացավ, գլխապտույտ և գլխի շրջանում ծակոցներ են առաջացել։ Ծեծի ենթարկվելուց հետո ասել է, որ լավ չի զգում, խնդրել է թույլ տալ, որ դուրս գա ու ջուր խմի։ Արմենը թույլ է տվել, և ինքը, օգտվելով առիթից, տանից դուրս է եկել ու գնացել է հարևանի տուն։ Գոռալով մտել է ներս, և հարևանի դուստրը դուրս է եկել խոհանոցից ու հարցրել է՝ <<Ինչ ա՞ եղել Սուսան տոտա, էլի Արմենն ձյաձան ա՞>>։ Ինքը պատասխանել է այո։ Ընդհանրապես Արմեն Եղիազարյանի կողմից ծեծի ենթարկվելուց հետո ինքը հաճախ է գնացել հարևանի տուն։ Դեպքի օրը հարևանի աղջիկը կանգնել է իր դիմաց, ինքն էլ անցել է նրա ետևը՝ վախենալով, որ Արմեն Եղիազարյանը կարող է կրկին հարվածել։ Ամուսնուն տեսնելուց հետ է գնացել, որպեսզի իրեն չմոտենա, քանի որ վախեցել է։ Այդ ընթացքում տուն է մտել նաև հաևանուհու եղբայրը՝ Ռազմիկը։ Ինքը գլխացավից նստել է անկողնուն և ոչինչ չի խոսել։ Չի կարող ասել՝ այդտեղ հարված ստացել է, թե ոչ։ Տուն մտնելուց հետո Ռազմիկը սկսել է Արմենի հետ խոսել։ Այդ ընթացքում հարևանի աղջիկն իրեն դեղ է տվել։ Ոստիկանություն ինքը չի զանգահարել, զանգահարել են հարևանները։ Ոստիկանները գալուց հետո արձանագրել են դեպքը, և, քանի որ լավ չի զգացել, խնդրել է զանգահարեն շտապօգնություն։ Շտապօգնության ժամանելուց հետո իրեն տեղափոխել են հիվանդանոց։ Չգիտի այդ պահին ոստիկաններն ինչ գործողություններ են կատարել ամուսնու հետ, բայց գիտի, որ նրան տեղափոխել են ոստիկանություն։ Ամուսնու նկատմամբ կիրառվել է անհետաձգելի միջամտության մասին որոշում, և ասել են, որ 20 կամ 23 օր չպետք է մոտենա իրեն։ Անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշումը կայացվել է դեպքից մի քանի օր հետո, որին ինքը ծանոթացել է։ Քանի որ Արմեն Եղիազարյանին արգելել էին իրեն մոտենալ, նա բնակվել է մոր տանը։ Արմենի մայրը բնակվում է իրենց հարևանությամբ, մի տանիքի տակ են՝ տարբեր մուտքերով։ Որոշումը կայացնելուց 2-3 օր անց Արմենը խախտել է որոշման պահանաջները՝ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում թակել է իրենց տան դուռը և պատուհանի ապակին։ Արմեն Եղիազարյանին զգուշացրել է, որ որոշում կա կայացված, և չի կարող մոտենալ իրեն, անգամ երեխաներն են ասել, բայց նա դա չի հասկացել։ Մի օր էլ Արմենը շատ է անհանգստացրել իրեն, և ինքը որոշել է դուռը բացել, որ պարզի, թե ինչ է ցանկանում։ Արմեն Եղիազարյանը փորձել է տուն մտնել, որից հետո ինքը զանգահարել է ոստիկանություն և հայտնել է, որ Արմեն Եղիազարյանը խախտել է որոշման պահանջը։ Հետագայում Արմեն Եղիազարյանը սկսել է նորից իր հետ բնակվել, քանի որ տունը, որտեղ բնակվում են, Արմեն Եղիազարյանի հայրական տունն է։ Արմեն Եղիազարյանի հետ չի հաշտվել և ցանկանում է, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
(դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Ռազմիկ Ռաֆիկի Դինգիզյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մոտավորապես մեկ տարի առաջ՝ ամենայն հավանականության մարտ ամսին, գտնվել է Երևանում։ Քրոջ ամուսինը պառկած է եղել հիվանդանոցում, և ինքը քրոջն օգնել է, որ ամուսնուն խնամի։ Դեպքի օրը քրոջ ամուսնուն դուրս են գրել հիվանդանոցից։ Քրոջ տունը փոքր է։ Տան դիմաց առկա է բակ, որտեղ դրված է նաև մահճակալ։ Երբ քույրը գնացել է խանութ՝ հաց գնելու, ինքը պառկած է եղել մահճակալին։ Այդ ընթացքում Սուսաննան ներս է մտել՝ բղավելով․ <<օգնեք, սպանին, վայ մեռա>> ու նստել է խոհանոցի դռան կողքի աթոռին։ Սկզբում մտածել է, թե շուն է հարձակվել Սուսաննայի վրա կամ նրան ավտոմեքենա է հարվածել, քանի որ Սուսաննա ամբողջությամբ արյունոտված է եղել։ Հարցրել է՝ ինչ է պատահել, ցանկացել է Սուսաննային ջուր տալ և երբ վեր է կացել տեղից, Արմենն է ներս մտել և սկսել է բռունցքներով, ոտքերով, <<սմարթֆոնով>> հարվածել Սուսաննային։ Ինքը հասել և բաժանել է, չի թողել, որ Արմեն Եղիազարյանը շարունակի հարվածել։ Նրան դուրս է հանել, այնուհետև եկել են Սուսաննայի հարսը և դուստրը։ Նրանց ասել է, որ զանգահարեն շտապօգնություն: Այդ ընթացքում եկել է նաև իր քույրը։ Սառույց են դրել Սուսաննայի գլխին և կապտուկներին, զանգահարել են նաև ոստիկանություն։ Սուսաննան ոստիկաններին պատմել է, որ Արմենը տարիներ շարունակ ծեծել է իրեն՝ կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանությունների ժամանակ։
Պատասխանելով կողմերի ու Դատարանի հարցերին՝ հայտնել է, որ Սուսաննան ու նրա ընտանիքն իր քրոջ տանից մոտ 50 մետր հեռավորության վրա են բնակվում։ Իր՝ տանը գտնվելու ժամանակ Սուսաննայենց տանից վիճաբանության ձայներ չի լսել։ Իրենց տանն Արմեն Եղիազարյանը ձեռքերով, ոտքերով և հեռախոսով հարձակվել է տուժողի վրա և սկսել հարվածներ հասցնել։ Նվազագույնը 7-8 անգամ հարվածել է տուժողի մարմնի տարբեր հատվածներին՝ նաև գլխին։ Մինչև միջադեպը, Արմեն Եղիազարյանի հետ գտնվել է նորմալ հարաբերությունների մեջ։ Տուժողի կապտուկները և արյունը եղել են դեմքի վրա, իսկ այտուցները՝ գլխի վրա։
(դատական նիստի արձանագրություն)
Հրապարակվել և հետազոտվել են հետևյալ գրավոր ապացույցները՝
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի ԱԳ և ԸԲԿԲ ավագ օ/լ-ի զեկուցագիրը` հասցեագրված նույն բաժնի պետ Ա․Շահբազյանին, համաձայն որի՝ 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:55-ին, ոստիկանության օպերատիվ կառավարման կենտրոնից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ 094-20-11-97 հեռախոսահամարից իրենց է զանգահարել Սուսաննա Շահվերդյանը և հայտնել է, որ Նորագավիթ թաղամասի 11-րդ փողոցի 4-րդ տանը ամուսինը ծեծել է վերջինիս։ Այնուհետև ժամը 18:30-ին <<Էրեբունի>> ԲԿ-ից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ Նորագավիթ թաղամասի 11-րդ փողոցի 5-րդ հասցեից շտապօգնության 17-րդ խումբը իրենց մոտ է տեղափոխել Սուսաննա Շահվերդյանին, ով ծեծի է ենթարկվել ամուսնու կողմից։ Ահազանգի հիման վրա ինքը մեկնել է նշված հասցե, որտեղ Սուսաննա Շահվերդյանը հայտնել է, որ կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ ամուսինը՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը, բռունցքով հարվածներ է հասցրել իր գլխին՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 11):
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի պետ Ա․Շահբազյանի կողմից ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Ռ․Վարդանյանին հասցեագրված հանցագործության մասին հաղորդումը, համաձայն որի՝ <<Հայտնում եմ, որ համաձայն ոստիկանության մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ կետերի, 7-րդ հոդվածի և 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի պահանջներով վերապահված լիազորությունների շրջանակներում, Սուսաննա Շահվերդյանը հայտնել է, որ Նորագավիթ 11-րդ փողոցի 4-րդ տուն հասցեում ամուսինը այս պահին ծեծի է ենթարկում իրեն>>։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 10):
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0622 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Սուսաննա Շահվերդյանի մարմնական վնասվածքը, ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթի՝ ձախից ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով հետևանք է բութ առարկայի ազդեցության, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը առողջությանը թեթև վնասի պատճառման հատկանիշներ չի պարունակում: Սուսաննա Շահվերդյանը մարմնական վնասվածքը ստանալու պահին կարող էր գտնվել ցանկացած դիրքում, որոնք արգելք չէին հանդիսանա վերջիններիս պատճառմանը, և ճակատի ձախ կեսի շրջանով ուղղված է եղել դեպի վնասվածք պատճառող առարկան:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 45-46):
Հանցագործության մասին բանավոր հաղորդում ընդունելու վերաբերյալ թիվ 015632 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Սուսաննա Շահվերդյանը 2024 թվականի մարտի 23-ին՝ ժամը 13։20-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի մարտի 19-ին, ամուսինը՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը խախտել է կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշման պայմանները։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 5):
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնի ծառայողի կողմից 2024 թվականի մարտի 19-ին Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշումը, որի եզրափակիչ մասում արձանագրված է հետևյալը․
<<1․ Արգելել ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ՝ Արմեն Եղիազարյանին 200 մետր ավելի հեռավորությունից մոտենալ ընտանիքում բռնության ենթարկված Սուսաննա Շահվերդյանին 20 օր ժամկետով։
2․ Արգելել ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ՝ Արմեն Եղիազարյանին հեռախոսային, նամակագրական կամ այլ միջոցներով հաղորդակցվել ընտանիքում բռնության ենթարկված Ս․Շահվերդյանի հետ 20 օր ժամկետով>>։
Որոշման ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ դրա կայացման օրն այն փոխանցվել է Արմեն Եղիազարյանին, ինչպես նաև վերջինիս պարզաբանվել են որոշումը բողոքարկելու կարգը և ժամկետները, ինչը հավաստվել է Արմեն Եղիազարյանի ստորագրությամբ։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 75-76):
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին կայացված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշումը ճանաչվել է արտավարութային փաստաթուղթ:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է. 72-73):
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը.
Արմեն Եղիազարյանի վերաբերյալ ստացված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքների համաձայն՝ վերջինս արարքը կատարելու պահին հանդիսացել է դատվածություն չունեցող անձ։
(քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 76-77):
Համաձայն Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից Արմեն Եղիազարյանի վերաբերյալ թիվ ԱՎԴ2/0092/01/23 գործով 2024 թվականի փետրվարի 6-ին կայացված դատավճռի՝ Արմեն Եղիազարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2024 թվականի ապրիլի 12-ին։
Ըստ դատավճռի՝ Արմեն Եղիազարյանը վերագրվող արարքը կատարել է 2023 թվականի հուլիսի 27-ին՝ ժամը 19։00-ի սահմաններում։
(քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 78-87):
4․ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոց 5-րդ տանը իր մերձավոր ազգական կնոջ՝ Սուսաննա Շահվերդյանի հետ կենցաղային հարցերի շուրջ առաջացած խոսակցության արդյունքում վիճաբանել է, որի ընթացքում դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել վերջինիս գլխին, ինչպես նաև մարմնի տարբեր մասերին՝ նրան պատճառելով մարմնական վնասվածք՝ ձախից ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով։
Բացի այդ, Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը, հանդիսանալով Սուսաննա Շահվերդյանի մերձավոր ազգականը, վերջինիս նկատմամբ նախկինում բռնություն գործադրելու կապակցությամբ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Շենգավիթի բաժնի ծառայողների կողմից 19.03.2024 թ.-ին կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման մասին պատշաճ ծանուցված լինելու պայմաններում, որով Ա. Եղիազարյանին 20 օր ժամկետով արգելվել է 200 մետր ավելի հեռավորությունից մոտենալ ընտանիքում բռնության ենթարկված Սուսաննա Շահվերդյանին, հանդիսանալով ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ և խախտելով <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-3-րդ կետերով նախատեսված պահանջները, 2024 թվականի մարտի 22-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում գնացել է Սուսաննա Շահվերդյանի բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոցի 4-րդ տուն և փորձել է մտնել ներս:
Դատարանը հաստատված չի համարում մեղադրանքում տրված այն ձևակերպումը, որ Արմեն Եղիազարյանն իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող արարքը կատարելիս խախտել է նաև <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջները, այն պարզ պատճառաբանությամբ, որ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված սահմանափակումը և նույն օրենքի 8-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումը կիրառված չեն եղել։ Իհարկե, դա ինքնին արարքի քրեաիրավական որակման տեսանկյունից որևէ նշանակություն ունենալ չի կարող՝ նկատի ունենալով այն, որ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված է եղել <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումը՝ նույն հոդվածի 3-րդ մասի 1-3-րդ կետերով նախատեսված սահմանափակումնորով հանդերձ։
Այսպիսով, Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը հիմնավոր համարելով եզրափակիչ դատական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, հիմնվելով ներքին համոզման վրա՝ գտնում է, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքն ապացուցված է:
Ապացույցները, որոնց գնահատման արդյունքում Դատարանը մեղադրյալին վերագրվող արարքը համարում է ապացուցված, շարադրված են վերևում:
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 86-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթում ապացույց են`
1) ձերբակալվածի ցուցմունքը.
2) մեղադրյալի ցուցմունքը.
3) տուժողի ցուցմունքը.
4) վկայի ցուցմունքը.
5) փորձագետի եզրակացությունը.
6) փորձագետի կարծիքը.
7) փորձագետի ցուցմունքը.
8) իրեղեն ապացույցները.
9) ապացուցողական և վարութային այլ գործողությունների արձանագրությունները.
10) արտավարութային փաստաթղթերը:
(…)>>:
Օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
3. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված են համարվում այն տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել`
1) տվյալ քրեական վարույթն իրականացնելու, համապատասխան ապացուցողական կամ վարութային այլ գործողություն կատարելու իրավասություն չունեցող անձի կողմից.
2) բացարկման ենթակա անձի էական մասնակցությամբ, եթե նա իմացել է կամ ողջամտորեն պետք է իմանար վարույթին իր մասնակցությունը բացառող հանգամանքների առկայության մասին.
3) սույն օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգի խախտմամբ, եթե հնարավոր չէ դրա հետևանքը վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ.
4) քննչական գործողության կատարման ընթացքում մեղադրյալի կարգավիճակ չունեցող անձից, որի նկատմամբ փաստացի իրականացվել է քրեական հետապնդում` առանց այդ մասին նրան պատշաճ ծանուցելու.
5) անհայտ աղբյուրից.
6) արդի գիտությանը հակասող մեթոդների կիրառմամբ:
4. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ:
(…)
6. Պաշտպանի բացակայությամբ մեղադրյալի տված ցուցմունքները չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց, եթե մեղադրյալը դատարանում հրաժարվել է դրանցից:
(…)
9. Այն տվյալները, որոնք ստացվել են վարույթի հանրային մասնակցի թույլ տված` օրենքի պահանջների խախտմամբ, կարող են մեղադրյալի, նրա պաշտպանի կամ օրինական ներկայացուցչի միջնորդությամբ օգտագործվել որպես ապացույց, եթե այդ խախտմամբ չեն ոտնահարվել այլ անձի իրավաչափ շահերը: Այդպիսի ապացույցը կարող է օգտագործվել միայն ի շահ տվյալ մեղադրյալի:
(…)
11. Ապացույցների անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև սույն հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված դեպքում օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված տվյալների օգտագործման հնարավորությունը որոշմամբ հաստատում է վարույթն իրականացնող մարմինը՝ վարույթի շահագրգիռ մասնակցի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ:
12. Անթույլատրելի ճանաչված ապացույցները պահվում են վարույթի նյութերում>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ (...) ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել: Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում: Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի (...)։
Թեև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հիշյալ նախադեպային դիրքորոշումն արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված իրավանորմերի մեկնաբանման շրջանակում, սակայն նկատի ունենալով, որ ապացույցներն անթույլատրելի ճանաչելու սկզբունքը գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի ընդունմամբ ըստ էության մնացել է նույնը, այն է՝ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքում պետք է դրվի քրեադատավարական օրենսդրության պահանջների էական խախտումը, Դատարանը գտնում է, որ մեջբերված որոշմամբ արտահայտված նախադեպային դիրքորոշումը վերաբերելի է նաև սույն դեպքին:
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո թույլատրելիության տեսանկյունից գնահատելով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված և դատական ակտում շարադրված վերոգրյալ ապացույցները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել այնպիսի էական խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ, ինչպես նաև դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(…)>>:
Օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել>>:
Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների ապացուցվածության վերաբերյալ իրավական վերլուծությունների համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում մեջբերել ապացույցների գնահատման վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ մի շարք նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներ, որոնք, Դատարանի գնահատմամբ, տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների պայմաներում ևս վերաբերելի են քննարկվող հարցին:
Այսպես.
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` Վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով՝ պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...):
Սույն դեպքում գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Դատարանը գալիս է հետևյալ եզրահանգման.
1․ ապացուցված են մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները),
2․ ապացուցված է Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների քրեական հակաիրավականությունը, դրանք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
3․ ապացուցված է մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի կողմից այդ արարքները կատարելը,
4․ ապացուցված է մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ:
Նշված եզրահանգման համար հիմք է հանդիսանում հետևյալ վերլուծությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հարվածներ հասցնելը կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելը, եթե չեն առաջացել սույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները`
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է`
1) անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի նկատմամբ` կապված այդ անձի կողմից իր պետական, քաղաքական, ծառայողական, մասնագիտական կամ հասարակական գործունեության կամ պարտքի կատարման հետ,
2) հղի կնոջ նկատմամբ,
3) անչափահասի նկատմամբ,
4) առանձին դաժանությամբ,
5) մի խումբ անձանց կողմից,
6) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից,
7) հանցավորից նյութական կամ այլ կախվածության մեջ գտնվողի նկատմամբ,
8) շահադիտական դրդումներով,
9) խուլիգանական դրդումներով կամ
10) ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումով, կրոնով, սեռով, քաղաքական կամ այլ հայացքներով կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներով պայմանավորված ատելության, անհանդուրժողականության կամ թշնամանքի շարժառիթով`
պատժվում է հանրային աշխատանքներով` հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Արևիկ և Ծովինար Սահակյանների վերաբերյալ թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 գործով անդրադառնալով ծեծի քրեաիրավական բնութագրին, նախադեպային նշանակության դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ (…) 19.1. Ծեծելը բնութագրվում է տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնելով, ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ բազմաթիվ (մեկից ավելի) անգամ։
Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված <<ծեծել>> եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ։ Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով արգելված ծեծի բովանդակությունից հետևում է, որ ծեծը տուժողին բազմաթիվ (մեկից ավելի) հարվածներ հասցնելն է, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ։
(…)
Այն դեպքում, երբ ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների արդյունքում անձի մարմնի վրա որևէ տեսանելի հետք չի մնացել և դրանց հետևանքով անձին, օրինակ` ֆիզիկական ցավ է պատճառվել կամ դրանք անձի թեթև տկարության պատճառ են հանդիսացել, դատաբժշկական փորձագետն արձանագրում է տուժողի սուբյեկտիվ գանգատները` նշելով, որ վնասվածքների տեսանելի հետքերը բացակայում են, և չի որոշում առողջությանը պատճառված վնասի ծանրության աստիճանը։ Նման դեպքերում ծեծի կամ բռնի այլ գործողություն կատարելու, մասնավորապես՝ տուժողին ֆիզիկական ցավ պատճառելու հանգամանքի բացահայտումն ամբողջովին դրված է վարույթն իրականացնող մարմնի վրա։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի ճիշտ որակումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի բոլոր հատկանիշների առկայության հավաստումն է։ Հետևաբար, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի խնդիրն է բացահայտել այն հատկանիշները <<տարրերը>> որոնք կազմում են տվյալ տեսակի հանցագործության օրենսդրական մոդելը կամ որ նույնն է` հանցակազմը։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով գործի քննության ժամանակ վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ուշադրություն դարձնի և պատշաճ իրավական գնահատության արժանացնի վկաների <<տուժողի>> ամբաստանյալների ցուցմունքները և գործի այն բոլոր փաստական հանգամանքները, որոնք թույլ կտան սահմանազատել նախ՝ հանցավոր արարքը ոչ հանցավոր արարքից, ապա քրեորեն հետապնդելի մի արարքը մյուս արարքից և դրանց ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալ։
21. Սուբյեկտիվ կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այլ խոսքով՝ քննարկվող հանցակազմով նախատեսված ֆիզիկական բռնությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ։
(…)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարվածը չի կարող որակվել որպես ծեծ, ծեծը ենթադրում է տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ է պատճառվել։ (…):
Թեև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հիշյալ դիրքորոշումն արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի՝ ծեծի հանցակազմի մեկնաբանման համատեքստում, սակայն Դատարանի գնահատմամբ այդ դիրքորոշումը վերաբերելի է նաև գործող քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի, որը վերնագրված է <<Ֆիզիկական ներգործությունը>>, մեկնաբանմանը: Մասնավորապես՝ նախկին և գործող քրեական օրենսգրքերի հիշատակված հոդվածներով նախատեսված արարքների համեմատական վերլուծությունը վկայում է այն մասին, որ օրենսդիրը երկու դեպքերում էլ, անկախ հոդվածները տարբեր կերպ վերնագրելու հանգամանքից, քրեականացրել է միևնույն արարքը: Դատարանի այս եզրահանգումը պայմանավորված է նրանով, որ եթե 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում տեղ գտած <<ծեծել>> եզրույթը մեկնաբանվում է որպես տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնել, ինչի մասին խոսել է նաև Վճռաբեկ դատարանը վերը մեջբերված որոշմամբ, ապա գործող, այսինքն՝ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասում տեղ է գտել հենց այդ ձևակերպումը <<հարվածներ հասցնելը>>: Ավելին՝ թե՛ նախկին քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածում, թե՛ գործող քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածում տեղ են գտել նաև <<այլ բռնի գործողություններ կատարելը>> ձևակերպումները, դրանից զատ, երկու դեպքերում էլ նախատեսվել է միևնույն պայմանը, այն է՝ արարքը քննարկվող հոդվածներով որակելու համար անհրաժեշտ է, որպեսզի հարվածներ հասցնելու կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելու հետևանքով չառաջանան մի դեպքում նախկին քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով, մյուս դեպքում գործող քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները, այսինքն՝ պետք է անձի առողջությանը թեթև վնաս պատճառված չլինի: Մինչդեռ, առողջությանը պատճառված վնասի ծանրության աստիճանը որոշվում է դատաբժշկական փորձաքննությամբ, որի կատարման կանոնները կամ այլ կերպ՝ չափորոշիչները, անկախ քրեական օրենսդրության ոլորտում տեղի ունեցած փոփոխություններից՝ նույնն են:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի բնութագրին, ապա նշված հոդվածի համաձայն (հոդվածը մեջբերվում է մինչև 12․04․24 ՀՕ-170-Ն օրենքով հոդվածում փոփոխություններ կատարելը գործած խմբագրությամբ, որպիսի խմբագրությամբ հոդվածը գործել է Արմեն Եղիազարյանի կողմից վերագրվող արարքները կատարելու ժամանակահատվածում)՝
<<1. <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերով, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջն ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի կողմից չկատարելը`
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով>>:
Քննարկվող հանցագործությունը ոտնձգում է արդարադատության շահերի դեմ։ Հանցագործության սուբյեկտ է հանդիսանում ընտանիքում բռնություն գործադրած անձը, որի հասկացությունը տրված է <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետում, համաձայն որի՝ ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ է համարվում ֆիզիկական անձը, որի նկատմամբ սույն օրենքով սահմանված կարգով կայացվել է նախազգուշացման, անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշում։
Ընդ որում՝ հարկ է արձանագրել, որ նշված որոշումների կայացումն իրենից ենթադրում է անհետաձգելի գործընթաց։ Այլ կերպ՝ նախազգուշացման, անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշումների կայացումը չի կարող պայմանավորվել անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու փաստով, քանզի այդ որոշումների կայացման նպատակը ընտանիքում բռնության ենթարկված անձին անհապաղ պաշտպանության տակ վերցնելն է։
Օբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի կողմից անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշման պահանջները խախտելով (մանրամասն տե՛ս <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> ՀՀ օրենքի 7-րդ և 8-րդ հոդվածները)։
Սուբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով։
Սույն դեպքում վերևում ասվածի լույսի ներքո գնահատականի արժանացնելով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների ապացուցված լինելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղադրյալը հիմնական դատալսումների ընթացքում իրեն մասնակի է մեղավոր ճանաչել՝ հայտնելով, որ ինքն անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման պահանջները չի խախտել, սակայն ըստ էության ընդունել է թե՛ կնոջ նկատմամբ ֆիզիկական ներգործություն գործադրելու, թե՛ կիրառված անհետաձգելի միջամտության որոշման պահանջները խախտելու հանգամանքները՝ նկարագրելով դեպքերը և դրանց դրդապատճառները (մանրամասն տե՛ս մեղադրյալի ցուցմունքում)։ Ի վերջո Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքները հաստատվել են նաև տուժողի ու վկայի ցուցմունքներով, ինչպես նաև դատաքննության ընթացքում հետազոտված գրավոր ապացույցներով։ Այս համատեքստում առանձին անդրադառնալով Արմեն Եղիազարյանի հայտնածին առ այն, թե վկա Ռազմիկ Դինգիզյանը չէր կարող տեղի ունեցածին ականատես լինել, քանի որ նա տուն է եկել այն ժամանակ, երբ ինքը նրանց տանից դուրս գալիս է եղել՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդ առնչությամբ Արմեն Եղրազարյանի հայտնած տեղեկություններն արժանահավատ չեն։ Այս առումով նախ և առաջ գնահատման է արժանի այն, որ Արմեն Եղիազարյանն այդպես էլ չի նշել որևէ փաստարկված ու ողջամիտ պատճառ այն մասին, թե ինչու ի վերջո Ռազմիկ Դինգիզյանը պետք է իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ հայտներ։ Փոխարենը տուժողը ևս հայտնել է, որ Ռազմիկ Դինգիզյանն ականատես է եղել հարևանի տանը տեղի ունեցածին։ Ավելին՝ տուժողի ու Ռազմիկ Դինգիզյանի ցուցմունքներում հակասություններ չկան։ Հետևաբար՝ նման պայմաններում հիմքեր չկան՝ Ռազմիկ Դինգիզյանի ցուցմունքի արժանահավատությունը կասկածի տակ դնելու։
Այսպիսով՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքներն ապացուցված են։
Մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…)>>:
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ>>:
Օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք>>:
Համաձայն ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացրած որոշումներում ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Չնայած տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխություններին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հիշատակված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները չեն կորցրել իրենց արդիականությունը և կիրառելի են նաև սույն դեպքում:
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, օրենսդիրը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը:
Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Միաժամանակ օրենսդիրը սահմանել է հստակ չափորոշիչներ, որոնցով դատարանը պետք է ղեկավարվի պատժատեսակ և պատժաչափ որոշելիս։ Պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, ի թիվս այլնի՝ պետք է հաշվի առնել հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթը, հանցագործության եղանակը, մեղքի ձևը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության աստիճանը: Ազատությունից զրկելու հետ պատիժ նշանակելու դեպքում Դատարանը պետք է հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար՝ պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Պատժատեսակը և պատժաչափը որոշելիս պետք է քննարկման առարկա դարձնել նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։
Վերոշարադրյալ իրավանորմերն ու իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ Դատարանը մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում․
- Արմեն Եղիազարյանի կողմից պատերազմին մասնակից լինելը։
Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։ Այս առումով անդրադառնալով տուժողի հայտնածին առ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը վերջինիս ծեծի ենթարկելիս գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Եղիազարյանի կողմից դեպքի օրն ալկոհոլ ագտագործած լինելու փաստը չի ստուգվել։ Հետևաբար՝ Դատարանը հիմքեր չունի այդ առումով պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը փաստելու։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում այն, որ արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորությանը՝ Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…):
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվում են դիտավորությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ:
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Մասնավորապես՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով անհրաժեշտ է Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս, 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
<< 1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
(…)>>:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի (մեղադրյալի) ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Սամսոն Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննսիյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15)։
Թեև հիշյալ դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն նկատի ունենալով, որ գործող քրեական օրենսգրքի ընդունմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտն ըստ էության մնացել է նույնը՝ Դատարանը գտնում է, որ Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումներով արտահայտված դիրքորոշումները կիրառելի են սույն դեպքում ևս մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը քննարկելիս:
Ըստ այդմ, վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները՝ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը դատավճռով հաստատված արարքները կատարելիս հանդիսացել է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, միևնույն ժամանակ առկա չեն պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, փոխարենն առկա է պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք՝ Արմեն Եղիազարյանը մասնակցել է ռազմական գործողությունների, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր կլինի հասնել Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է Արմեն Եղիազարյանի վրա դնել լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում պրոբացիայի պետական ծառայությանը սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչության Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշման պատճենը պետք է պահել քրեական գործում:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը՝
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արմեն Գագիկի Եղիազարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու արդյունքում վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս, 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում պրոբացիայի պետական ծառայությանը սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչության Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշման պատճենը պահել քրեական գործում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Վ․ՎԱՐԺԱՊԵՏՅԱՆԻ
Է․ԱԲԵԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա․ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂ Ս․ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Կ․ԲԵԳՋԱՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ա․ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԻ
2025 թվականի հունիսի 5-ին Երևան քաղաքում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի՝ ծնվել է 1975 թվականի փետրվարի 12-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի է, արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել, ամուսնացած է, աշխատում է որպես բեռնատարի վարորդ, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Նորագավիթ թաղամասի 11-րդ փողոցի 4-րդ տանը, մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մարտի 21-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթը։
2024 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11117924 քրեական վարույթը։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ թիվ 11117924 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 11117024 համարի ներքո։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի 2024 թվականի ապրիլի 11-ի որոշմամբ Սուսաննա Վոլոդյայի Շահվերդյանը ճանաչվել է տուժող։
Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11826724 քրեական վարույթը։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ թիվ 11826724 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 11117024 համարի ներքո։
Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։
Հսկող դատախազի կողմից նույն օրը կայացված մեկ այլ որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին թիվ 11117024 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3798/01/24 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և դեկտեմբերի 19-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին: Նույն օրը դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ գործի մինչդատական վարույթի փուլում կիրառված խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ։
2025 թվականի հունիսի 5-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ, և նույն օրը նշանակվել են լրացուցիչ դատալսումներ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել քրեական օրենքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի համար, որ նա 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, դիտավորությամբ իր մերձավոր ազգական կնոջը՝ Սուսաննա Շահվերդյանին, հարվածներ է հասցրել՝ նրա առողջությանը պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք, ինչպես նաև խախտել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ծառայողի կողմից իր նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշման պահանջները։
Այսպես․
Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոց 5-րդ տանը իր մերձավոր ազգական կնոջ՝ Սուսաննա Շահվերդյանի հետ կենցաղային հարցերի շուրջ առաջացած խոսակցության արդյունքում վիճաբանել է, որի ընթացքում դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել վերջինիս գլխին, ինչպես նաև մարմնի տարբեր մասերին՝ նրան պատճառելով մարմնական վնասվածք՝ ձախից ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով։
Այսինքն՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով:
Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը, հանդիսանալով Սուսաննա Շահվերդյանի մերձավոր ազգականը, վերջինիս նկատմամբ նախկինում բռնություն գործադրելու կապակցությամբ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Շենգավիթի բաժնի ծառայողների կողմից 19.03.2024 թ.-ին կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման մասին պատշաճ ծանուցված լինելու պայմաններում, որով Ա. Եղիազարյանին 20 օր ժամկետով արգելվել է 200 մետր ավելի հեռավորությունից մոտենալ ընտանիքում բռնության ենթարկված Սուսաննա Շահվերդյանին, հանդիսանալով ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ և խախտելով <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերը, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջը, 2024 թվականի մարտի 22-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում գնացել է Սուսաննա Շահվերդյանի բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոցի 4-րդ տուն և փորձել է մտնել ներս:
Այսինքն՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
Մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում իրեն մասնակի է մեղավոր ճանաչել՝ հայտնելով, որ ինքն անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման պահանջները չի խախտել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մասնակցել է ռազմական գործողությունների։ Ալկոհոլ օգտագործում է, սակայն կախվածություն չունի: Իր և կնոջ միջև վեճի պատճառ է դարձել կնոջ հեռախոսազրույցը՝ մեկ այլ տղամարդու հետ: Մասնավորապես՝ կնոջ հեռախոսային խոսակցությունը լսելուց հետո մտել է սենյակ, վերցրել է նրա հեռախոսը, ինչից հետո սկսվել է վիճաբանությունը: Կինը դուրս է եկել սենյակից և գնացել է հարևանի տուն: Ինքը գնացել է նրա ետևից: Հարևանի տանը եղել է միայն հարևանի դուստրը: Կինը նստած է եղել պատի մոտ, և երբ հարվածել է նրան, հնարավոր է՝ կնոջ գլուխը դիպել է պատին: Հարևանի դուստրը զանգահարել է ոստիկանություն, իսկ ոստիկանների ժամանումից հետո կանչել են նաև շտապօգնություն: Չի ժխտում, որ ապտակել է կնոջը, սակայն հերքում է, որ նրան հարվածել է հեռախոսով կամ ոտքերով: Դեպքից հետո իր նկատմամբ կիրառվել է անհետաձգելի միջամտության մասին որոշում, որով իրեն արգելվել է մոտենալ կնոջը և նրա հետ բնակվել նույն հասցեում: Դրանից հետո ինքը գնացել է տուն՝ հագուստ վերցնելու համար: Ինքը նախապես խոսել է որդու հետ։ Վերջինս հայտնել է, որ մայրը չի առարկում, և կարող է գնալ հագուստ վերցնելու: Տուն գնալուց 10-15 րոպե անց ժամանել են ոստիկանները:
Պատասխանելով կողմերի ու Դատարանի հարցերին՝ հայտնել է, որ երկար տարիներ աշխատում է շինարարական գործունեություն իրականացնող կազմակերպությունում որպես վարորդ։ Երբևէ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում վթարի չի ենթարկվել կամ այդ վիճակում չի ներկայացել աշխատանքի։ Կնոջ հետ հիմնականում վիճաբանել է խանդի պատճառով: Իր աշխատանքը սկսվում է ժամը 09։30-ին, ավարտվում է 17։30-ին։ Դեպքի օրն աշխատանքի բերումով գտնվել է մարզում, սակայն աշխատանքը շուտ է ավարտվել, և վերադարձել է տուն։ Կնոջ՝ անհայտ անձի հետ ունեցած հեռախոսային խոսակցությունը լսել է ննջասենյակի մոտով անցնելիս, որից հետո մտել է ննջասենյակ և կնոջ ձեռքից վերցրել է հեռախոսը։ Հեռախոսը վերցնելուց հետո փորձել է զանգել ու իմանալ, թե ում հետ էր կինը խոսում, սակայն հեռախոսի գաղտնաբառը չիմանալու պատճառով չի կարողացել այն գործարկել։ Հեռախոսը վերցնելուց հետո կինը գնացել է հարևանի տուն, իսկ ինքն էլ գնացել է կնոջ ետևից։ Հեռախոսը մոտ մեկ շաբաթ մնացել է իր մոտ, սակայն կինն արգելափակել է այն, որպեսզի զանգեր չստանա։ Հեռախոսը վերադարձրել է երեխաների խնդրանքով։ Հարևանի տուն գնալիս կնոջ վրա արյան հետքեր չեն եղել։ Կինը փորձել է հարևանի դստեր հեռախոսով ոստիկանություն զանգահարել, սակայն ինքը կնոջ ձեռքից վերցրել է հեռախոսը և ապտակել նրան, որպեսզի կանխի ոստիկանություն ահազանգելը, և փորձեն ինքնուրույն պարզել իրավիճակը։ Չի հիշում կնոջ գլուխը պատին դիպել է թե ոչ, միևնույն ժամանակ չի հիշում կնոջն այլ հարվածներ հասցրել է, թե ոչ։ Ինքը երկու անգամ ապտակել է կնոջը, նրան բռունցքով հարված չի հասցրել։ Միջադեպի ժամանակ հարևանի տանը եղել է միայն նրա դուստրը, վերջինս է ականատես եղել վիճաբանությանը, իսկ վկա Ռազմիկ Դինգիզյանը տանը չի եղել, հետևաբար վերջինս չէր կարող միջամտել վիճաբանությանը։ Վերջինս եկել է միայն այն ժամանակ, երբ ինքն արդեն նրանց տանից դուրս գալիս է եղել։ Ռազմիկ Դինգիզյանի հետ թշնամական հարաբերությունների մեջ չի գտնվել, ավելին` նրա քրոջ խնդրանքով ինքը միջնորդել է, որպեսզի Ռազմիկին աշխատանքի ընդունեն։ Մինչդեռ, աշխատանքի ժամանակ Ռազմիկ Դինգիզյանը վնասվածք է ստացել, որի պատճառով տնօրինության հետ կապված խնդիրներ են առաջացել, և վերջինիս հեռացրել են աշխատանքից։ Նրան աշխատանքից ազատելուց հետ իրենց միջև լարվածություն է առաջացել, քանի որ Ռազմիկ Դինգիզյանը մտածել է, որ ինքն է հանդիսացել նրան աշխատանքից ազատելու պատճառը: Հերքում է Ռազմիկ Դինգիզյանի հայտնած տեղեկությունները՝ այն, որ իր կինը օգնություն է խնդրել, իսկ Ռազմիկը փորձել է բաժանել իրենց։ Մասնավորապես՝ խոսակցության ժամանակ հարևանուհին՝ Ռազմիկի քույրը, ասել է, որ իր դուստրը ցուցմունք չի տա, և նրա փոխարեն ցուցմունք կտա Ռազմիկը։ Անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշումը կայացվել է իրեն ոստիկանություն հրավիրելուց հետո։ Համաձայն այդ որոշման՝ ինքն իրավունք չուներ 20 օրվա ընթացքում կնոջը մոտենալու։ Ոստիկանությունում իրեն հարցրել են՝ բնակվելու տեղ ունի, թե ոչ։ Ասել են նաև, որ եթե բնակվելու տեղ չունի, ապա կարող են կացության վայր հատկացնել, սակայն ինքը հրաժարվել է դրանից՝ հայտնելով, որ կբնակվի մոր տանը։ Դեպքից հետո բնակվել է մոր տանը, այնտեղ, բացի իրենից ու մորից, բնակվել են նաև մահացած եղբոր կինը ու նրա զավակները։ Այդ ընթացքում կնոջից նամակներ է ստացել <<դու արդեն ախպորդ կնգա հետ ես ապրում, իրար հետ եք քնում>> բովանդակությամբ։ Կիրառված սահմանափակման ժամանակահատվածում մեկ անգամ է իր տուն գնացել՝ հագուստ վերցնելու նպատակով, ինչը նախապես համաձայնեցրել է որդու հետ։ Որդին ասել է, որ մոր հետ խոսել է, և ամեն ինչ լավ կլինի, սակայն իր կողմից տուն մտնելուց 5 րոպե անց կինը զանգահարել է ոստիկանություն: Նա տեղյակ չի եղել կնոջ՝ տանը գտնվելու հանգամանքի մասին։ Այդ օրը գտնվել է սթափ վիճակում, ինչի մասին կարող են փաստել նաև իրենց տուն գնացած ոստիկանության աշխատակիցները։ Իր հարվածներից կինը մարմնական վնասվածք է ստացել, քանի որ հարված հասցնելու պահին կինը նստած է եղել, և հարվածից գլուխը դիպել է պատին։ Կնոջը հարվածել է այն պահին, երբ լսել է, որ նա զանգահարել է ոստիկանություն։ Հստակ չի հիշում, թե կնոջը քանի հարված է հասցրել։
Հարցին, թե ինչից է եզրակացնում, որ վկա Ռազմիկ Դինգիզյանը կարող էր իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ հայտնել, ըստ էության տվել է անհեթեթ պատասխան՝ նշելով, թե նախկինում Ռազմիկ Դինգիզյանը ոտքը կոտրած է ձևացրել, որպեսզի կարողանա ընկերությունից գումար ստանալ: Բացի այդ Ռազմիկ Դինգիզյանի հետ ընկերական հարաբերությունների մեջ չի գտնվել, ավելին` նրան չի հասցրել լավ ճանաչել:
Ինքը ցանկանում է պատասխանատվություն կրել միայն իր կատարած արարքի համար:
(դատական նիստի արձանագրություն)
Տուժող Սուսաննա Վոլոդիայի Շահվերդյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականին (ստույգ ժամանակահատավածը չի նշել) կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ ամուսինը տանն իրեն ծեծի է ենթարկել, որից հետո մի կերպ դուրս է եկել տանից և գնացել է հարևանի տուն, որտեղից զանգահարել է ոստիկանություն, իսկ հետո շտապօգնություն։
Պատասխանելով կողմերի ու Դատարանի հարցերին՝ հայտնել է, որ Արմեն Եղիազարյանի հետ ամուսնացել է 1997 թվականին, և այդ ժամանակահատվածից ի վեր բնակվել է ամուսնու հայրական տանը։ Ունեն 2 զավակ՝ 26 տարեկան որդի և 25 տարեկան դուստր։ Վերջիններս բնակվում են իրենց հետ։ Իրենք եղել են անհաշտ ամուսիններ։ Ինքն աշխատում է կիսաֆաբրիկատների գործարանում։ Աշխատանքը սկսվում է առավոտյան 08։30-09։00-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Աշխատանքն ավարտելու հստակ ժամ չկա։ Դեպքի օրը աշխատանքից հետո վերադարձել է տուն։ Տանը եղել են միայն ինքը և ամուսինը։ Ինքը գտնվել է իր սենյակում և մարմնով պահելով դուռը՝ թույլ չի տվել, որ ամուսինը ներս մտնի, իսկ վերջինս պահանջել է դուռը բացել, որին ի պատասխան՝ ասել է, որ չի բացելու։ Ամուսինը ևս մեկ անգամ պահանջել է, որ դուռը բացի, միաժամանակ հայհոյել է իրեն։ Ինքն ամուսնուն խնդրել է, որ իրեն հանգիստ թողնի։ Վիճաբանության պատճառը եղել է իր՝ սենյակում փակվելը։ Արմեն Եղիազարյանն անընդհատ դուռը թակել է, սակայն ինքը չի բացել։ Հետո, երբ չի կարողացել այլևս դուռը փակ պահել, Արմեն Եղիազարյանը, դուռը հրելով, մտել է ներս և մոտեցել է սենյակի այն հատվածին, որտեղ ինքն է կանգնած եղել։ Հասնելով իրեն՝ Արմենը ձեռքով և բռունցքով հարվածել է իր մարմնի տարբեր հատվածների, այդ թվում՝ գլխին։ Վիճաբանության ժամանակ Արմենը գտնվել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում։ Հարվածների հետևանքով իր մոտ գլխացավ, գլխապտույտ և գլխի շրջանում ծակոցներ են առաջացել։ Ծեծի ենթարկվելուց հետո ասել է, որ լավ չի զգում, խնդրել է թույլ տալ, որ դուրս գա ու ջուր խմի։ Արմենը թույլ է տվել, և ինքը, օգտվելով առիթից, տանից դուրս է եկել ու գնացել է հարևանի տուն։ Գոռալով մտել է ներս, և հարևանի դուստրը դուրս է եկել խոհանոցից ու հարցրել է՝ <<Ինչ ա՞ եղել Սուսան տոտա, էլի Արմենն ձյաձան ա՞>>։ Ինքը պատասխանել է այո։ Ընդհանրապես Արմեն Եղիազարյանի կողմից ծեծի ենթարկվելուց հետո ինքը հաճախ է գնացել հարևանի տուն։ Դեպքի օրը հարևանի աղջիկը կանգնել է իր դիմաց, ինքն էլ անցել է նրա ետևը՝ վախենալով, որ Արմեն Եղիազարյանը կարող է կրկին հարվածել։ Ամուսնուն տեսնելուց հետ է գնացել, որպեսզի իրեն չմոտենա, քանի որ վախեցել է։ Այդ ընթացքում տուն է մտել նաև հաևանուհու եղբայրը՝ Ռազմիկը։ Ինքը գլխացավից նստել է անկողնուն և ոչինչ չի խոսել։ Չի կարող ասել՝ այդտեղ հարված ստացել է, թե ոչ։ Տուն մտնելուց հետո Ռազմիկը սկսել է Արմենի հետ խոսել։ Այդ ընթացքում հարևանի աղջիկն իրեն դեղ է տվել։ Ոստիկանություն ինքը չի զանգահարել, զանգահարել են հարևանները։ Ոստիկանները գալուց հետո արձանագրել են դեպքը, և, քանի որ լավ չի զգացել, խնդրել է զանգահարեն շտապօգնություն։ Շտապօգնության ժամանելուց հետո իրեն տեղափոխել են հիվանդանոց։ Չգիտի այդ պահին ոստիկաններն ինչ գործողություններ են կատարել ամուսնու հետ, բայց գիտի, որ նրան տեղափոխել են ոստիկանություն։ Ամուսնու նկատմամբ կիրառվել է անհետաձգելի միջամտության մասին որոշում, և ասել են, որ 20 կամ 23 օր չպետք է մոտենա իրեն։ Անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշումը կայացվել է դեպքից մի քանի օր հետո, որին ինքը ծանոթացել է։ Քանի որ Արմեն Եղիազարյանին արգելել էին իրեն մոտենալ, նա բնակվել է մոր տանը։ Արմենի մայրը բնակվում է իրենց հարևանությամբ, մի տանիքի տակ են՝ տարբեր մուտքերով։ Որոշումը կայացնելուց 2-3 օր անց Արմենը խախտել է որոշման պահանաջները՝ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում թակել է իրենց տան դուռը և պատուհանի ապակին։ Արմեն Եղիազարյանին զգուշացրել է, որ որոշում կա կայացված, և չի կարող մոտենալ իրեն, անգամ երեխաներն են ասել, բայց նա դա չի հասկացել։ Մի օր էլ Արմենը շատ է անհանգստացրել իրեն, և ինքը որոշել է դուռը բացել, որ պարզի, թե ինչ է ցանկանում։ Արմեն Եղիազարյանը փորձել է տուն մտնել, որից հետո ինքը զանգահարել է ոստիկանություն և հայտնել է, որ Արմեն Եղիազարյանը խախտել է որոշման պահանջը։ Հետագայում Արմեն Եղիազարյանը սկսել է նորից իր հետ բնակվել, քանի որ տունը, որտեղ բնակվում են, Արմեն Եղիազարյանի հայրական տունն է։ Արմեն Եղիազարյանի հետ չի հաշտվել և ցանկանում է, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
(դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Ռազմիկ Ռաֆիկի Դինգիզյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մոտավորապես մեկ տարի առաջ՝ ամենայն հավանականության մարտ ամսին, գտնվել է Երևանում։ Քրոջ ամուսինը պառկած է եղել հիվանդանոցում, և ինքը քրոջն օգնել է, որ ամուսնուն խնամի։ Դեպքի օրը քրոջ ամուսնուն դուրս են գրել հիվանդանոցից։ Քրոջ տունը փոքր է։ Տան դիմաց առկա է բակ, որտեղ դրված է նաև մահճակալ։ Երբ քույրը գնացել է խանութ՝ հաց գնելու, ինքը պառկած է եղել մահճակալին։ Այդ ընթացքում Սուսաննան ներս է մտել՝ բղավելով․ <<օգնեք, սպանին, վայ մեռա>> ու նստել է խոհանոցի դռան կողքի աթոռին։ Սկզբում մտածել է, թե շուն է հարձակվել Սուսաննայի վրա կամ նրան ավտոմեքենա է հարվածել, քանի որ Սուսաննա ամբողջությամբ արյունոտված է եղել։ Հարցրել է՝ ինչ է պատահել, ցանկացել է Սուսաննային ջուր տալ և երբ վեր է կացել տեղից, Արմենն է ներս մտել և սկսել է բռունցքներով, ոտքերով, <<սմարթֆոնով>> հարվածել Սուսաննային։ Ինքը հասել և բաժանել է, չի թողել, որ Արմեն Եղիազարյանը շարունակի հարվածել։ Նրան դուրս է հանել, այնուհետև եկել են Սուսաննայի հարսը և դուստրը։ Նրանց ասել է, որ զանգահարեն շտապօգնություն: Այդ ընթացքում եկել է նաև իր քույրը։ Սառույց են դրել Սուսաննայի գլխին և կապտուկներին, զանգահարել են նաև ոստիկանություն։ Սուսաննան ոստիկաններին պատմել է, որ Արմենը տարիներ շարունակ ծեծել է իրեն՝ կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանությունների ժամանակ։
Պատասխանելով կողմերի ու Դատարանի հարցերին՝ հայտնել է, որ Սուսաննան ու նրա ընտանիքն իր քրոջ տանից մոտ 50 մետր հեռավորության վրա են բնակվում։ Իր՝ տանը գտնվելու ժամանակ Սուսաննայենց տանից վիճաբանության ձայներ չի լսել։ Իրենց տանն Արմեն Եղիազարյանը ձեռքերով, ոտքերով և հեռախոսով հարձակվել է տուժողի վրա և սկսել հարվածներ հասցնել։ Նվազագույնը 7-8 անգամ հարվածել է տուժողի մարմնի տարբեր հատվածներին՝ նաև գլխին։ Մինչև միջադեպը, Արմեն Եղիազարյանի հետ գտնվել է նորմալ հարաբերությունների մեջ։ Տուժողի կապտուկները և արյունը եղել են դեմքի վրա, իսկ այտուցները՝ գլխի վրա։
(դատական նիստի արձանագրություն)
Հրապարակվել և հետազոտվել են հետևյալ գրավոր ապացույցները՝
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի ԱԳ և ԸԲԿԲ ավագ օ/լ-ի զեկուցագիրը` հասցեագրված նույն բաժնի պետ Ա․Շահբազյանին, համաձայն որի՝ 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:55-ին, ոստիկանության օպերատիվ կառավարման կենտրոնից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ 094-20-11-97 հեռախոսահամարից իրենց է զանգահարել Սուսաննա Շահվերդյանը և հայտնել է, որ Նորագավիթ թաղամասի 11-րդ փողոցի 4-րդ տանը ամուսինը ծեծել է վերջինիս։ Այնուհետև ժամը 18:30-ին <<Էրեբունի>> ԲԿ-ից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ Նորագավիթ թաղամասի 11-րդ փողոցի 5-րդ հասցեից շտապօգնության 17-րդ խումբը իրենց մոտ է տեղափոխել Սուսաննա Շահվերդյանին, ով ծեծի է ենթարկվել ամուսնու կողմից։ Ահազանգի հիման վրա ինքը մեկնել է նշված հասցե, որտեղ Սուսաննա Շահվերդյանը հայտնել է, որ կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ ամուսինը՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը, բռունցքով հարվածներ է հասցրել իր գլխին՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 11):
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի պետ Ա․Շահբազյանի կողմից ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Ռ․Վարդանյանին հասցեագրված հանցագործության մասին հաղորդումը, համաձայն որի՝ <<Հայտնում եմ, որ համաձայն ոստիկանության մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ կետերի, 7-րդ հոդվածի և 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի պահանջներով վերապահված լիազորությունների շրջանակներում, Սուսաննա Շահվերդյանը հայտնել է, որ Նորագավիթ 11-րդ փողոցի 4-րդ տուն հասցեում ամուսինը այս պահին ծեծի է ենթարկում իրեն>>։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 10):
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0622 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Սուսաննա Շահվերդյանի մարմնական վնասվածքը, ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթի՝ ձախից ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով հետևանք է բութ առարկայի ազդեցության, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը առողջությանը թեթև վնասի պատճառման հատկանիշներ չի պարունակում: Սուսաննա Շահվերդյանը մարմնական վնասվածքը ստանալու պահին կարող էր գտնվել ցանկացած դիրքում, որոնք արգելք չէին հանդիսանա վերջիններիս պատճառմանը, և ճակատի ձախ կեսի շրջանով ուղղված է եղել դեպի վնասվածք պատճառող առարկան:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 45-46):
Հանցագործության մասին բանավոր հաղորդում ընդունելու վերաբերյալ թիվ 015632 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Սուսաննա Շահվերդյանը 2024 թվականի մարտի 23-ին՝ ժամը 13։20-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի մարտի 19-ին, ամուսինը՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը խախտել է կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշման պայմանները։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 5):
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնի ծառայողի կողմից 2024 թվականի մարտի 19-ին Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշումը, որի եզրափակիչ մասում արձանագրված է հետևյալը․
<<1․ Արգելել ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ՝ Արմեն Եղիազարյանին 200 մետր ավելի հեռավորությունից մոտենալ ընտանիքում բռնության ենթարկված Սուսաննա Շահվերդյանին 20 օր ժամկետով։
2․ Արգելել ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ՝ Արմեն Եղիազարյանին հեռախոսային, նամակագրական կամ այլ միջոցներով հաղորդակցվել ընտանիքում բռնության ենթարկված Ս․Շահվերդյանի հետ 20 օր ժամկետով>>։
Որոշման ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ դրա կայացման օրն այն փոխանցվել է Արմեն Եղիազարյանին, ինչպես նաև վերջինիս պարզաբանվել են որոշումը բողոքարկելու կարգը և ժամկետները, ինչը հավաստվել է Արմեն Եղիազարյանի ստորագրությամբ։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 75-76):
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին կայացված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշումը ճանաչվել է արտավարութային փաստաթուղթ:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է. 72-73):
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը.
Արմեն Եղիազարյանի վերաբերյալ ստացված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքների համաձայն՝ վերջինս արարքը կատարելու պահին հանդիսացել է դատվածություն չունեցող անձ։
(քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 76-77):
Համաձայն Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից Արմեն Եղիազարյանի վերաբերյալ թիվ ԱՎԴ2/0092/01/23 գործով 2024 թվականի փետրվարի 6-ին կայացված դատավճռի՝ Արմեն Եղիազարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2024 թվականի ապրիլի 12-ին։
Ըստ դատավճռի՝ Արմեն Եղիազարյանը վերագրվող արարքը կատարել է 2023 թվականի հուլիսի 27-ին՝ ժամը 19։00-ի սահմաններում։
(քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 78-87):
4․ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոց 5-րդ տանը իր մերձավոր ազգական կնոջ՝ Սուսաննա Շահվերդյանի հետ կենցաղային հարցերի շուրջ առաջացած խոսակցության արդյունքում վիճաբանել է, որի ընթացքում դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել վերջինիս գլխին, ինչպես նաև մարմնի տարբեր մասերին՝ նրան պատճառելով մարմնական վնասվածք՝ ձախից ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով։
Բացի այդ, Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը, հանդիսանալով Սուսաննա Շահվերդյանի մերձավոր ազգականը, վերջինիս նկատմամբ նախկինում բռնություն գործադրելու կապակցությամբ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Շենգավիթի բաժնի ծառայողների կողմից 19.03.2024 թ.-ին կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման մասին պատշաճ ծանուցված լինելու պայմաններում, որով Ա. Եղիազարյանին 20 օր ժամկետով արգելվել է 200 մետր ավելի հեռավորությունից մոտենալ ընտանիքում բռնության ենթարկված Սուսաննա Շահվերդյանին, հանդիսանալով ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ և խախտելով <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-3-րդ կետերով նախատեսված պահանջները, 2024 թվականի մարտի 22-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում գնացել է Սուսաննա Շահվերդյանի բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոցի 4-րդ տուն և փորձել է մտնել ներս:
Դատարանը հաստատված չի համարում մեղադրանքում տրված այն ձևակերպումը, որ Արմեն Եղիազարյանն իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող արարքը կատարելիս խախտել է նաև <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջները, այն պարզ պատճառաբանությամբ, որ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված սահմանափակումը և նույն օրենքի 8-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումը կիրառված չեն եղել։ Իհարկե, դա ինքնին արարքի քրեաիրավական որակման տեսանկյունից որևէ նշանակություն ունենալ չի կարող՝ նկատի ունենալով այն, որ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված է եղել <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումը՝ նույն հոդվածի 3-րդ մասի 1-3-րդ կետերով նախատեսված սահմանափակումնորով հանդերձ։
Այսպիսով, Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը հիմնավոր համարելով եզրափակիչ դատական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, հիմնվելով ներքին համոզման վրա՝ գտնում է, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքն ապացուցված է:
Ապացույցները, որոնց գնահատման արդյունքում Դատարանը մեղադրյալին վերագրվող արարքը համարում է ապացուցված, շարադրված են վերևում:
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 86-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթում ապացույց են`
1) ձերբակալվածի ցուցմունքը.
2) մեղադրյալի ցուցմունքը.
3) տուժողի ցուցմունքը.
4) վկայի ցուցմունքը.
5) փորձագետի եզրակացությունը.
6) փորձագետի կարծիքը.
7) փորձագետի ցուցմունքը.
8) իրեղեն ապացույցները.
9) ապացուցողական և վարութային այլ գործողությունների արձանագրությունները.
10) արտավարութային փաստաթղթերը:
(…)>>:
Օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
3. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված են համարվում այն տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել`
1) տվյալ քրեական վարույթն իրականացնելու, համապատասխան ապացուցողական կամ վարութային այլ գործողություն կատարելու իրավասություն չունեցող անձի կողմից.
2) բացարկման ենթակա անձի էական մասնակցությամբ, եթե նա իմացել է կամ ողջամտորեն պետք է իմանար վարույթին իր մասնակցությունը բացառող հանգամանքների առկայության մասին.
3) սույն օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգի խախտմամբ, եթե հնարավոր չէ դրա հետևանքը վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ.
4) քննչական գործողության կատարման ընթացքում մեղադրյալի կարգավիճակ չունեցող անձից, որի նկատմամբ փաստացի իրականացվել է քրեական հետապնդում` առանց այդ մասին նրան պատշաճ ծանուցելու.
5) անհայտ աղբյուրից.
6) արդի գիտությանը հակասող մեթոդների կիրառմամբ:
4. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ:
(…)
6. Պաշտպանի բացակայությամբ մեղադրյալի տված ցուցմունքները չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց, եթե մեղադրյալը դատարանում հրաժարվել է դրանցից:
(…)
9. Այն տվյալները, որոնք ստացվել են վարույթի հանրային մասնակցի թույլ տված` օրենքի պահանջների խախտմամբ, կարող են մեղադրյալի, նրա պաշտպանի կամ օրինական ներկայացուցչի միջնորդությամբ օգտագործվել որպես ապացույց, եթե այդ խախտմամբ չեն ոտնահարվել այլ անձի իրավաչափ շահերը: Այդպիսի ապացույցը կարող է օգտագործվել միայն ի շահ տվյալ մեղադրյալի:
(…)
11. Ապացույցների անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև սույն հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված դեպքում օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված տվյալների օգտագործման հնարավորությունը որոշմամբ հաստատում է վարույթն իրականացնող մարմինը՝ վարույթի շահագրգիռ մասնակցի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ:
12. Անթույլատրելի ճանաչված ապացույցները պահվում են վարույթի նյութերում>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ (...) ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել: Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում: Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի (...)։
Թեև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հիշյալ նախադեպային դիրքորոշումն արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված իրավանորմերի մեկնաբանման շրջանակում, սակայն նկատի ունենալով, որ ապացույցներն անթույլատրելի ճանաչելու սկզբունքը գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի ընդունմամբ ըստ էության մնացել է նույնը, այն է՝ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքում պետք է դրվի քրեադատավարական օրենսդրության պահանջների էական խախտումը, Դատարանը գտնում է, որ մեջբերված որոշմամբ արտահայտված նախադեպային դիրքորոշումը վերաբերելի է նաև սույն դեպքին:
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո թույլատրելիության տեսանկյունից գնահատելով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված և դատական ակտում շարադրված վերոգրյալ ապացույցները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել այնպիսի էական խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ, ինչպես նաև դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(…)>>:
Օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել>>:
Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների ապացուցվածության վերաբերյալ իրավական վերլուծությունների համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում մեջբերել ապացույցների գնահատման վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ մի շարք նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներ, որոնք, Դատարանի գնահատմամբ, տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների պայմաներում ևս վերաբերելի են քննարկվող հարցին:
Այսպես.
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` Վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով՝ պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...):
Սույն դեպքում գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Դատարանը գալիս է հետևյալ եզրահանգման.
1․ ապացուցված են մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները),
2․ ապացուցված է Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների քրեական հակաիրավականությունը, դրանք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
3․ ապացուցված է մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի կողմից այդ արարքները կատարելը,
4․ ապացուցված է մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ:
Նշված եզրահանգման համար հիմք է հանդիսանում հետևյալ վերլուծությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հարվածներ հասցնելը կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելը, եթե չեն առաջացել սույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները`
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է`
1) անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի նկատմամբ` կապված այդ անձի կողմից իր պետական, քաղաքական, ծառայողական, մասնագիտական կամ հասարակական գործունեության կամ պարտքի կատարման հետ,
2) հղի կնոջ նկատմամբ,
3) անչափահասի նկատմամբ,
4) առանձին դաժանությամբ,
5) մի խումբ անձանց կողմից,
6) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից,
7) հանցավորից նյութական կամ այլ կախվածության մեջ գտնվողի նկատմամբ,
8) շահադիտական դրդումներով,
9) խուլիգանական դրդումներով կամ
10) ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումով, կրոնով, սեռով, քաղաքական կամ այլ հայացքներով կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներով պայմանավորված ատելության, անհանդուրժողականության կամ թշնամանքի շարժառիթով`
պատժվում է հանրային աշխատանքներով` հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Արևիկ և Ծովինար Սահակյանների վերաբերյալ թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 գործով անդրադառնալով ծեծի քրեաիրավական բնութագրին, նախադեպային նշանակության դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ (…) 19.1. Ծեծելը բնութագրվում է տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնելով, ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ բազմաթիվ (մեկից ավելի) անգամ։
Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված <<ծեծել>> եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ։ Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով արգելված ծեծի բովանդակությունից հետևում է, որ ծեծը տուժողին բազմաթիվ (մեկից ավելի) հարվածներ հասցնելն է, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ։
(…)
Այն դեպքում, երբ ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների արդյունքում անձի մարմնի վրա որևէ տեսանելի հետք չի մնացել և դրանց հետևանքով անձին, օրինակ` ֆիզիկական ցավ է պատճառվել կամ դրանք անձի թեթև տկարության պատճառ են հանդիսացել, դատաբժշկական փորձագետն արձանագրում է տուժողի սուբյեկտիվ գանգատները` նշելով, որ վնասվածքների տեսանելի հետքերը բացակայում են, և չի որոշում առողջությանը պատճառված վնասի ծանրության աստիճանը։ Նման դեպքերում ծեծի կամ բռնի այլ գործողություն կատարելու, մասնավորապես՝ տուժողին ֆիզիկական ցավ պատճառելու հանգամանքի բացահայտումն ամբողջովին դրված է վարույթն իրականացնող մարմնի վրա։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի ճիշտ որակումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի բոլոր հատկանիշների առկայության հավաստումն է։ Հետևաբար, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի խնդիրն է բացահայտել այն հատկանիշները <<տարրերը>> որոնք կազմում են տվյալ տեսակի հանցագործության օրենսդրական մոդելը կամ որ նույնն է` հանցակազմը։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով գործի քննության ժամանակ վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ուշադրություն դարձնի և պատշաճ իրավական գնահատության արժանացնի վկաների <<տուժողի>> ամբաստանյալների ցուցմունքները և գործի այն բոլոր փաստական հանգամանքները, որոնք թույլ կտան սահմանազատել նախ՝ հանցավոր արարքը ոչ հանցավոր արարքից, ապա քրեորեն հետապնդելի մի արարքը մյուս արարքից և դրանց ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալ։
21. Սուբյեկտիվ կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այլ խոսքով՝ քննարկվող հանցակազմով նախատեսված ֆիզիկական բռնությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ։
(…)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարվածը չի կարող որակվել որպես ծեծ, ծեծը ենթադրում է տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ է պատճառվել։ (…):
Թեև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հիշյալ դիրքորոշումն արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի՝ ծեծի հանցակազմի մեկնաբանման համատեքստում, սակայն Դատարանի գնահատմամբ այդ դիրքորոշումը վերաբերելի է նաև գործող քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի, որը վերնագրված է <<Ֆիզիկական ներգործությունը>>, մեկնաբանմանը: Մասնավորապես՝ նախկին և գործող քրեական օրենսգրքերի հիշատակված հոդվածներով նախատեսված արարքների համեմատական վերլուծությունը վկայում է այն մասին, որ օրենսդիրը երկու դեպքերում էլ, անկախ հոդվածները տարբեր կերպ վերնագրելու հանգամանքից, քրեականացրել է միևնույն արարքը: Դատարանի այս եզրահանգումը պայմանավորված է նրանով, որ եթե 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում տեղ գտած <<ծեծել>> եզրույթը մեկնաբանվում է որպես տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնել, ինչի մասին խոսել է նաև Վճռաբեկ դատարանը վերը մեջբերված որոշմամբ, ապա գործող, այսինքն՝ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասում տեղ է գտել հենց այդ ձևակերպումը <<հարվածներ հասցնելը>>: Ավելին՝ թե՛ նախկին քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածում, թե՛ գործող քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածում տեղ են գտել նաև <<այլ բռնի գործողություններ կատարելը>> ձևակերպումները, դրանից զատ, երկու դեպքերում էլ նախատեսվել է միևնույն պայմանը, այն է՝ արարքը քննարկվող հոդվածներով որակելու համար անհրաժեշտ է, որպեսզի հարվածներ հասցնելու կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելու հետևանքով չառաջանան մի դեպքում նախկին քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով, մյուս դեպքում գործող քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները, այսինքն՝ պետք է անձի առողջությանը թեթև վնաս պատճառված չլինի: Մինչդեռ, առողջությանը պատճառված վնասի ծանրության աստիճանը որոշվում է դատաբժշկական փորձաքննությամբ, որի կատարման կանոնները կամ այլ կերպ՝ չափորոշիչները, անկախ քրեական օրենսդրության ոլորտում տեղի ունեցած փոփոխություններից՝ նույնն են:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի բնութագրին, ապա նշված հոդվածի համաձայն (հոդվածը մեջբերվում է մինչև 12․04․24 ՀՕ-170-Ն օրենքով հոդվածում փոփոխություններ կատարելը գործած խմբագրությամբ, որպիսի խմբագրությամբ հոդվածը գործել է Արմեն Եղիազարյանի կողմից վերագրվող արարքները կատարելու ժամանակահատվածում)՝
<<1. <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերով, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջն ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի կողմից չկատարելը`
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով>>:
Քննարկվող հանցագործությունը ոտնձգում է արդարադատության շահերի դեմ։ Հանցագործության սուբյեկտ է հանդիսանում ընտանիքում բռնություն գործադրած անձը, որի հասկացությունը տրված է <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետում, համաձայն որի՝ ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ է համարվում ֆիզիկական անձը, որի նկատմամբ սույն օրենքով սահմանված կարգով կայացվել է նախազգուշացման, անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշում։
Ընդ որում՝ հարկ է արձանագրել, որ նշված որոշումների կայացումն իրենից ենթադրում է անհետաձգելի գործընթաց։ Այլ կերպ՝ նախազգուշացման, անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշումների կայացումը չի կարող պայմանավորվել անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու փաստով, քանզի այդ որոշումների կայացման նպատակը ընտանիքում բռնության ենթարկված անձին անհապաղ պաշտպանության տակ վերցնելն է։
Օբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի կողմից անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշման պահանջները խախտելով (մանրամասն տե՛ս <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> ՀՀ օրենքի 7-րդ և 8-րդ հոդվածները)։
Սուբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով։
Սույն դեպքում վերևում ասվածի լույսի ներքո գնահատականի արժանացնելով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների ապացուցված լինելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղադրյալը հիմնական դատալսումների ընթացքում իրեն մասնակի է մեղավոր ճանաչել՝ հայտնելով, որ ինքն անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման պահանջները չի խախտել, սակայն ըստ էության ընդունել է թե՛ կնոջ նկատմամբ ֆիզիկական ներգործություն գործադրելու, թե՛ կիրառված անհետաձգելի միջամտության որոշման պահանջները խախտելու հանգամանքները՝ նկարագրելով դեպքերը և դրանց դրդապատճառները (մանրամասն տե՛ս մեղադրյալի ցուցմունքում)։ Ի վերջո Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքները հաստատվել են նաև տուժողի ու վկայի ցուցմունքներով, ինչպես նաև դատաքննության ընթացքում հետազոտված գրավոր ապացույցներով։ Այս համատեքստում առանձին անդրադառնալով Արմեն Եղիազարյանի հայտնածին առ այն, թե վկա Ռազմիկ Դինգիզյանը չէր կարող տեղի ունեցածին ականատես լինել, քանի որ նա տուն է եկել այն ժամանակ, երբ ինքը նրանց տանից դուրս գալիս է եղել՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդ առնչությամբ Արմեն Եղրազարյանի հայտնած տեղեկություններն արժանահավատ չեն։ Այս առումով նախ և առաջ գնահատման է արժանի այն, որ Արմեն Եղիազարյանն այդպես էլ չի նշել որևէ փաստարկված ու ողջամիտ պատճառ այն մասին, թե ինչու ի վերջո Ռազմիկ Դինգիզյանը պետք է իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ հայտներ։ Փոխարենը տուժողը ևս հայտնել է, որ Ռազմիկ Դինգիզյանն ականատես է եղել հարևանի տանը տեղի ունեցածին։ Ավելին՝ տուժողի ու Ռազմիկ Դինգիզյանի ցուցմունքներում հակասություններ չկան։ Հետևաբար՝ նման պայմաններում հիմքեր չկան՝ Ռազմիկ Դինգիզյանի ցուցմունքի արժանահավատությունը կասկածի տակ դնելու։
Այսպիսով՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքներն ապացուցված են։
Մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…)>>:
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ>>:
Օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք>>:
Համաձայն ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացրած որոշումներում ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Չնայած տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխություններին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հիշատակված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները չեն կորցրել իրենց արդիականությունը և կիրառելի են նաև սույն դեպքում:
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, օրենսդիրը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը:
Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Միաժամանակ օրենսդիրը սահմանել է հստակ չափորոշիչներ, որոնցով դատարանը պետք է ղեկավարվի պատժատեսակ և պատժաչափ որոշելիս։ Պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, ի թիվս այլնի՝ պետք է հաշվի առնել հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթը, հանցագործության եղանակը, մեղքի ձևը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության աստիճանը: Ազատությունից զրկելու հետ պատիժ նշանակելու դեպքում Դատարանը պետք է հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար՝ պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Պատժատեսակը և պատժաչափը որոշելիս պետք է քննարկման առարկա դարձնել նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։
Վերոշարադրյալ իրավանորմերն ու իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ Դատարանը մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում․
- Արմեն Եղիազարյանի կողմից պատերազմին մասնակից լինելը։
Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։ Այս առումով անդրադառնալով տուժողի հայտնածին առ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը վերջինիս ծեծի ենթարկելիս գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Եղիազարյանի կողմից դեպքի օրն ալկոհոլ ագտագործած լինելու փաստը չի ստուգվել։ Հետևաբար՝ Դատարանը հիմքեր չունի այդ առումով պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը փաստելու։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում այն, որ արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորությանը՝ Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…):
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվում են դիտավորությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ:
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Մասնավորապես՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով անհրաժեշտ է Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս, 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
<< 1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
(…)>>:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի (մեղադրյալի) ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Սամսոն Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննսիյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15)։
Թեև հիշյալ դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն նկատի ունենալով, որ գործող քրեական օրենսգրքի ընդունմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտն ըստ էության մնացել է նույնը՝ Դատարանը գտնում է, որ Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումներով արտահայտված դիրքորոշումները կիրառելի են սույն դեպքում ևս մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը քննարկելիս:
Ըստ այդմ, վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները՝ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը դատավճռով հաստատված արարքները կատարելիս հանդիսացել է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, միևնույն ժամանակ առկա չեն պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, փոխարենն առկա է պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք՝ Արմեն Եղիազարյանը մասնակցել է ռազմական գործողությունների, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր կլինի հասնել Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է Արմեն Եղիազարյանի վրա դնել լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում պրոբացիայի պետական ծառայությանը սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչության Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշման պատճենը պետք է պահել քրեական գործում:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը՝
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արմեն Գագիկի Եղիազարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու արդյունքում վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս, 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում պրոբացիայի պետական ծառայությանը սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչության Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշման պատճենը պահել քրեական գործում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ
Գործ թիվ ԵԴ1/3798/01/24
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր՝ Մ.Հարությունյան,
դատավորներ՝ Ա․Ղուկասյան,
Ա․Բեկթաշյան,
քարտուղարությամբ՝ Ա․Կարապետյանի,
մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Կ․Բեգջանյանի,
մեղադրյալ՝ Ա․Եղիազարյանի,
տուժող՝ Ս․Շահվերդյանի,
2025 թվականի նոյեմբերի 26-ին, Երևան քաղաքում,
դռնբաց դատական նիստում Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ա.Կարապետյան)՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի թիվ ԵԴ1/3798/01/24 դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի մարտի 21-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթը։
2024 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11117924 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11117924 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 11117024 համարի ներքո։
2024 թվականի ապրիլի 11-ի ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11117024 քրեական վարույթով Սուսաննա Վոլոդյայի Շահվերդյանը ճանաչվել է տուժող։
2024 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11117024 քրեական վարույթով Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024 թվականի նոյեմբերի 1-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11117024 քրեական վարույթով Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11826724 քրեական վարույթը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11826724 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 11117024 համարի ներքո։
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։
Նույն օրը հսկող դատախազի կողմից կայացված մեկ այլ որոշմամբ՝ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ հաստատվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և թիվ 11117024 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան։
2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան) որոշմամբ՝ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/3798/01/24 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով, վարույթը և նշանակվել է նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի հունվարի 23-ի Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ՝ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ։
2025 թվականի հունիսի 12-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/3798/01/24 դատավճռով՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Վճռվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու արդյունքում վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս, 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Վճռվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում պրոբացիայի պետական ծառայությանը սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Վճռվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչության Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշման պատճենը պահել քրեական գործում:
2025 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 05-ի վերը նշված դատավճռի դեմ: Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 03-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր Մ.Հարությունյան, կազմի դատավորներ Ա.Ղուկասյան, Ա․Բեկթաշյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 06-ին։
2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի «Վերաքննիչ բողոքը վարույթ ընդունելու և քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Թիվ ԵԴ1/3798/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակվել է դատաքննության։ Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պահպանվել է։
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ «(…) [Նա], 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, դիտավորությամբ իր մերձավոր ազգական կնոջը՝ Սուսաննա Շահվերդյանին, հարվածներ է հասցրել՝ նրա առողջությանը պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք, ինչպես նաև խախտել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ծառայողի կողմից իր նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշման պահանջները։
Այսպես․
Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոց 5-րդ տանը իր մերձավոր ազգական կնոջ՝ Սուսաննա Շահվերդյանի հետ կենցաղային հարցերի շուրջ առաջացած խոսակցության արդյունքում վիճաբանել է, որի ընթացքում դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել վերջինիս գլխին, ինչպես նաև մարմնի տարբեր մասերին՝ նրան պատճառելով մարմնական վնասվածք՝ ձախից ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով։
Այսինքն՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով:
Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը, հանդիսանալով Սուսաննա Շահվերդյանի մերձավոր ազգականը, վերջինիս նկատմամբ նախկինում բռնություն գործադրելու կապակցությամբ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Շենգավիթի բաժնի ծառայողների կողմից 19.03.2024 թ.-ին կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման մասին պատշաճ ծանուցված լինելու պայմաններում, որով Ա.Եղիազարյանին 20 օր ժամկետով արգելվել է 200 մետր ավելի հեռավորությունից մոտենալ ընտանիքում բռնության ենթարկված Սուսաննա Շահվերդյանին, հանդիսանալով ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ և խախտելով <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերը, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջը, 2024 թվականի մարտի 22-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում գնացել է Սուսաննա Շահվերդյանի բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոցի 4-րդ տուն և փորձել է մտնել ներս:
Այսինքն՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
։(…)»:
3. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի թիվ ԵԴ1/3798/01/24 դատավճռի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» վերտառությամբ բաժնում նշել է. «(…) Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների ապացուցվածության վերաբերյալ իրավական վերլուծությունների համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում մեջբերել ապացույցների գնահատման վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ մի շարք նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներ, որոնք, Դատարանի գնահատմամբ, տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների պայմաներում ևս վերաբերելի են քննարկվող հարցին:
Այսպես.
(…)
Թեև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հիշյալ դիրքորոշումն արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի՝ ծեծի հանցակազմի մեկնաբանման համատեքստում, սակայն Դատարանի գնահատմամբ այդ դիրքորոշումը վերաբերելի է նաև գործող քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի, որը վերնագրված է <<Ֆիզիկական ներգործությունը>>, մեկնաբանմանը: Մասնավորապես՝ նախկին և գործող քրեական օրենսգրքերի հիշատակված հոդվածներով նախատեսված արարքների համեմատական վերլուծությունը վկայում է այն մասին, որ օրենսդիրը երկու դեպքերում էլ, անկախ հոդվածները տարբեր կերպ վերնագրելու հանգամանքից, քրեականացրել է միևնույն արարքը: Դատարանի այս եզրահանգումը պայմանավորված է նրանով, որ եթե 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում տեղ գտած <<ծեծել>> եզրույթը մեկնաբանվում է որպես տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնել, ինչի մասին խոսել է նաև Վճռաբեկ դատարանը վերը մեջբերված որոշմամբ, ապա գործող, այսինքն՝ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասում տեղ է գտել հենց այդ ձևակերպումը <<հարվածներ հասցնելը>>: Ավելին՝ թե՛ նախկին քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածում, թե՛ գործող քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածում տեղ են գտել նաև <<այլ բռնի գործողություններ կատարելը>> ձևակերպումները, դրանից զատ, երկու դեպքերում էլ նախատեսվել է միևնույն պայմանը, այն է՝ արարքը քննարկվող հոդվածներով որակելու համար անհրաժեշտ է, որպեսզի հարվածներ հասցնելու կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելու հետևանքով չառաջանան մի դեպքում նախկին քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով, մյուս դեպքում գործող քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները, այսինքն՝ պետք է անձի առողջությանը թեթև վնաս պատճառված չլինի:
Մինչդեռ, առողջությանը պատճառված վնասի ծանրության աստիճանը որոշվում է դատաբժշկական փորձաքննությամբ, որի կատարման կանոնները կամ այլ կերպ՝ չափորոշիչները, անկախ քրեական օրենսդրության ոլորտում տեղի ունեցած փոփոխություններից՝ նույնն են:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի բնութագրին, ապա նշված հոդվածի համաձայն (հոդվածը մեջբերվում է մինչև 12․04․24 ՀՕ-170-Ն օրենքով հոդվածում փոփոխություններ կատարելը գործած խմբագրությամբ, որպիսի խմբագրությամբ հոդվածը գործել է Արմեն Եղիազարյանի կողմից վերագրվող արարքները կատարելու ժամանակահատվածում)՝
<<1. <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերով, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջն ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի կողմից չկատարելը`
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով>>:
Քննարկվող հանցագործությունը ոտնձգում է արդարադատության շահերի դեմ։
Հանցագործության սուբյեկտ է հանդիսանում ընտանիքում բռնություն գործադրած անձը, որի հասկացությունը տրված է <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետում, համաձայն որի՝ ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ է համարվում ֆիզիկական անձը, որի նկատմամբ սույն օրենքով սահմանված կարգով կայացվել է նախազգուշացման, անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշում։
Ընդ որում՝ հարկ է արձանագրել, որ նշված որոշումների կայացումն իրենից ենթադրում է անհետաձգելի գործընթաց։ Այլ կերպ՝ նախազգուշացման, անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշումների կայացումը չի կարող պայմանավորվել անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու փաստով, քանզի այդ որոշումների կայացման նպատակը ընտանիքում բռնության ենթարկված անձին անհապաղ պաշտպանության տակ վերցնելն է։
Օբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի կողմից անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշման պահանջները խախտելով (մանրամասն տե՛ս <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> ՀՀ օրենքի 7-րդ և 8-րդ հոդվածները)։
Սուբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով։
Սույն դեպքում վերևում ասվածի լույսի ներքո գնահատականի արժանացնելով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների ապացուցված լինելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղադրյալը հիմնական դատալսումների ընթացքում իրեն մասնակի է մեղավոր ճանաչել՝ հայտնելով, որ ինքն անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման պահանջները չի խախտել, սակայն ըստ էության ընդունել է թե՛ կնոջ նկատմամբ ֆիզիկական ներգործություն գործադրելու, թե՛ կիրառված անհետաձգելի միջամտության որոշման պահանջները խախտելու հանգամանքները՝ նկարագրելով դեպքերը և դրանց դրդապատճառները (մանրամասն տե՛ս մեղադրյալի ցուցմունքում)։ Ի վերջո Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքները հաստատվել են նաև տուժողի ու վկայի ցուցմունքներով, ինչպես նաև դատաքննության ընթացքում հետազոտված գրավոր ապացույցներով։ Այս համատեքստում առանձին անդրադառնալով Արմեն Եղիազարյանի հայտնածին առ այն, թե վկա Ռազմիկ Դինգիզյանը չէր կարող տեղի ունեցածին ականատես լինել, քանի որ նա տուն է եկել այն ժամանակ, երբ ինքը նրանց տանից դուրս գալիս է եղել՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդ առնչությամբ Արմեն Եղրազարյանի հայտնած տեղեկություններն արժանահավատ չեն։ Այս առումով նախ և առաջ գնահատման է արժանի այն, որ Արմեն Եղիազարյանն այդպես էլ չի նշել որևէ փաստարկված ու ողջամիտ պատճառ այն մասին, թե ինչու ի վերջո Ռազմիկ Դինգիզյանը պետք է իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ հայտներ։ Փոխարենը տուժողը ևս հայտնել է, որ Ռազմիկ Դինգիզյանն ականատես է եղել հարևանի տանը տեղի ունեցածին։ Ավելին՝ տուժողի ու Ռազմիկ Դինգիզյանի ցուցմունքներում հակասություններ չկան։ Հետևաբար՝ նման պայմաններում հիմքեր չկան՝ Ռազմիկ Դինգիզյանի ցուցմունքի արժանահավատությունը կասկածի տակ դնելու։
Այսպիսով՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքներն ապացուցված են։
Մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
(…)
Վերոշարադրյալ իրավանորմերն ու իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ Դատարանը մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում․
- Արմեն Եղիազարյանի կողմից պատերազմին մասնակից լինելը։
Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։ Այս առումով անդրադառնալով տուժողի հայտնածին առ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը վերջինիս ծեծի ենթարկելիս գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Եղիազարյանի կողմից դեպքի օրն ալկոհոլ ագտագործած լինելու փաստը չի ստուգվել։ Հետևաբար՝ Դատարանը հիմքեր չունի այդ առումով պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը փաստելու։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում այն, որ արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորությանը՝ Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…):
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվում են դիտավորությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ:
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Մասնավորապես՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով անհրաժեշտ է Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս, 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։
(…)
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
(…)
Ըստ այդմ, վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները՝ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը դատավճռով հաստատված արարքները կատարելիս հանդիսացել է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, միևնույն ժամանակ առկա չեն պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, փոխարենն առկա է պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք՝ Արմեն Եղիազարյանը մասնակցել է ռազմական գործողությունների, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր կլինի հասնել Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է Արմեն Եղիազարյանի վրա դնել լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում պրոբացիայի պետական ծառայությանը սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչության Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշման պատճենը պետք է պահել քրեական գործում:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Իր վերաքննիչ բողոքում Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանը մասնավորապես նշել է. «(…) [Մ]եղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ դատավճռով նշանակված 1 (ամիս) 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա` ճիշտ չի կիրառվել նյութական՝ քրեական օրենքը, այն է՝ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչի արդյունքում չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում կայացված դատավճիռը ենթակա է բեկանման՝ հետևյալ հիմնավորումներով և պատճառաբանություններով.
(…)
Սույն գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով բողոքում վկայակոչված Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում, պետք է արձանագրել, որ Արմեն Եզիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող մի շարք գործոններ.
- խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այն որ հանցանքն ուղղված է եղել մարդու ֆիզիկական անձեռնմխելիության դեմ, ուղղված է եղել մերձավոր ազգական հանդիսացող կնոջ դեմ, նշված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջին տարիներին տվյալ հանցատեսակների աննախադեպ աճը, և դրա դեմ պետության կողմից վարվող քրեական քաղաքականությունը, մեղադրյալի անձը, այն որ, Արմեն Եղիազարյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է ուղղակի դիտավորությամբ, ինչպես նաև արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքն, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, չի ընդունել կատարած արարքը, չի զղջացել կատարածի համար, ինքնին կանխորոշում են մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի ու նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը։
Դատարանի կողմից մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված՝ անձը բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ նախկինում դատապարտված չլինելը և ռազմական գործողություններին մասնակցելը չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման հիմք հանդիսանալ:
Այսպիսով, Արմեն Եղիազարյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, բնույթը և սոցիալական նշանակությունը գնահատելիս Դատարանը պետք է հաշվի առներ և պատշաճ գնահատման ենթարկեր վերը նշված հանգամանքները, որպիսին տեղի չի ունեցել, ինչն էլ հանգեցրել է նրա նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը չհիմնավորված կերպով պայմանականորեն չկիրառելուն: (…)»:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է՝ վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ բավարարել, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. հունիսի 5-ի ԵԴ1/3798/01/24 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. Պաշտպան Կ․Բեգջանյանը, տալով բացատրություններ բերված բողոքի վերաբերյալ, խնդրել է վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Մեղադրյալ Ա․Եղիազարյանն ըստ էության միացել է պաշտպանին և խնդրել է մերժել դատախազի կողմից ներկայացված բողոքը։
Տուժող Ս․Շահվերդյանը խնդրել է բավարարել դատախազի կողմից ներկայացված բողոքը։
(Վերը նշված և մյուս հարցերի մասով մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը։)
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
(…)8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.(…)»։
Ինչպես հետևում է մեջբերված քրեադատավարական դրույթներից, կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր:
Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է մեղադրյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում՝ մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե՝ ոչ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և արձանագրված դատողության լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
Այսպես.
7. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները:
Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
7. Զինծառայողի վրա կարող են դրվել այնպիսի պարտականություններ, որոնք չեն խոչընդոտում զինված ուժերի համապատասխան ստորաբաժանումում իր ծառայողական պարտականությունների կատարումը:
8. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը կարող է նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ, ինչպես նաև անվտանգության միջոց։
9. Եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում խուսափում է դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա համակողմանի գնահատման ենթարկելով խուսափելու պատճառները՝ դատարանը վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի կամ դատապարտյալի միջնորդությամբ մինչև 1 տարի ժամկետով երկարաձգում է անձի նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը, այդ թվում` առավելագույն` 5 տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը:
10. Եթե փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգելուց հետո անձը շարունակում է խուսափել դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:
11. Եթե հանցագործությունների համակցությամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, որը պայմանականորեն չի կիրառվել, և ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ, ապա դրա կատարումից խուսափելու դեպքում դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացնում է:
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
13. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցը լուծում է դատարանը: Եթե դատարանը գործի հանգամանքների համակողմանի գնահատման արդյունքով որոշում է չվերացնել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և նոր կատարված հանցանքի համար նշանակում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, ապա այդ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվում, և փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգվում է մինչև 5 տարի ժամկետով: Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է մեկից ավելի անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացվում է: Եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը, ապա պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
14. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում պարզվում է, որ մինչև դատապարտվելն անձը կատարել է մեկ այլ հանցանք, որի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել կամ օրենքով սահմանված կարգով քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից չի ազատվել, ապա դատարանը պատիժ է նշանակում հանցագործությունների համակցության համար պատիժ նշանակելու՝ սույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով:
Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները, կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ: Եթե դատարանը նպատակահարմար չի համարում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ապա անցած փորձաշրջանի 2 օրը հաշվվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման 1 օրվա դիմաց:
15. Եթե անձը կատարել է նոր հանցանք մինչև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումն ուժի մեջ մտնելը, ապա դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը և պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով:
16. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարել է նոր հանցանք, որը բացահայտվում է փորձաշրջանն անցնելուց հետո, ապա անձը դրա համար պատիժը կրում է առանձին»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, որոնք էության մեջ կիրառելի են նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող իրավակարգավորումների մասով, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (տե՛ս, mutatis mutandis, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները և այլն)։
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին՝ համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)»:
Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ պատժի նպատակների իրացումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս, mutatis mutandis, Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե՛ս, mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
7.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 6. Պարզելով, որ նյութական օրենքի որևէ այլ դրույթ, ներառյալ գույքային հայցը լուծելու առումով, ճիշտ կիրառված չէ, վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության, կամ փոփոխում է դատական ակտը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
<<1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:>>:
7․2․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»:
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները» (տե՛ս, mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է կայուն նախադեպային իրավունք, համաձայն որի՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ պատժի նշանակման համաչափության վերաբերյալ վերոհիշյալ դիրքորոշումները mutatis mutandis կիրառելի են նաև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում փորձաշրջանի ժամկետը որոշելիս, հաշվի առնելով նաև այդ ինստիտուտի գործադրման նպատակներն ու առանձնահատկությունները։ (տե՛ս, mutatis mutandis, տե՛ս նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 16․09․2022 թվականի թիվ ԱՐԴ/0008/01/20 որոշումը):
8. Սույն որոշման 7-7.2-րդ կետերում շարադրված իրավադրույթների, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների և դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած արարքները, դրանց արդյունքում քրեական օրենքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերություններին պատճառված վնասը, հանցագործությունների կատարման եղանակը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով՝ նրա անձի բնութագրի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքի առկայության, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայության հետ, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և այդ պարագայում հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների լիարժեք իրացումը: Հետևաբար, անհիմն են դատախազի վերաքննիչ բողոքում առկա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը չկիրառելու և մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կիրառելու վերաբերյալ ներկայացված փաստարկները:
Վերաքննիչ դատարանի վերը նշված հետևությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը նախկինում դատված չի եղել, ըստ էության ընդունել է մեղքը, ինչպես նաև այն, որ վերջինս մասնակցել է պատերազմին։ Վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները բացակայում են (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը և սույն վարույթի նյութերը)։
Բացի այդ, ինչպես Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, այնպես էլ Վերաքննիչ դատարանի կողմից ի թիվս այլնի համապատասխան հետևության հանգելիս հաշվի է առնվում նաև մեղադրյալի անձը բնութագրող մյուս հանգամանքները, նրա կողմից կատարված արարքների բնույթը և վտանգավորության աստիճանը (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 2-3-րդ կետերը)։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությանը, որ. «(…)[Վ]երլուծելով գործի փաստական հանգամանքները՝ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը դատավճռով հաստատված արարքները կատարելիս հանդիսացել է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, միևնույն ժամանակ առկա չեն պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, փոխարենն առկա է պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք՝ Արմեն Եղիազարյանը մասնակցել է ռազմական գործողությունների, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր կլինի հասնել Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ (…)» (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը):
Այսպիսով Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատախազի վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ պատժի նպատակները չեն կարող իրացվել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում անհիմն են: Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավոր է, և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա:
Մասնավորապես, սույն որոշման 7-7.2-րդ կետում մեջբերված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերը նշված փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի է առել պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող բոլոր հանգամանքները, հանցագործության վտանգավորության աստիճանը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով պատժի կրման հարցն այլ կերպ լուծելու իրավաչափ հիմքեր տվյալ դեպքում չկան։ Այսինքն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի իրավակարգավորումների հաշվառմամբ համապատասխան խախտում արձանագրելու հիմքեր չկան։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, հետևաբար այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ ներկայացված վերաքննիչ բողոքն անհիմն է և պետք է մերժել։
9․ Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքից բխող մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխաններն, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
10. Ամփոփելով սույն որոշման 6-9-րդ կետերում շարադրված իրավական և փաստական վերլուծությունները և հետևությունները, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքարկված դատական ակտով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ տրված լուծումները հիմնավորված են ու բավարար չափով պատճառաբանված, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել գործի ելքի վրա և կարող է հիմք հանդիսանալ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար: Ուստի, հիմք ընդունելով վերը նշված պատճառաբանությունները, Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ։
11. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի թիվ ԵԴ1/3798/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա․ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր՝ Մ.Հարությունյան,
դատավորներ՝ Ա․Ղուկասյան,
Ա․Բեկթաշյան,
քարտուղարությամբ՝ Ա․Կարապետյանի,
մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Կ․Բեգջանյանի,
մեղադրյալ՝ Ա․Եղիազարյանի,
տուժող՝ Ս․Շահվերդյանի,
2025 թվականի նոյեմբերի 26-ին, Երևան քաղաքում,
դռնբաց դատական նիստում Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ա.Կարապետյան)՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի թիվ ԵԴ1/3798/01/24 դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի մարտի 21-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթը։
2024 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11117924 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11117924 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 11117024 համարի ներքո։
2024 թվականի ապրիլի 11-ի ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11117024 քրեական վարույթով Սուսաննա Վոլոդյայի Շահվերդյանը ճանաչվել է տուժող։
2024 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11117024 քրեական վարույթով Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024 թվականի նոյեմբերի 1-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11117024 քրեական վարույթով Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11826724 քրեական վարույթը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11826724 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 11117024 համարի ներքո։
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։
Նույն օրը հսկող դատախազի կողմից կայացված մեկ այլ որոշմամբ՝ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ հաստատվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և թիվ 11117024 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան։
2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան) որոշմամբ՝ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/3798/01/24 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով, վարույթը և նշանակվել է նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի հունվարի 23-ի Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ՝ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ։
2025 թվականի հունիսի 12-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/3798/01/24 դատավճռով՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Վճռվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու արդյունքում վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս, 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Վճռվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում պրոբացիայի պետական ծառայությանը սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Վճռվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչության Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշման պատճենը պահել քրեական գործում:
2025 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 05-ի վերը նշված դատավճռի դեմ: Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 03-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր Մ.Հարությունյան, կազմի դատավորներ Ա.Ղուկասյան, Ա․Բեկթաշյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 06-ին։
2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի «Վերաքննիչ բողոքը վարույթ ընդունելու և քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Թիվ ԵԴ1/3798/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակվել է դատաքննության։ Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պահպանվել է։
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ «(…) [Նա], 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, դիտավորությամբ իր մերձավոր ազգական կնոջը՝ Սուսաննա Շահվերդյանին, հարվածներ է հասցրել՝ նրա առողջությանը պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք, ինչպես նաև խախտել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ծառայողի կողմից իր նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշման պահանջները։
Այսպես․
Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոց 5-րդ տանը իր մերձավոր ազգական կնոջ՝ Սուսաննա Շահվերդյանի հետ կենցաղային հարցերի շուրջ առաջացած խոսակցության արդյունքում վիճաբանել է, որի ընթացքում դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել վերջինիս գլխին, ինչպես նաև մարմնի տարբեր մասերին՝ նրան պատճառելով մարմնական վնասվածք՝ ձախից ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով։
Այսինքն՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով:
Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը, հանդիսանալով Սուսաննա Շահվերդյանի մերձավոր ազգականը, վերջինիս նկատմամբ նախկինում բռնություն գործադրելու կապակցությամբ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Շենգավիթի բաժնի ծառայողների կողմից 19.03.2024 թ.-ին կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման մասին պատշաճ ծանուցված լինելու պայմաններում, որով Ա.Եղիազարյանին 20 օր ժամկետով արգելվել է 200 մետր ավելի հեռավորությունից մոտենալ ընտանիքում բռնության ենթարկված Սուսաննա Շահվերդյանին, հանդիսանալով ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ և խախտելով <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերը, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջը, 2024 թվականի մարտի 22-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում գնացել է Սուսաննա Շահվերդյանի բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոցի 4-րդ տուն և փորձել է մտնել ներս:
Այսինքն՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
։(…)»:
3. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի թիվ ԵԴ1/3798/01/24 դատավճռի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» վերտառությամբ բաժնում նշել է. «(…) Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների ապացուցվածության վերաբերյալ իրավական վերլուծությունների համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում մեջբերել ապացույցների գնահատման վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ մի շարք նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներ, որոնք, Դատարանի գնահատմամբ, տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների պայմաներում ևս վերաբերելի են քննարկվող հարցին:
Այսպես.
(…)
Թեև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հիշյալ դիրքորոշումն արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի՝ ծեծի հանցակազմի մեկնաբանման համատեքստում, սակայն Դատարանի գնահատմամբ այդ դիրքորոշումը վերաբերելի է նաև գործող քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի, որը վերնագրված է <<Ֆիզիկական ներգործությունը>>, մեկնաբանմանը: Մասնավորապես՝ նախկին և գործող քրեական օրենսգրքերի հիշատակված հոդվածներով նախատեսված արարքների համեմատական վերլուծությունը վկայում է այն մասին, որ օրենսդիրը երկու դեպքերում էլ, անկախ հոդվածները տարբեր կերպ վերնագրելու հանգամանքից, քրեականացրել է միևնույն արարքը: Դատարանի այս եզրահանգումը պայմանավորված է նրանով, որ եթե 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում տեղ գտած <<ծեծել>> եզրույթը մեկնաբանվում է որպես տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնել, ինչի մասին խոսել է նաև Վճռաբեկ դատարանը վերը մեջբերված որոշմամբ, ապա գործող, այսինքն՝ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասում տեղ է գտել հենց այդ ձևակերպումը <<հարվածներ հասցնելը>>: Ավելին՝ թե՛ նախկին քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածում, թե՛ գործող քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածում տեղ են գտել նաև <<այլ բռնի գործողություններ կատարելը>> ձևակերպումները, դրանից զատ, երկու դեպքերում էլ նախատեսվել է միևնույն պայմանը, այն է՝ արարքը քննարկվող հոդվածներով որակելու համար անհրաժեշտ է, որպեսզի հարվածներ հասցնելու կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելու հետևանքով չառաջանան մի դեպքում նախկին քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով, մյուս դեպքում գործող քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները, այսինքն՝ պետք է անձի առողջությանը թեթև վնաս պատճառված չլինի:
Մինչդեռ, առողջությանը պատճառված վնասի ծանրության աստիճանը որոշվում է դատաբժշկական փորձաքննությամբ, որի կատարման կանոնները կամ այլ կերպ՝ չափորոշիչները, անկախ քրեական օրենսդրության ոլորտում տեղի ունեցած փոփոխություններից՝ նույնն են:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի բնութագրին, ապա նշված հոդվածի համաձայն (հոդվածը մեջբերվում է մինչև 12․04․24 ՀՕ-170-Ն օրենքով հոդվածում փոփոխություններ կատարելը գործած խմբագրությամբ, որպիսի խմբագրությամբ հոդվածը գործել է Արմեն Եղիազարյանի կողմից վերագրվող արարքները կատարելու ժամանակահատվածում)՝
<<1. <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերով, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջն ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի կողմից չկատարելը`
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով>>:
Քննարկվող հանցագործությունը ոտնձգում է արդարադատության շահերի դեմ։
Հանցագործության սուբյեկտ է հանդիսանում ընտանիքում բռնություն գործադրած անձը, որի հասկացությունը տրված է <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետում, համաձայն որի՝ ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ է համարվում ֆիզիկական անձը, որի նկատմամբ սույն օրենքով սահմանված կարգով կայացվել է նախազգուշացման, անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշում։
Ընդ որում՝ հարկ է արձանագրել, որ նշված որոշումների կայացումն իրենից ենթադրում է անհետաձգելի գործընթաց։ Այլ կերպ՝ նախազգուշացման, անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշումների կայացումը չի կարող պայմանավորվել անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու փաստով, քանզի այդ որոշումների կայացման նպատակը ընտանիքում բռնության ենթարկված անձին անհապաղ պաշտպանության տակ վերցնելն է։
Օբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի կողմից անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշման պահանջները խախտելով (մանրամասն տե՛ս <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> ՀՀ օրենքի 7-րդ և 8-րդ հոդվածները)։
Սուբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով։
Սույն դեպքում վերևում ասվածի լույսի ներքո գնահատականի արժանացնելով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների ապացուցված լինելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղադրյալը հիմնական դատալսումների ընթացքում իրեն մասնակի է մեղավոր ճանաչել՝ հայտնելով, որ ինքն անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման պահանջները չի խախտել, սակայն ըստ էության ընդունել է թե՛ կնոջ նկատմամբ ֆիզիկական ներգործություն գործադրելու, թե՛ կիրառված անհետաձգելի միջամտության որոշման պահանջները խախտելու հանգամանքները՝ նկարագրելով դեպքերը և դրանց դրդապատճառները (մանրամասն տե՛ս մեղադրյալի ցուցմունքում)։ Ի վերջո Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքները հաստատվել են նաև տուժողի ու վկայի ցուցմունքներով, ինչպես նաև դատաքննության ընթացքում հետազոտված գրավոր ապացույցներով։ Այս համատեքստում առանձին անդրադառնալով Արմեն Եղիազարյանի հայտնածին առ այն, թե վկա Ռազմիկ Դինգիզյանը չէր կարող տեղի ունեցածին ականատես լինել, քանի որ նա տուն է եկել այն ժամանակ, երբ ինքը նրանց տանից դուրս գալիս է եղել՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդ առնչությամբ Արմեն Եղրազարյանի հայտնած տեղեկություններն արժանահավատ չեն։ Այս առումով նախ և առաջ գնահատման է արժանի այն, որ Արմեն Եղիազարյանն այդպես էլ չի նշել որևէ փաստարկված ու ողջամիտ պատճառ այն մասին, թե ինչու ի վերջո Ռազմիկ Դինգիզյանը պետք է իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ հայտներ։ Փոխարենը տուժողը ևս հայտնել է, որ Ռազմիկ Դինգիզյանն ականատես է եղել հարևանի տանը տեղի ունեցածին։ Ավելին՝ տուժողի ու Ռազմիկ Դինգիզյանի ցուցմունքներում հակասություններ չկան։ Հետևաբար՝ նման պայմաններում հիմքեր չկան՝ Ռազմիկ Դինգիզյանի ցուցմունքի արժանահավատությունը կասկածի տակ դնելու։
Այսպիսով՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքներն ապացուցված են։
Մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
(…)
Վերոշարադրյալ իրավանորմերն ու իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ Դատարանը մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում․
- Արմեն Եղիազարյանի կողմից պատերազմին մասնակից լինելը։
Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։ Այս առումով անդրադառնալով տուժողի հայտնածին առ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը վերջինիս ծեծի ենթարկելիս գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Եղիազարյանի կողմից դեպքի օրն ալկոհոլ ագտագործած լինելու փաստը չի ստուգվել։ Հետևաբար՝ Դատարանը հիմքեր չունի այդ առումով պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը փաստելու։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում այն, որ արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորությանը՝ Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…):
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվում են դիտավորությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ:
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Մասնավորապես՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով անհրաժեշտ է Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս, 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։
(…)
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
(…)
Ըստ այդմ, վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները՝ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը դատավճռով հաստատված արարքները կատարելիս հանդիսացել է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, միևնույն ժամանակ առկա չեն պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, փոխարենն առկա է պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք՝ Արմեն Եղիազարյանը մասնակցել է ռազմական գործողությունների, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր կլինի հասնել Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է Արմեն Եղիազարյանի վրա դնել լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում պրոբացիայի պետական ծառայությանը սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչության Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշման պատճենը պետք է պահել քրեական գործում:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Իր վերաքննիչ բողոքում Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանը մասնավորապես նշել է. «(…) [Մ]եղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ դատավճռով նշանակված 1 (ամիս) 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա` ճիշտ չի կիրառվել նյութական՝ քրեական օրենքը, այն է՝ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչի արդյունքում չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում կայացված դատավճիռը ենթակա է բեկանման՝ հետևյալ հիմնավորումներով և պատճառաբանություններով.
(…)
Սույն գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով բողոքում վկայակոչված Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում, պետք է արձանագրել, որ Արմեն Եզիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող մի շարք գործոններ.
- խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այն որ հանցանքն ուղղված է եղել մարդու ֆիզիկական անձեռնմխելիության դեմ, ուղղված է եղել մերձավոր ազգական հանդիսացող կնոջ դեմ, նշված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջին տարիներին տվյալ հանցատեսակների աննախադեպ աճը, և դրա դեմ պետության կողմից վարվող քրեական քաղաքականությունը, մեղադրյալի անձը, այն որ, Արմեն Եղիազարյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է ուղղակի դիտավորությամբ, ինչպես նաև արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքն, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, չի ընդունել կատարած արարքը, չի զղջացել կատարածի համար, ինքնին կանխորոշում են մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի ու նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը։
Դատարանի կողմից մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված՝ անձը բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ նախկինում դատապարտված չլինելը և ռազմական գործողություններին մասնակցելը չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման հիմք հանդիսանալ:
Այսպիսով, Արմեն Եղիազարյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, բնույթը և սոցիալական նշանակությունը գնահատելիս Դատարանը պետք է հաշվի առներ և պատշաճ գնահատման ենթարկեր վերը նշված հանգամանքները, որպիսին տեղի չի ունեցել, ինչն էլ հանգեցրել է նրա նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը չհիմնավորված կերպով պայմանականորեն չկիրառելուն: (…)»:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է՝ վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ բավարարել, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. հունիսի 5-ի ԵԴ1/3798/01/24 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. Պաշտպան Կ․Բեգջանյանը, տալով բացատրություններ բերված բողոքի վերաբերյալ, խնդրել է վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Մեղադրյալ Ա․Եղիազարյանն ըստ էության միացել է պաշտպանին և խնդրել է մերժել դատախազի կողմից ներկայացված բողոքը։
Տուժող Ս․Շահվերդյանը խնդրել է բավարարել դատախազի կողմից ներկայացված բողոքը։
(Վերը նշված և մյուս հարցերի մասով մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը։)
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
(…)8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.(…)»։
Ինչպես հետևում է մեջբերված քրեադատավարական դրույթներից, կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր:
Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է մեղադրյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում՝ մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե՝ ոչ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և արձանագրված դատողության լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
Այսպես.
7. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները:
Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
7. Զինծառայողի վրա կարող են դրվել այնպիսի պարտականություններ, որոնք չեն խոչընդոտում զինված ուժերի համապատասխան ստորաբաժանումում իր ծառայողական պարտականությունների կատարումը:
8. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը կարող է նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ, ինչպես նաև անվտանգության միջոց։
9. Եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում խուսափում է դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա համակողմանի գնահատման ենթարկելով խուսափելու պատճառները՝ դատարանը վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի կամ դատապարտյալի միջնորդությամբ մինչև 1 տարի ժամկետով երկարաձգում է անձի նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը, այդ թվում` առավելագույն` 5 տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը:
10. Եթե փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգելուց հետո անձը շարունակում է խուսափել դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:
11. Եթե հանցագործությունների համակցությամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, որը պայմանականորեն չի կիրառվել, և ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ, ապա դրա կատարումից խուսափելու դեպքում դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացնում է:
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
13. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցը լուծում է դատարանը: Եթե դատարանը գործի հանգամանքների համակողմանի գնահատման արդյունքով որոշում է չվերացնել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և նոր կատարված հանցանքի համար նշանակում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, ապա այդ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվում, և փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգվում է մինչև 5 տարի ժամկետով: Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է մեկից ավելի անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացվում է: Եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը, ապա պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
14. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում պարզվում է, որ մինչև դատապարտվելն անձը կատարել է մեկ այլ հանցանք, որի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել կամ օրենքով սահմանված կարգով քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից չի ազատվել, ապա դատարանը պատիժ է նշանակում հանցագործությունների համակցության համար պատիժ նշանակելու՝ սույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով:
Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները, կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ: Եթե դատարանը նպատակահարմար չի համարում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ապա անցած փորձաշրջանի 2 օրը հաշվվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման 1 օրվա դիմաց:
15. Եթե անձը կատարել է նոր հանցանք մինչև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումն ուժի մեջ մտնելը, ապա դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը և պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով:
16. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարել է նոր հանցանք, որը բացահայտվում է փորձաշրջանն անցնելուց հետո, ապա անձը դրա համար պատիժը կրում է առանձին»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, որոնք էության մեջ կիրառելի են նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող իրավակարգավորումների մասով, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (տե՛ս, mutatis mutandis, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները և այլն)։
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին՝ համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)»:
Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ պատժի նպատակների իրացումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս, mutatis mutandis, Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե՛ս, mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
7.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 6. Պարզելով, որ նյութական օրենքի որևէ այլ դրույթ, ներառյալ գույքային հայցը լուծելու առումով, ճիշտ կիրառված չէ, վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության, կամ փոփոխում է դատական ակտը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
<<1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:>>:
7․2․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»:
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները» (տե՛ս, mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է կայուն նախադեպային իրավունք, համաձայն որի՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ պատժի նշանակման համաչափության վերաբերյալ վերոհիշյալ դիրքորոշումները mutatis mutandis կիրառելի են նաև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում փորձաշրջանի ժամկետը որոշելիս, հաշվի առնելով նաև այդ ինստիտուտի գործադրման նպատակներն ու առանձնահատկությունները։ (տե՛ս, mutatis mutandis, տե՛ս նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 16․09․2022 թվականի թիվ ԱՐԴ/0008/01/20 որոշումը):
8. Սույն որոշման 7-7.2-րդ կետերում շարադրված իրավադրույթների, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների և դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած արարքները, դրանց արդյունքում քրեական օրենքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերություններին պատճառված վնասը, հանցագործությունների կատարման եղանակը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով՝ նրա անձի բնութագրի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքի առկայության, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայության հետ, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և այդ պարագայում հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների լիարժեք իրացումը: Հետևաբար, անհիմն են դատախազի վերաքննիչ բողոքում առկա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը չկիրառելու և մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կիրառելու վերաբերյալ ներկայացված փաստարկները:
Վերաքննիչ դատարանի վերը նշված հետևությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը նախկինում դատված չի եղել, ըստ էության ընդունել է մեղքը, ինչպես նաև այն, որ վերջինս մասնակցել է պատերազմին։ Վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները բացակայում են (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը և սույն վարույթի նյութերը)։
Բացի այդ, ինչպես Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, այնպես էլ Վերաքննիչ դատարանի կողմից ի թիվս այլնի համապատասխան հետևության հանգելիս հաշվի է առնվում նաև մեղադրյալի անձը բնութագրող մյուս հանգամանքները, նրա կողմից կատարված արարքների բնույթը և վտանգավորության աստիճանը (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 2-3-րդ կետերը)։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությանը, որ. «(…)[Վ]երլուծելով գործի փաստական հանգամանքները՝ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը դատավճռով հաստատված արարքները կատարելիս հանդիսացել է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, միևնույն ժամանակ առկա չեն պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, փոխարենն առկա է պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք՝ Արմեն Եղիազարյանը մասնակցել է ռազմական գործողությունների, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր կլինի հասնել Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ (…)» (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը):
Այսպիսով Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատախազի վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ պատժի նպատակները չեն կարող իրացվել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում անհիմն են: Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավոր է, և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա:
Մասնավորապես, սույն որոշման 7-7.2-րդ կետում մեջբերված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերը նշված փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի է առել պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող բոլոր հանգամանքները, հանցագործության վտանգավորության աստիճանը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով պատժի կրման հարցն այլ կերպ լուծելու իրավաչափ հիմքեր տվյալ դեպքում չկան։ Այսինքն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի իրավակարգավորումների հաշվառմամբ համապատասխան խախտում արձանագրելու հիմքեր չկան։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, հետևաբար այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ ներկայացված վերաքննիչ բողոքն անհիմն է և պետք է մերժել։
9․ Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքից բխող մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխաններն, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
10. Ամփոփելով սույն որոշման 6-9-րդ կետերում շարադրված իրավական և փաստական վերլուծությունները և հետևությունները, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքարկված դատական ակտով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ տրված լուծումները հիմնավորված են ու բավարար չափով պատճառաբանված, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել գործի ելքի վրա և կարող է հիմք հանդիսանալ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար: Ուստի, հիմք ընդունելով վերը նշված պատճառաբանությունները, Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ։
11. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի թիվ ԵԴ1/3798/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա․ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/3798/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 18-12-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 11117024 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արմեն Գագիկի Եղիազարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2024 թվականի մարտի 19-ին' ժամը 16:00-ի սահմաններում, դիտավորությամբ իր մերձավոր ազգական կնոջը' Սուսաննա Շահվերդյանին հարվածներ է հասցրել' նրա առողջությանը պատճաոելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք, ինչպես նաև խախտել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ծառայողի կողմից իր նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշման պահանջները: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Եղիազարյան |
| Հայրանուն | Գագիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 195-րդ Մաս 2-րդ Կետ 6-րդ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 5.8 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 18-12-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արտակ |
| Ազգանուն | Կարապետյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2021 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 19-12-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/3798/01/24 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ Քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին 19-ը դեկտեմբերի 2024թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Կարապետյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/3798/01/24 (նախաքննական համար 11117024) քրեական գործը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Գործը դատավորին է հանձնվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով, Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/3798/01/24 քրեական գործի վարույթը և գործով նախնական դատալսումներ նշանակել 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ին՝ ժամը 11:30-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայրի (ք. Երևան, Գյուլիքևխվյան փող. 20) թիվ 7 դատական նիստերի դահլիճում դռնբաց դատական նիստում՝ դատավոր Ա.Կարապետյանի նախագահությամբ։ Երկօրյա ժամկետում որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ, ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ԱՐՄԵՆ |
| Ազգանուն | ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ |
| Հայրանուն | ԳԱԳԻԿԻ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՍՈՒՍԱՆՆԱ |
| Ազգանուն | ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կորյուն |
| Ազգանուն | Բեգջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՇԵՆԳԱՎԻԹ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆԻ ԴԱՏԱԽԱԶԻ ՏԵՂԱԿԱԼ Է.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Կազմակերպության հասցե | ք.Երևան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 27-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | չի կայացել նախագահող դատավորի վատառողջ լինելու պատճառով |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 30-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | չի կայացել նախագահող դատավորի անաշխատունակության մեջ գտնվելու պատճառով |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 19-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | չի կայացել հանրային մեղադրող Ա. Բադալյանը հեռախոսազանգի միջոցով տեղեկացրել է, որ Շենգավիթ վարչական շրջանում տարեկան ամփոփման մասնակցելու պատճառով չի կարող ներկայանալ կայանալիք դատական նիստին, ուստի խնդրել է դատական նիստը հետաձգել այլ հերթի: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 06-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 06-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանը հեռախոսազանգի միջոցով տեղեկացրել է, որ անհետաձգելի քննչական գործողություններին մասնակցելու պատճառով չի կարող մասնակցել սույն դատական նիստին: |
| Այլ նշումներ | դատական նիստը նշանակվել է այլ հերթի |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 10-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 10-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանը նախապես դիմում է ներկայացրել և տեղեկացրել, որ առողջական խնդիրների պատճառով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին, ուստի խնդրում է դատական նիստը հետաձգել այլ հերթի: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 05-06-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Եղիազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Մեղադրական |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված | |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 05-06-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Եղիազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 05-06-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Կարճաժամկետ ազատազրկում |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 84 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/3798/01/24 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Վ․ՎԱՐԺԱՊԵՏՅԱՆԻ Է․ԱԲԵԼՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա․ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ ՏՈՒԺՈՂ Ս․ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ Կ․ԲԵԳՋԱՆՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ա․ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԻ 2025 թվականի հունիսի 5-ին Երևան քաղաքում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի՝ ծնվել է 1975 թվականի փետրվարի 12-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի է, արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել, ամուսնացած է, աշխատում է որպես բեռնատարի վարորդ, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Նորագավիթ թաղամասի 11-րդ փողոցի 4-րդ տանը, մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի մարտի 21-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11117924 քրեական վարույթը։ Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ թիվ 11117924 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 11117024 համարի ներքո։ Նախաքննություն իրականացրած մարմնի 2024 թվականի ապրիլի 11-ի որոշմամբ Սուսաննա Վոլոդյայի Շահվերդյանը ճանաչվել է տուժող։ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11826724 քրեական վարույթը։ Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ թիվ 11826724 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 11117024 համարի ներքո։ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։ Հսկող դատախազի կողմից նույն օրը կայացված մեկ այլ որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով։ Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին թիվ 11117024 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/3798/01/24 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և դեկտեմբերի 19-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին: Նույն օրը դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ գործի մինչդատական վարույթի փուլում կիրառված խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ։ 2025 թվականի հունիսի 5-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ, և նույն օրը նշանակվել են լրացուցիչ դատալսումներ: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել քրեական օրենքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի համար, որ նա 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, դիտավորությամբ իր մերձավոր ազգական կնոջը՝ Սուսաննա Շահվերդյանին, հարվածներ է հասցրել՝ նրա առողջությանը պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք, ինչպես նաև խախտել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ծառայողի կողմից իր նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշման պահանջները։ Այսպես․ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոց 5-րդ տանը իր մերձավոր ազգական կնոջ՝ Սուսաննա Շահվերդյանի հետ կենցաղային հարցերի շուրջ առաջացած խոսակցության արդյունքում վիճաբանել է, որի ընթացքում դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել վերջինիս գլխին, ինչպես նաև մարմնի տարբեր մասերին՝ նրան պատճառելով մարմնական վնասվածք՝ ձախից ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով։ Այսինքն՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով: Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը, հանդիսանալով Սուսաննա Շահվերդյանի մերձավոր ազգականը, վերջինիս նկատմամբ նախկինում բռնություն գործադրելու կապակցությամբ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Շենգավիթի բաժնի ծառայողների կողմից 19.03.2024 թ.-ին կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման մասին պատշաճ ծանուցված լինելու պայմաններում, որով Ա. Եղիազարյանին 20 օր ժամկետով արգելվել է 200 մետր ավելի հեռավորությունից մոտենալ ընտանիքում բռնության ենթարկված Սուսաննա Շահվերդյանին, հանդիսանալով ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ և խախտելով <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերը, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջը, 2024 թվականի մարտի 22-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում գնացել է Սուսաննա Շահվերդյանի բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոցի 4-րդ տուն և փորձել է մտնել ներս: Այսինքն՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ. Մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում իրեն մասնակի է մեղավոր ճանաչել՝ հայտնելով, որ ինքն անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման պահանջները չի խախտել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մասնակցել է ռազմական գործողությունների։ Ալկոհոլ օգտագործում է, սակայն կախվածություն չունի: Իր և կնոջ միջև վեճի պատճառ է դարձել կնոջ հեռախոսազրույցը՝ մեկ այլ տղամարդու հետ: Մասնավորապես՝ կնոջ հեռախոսային խոսակցությունը լսելուց հետո մտել է սենյակ, վերցրել է նրա հեռախոսը, ինչից հետո սկսվել է վիճաբանությունը: Կինը դուրս է եկել սենյակից և գնացել է հարևանի տուն: Ինքը գնացել է նրա ետևից: Հարևանի տանը եղել է միայն հարևանի դուստրը: Կինը նստած է եղել պատի մոտ, և երբ հարվածել է նրան, հնարավոր է՝ կնոջ գլուխը դիպել է պատին: Հարևանի դուստրը զանգահարել է ոստիկանություն, իսկ ոստիկանների ժամանումից հետո կանչել են նաև շտապօգնություն: Չի ժխտում, որ ապտակել է կնոջը, սակայն հերքում է, որ նրան հարվածել է հեռախոսով կամ ոտքերով: Դեպքից հետո իր նկատմամբ կիրառվել է անհետաձգելի միջամտության մասին որոշում, որով իրեն արգելվել է մոտենալ կնոջը և նրա հետ բնակվել նույն հասցեում: Դրանից հետո ինքը գնացել է տուն՝ հագուստ վերցնելու համար: Ինքը նախապես խոսել է որդու հետ։ Վերջինս հայտնել է, որ մայրը չի առարկում, և կարող է գնալ հագուստ վերցնելու: Տուն գնալուց 10-15 րոպե անց ժամանել են ոստիկանները: Պատասխանելով կողմերի ու Դատարանի հարցերին՝ հայտնել է, որ երկար տարիներ աշխատում է շինարարական գործունեություն իրականացնող կազմակերպությունում որպես վարորդ։ Երբևէ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում վթարի չի ենթարկվել կամ այդ վիճակում չի ներկայացել աշխատանքի։ Կնոջ հետ հիմնականում վիճաբանել է խանդի պատճառով: Իր աշխատանքը սկսվում է ժամը 09։30-ին, ավարտվում է 17։30-ին։ Դեպքի օրն աշխատանքի բերումով գտնվել է մարզում, սակայն աշխատանքը շուտ է ավարտվել, և վերադարձել է տուն։ Կնոջ՝ անհայտ անձի հետ ունեցած հեռախոսային խոսակցությունը լսել է ննջասենյակի մոտով անցնելիս, որից հետո մտել է ննջասենյակ և կնոջ ձեռքից վերցրել է հեռախոսը։ Հեռախոսը վերցնելուց հետո փորձել է զանգել ու իմանալ, թե ում հետ էր կինը խոսում, սակայն հեռախոսի գաղտնաբառը չիմանալու պատճառով չի կարողացել այն գործարկել։ Հեռախոսը վերցնելուց հետո կինը գնացել է հարևանի տուն, իսկ ինքն էլ գնացել է կնոջ ետևից։ Հեռախոսը մոտ մեկ շաբաթ մնացել է իր մոտ, սակայն կինն արգելափակել է այն, որպեսզի զանգեր չստանա։ Հեռախոսը վերադարձրել է երեխաների խնդրանքով։ Հարևանի տուն գնալիս կնոջ վրա արյան հետքեր չեն եղել։ Կինը փորձել է հարևանի դստեր հեռախոսով ոստիկանություն զանգահարել, սակայն ինքը կնոջ ձեռքից վերցրել է հեռախոսը և ապտակել նրան, որպեսզի կանխի ոստիկանություն ահազանգելը, և փորձեն ինքնուրույն պարզել իրավիճակը։ Չի հիշում կնոջ գլուխը պատին դիպել է թե ոչ, միևնույն ժամանակ չի հիշում կնոջն այլ հարվածներ հասցրել է, թե ոչ։ Ինքը երկու անգամ ապտակել է կնոջը, նրան բռունցքով հարված չի հասցրել։ Միջադեպի ժամանակ հարևանի տանը եղել է միայն նրա դուստրը, վերջինս է ականատես եղել վիճաբանությանը, իսկ վկա Ռազմիկ Դինգիզյանը տանը չի եղել, հետևաբար վերջինս չէր կարող միջամտել վիճաբանությանը։ Վերջինս եկել է միայն այն ժամանակ, երբ ինքն արդեն նրանց տանից դուրս գալիս է եղել։ Ռազմիկ Դինգիզյանի հետ թշնամական հարաբերությունների մեջ չի գտնվել, ավելին` նրա քրոջ խնդրանքով ինքը միջնորդել է, որպեսզի Ռազմիկին աշխատանքի ընդունեն։ Մինչդեռ, աշխատանքի ժամանակ Ռազմիկ Դինգիզյանը վնասվածք է ստացել, որի պատճառով տնօրինության հետ կապված խնդիրներ են առաջացել, և վերջինիս հեռացրել են աշխատանքից։ Նրան աշխատանքից ազատելուց հետ իրենց միջև լարվածություն է առաջացել, քանի որ Ռազմիկ Դինգիզյանը մտածել է, որ ինքն է հանդիսացել նրան աշխատանքից ազատելու պատճառը: Հերքում է Ռազմիկ Դինգիզյանի հայտնած տեղեկությունները՝ այն, որ իր կինը օգնություն է խնդրել, իսկ Ռազմիկը փորձել է բաժանել իրենց։ Մասնավորապես՝ խոսակցության ժամանակ հարևանուհին՝ Ռազմիկի քույրը, ասել է, որ իր դուստրը ցուցմունք չի տա, և նրա փոխարեն ցուցմունք կտա Ռազմիկը։ Անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշումը կայացվել է իրեն ոստիկանություն հրավիրելուց հետո։ Համաձայն այդ որոշման՝ ինքն իրավունք չուներ 20 օրվա ընթացքում կնոջը մոտենալու։ Ոստիկանությունում իրեն հարցրել են՝ բնակվելու տեղ ունի, թե ոչ։ Ասել են նաև, որ եթե բնակվելու տեղ չունի, ապա կարող են կացության վայր հատկացնել, սակայն ինքը հրաժարվել է դրանից՝ հայտնելով, որ կբնակվի մոր տանը։ Դեպքից հետո բնակվել է մոր տանը, այնտեղ, բացի իրենից ու մորից, բնակվել են նաև մահացած եղբոր կինը ու նրա զավակները։ Այդ ընթացքում կնոջից նամակներ է ստացել <<դու արդեն ախպորդ կնգա հետ ես ապրում, իրար հետ եք քնում>> բովանդակությամբ։ Կիրառված սահմանափակման ժամանակահատվածում մեկ անգամ է իր տուն գնացել՝ հագուստ վերցնելու նպատակով, ինչը նախապես համաձայնեցրել է որդու հետ։ Որդին ասել է, որ մոր հետ խոսել է, և ամեն ինչ լավ կլինի, սակայն իր կողմից տուն մտնելուց 5 րոպե անց կինը զանգահարել է ոստիկանություն: Նա տեղյակ չի եղել կնոջ՝ տանը գտնվելու հանգամանքի մասին։ Այդ օրը գտնվել է սթափ վիճակում, ինչի մասին կարող են փաստել նաև իրենց տուն գնացած ոստիկանության աշխատակիցները։ Իր հարվածներից կինը մարմնական վնասվածք է ստացել, քանի որ հարված հասցնելու պահին կինը նստած է եղել, և հարվածից գլուխը դիպել է պատին։ Կնոջը հարվածել է այն պահին, երբ լսել է, որ նա զանգահարել է ոստիկանություն։ Հստակ չի հիշում, թե կնոջը քանի հարված է հասցրել։ Հարցին, թե ինչից է եզրակացնում, որ վկա Ռազմիկ Դինգիզյանը կարող էր իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ հայտնել, ըստ էության տվել է անհեթեթ պատասխան՝ նշելով, թե նախկինում Ռազմիկ Դինգիզյանը ոտքը կոտրած է ձևացրել, որպեսզի կարողանա ընկերությունից գումար ստանալ: Բացի այդ Ռազմիկ Դինգիզյանի հետ ընկերական հարաբերությունների մեջ չի գտնվել, ավելին` նրան չի հասցրել լավ ճանաչել: Ինքը ցանկանում է պատասխանատվություն կրել միայն իր կատարած արարքի համար: (դատական նիստի արձանագրություն) Տուժող Սուսաննա Վոլոդիայի Շահվերդյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2024 թվականին (ստույգ ժամանակահատավածը չի նշել) կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ ամուսինը տանն իրեն ծեծի է ենթարկել, որից հետո մի կերպ դուրս է եկել տանից և գնացել է հարևանի տուն, որտեղից զանգահարել է ոստիկանություն, իսկ հետո շտապօգնություն։ Պատասխանելով կողմերի ու Դատարանի հարցերին՝ հայտնել է, որ Արմեն Եղիազարյանի հետ ամուսնացել է 1997 թվականին, և այդ ժամանակահատվածից ի վեր բնակվել է ամուսնու հայրական տանը։ Ունեն 2 զավակ՝ 26 տարեկան որդի և 25 տարեկան դուստր։ Վերջիններս բնակվում են իրենց հետ։ Իրենք եղել են անհաշտ ամուսիններ։ Ինքն աշխատում է կիսաֆաբրիկատների գործարանում։ Աշխատանքը սկսվում է առավոտյան 08։30-09։00-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Աշխատանքն ավարտելու հստակ ժամ չկա։ Դեպքի օրը աշխատանքից հետո վերադարձել է տուն։ Տանը եղել են միայն ինքը և ամուսինը։ Ինքը գտնվել է իր սենյակում և մարմնով պահելով դուռը՝ թույլ չի տվել, որ ամուսինը ներս մտնի, իսկ վերջինս պահանջել է դուռը բացել, որին ի պատասխան՝ ասել է, որ չի բացելու։ Ամուսինը ևս մեկ անգամ պահանջել է, որ դուռը բացի, միաժամանակ հայհոյել է իրեն։ Ինքն ամուսնուն խնդրել է, որ իրեն հանգիստ թողնի։ Վիճաբանության պատճառը եղել է իր՝ սենյակում փակվելը։ Արմեն Եղիազարյանն անընդհատ դուռը թակել է, սակայն ինքը չի բացել։ Հետո, երբ չի կարողացել այլևս դուռը փակ պահել, Արմեն Եղիազարյանը, դուռը հրելով, մտել է ներս և մոտեցել է սենյակի այն հատվածին, որտեղ ինքն է կանգնած եղել։ Հասնելով իրեն՝ Արմենը ձեռքով և բռունցքով հարվածել է իր մարմնի տարբեր հատվածների, այդ թվում՝ գլխին։ Վիճաբանության ժամանակ Արմենը գտնվել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում։ Հարվածների հետևանքով իր մոտ գլխացավ, գլխապտույտ և գլխի շրջանում ծակոցներ են առաջացել։ Ծեծի ենթարկվելուց հետո ասել է, որ լավ չի զգում, խնդրել է թույլ տալ, որ դուրս գա ու ջուր խմի։ Արմենը թույլ է տվել, և ինքը, օգտվելով առիթից, տանից դուրս է եկել ու գնացել է հարևանի տուն։ Գոռալով մտել է ներս, և հարևանի դուստրը դուրս է եկել խոհանոցից ու հարցրել է՝ <<Ինչ ա՞ եղել Սուսան տոտա, էլի Արմենն ձյաձան ա՞>>։ Ինքը պատասխանել է այո։ Ընդհանրապես Արմեն Եղիազարյանի կողմից ծեծի ենթարկվելուց հետո ինքը հաճախ է գնացել հարևանի տուն։ Դեպքի օրը հարևանի աղջիկը կանգնել է իր դիմաց, ինքն էլ անցել է նրա ետևը՝ վախենալով, որ Արմեն Եղիազարյանը կարող է կրկին հարվածել։ Ամուսնուն տեսնելուց հետ է գնացել, որպեսզի իրեն չմոտենա, քանի որ վախեցել է։ Այդ ընթացքում տուն է մտել նաև հաևանուհու եղբայրը՝ Ռազմիկը։ Ինքը գլխացավից նստել է անկողնուն և ոչինչ չի խոսել։ Չի կարող ասել՝ այդտեղ հարված ստացել է, թե ոչ։ Տուն մտնելուց հետո Ռազմիկը սկսել է Արմենի հետ խոսել։ Այդ ընթացքում հարևանի աղջիկն իրեն դեղ է տվել։ Ոստիկանություն ինքը չի զանգահարել, զանգահարել են հարևանները։ Ոստիկանները գալուց հետո արձանագրել են դեպքը, և, քանի որ լավ չի զգացել, խնդրել է զանգահարեն շտապօգնություն։ Շտապօգնության ժամանելուց հետո իրեն տեղափոխել են հիվանդանոց։ Չգիտի այդ պահին ոստիկաններն ինչ գործողություններ են կատարել ամուսնու հետ, բայց գիտի, որ նրան տեղափոխել են ոստիկանություն։ Ամուսնու նկատմամբ կիրառվել է անհետաձգելի միջամտության մասին որոշում, և ասել են, որ 20 կամ 23 օր չպետք է մոտենա իրեն։ Անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշումը կայացվել է դեպքից մի քանի օր հետո, որին ինքը ծանոթացել է։ Քանի որ Արմեն Եղիազարյանին արգելել էին իրեն մոտենալ, նա բնակվել է մոր տանը։ Արմենի մայրը բնակվում է իրենց հարևանությամբ, մի տանիքի տակ են՝ տարբեր մուտքերով։ Որոշումը կայացնելուց 2-3 օր անց Արմենը խախտել է որոշման պահանաջները՝ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում թակել է իրենց տան դուռը և պատուհանի ապակին։ Արմեն Եղիազարյանին զգուշացրել է, որ որոշում կա կայացված, և չի կարող մոտենալ իրեն, անգամ երեխաներն են ասել, բայց նա դա չի հասկացել։ Մի օր էլ Արմենը շատ է անհանգստացրել իրեն, և ինքը որոշել է դուռը բացել, որ պարզի, թե ինչ է ցանկանում։ Արմեն Եղիազարյանը փորձել է տուն մտնել, որից հետո ինքը զանգահարել է ոստիկանություն և հայտնել է, որ Արմեն Եղիազարյանը խախտել է որոշման պահանջը։ Հետագայում Արմեն Եղիազարյանը սկսել է նորից իր հետ բնակվել, քանի որ տունը, որտեղ բնակվում են, Արմեն Եղիազարյանի հայրական տունն է։ Արմեն Եղիազարյանի հետ չի հաշտվել և ցանկանում է, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ (դատական նիստի արձանագրություն) Վկա Ռազմիկ Ռաֆիկի Դինգիզյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մոտավորապես մեկ տարի առաջ՝ ամենայն հավանականության մարտ ամսին, գտնվել է Երևանում։ Քրոջ ամուսինը պառկած է եղել հիվանդանոցում, և ինքը քրոջն օգնել է, որ ամուսնուն խնամի։ Դեպքի օրը քրոջ ամուսնուն դուրս են գրել հիվանդանոցից։ Քրոջ տունը փոքր է։ Տան դիմաց առկա է բակ, որտեղ դրված է նաև մահճակալ։ Երբ քույրը գնացել է խանութ՝ հաց գնելու, ինքը պառկած է եղել մահճակալին։ Այդ ընթացքում Սուսաննան ներս է մտել՝ բղավելով․ <<օգնեք, սպանին, վայ մեռա>> ու նստել է խոհանոցի դռան կողքի աթոռին։ Սկզբում մտածել է, թե շուն է հարձակվել Սուսաննայի վրա կամ նրան ավտոմեքենա է հարվածել, քանի որ Սուսաննա ամբողջությամբ արյունոտված է եղել։ Հարցրել է՝ ինչ է պատահել, ցանկացել է Սուսաննային ջուր տալ և երբ վեր է կացել տեղից, Արմենն է ներս մտել և սկսել է բռունցքներով, ոտքերով, <<սմարթֆոնով>> հարվածել Սուսաննային։ Ինքը հասել և բաժանել է, չի թողել, որ Արմեն Եղիազարյանը շարունակի հարվածել։ Նրան դուրս է հանել, այնուհետև եկել են Սուսաննայի հարսը և դուստրը։ Նրանց ասել է, որ զանգահարեն շտապօգնություն: Այդ ընթացքում եկել է նաև իր քույրը։ Սառույց են դրել Սուսաննայի գլխին և կապտուկներին, զանգահարել են նաև ոստիկանություն։ Սուսաննան ոստիկաններին պատմել է, որ Արմենը տարիներ շարունակ ծեծել է իրեն՝ կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանությունների ժամանակ։ Պատասխանելով կողմերի ու Դատարանի հարցերին՝ հայտնել է, որ Սուսաննան ու նրա ընտանիքն իր քրոջ տանից մոտ 50 մետր հեռավորության վրա են բնակվում։ Իր՝ տանը գտնվելու ժամանակ Սուսաննայենց տանից վիճաբանության ձայներ չի լսել։ Իրենց տանն Արմեն Եղիազարյանը ձեռքերով, ոտքերով և հեռախոսով հարձակվել է տուժողի վրա և սկսել հարվածներ հասցնել։ Նվազագույնը 7-8 անգամ հարվածել է տուժողի մարմնի տարբեր հատվածներին՝ նաև գլխին։ Մինչև միջադեպը, Արմեն Եղիազարյանի հետ գտնվել է նորմալ հարաբերությունների մեջ։ Տուժողի կապտուկները և արյունը եղել են դեմքի վրա, իսկ այտուցները՝ գլխի վրա։ (դատական նիստի արձանագրություն) Հրապարակվել և հետազոտվել են հետևյալ գրավոր ապացույցները՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի ԱԳ և ԸԲԿԲ ավագ օ/լ-ի զեկուցագիրը` հասցեագրված նույն բաժնի պետ Ա․Շահբազյանին, համաձայն որի՝ 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:55-ին, ոստիկանության օպերատիվ կառավարման կենտրոնից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ 094-20-11-97 հեռախոսահամարից իրենց է զանգահարել Սուսաննա Շահվերդյանը և հայտնել է, որ Նորագավիթ թաղամասի 11-րդ փողոցի 4-րդ տանը ամուսինը ծեծել է վերջինիս։ Այնուհետև ժամը 18:30-ին <<Էրեբունի>> ԲԿ-ից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ Նորագավիթ թաղամասի 11-րդ փողոցի 5-րդ հասցեից շտապօգնության 17-րդ խումբը իրենց մոտ է տեղափոխել Սուսաննա Շահվերդյանին, ով ծեծի է ենթարկվել ամուսնու կողմից։ Ահազանգի հիման վրա ինքը մեկնել է նշված հասցե, որտեղ Սուսաննա Շահվերդյանը հայտնել է, որ կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ ամուսինը՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը, բռունցքով հարվածներ է հասցրել իր գլխին՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ: (քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 11): ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի պետ Ա․Շահբազյանի կողմից ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Ռ․Վարդանյանին հասցեագրված հանցագործության մասին հաղորդումը, համաձայն որի՝ <<Հայտնում եմ, որ համաձայն ոստիկանության մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ կետերի, 7-րդ հոդվածի և 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի պահանջներով վերապահված լիազորությունների շրջանակներում, Սուսաննա Շահվերդյանը հայտնել է, որ Նորագավիթ 11-րդ փողոցի 4-րդ տուն հասցեում ամուսինը այս պահին ծեծի է ենթարկում իրեն>>։ (քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 10): Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0622 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Սուսաննա Շահվերդյանի մարմնական վնասվածքը, ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթի՝ ձախից ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով հետևանք է բութ առարկայի ազդեցության, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը առողջությանը թեթև վնասի պատճառման հատկանիշներ չի պարունակում: Սուսաննա Շահվերդյանը մարմնական վնասվածքը ստանալու պահին կարող էր գտնվել ցանկացած դիրքում, որոնք արգելք չէին հանդիսանա վերջիններիս պատճառմանը, և ճակատի ձախ կեսի շրջանով ուղղված է եղել դեպի վնասվածք պատճառող առարկան: (քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 45-46): Հանցագործության մասին բանավոր հաղորդում ընդունելու վերաբերյալ թիվ 015632 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Սուսաննա Շահվերդյանը 2024 թվականի մարտի 23-ին՝ ժամը 13։20-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2024 թվականի մարտի 19-ին, ամուսինը՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը խախտել է կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշման պայմանները։ (քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 5): ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնի ծառայողի կողմից 2024 թվականի մարտի 19-ին Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշումը, որի եզրափակիչ մասում արձանագրված է հետևյալը․ <<1․ Արգելել ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ՝ Արմեն Եղիազարյանին 200 մետր ավելի հեռավորությունից մոտենալ ընտանիքում բռնության ենթարկված Սուսաննա Շահվերդյանին 20 օր ժամկետով։ 2․ Արգելել ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ՝ Արմեն Եղիազարյանին հեռախոսային, նամակագրական կամ այլ միջոցներով հաղորդակցվել ընտանիքում բռնության ենթարկված Ս․Շահվերդյանի հետ 20 օր ժամկետով>>։ Որոշման ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ դրա կայացման օրն այն փոխանցվել է Արմեն Եղիազարյանին, ինչպես նաև վերջինիս պարզաբանվել են որոշումը բողոքարկելու կարգը և ժամկետները, ինչը հավաստվել է Արմեն Եղիազարյանի ստորագրությամբ։ (քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 75-76): 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին կայացված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշումը ճանաչվել է արտավարութային փաստաթուղթ: (քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է. 72-73): Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը. Արմեն Եղիազարյանի վերաբերյալ ստացված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքների համաձայն՝ վերջինս արարքը կատարելու պահին հանդիսացել է դատվածություն չունեցող անձ։ (քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 76-77): Համաձայն Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից Արմեն Եղիազարյանի վերաբերյալ թիվ ԱՎԴ2/0092/01/23 գործով 2024 թվականի փետրվարի 6-ին կայացված դատավճռի՝ Արմեն Եղիազարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2024 թվականի ապրիլի 12-ին։ Ըստ դատավճռի՝ Արմեն Եղիազարյանը վերագրվող արարքը կատարել է 2023 թվականի հուլիսի 27-ին՝ ժամը 19։00-ի սահմաններում։ (քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 78-87): 4․ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները. Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները. Մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոց 5-րդ տանը իր մերձավոր ազգական կնոջ՝ Սուսաննա Շահվերդյանի հետ կենցաղային հարցերի շուրջ առաջացած խոսակցության արդյունքում վիճաբանել է, որի ընթացքում դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել վերջինիս գլխին, ինչպես նաև մարմնի տարբեր մասերին՝ նրան պատճառելով մարմնական վնասվածք՝ ձախից ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով։ Բացի այդ, Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը, հանդիսանալով Սուսաննա Շահվերդյանի մերձավոր ազգականը, վերջինիս նկատմամբ նախկինում բռնություն գործադրելու կապակցությամբ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Շենգավիթի բաժնի ծառայողների կողմից 19.03.2024 թ.-ին կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման մասին պատշաճ ծանուցված լինելու պայմաններում, որով Ա. Եղիազարյանին 20 օր ժամկետով արգելվել է 200 մետր ավելի հեռավորությունից մոտենալ ընտանիքում բռնության ենթարկված Սուսաննա Շահվերդյանին, հանդիսանալով ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ և խախտելով <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-3-րդ կետերով նախատեսված պահանջները, 2024 թվականի մարտի 22-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում գնացել է Սուսաննա Շահվերդյանի բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոցի 4-րդ տուն և փորձել է մտնել ներս: Դատարանը հաստատված չի համարում մեղադրանքում տրված այն ձևակերպումը, որ Արմեն Եղիազարյանն իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող արարքը կատարելիս խախտել է նաև <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջները, այն պարզ պատճառաբանությամբ, որ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված սահմանափակումը և նույն օրենքի 8-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումը կիրառված չեն եղել։ Իհարկե, դա ինքնին արարքի քրեաիրավական որակման տեսանկյունից որևէ նշանակություն ունենալ չի կարող՝ նկատի ունենալով այն, որ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված է եղել <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումը՝ նույն հոդվածի 3-րդ մասի 1-3-րդ կետերով նախատեսված սահմանափակումնորով հանդերձ։ Այսպիսով, Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը հիմնավոր համարելով եզրափակիչ դատական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, հիմնվելով ներքին համոզման վրա՝ գտնում է, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքն ապացուցված է: Ապացույցները, որոնց գնահատման արդյունքում Դատարանը մեղադրյալին վերագրվող արարքը համարում է ապացուցված, շարադրված են վերևում: 5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 86-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Քրեական վարույթում ապացույց են` 1) ձերբակալվածի ցուցմունքը. 2) մեղադրյալի ցուցմունքը. 3) տուժողի ցուցմունքը. 4) վկայի ցուցմունքը. 5) փորձագետի եզրակացությունը. 6) փորձագետի կարծիքը. 7) փորձագետի ցուցմունքը. 8) իրեղեն ապացույցները. 9) ապացուցողական և վարութային այլ գործողությունների արձանագրությունները. 10) արտավարութային փաստաթղթերը: (…)>>: Օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել: 2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց: 3. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված են համարվում այն տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել` 1) տվյալ քրեական վարույթն իրականացնելու, համապատասխան ապացուցողական կամ վարութային այլ գործողություն կատարելու իրավասություն չունեցող անձի կողմից. 2) բացարկման ենթակա անձի էական մասնակցությամբ, եթե նա իմացել է կամ ողջամտորեն պետք է իմանար վարույթին իր մասնակցությունը բացառող հանգամանքների առկայության մասին. 3) սույն օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգի խախտմամբ, եթե հնարավոր չէ դրա հետևանքը վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ. 4) քննչական գործողության կատարման ընթացքում մեղադրյալի կարգավիճակ չունեցող անձից, որի նկատմամբ փաստացի իրականացվել է քրեական հետապնդում` առանց այդ մասին նրան պատշաճ ծանուցելու. 5) անհայտ աղբյուրից. 6) արդի գիտությանը հակասող մեթոդների կիրառմամբ: 4. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ: (…) 6. Պաշտպանի բացակայությամբ մեղադրյալի տված ցուցմունքները չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց, եթե մեղադրյալը դատարանում հրաժարվել է դրանցից: (…) 9. Այն տվյալները, որոնք ստացվել են վարույթի հանրային մասնակցի թույլ տված` օրենքի պահանջների խախտմամբ, կարող են մեղադրյալի, նրա պաշտպանի կամ օրինական ներկայացուցչի միջնորդությամբ օգտագործվել որպես ապացույց, եթե այդ խախտմամբ չեն ոտնահարվել այլ անձի իրավաչափ շահերը: Այդպիսի ապացույցը կարող է օգտագործվել միայն ի շահ տվյալ մեղադրյալի: (…) 11. Ապացույցների անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև սույն հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված դեպքում օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված տվյալների օգտագործման հնարավորությունը որոշմամբ հաստատում է վարույթն իրականացնող մարմինը՝ վարույթի շահագրգիռ մասնակցի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ: 12. Անթույլատրելի ճանաչված ապացույցները պահվում են վարույթի նյութերում>>: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ (...) ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել: Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում: Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի (...)։ Թեև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հիշյալ նախադեպային դիրքորոշումն արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված իրավանորմերի մեկնաբանման շրջանակում, սակայն նկատի ունենալով, որ ապացույցներն անթույլատրելի ճանաչելու սկզբունքը գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի ընդունմամբ ըստ էության մնացել է նույնը, այն է՝ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքում պետք է դրվի քրեադատավարական օրենսդրության պահանջների էական խախտումը, Դատարանը գտնում է, որ մեջբերված որոշմամբ արտահայտված նախադեպային դիրքորոշումը վերաբերելի է նաև սույն դեպքին: Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո թույլատրելիության տեսանկյունից գնահատելով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված և դատական ակտում շարադրված վերոգրյալ ապացույցները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել այնպիսի էական խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ, ինչպես նաև դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։ Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: 2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: 3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: 4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները: 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (…)>>: Օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: 3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել>>: Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների ապացուցվածության վերաբերյալ իրավական վերլուծությունների համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում մեջբերել ապացույցների գնահատման վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ մի շարք նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներ, որոնք, Դատարանի գնահատմամբ, տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների պայմաներում ևս վերաբերելի են քննարկվող հարցին: Այսպես. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` Վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...): Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով՝ պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...): Սույն դեպքում գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Դատարանը գալիս է հետևյալ եզրահանգման. 1․ ապացուցված են մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), 2․ ապացուցված է Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների քրեական հակաիրավականությունը, դրանք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 3․ ապացուցված է մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի կողմից այդ արարքները կատարելը, 4․ ապացուցված է մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ: Նշված եզրահանգման համար հիմք է հանդիսանում հետևյալ վերլուծությունը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Հարվածներ հասցնելը կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելը, եթե չեն առաջացել սույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները` պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է` 1) անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի նկատմամբ` կապված այդ անձի կողմից իր պետական, քաղաքական, ծառայողական, մասնագիտական կամ հասարակական գործունեության կամ պարտքի կատարման հետ, 2) հղի կնոջ նկատմամբ, 3) անչափահասի նկատմամբ, 4) առանձին դաժանությամբ, 5) մի խումբ անձանց կողմից, 6) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից, 7) հանցավորից նյութական կամ այլ կախվածության մեջ գտնվողի նկատմամբ, 8) շահադիտական դրդումներով, 9) խուլիգանական դրդումներով կամ 10) ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումով, կրոնով, սեռով, քաղաքական կամ այլ հայացքներով կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներով պայմանավորված ատելության, անհանդուրժողականության կամ թշնամանքի շարժառիթով` պատժվում է հանրային աշխատանքներով` հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով>>: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Արևիկ և Ծովինար Սահակյանների վերաբերյալ թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 գործով անդրադառնալով ծեծի քրեաիրավական բնութագրին, նախադեպային նշանակության դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ (…) 19.1. Ծեծելը բնութագրվում է տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնելով, ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ բազմաթիվ (մեկից ավելի) անգամ։ Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված <<ծեծել>> եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ։ Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով արգելված ծեծի բովանդակությունից հետևում է, որ ծեծը տուժողին բազմաթիվ (մեկից ավելի) հարվածներ հասցնելն է, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ։ (…) Այն դեպքում, երբ ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների արդյունքում անձի մարմնի վրա որևէ տեսանելի հետք չի մնացել և դրանց հետևանքով անձին, օրինակ` ֆիզիկական ցավ է պատճառվել կամ դրանք անձի թեթև տկարության պատճառ են հանդիսացել, դատաբժշկական փորձագետն արձանագրում է տուժողի սուբյեկտիվ գանգատները` նշելով, որ վնասվածքների տեսանելի հետքերը բացակայում են, և չի որոշում առողջությանը պատճառված վնասի ծանրության աստիճանը։ Նման դեպքերում ծեծի կամ բռնի այլ գործողություն կատարելու, մասնավորապես՝ տուժողին ֆիզիկական ցավ պատճառելու հանգամանքի բացահայտումն ամբողջովին դրված է վարույթն իրականացնող մարմնի վրա։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի ճիշտ որակումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի բոլոր հատկանիշների առկայության հավաստումն է։ Հետևաբար, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի խնդիրն է բացահայտել այն հատկանիշները <<տարրերը>> որոնք կազմում են տվյալ տեսակի հանցագործության օրենսդրական մոդելը կամ որ նույնն է` հանցակազմը։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով գործի քննության ժամանակ վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ուշադրություն դարձնի և պատշաճ իրավական գնահատության արժանացնի վկաների <<տուժողի>> ամբաստանյալների ցուցմունքները և գործի այն բոլոր փաստական հանգամանքները, որոնք թույլ կտան սահմանազատել նախ՝ հանցավոր արարքը ոչ հանցավոր արարքից, ապա քրեորեն հետապնդելի մի արարքը մյուս արարքից և դրանց ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալ։ 21. Սուբյեկտիվ կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այլ խոսքով՝ քննարկվող հանցակազմով նախատեսված ֆիզիկական բռնությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ։ (…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարվածը չի կարող որակվել որպես ծեծ, ծեծը ենթադրում է տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ է պատճառվել։ (…): Թեև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հիշյալ դիրքորոշումն արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի՝ ծեծի հանցակազմի մեկնաբանման համատեքստում, սակայն Դատարանի գնահատմամբ այդ դիրքորոշումը վերաբերելի է նաև գործող քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի, որը վերնագրված է <<Ֆիզիկական ներգործությունը>>, մեկնաբանմանը: Մասնավորապես՝ նախկին և գործող քրեական օրենսգրքերի հիշատակված հոդվածներով նախատեսված արարքների համեմատական վերլուծությունը վկայում է այն մասին, որ օրենսդիրը երկու դեպքերում էլ, անկախ հոդվածները տարբեր կերպ վերնագրելու հանգամանքից, քրեականացրել է միևնույն արարքը: Դատարանի այս եզրահանգումը պայմանավորված է նրանով, որ եթե 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում տեղ գտած <<ծեծել>> եզրույթը մեկնաբանվում է որպես տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնել, ինչի մասին խոսել է նաև Վճռաբեկ դատարանը վերը մեջբերված որոշմամբ, ապա գործող, այսինքն՝ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասում տեղ է գտել հենց այդ ձևակերպումը <<հարվածներ հասցնելը>>: Ավելին՝ թե՛ նախկին քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածում, թե՛ գործող քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածում տեղ են գտել նաև <<այլ բռնի գործողություններ կատարելը>> ձևակերպումները, դրանից զատ, երկու դեպքերում էլ նախատեսվել է միևնույն պայմանը, այն է՝ արարքը քննարկվող հոդվածներով որակելու համար անհրաժեշտ է, որպեսզի հարվածներ հասցնելու կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելու հետևանքով չառաջանան մի դեպքում նախկին քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով, մյուս դեպքում գործող քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները, այսինքն՝ պետք է անձի առողջությանը թեթև վնաս պատճառված չլինի: Մինչդեռ, առողջությանը պատճառված վնասի ծանրության աստիճանը որոշվում է դատաբժշկական փորձաքննությամբ, որի կատարման կանոնները կամ այլ կերպ՝ չափորոշիչները, անկախ քրեական օրենսդրության ոլորտում տեղի ունեցած փոփոխություններից՝ նույնն են: Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի բնութագրին, ապա նշված հոդվածի համաձայն (հոդվածը մեջբերվում է մինչև 12․04․24 ՀՕ-170-Ն օրենքով հոդվածում փոփոխություններ կատարելը գործած խմբագրությամբ, որպիսի խմբագրությամբ հոդվածը գործել է Արմեն Եղիազարյանի կողմից վերագրվող արարքները կատարելու ժամանակահատվածում)՝ <<1. <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերով, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջն ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի կողմից չկատարելը` պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով>>: Քննարկվող հանցագործությունը ոտնձգում է արդարադատության շահերի դեմ։ Հանցագործության սուբյեկտ է հանդիսանում ընտանիքում բռնություն գործադրած անձը, որի հասկացությունը տրված է <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետում, համաձայն որի՝ ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ է համարվում ֆիզիկական անձը, որի նկատմամբ սույն օրենքով սահմանված կարգով կայացվել է նախազգուշացման, անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշում։ Ընդ որում՝ հարկ է արձանագրել, որ նշված որոշումների կայացումն իրենից ենթադրում է անհետաձգելի գործընթաց։ Այլ կերպ՝ նախազգուշացման, անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշումների կայացումը չի կարող պայմանավորվել անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու փաստով, քանզի այդ որոշումների կայացման նպատակը ընտանիքում բռնության ենթարկված անձին անհապաղ պաշտպանության տակ վերցնելն է։ Օբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի կողմից անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշման պահանջները խախտելով (մանրամասն տե՛ս <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> ՀՀ օրենքի 7-րդ և 8-րդ հոդվածները)։ Սուբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով։ Սույն դեպքում վերևում ասվածի լույսի ներքո գնահատականի արժանացնելով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների ապացուցված լինելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղադրյալը հիմնական դատալսումների ընթացքում իրեն մասնակի է մեղավոր ճանաչել՝ հայտնելով, որ ինքն անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման պահանջները չի խախտել, սակայն ըստ էության ընդունել է թե՛ կնոջ նկատմամբ ֆիզիկական ներգործություն գործադրելու, թե՛ կիրառված անհետաձգելի միջամտության որոշման պահանջները խախտելու հանգամանքները՝ նկարագրելով դեպքերը և դրանց դրդապատճառները (մանրամասն տե՛ս մեղադրյալի ցուցմունքում)։ Ի վերջո Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքները հաստատվել են նաև տուժողի ու վկայի ցուցմունքներով, ինչպես նաև դատաքննության ընթացքում հետազոտված գրավոր ապացույցներով։ Այս համատեքստում առանձին անդրադառնալով Արմեն Եղիազարյանի հայտնածին առ այն, թե վկա Ռազմիկ Դինգիզյանը չէր կարող տեղի ունեցածին ականատես լինել, քանի որ նա տուն է եկել այն ժամանակ, երբ ինքը նրանց տանից դուրս գալիս է եղել՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդ առնչությամբ Արմեն Եղրազարյանի հայտնած տեղեկություններն արժանահավատ չեն։ Այս առումով նախ և առաջ գնահատման է արժանի այն, որ Արմեն Եղիազարյանն այդպես էլ չի նշել որևէ փաստարկված ու ողջամիտ պատճառ այն մասին, թե ինչու ի վերջո Ռազմիկ Դինգիզյանը պետք է իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ հայտներ։ Փոխարենը տուժողը ևս հայտնել է, որ Ռազմիկ Դինգիզյանն ականատես է եղել հարևանի տանը տեղի ունեցածին։ Ավելին՝ տուժողի ու Ռազմիկ Դինգիզյանի ցուցմունքներում հակասություններ չկան։ Հետևաբար՝ նման պայմաններում հիմքեր չկան՝ Ռազմիկ Դինգիզյանի ցուցմունքի արժանահավատությունը կասկածի տակ դնելու։ Այսպիսով՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքներն ապացուցված են։ Մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է: 2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: (…)>>: Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ>>: Օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ (…) 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: 3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք>>: Համաձայն ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացրած որոշումներում ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Չնայած տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխություններին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հիշատակված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները չեն կորցրել իրենց արդիականությունը և կիրառելի են նաև սույն դեպքում: Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, օրենսդիրը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։ Միաժամանակ օրենսդիրը սահմանել է հստակ չափորոշիչներ, որոնցով դատարանը պետք է ղեկավարվի պատժատեսակ և պատժաչափ որոշելիս։ Պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, ի թիվս այլնի՝ պետք է հաշվի առնել հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթը, հանցագործության եղանակը, մեղքի ձևը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության աստիճանը: Ազատությունից զրկելու հետ պատիժ նշանակելու դեպքում Դատարանը պետք է հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար՝ պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ Պատժատեսակը և պատժաչափը որոշելիս պետք է քննարկման առարկա դարձնել նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Վերոշարադրյալ իրավանորմերն ու իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ Դատարանը մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում․ - Արմեն Եղիազարյանի կողմից պատերազմին մասնակից լինելը։ Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։ Այս առումով անդրադառնալով տուժողի հայտնածին առ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը վերջինիս ծեծի ենթարկելիս գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Եղիազարյանի կողմից դեպքի օրն ալկոհոլ ագտագործած լինելու փաստը չի ստուգվել։ Հետևաբար՝ Դատարանը հիմքեր չունի այդ առումով պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը փաստելու։ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում այն, որ արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորությանը՝ Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…): Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվում են դիտավորությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ: Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով անհրաժեշտ է Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս, 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ << 1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (…) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: (…)>>: Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի (մեղադրյալի) ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Սամսոն Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննսիյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15)։ Թեև հիշյալ դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն նկատի ունենալով, որ գործող քրեական օրենսգրքի ընդունմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտն ըստ էության մնացել է նույնը՝ Դատարանը գտնում է, որ Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումներով արտահայտված դիրքորոշումները կիրառելի են սույն դեպքում ևս մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը քննարկելիս: Ըստ այդմ, վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները՝ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը դատավճռով հաստատված արարքները կատարելիս հանդիսացել է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, միևնույն ժամանակ առկա չեն պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, փոխարենն առկա է պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք՝ Արմեն Եղիազարյանը մասնակցել է ռազմական գործողությունների, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր կլինի հասնել Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է Արմեն Եղիազարյանի վրա դնել լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում պրոբացիայի պետական ծառայությանը սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Անդրադառնալով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչության Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշման պատճենը պետք է պահել քրեական գործում: Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը՝ Վ Ճ Ռ Ե Ց Արմեն Գագիկի Եղիազարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու արդյունքում վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս, 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում պրոբացիայի պետական ծառայությանը սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչության Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշման պատճենը պահել քրեական գործում: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 05-06-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 01-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր 131 թերթ, 2-րդ հատոր 88 թերթ, 3-րդ հատոր 49 թերթ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-10-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 01-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր 131 թերթ, 2-րդ հատոր 88 թերթ, 3-րդ հատոր 49 թերթ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴԱ-8.1-Ե-115022/25 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 17-02-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 17-02-2026 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 20.01.2026 թվականին |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 05-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը 131 թերթ, 2-րդ հատորը 88 թերթ, 3-րդ հատոր 130 թերթ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 05-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը 131 թերթ, 2-րդ հատորը 88 թերթ, 3-րդ հատոր 130 թերթ |
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 12-03-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ | ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության Կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի կողմից ստացվել է տեղեկատվություն այն մասին, որ դատավճիռը ընդունվել է կատարման: |
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Դատական գործ N: ԵԴ1/3798/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 29-09-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-09-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Բադալյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արմեն Եղիազարյան Բեկանել Երևան քաղաքի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 05.06.2025թ. դատավճիռը՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 03-10-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 5.8 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 03-10-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ադրինե |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 08-10-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել դատավոր Ա․Բեկթաշյանի արձակուրդում գտնվելու պատճառով։ |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 26-11-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Եղիազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ թիվ ԵԴ1/3798/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր՝ Մ.Հարությունյան, դատավորներ՝ Ա․Ղուկասյան, Ա․Բեկթաշյան, քարտուղարությամբ՝ Ա․Կարապետյանի, մասնակցությամբ՝ պաշտպան՝ Կ․Բեգջանյանի, մեղադրյալ՝ Ա․Եղիազարյանի, տուժող՝ Ս․Շահվերդյանի, 2025 թվականի նոյեմբերի 26-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ա.Կարապետյան)՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի թիվ ԵԴ1/3798/01/24 դատավճիռը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2024 թվականի մարտի 21-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11117924 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11117924 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 11117024 համարի ներքո։ 2024 թվականի ապրիլի 11-ի ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11117024 քրեական վարույթով Սուսաննա Վոլոդյայի Շահվերդյանը ճանաչվել է տուժող։ 2024 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11117024 քրեական վարույթով Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ 2024 թվականի նոյեմբերի 1-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11117024 քրեական վարույթով Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11826724 քրեական վարույթը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 11826724 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 11117024 համարի ներքո։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։ Նույն օրը հսկող դատախազի կողմից կայացված մեկ այլ որոշմամբ՝ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացված որոշմամբ՝ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ հաստատվել է թիվ 11117024 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և թիվ 11117024 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան) որոշմամբ՝ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/3798/01/24 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով, վարույթը և նշանակվել է նախնական դատալսումներ։ 2025 թվականի հունվարի 23-ի Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ՝ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ։ 2025 թվականի հունիսի 12-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/3798/01/24 դատավճռով՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: Վճռվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու արդյունքում վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս, 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: Վճռվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում պրոբացիայի պետական ծառայությանը սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։ Վճռվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչության Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշման պատճենը պահել քրեական գործում: 2025 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 05-ի վերը նշված դատավճռի դեմ: Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 03-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր Մ.Հարությունյան, կազմի դատավորներ Ա.Ղուկասյան, Ա․Բեկթաշյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 06-ին։ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի «Վերաքննիչ բողոքը վարույթ ընդունելու և քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Թիվ ԵԴ1/3798/01/24 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակվել է դատաքննության։ Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պահպանվել է։ Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2. Նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ «(…) [Նա], 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, դիտավորությամբ իր մերձավոր ազգական կնոջը՝ Սուսաննա Շահվերդյանին, հարվածներ է հասցրել՝ նրա առողջությանը պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք, ինչպես նաև խախտել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ծառայողի կողմից իր նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու մասին որոշման պահանջները։ Այսպես․ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը 2024 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոց 5-րդ տանը իր մերձավոր ազգական կնոջ՝ Սուսաննա Շահվերդյանի հետ կենցաղային հարցերի շուրջ առաջացած խոսակցության արդյունքում վիճաբանել է, որի ընթացքում դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել վերջինիս գլխին, ինչպես նաև մարմնի տարբեր մասերին՝ նրան պատճառելով մարմնական վնասվածք՝ ձախից ճակատային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով։ Այսինքն՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով: Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը, հանդիսանալով Սուսաննա Շահվերդյանի մերձավոր ազգականը, վերջինիս նկատմամբ նախկինում բռնություն գործադրելու կապակցությամբ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Շենգավիթի բաժնի ծառայողների կողմից 19.03.2024 թ.-ին կայացված անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման մասին պատշաճ ծանուցված լինելու պայմաններում, որով Ա.Եղիազարյանին 20 օր ժամկետով արգելվել է 200 մետր ավելի հեռավորությունից մոտենալ ընտանիքում բռնության ենթարկված Սուսաննա Շահվերդյանին, հանդիսանալով ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ և խախտելով <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերը, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջը, 2024 թվականի մարտի 22-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում գնացել է Սուսաննա Շահվերդյանի բնակության վայր՝ Երևան քաղաքի Նորագավիթ 11-րդ փողոցի 4-րդ տուն և փորձել է մտնել ներս: Այսինքն՝ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով: ։(…)»: 3. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի թիվ ԵԴ1/3798/01/24 դատավճռի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» վերտառությամբ բաժնում նշել է. «(…) Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների ապացուցվածության վերաբերյալ իրավական վերլուծությունների համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում մեջբերել ապացույցների գնահատման վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ մի շարք նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներ, որոնք, Դատարանի գնահատմամբ, տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների պայմաներում ևս վերաբերելի են քննարկվող հարցին: Այսպես. (…) Թեև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հիշյալ դիրքորոշումն արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի՝ ծեծի հանցակազմի մեկնաբանման համատեքստում, սակայն Դատարանի գնահատմամբ այդ դիրքորոշումը վերաբերելի է նաև գործող քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի, որը վերնագրված է <<Ֆիզիկական ներգործությունը>>, մեկնաբանմանը: Մասնավորապես՝ նախկին և գործող քրեական օրենսգրքերի հիշատակված հոդվածներով նախատեսված արարքների համեմատական վերլուծությունը վկայում է այն մասին, որ օրենսդիրը երկու դեպքերում էլ, անկախ հոդվածները տարբեր կերպ վերնագրելու հանգամանքից, քրեականացրել է միևնույն արարքը: Դատարանի այս եզրահանգումը պայմանավորված է նրանով, որ եթե 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում տեղ գտած <<ծեծել>> եզրույթը մեկնաբանվում է որպես տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնել, ինչի մասին խոսել է նաև Վճռաբեկ դատարանը վերը մեջբերված որոշմամբ, ապա գործող, այսինքն՝ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 1-ին մասում տեղ է գտել հենց այդ ձևակերպումը <<հարվածներ հասցնելը>>: Ավելին՝ թե՛ նախկին քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածում, թե՛ գործող քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածում տեղ են գտել նաև <<այլ բռնի գործողություններ կատարելը>> ձևակերպումները, դրանից զատ, երկու դեպքերում էլ նախատեսվել է միևնույն պայմանը, այն է՝ արարքը քննարկվող հոդվածներով որակելու համար անհրաժեշտ է, որպեսզի հարվածներ հասցնելու կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելու հետևանքով չառաջանան մի դեպքում նախկին քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով, մյուս դեպքում գործող քրեական օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները, այսինքն՝ պետք է անձի առողջությանը թեթև վնաս պատճառված չլինի: Մինչդեռ, առողջությանը պատճառված վնասի ծանրության աստիճանը որոշվում է դատաբժշկական փորձաքննությամբ, որի կատարման կանոնները կամ այլ կերպ՝ չափորոշիչները, անկախ քրեական օրենսդրության ոլորտում տեղի ունեցած փոփոխություններից՝ նույնն են: Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի բնութագրին, ապա նշված հոդվածի համաձայն (հոդվածը մեջբերվում է մինչև 12․04․24 ՀՕ-170-Ն օրենքով հոդվածում փոփոխություններ կատարելը գործած խմբագրությամբ, որպիսի խմբագրությամբ հոդվածը գործել է Արմեն Եղիազարյանի կողմից վերագրվող արարքները կատարելու ժամանակահատվածում)՝ <<1. <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-4-րդ կետերով, ինչպես նաև 8-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված պահանջն ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի կողմից չկատարելը` պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով>>: Քննարկվող հանցագործությունը ոտնձգում է արդարադատության շահերի դեմ։ Հանցագործության սուբյեկտ է հանդիսանում ընտանիքում բռնություն գործադրած անձը, որի հասկացությունը տրված է <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետում, համաձայն որի՝ ընտանիքում բռնություն գործադրած անձ է համարվում ֆիզիկական անձը, որի նկատմամբ սույն օրենքով սահմանված կարգով կայացվել է նախազգուշացման, անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշում։ Ընդ որում՝ հարկ է արձանագրել, որ նշված որոշումների կայացումն իրենից ենթադրում է անհետաձգելի գործընթաց։ Այլ կերպ՝ նախազգուշացման, անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշումների կայացումը չի կարող պայմանավորվել անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու փաստով, քանզի այդ որոշումների կայացման նպատակը ընտանիքում բռնության ենթարկված անձին անհապաղ պաշտպանության տակ վերցնելն է։ Օբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է ընտանիքում բռնություն գործադրած անձի կողմից անհետաձգելի միջամտության կամ պաշտպանական որոշման պահանջները խախտելով (մանրամասն տե՛ս <<Ընտանիքում բռնության կանխարգելման, ընտանիքում բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության և ընտանիքում համերաշխության վերականգնման մասին>> ՀՀ օրենքի 7-րդ և 8-րդ հոդվածները)։ Սուբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով։ Սույն դեպքում վերևում ասվածի լույսի ներքո գնահատականի արժանացնելով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքների ապացուցված լինելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղադրյալը հիմնական դատալսումների ընթացքում իրեն մասնակի է մեղավոր ճանաչել՝ հայտնելով, որ ինքն անհետաձգելի միջամտություն կիրառելու վերաբերյալ որոշման պահանջները չի խախտել, սակայն ըստ էության ընդունել է թե՛ կնոջ նկատմամբ ֆիզիկական ներգործություն գործադրելու, թե՛ կիրառված անհետաձգելի միջամտության որոշման պահանջները խախտելու հանգամանքները՝ նկարագրելով դեպքերը և դրանց դրդապատճառները (մանրամասն տե՛ս մեղադրյալի ցուցմունքում)։ Ի վերջո Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքները հաստատվել են նաև տուժողի ու վկայի ցուցմունքներով, ինչպես նաև դատաքննության ընթացքում հետազոտված գրավոր ապացույցներով։ Այս համատեքստում առանձին անդրադառնալով Արմեն Եղիազարյանի հայտնածին առ այն, թե վկա Ռազմիկ Դինգիզյանը չէր կարող տեղի ունեցածին ականատես լինել, քանի որ նա տուն է եկել այն ժամանակ, երբ ինքը նրանց տանից դուրս գալիս է եղել՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդ առնչությամբ Արմեն Եղրազարյանի հայտնած տեղեկություններն արժանահավատ չեն։ Այս առումով նախ և առաջ գնահատման է արժանի այն, որ Արմեն Եղիազարյանն այդպես էլ չի նշել որևէ փաստարկված ու ողջամիտ պատճառ այն մասին, թե ինչու ի վերջո Ռազմիկ Դինգիզյանը պետք է իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ հայտներ։ Փոխարենը տուժողը ևս հայտնել է, որ Ռազմիկ Դինգիզյանն ականատես է եղել հարևանի տանը տեղի ունեցածին։ Ավելին՝ տուժողի ու Ռազմիկ Դինգիզյանի ցուցմունքներում հակասություններ չկան։ Հետևաբար՝ նման պայմաններում հիմքեր չկան՝ Ռազմիկ Դինգիզյանի ցուցմունքի արժանահավատությունը կասկածի տակ դնելու։ Այսպիսով՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքներն ապացուցված են։ Մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը. (…) Վերոշարադրյալ իրավանորմերն ու իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ Դատարանը մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում․ - Արմեն Եղիազարյանի կողմից պատերազմին մասնակից լինելը։ Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։ Այս առումով անդրադառնալով տուժողի հայտնածին առ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը վերջինիս ծեծի ենթարկելիս գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Եղիազարյանի կողմից դեպքի օրն ալկոհոլ ագտագործած լինելու փաստը չի ստուգվել։ Հետևաբար՝ Դատարանը հիմքեր չունի այդ առումով պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը փաստելու։ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում այն, որ արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորությանը՝ Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…): Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ Արմեն Եղիազարյանին վերագրվում են դիտավորությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ: Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 508-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով անհրաժեշտ է Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) ամիս, 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով։ (…) Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․ (…) Ըստ այդմ, վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները՝ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը դատավճռով հաստատված արարքները կատարելիս հանդիսացել է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, միևնույն ժամանակ առկա չեն պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, փոխարենն առկա է պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք՝ Արմեն Եղիազարյանը մասնակցել է ռազմական գործողությունների, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր կլինի հասնել Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է Արմեն Եղիազարյանի վրա դնել լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում պրոբացիայի պետական ծառայությանը սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Անդրադառնալով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչության Շենգավիթի բաժնից ստացված Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ կայացված անհետաձգելի միջամտության որոշման պատճենը պետք է պահել քրեական գործում: Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն: (…)»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. 4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Իր վերաքննիչ բողոքում Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանը մասնավորապես նշել է. «(…) [Մ]եղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ դատավճռով նշանակված 1 (ամիս) 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա` ճիշտ չի կիրառվել նյութական՝ քրեական օրենքը, այն է՝ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչի արդյունքում չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, չի ապահովվել կիրառվող օրենսդրության և պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, որպիսի պայմաններում կայացված դատավճիռը ենթակա է բեկանման՝ հետևյալ հիմնավորումներով և պատճառաբանություններով. (…) Սույն գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով բողոքում վկայակոչված Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում, պետք է արձանագրել, որ Արմեն Եզիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող մի շարք գործոններ. - խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այն որ հանցանքն ուղղված է եղել մարդու ֆիզիկական անձեռնմխելիության դեմ, ուղղված է եղել մերձավոր ազգական հանդիսացող կնոջ դեմ, նշված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջին տարիներին տվյալ հանցատեսակների աննախադեպ աճը, և դրա դեմ պետության կողմից վարվող քրեական քաղաքականությունը, մեղադրյալի անձը, այն որ, Արմեն Եղիազարյանը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է ուղղակի դիտավորությամբ, ինչպես նաև արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքն, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, չի ընդունել կատարած արարքը, չի զղջացել կատարածի համար, ինքնին կանխորոշում են մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի ու նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը։ Դատարանի կողմից մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված՝ անձը բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ նախկինում դատապարտված չլինելը և ռազմական գործողություններին մասնակցելը չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման հիմք հանդիսանալ: Այսպիսով, Արմեն Եղիազարյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, բնույթը և սոցիալական նշանակությունը գնահատելիս Դատարանը պետք է հաշվի առներ և պատշաճ գնահատման ենթարկեր վերը նշված հանգամանքները, որպիսին տեղի չի ունեցել, ինչն էլ հանգեցրել է նրա նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը չհիմնավորված կերպով պայմանականորեն չկիրառելուն: (…)»: Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է՝ վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ բավարարել, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. հունիսի 5-ի ԵԴ1/3798/01/24 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել: Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. 5. Պաշտպան Կ․Բեգջանյանը, տալով բացատրություններ բերված բողոքի վերաբերյալ, խնդրել է վերաքննիչ բողոքը մերժել։ Մեղադրյալ Ա․Եղիազարյանն ըստ էության միացել է պաշտպանին և խնդրել է մերժել դատախազի կողմից ներկայացված բողոքը։ Տուժող Ս․Շահվերդյանը խնդրել է բավարարել դատախազի կողմից ներկայացված բողոքը։ (Վերը նշված և մյուս հարցերի մասով մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը։) Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 6․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ (…)8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. 9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. 10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.(…)»։ Ինչպես հետևում է մեջբերված քրեադատավարական դրույթներից, կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր: Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է մեղադրյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում՝ մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե՝ ոչ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»: Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և արձանագրված դատողության լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: Այսպես. 7. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ: 3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո: 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: 6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը: 7. Զինծառայողի վրա կարող են դրվել այնպիսի պարտականություններ, որոնք չեն խոչընդոտում զինված ուժերի համապատասխան ստորաբաժանումում իր ծառայողական պարտականությունների կատարումը: 8. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը կարող է նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ, ինչպես նաև անվտանգության միջոց։ 9. Եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում խուսափում է դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա համակողմանի գնահատման ենթարկելով խուսափելու պատճառները՝ դատարանը վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի կամ դատապարտյալի միջնորդությամբ մինչև 1 տարի ժամկետով երկարաձգում է անձի նկատմամբ նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը, այդ թվում` առավելագույն` 5 տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի ժամկետը: 10. Եթե փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգելուց հետո անձը շարունակում է խուսափել դատարանի սահմանած պարտականությունները կատարելուց, վերահսկողությունից կամ դատարանի նշանակած անվտանգության միջոցը կամ լրացուցիչ պատիժը կատարելուց, ապա դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ վերացնում է անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը: 11. Եթե հանցագործությունների համակցությամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, որը պայմանականորեն չի կիրառվել, և ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ, ապա դրա կատարումից խուսափելու դեպքում դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացնում է: 12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: 13. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցը լուծում է դատարանը: Եթե դատարանը գործի հանգամանքների համակողմանի գնահատման արդյունքով որոշում է չվերացնել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և նոր կատարված հանցանքի համար նշանակում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, ապա այդ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվում, և փորձաշրջանի ժամկետը երկարաձգվում է մինչև 5 տարի ժամկետով: Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է մեկից ավելի անզգույշ հանցանք, ապա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը վերացվում է: Եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը, ապա պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: 14. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում պարզվում է, որ մինչև դատապարտվելն անձը կատարել է մեկ այլ հանցանք, որի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել կամ օրենքով սահմանված կարգով քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից չի ազատվել, ապա դատարանը պատիժ է նշանակում հանցագործությունների համակցության համար պատիժ նշանակելու՝ սույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները, կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ: Եթե դատարանը նպատակահարմար չի համարում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ապա անցած փորձաշրջանի 2 օրը հաշվվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման 1 օրվա դիմաց: 15. Եթե անձը կատարել է նոր հանցանք մինչև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումն ուժի մեջ մտնելը, ապա դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը և պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով: 16. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարել է նոր հանցանք, որը բացահայտվում է փորձաշրջանն անցնելուց հետո, ապա անձը դրա համար պատիժը կրում է առանձին»: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, որոնք էության մեջ կիրառելի են նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող իրավակարգավորումների մասով, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (տե՛ս, mutatis mutandis, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները և այլն)։ Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին՝ համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: (…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)»: Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ պատժի նպատակների իրացումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս, mutatis mutandis, Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»: Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե՛ս, mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը): Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը): 7.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 6. Պարզելով, որ նյութական օրենքի որևէ այլ դրույթ, ներառյալ գույքային հայցը լուծելու առումով, ճիշտ կիրառված չէ, վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության, կամ փոփոխում է դատական ակտը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ <<1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:>>: 7․2․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»: Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները» (տե՛ս, mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը): Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է կայուն նախադեպային իրավունք, համաձայն որի՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ պատժի նշանակման համաչափության վերաբերյալ վերոհիշյալ դիրքորոշումները mutatis mutandis կիրառելի են նաև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում փորձաշրջանի ժամկետը որոշելիս, հաշվի առնելով նաև այդ ինստիտուտի գործադրման նպատակներն ու առանձնահատկությունները։ (տե՛ս, mutatis mutandis, տե՛ս նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 16․09․2022 թվականի թիվ ԱՐԴ/0008/01/20 որոշումը): 8. Սույն որոշման 7-7.2-րդ կետերում շարադրված իրավադրույթների, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների և դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած արարքները, դրանց արդյունքում քրեական օրենքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերություններին պատճառված վնասը, հանցագործությունների կատարման եղանակը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով՝ նրա անձի բնութագրի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքի առկայության, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայության հետ, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և այդ պարագայում հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների լիարժեք իրացումը: Հետևաբար, անհիմն են դատախազի վերաքննիչ բողոքում առկա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը չկիրառելու և մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կիրառելու վերաբերյալ ներկայացված փաստարկները: Վերաքննիչ դատարանի վերը նշված հետևությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ մեղադրյալ Արմեն Գագիկի Եղիազարյանը նախկինում դատված չի եղել, ըստ էության ընդունել է մեղքը, ինչպես նաև այն, որ վերջինս մասնակցել է պատերազմին։ Վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները բացակայում են (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը և սույն վարույթի նյութերը)։ Բացի այդ, ինչպես Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, այնպես էլ Վերաքննիչ դատարանի կողմից ի թիվս այլնի համապատասխան հետևության հանգելիս հաշվի է առնվում նաև մեղադրյալի անձը բնութագրող մյուս հանգամանքները, նրա կողմից կատարված արարքների բնույթը և վտանգավորության աստիճանը (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 2-3-րդ կետերը)։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությանը, որ. «(…)[Վ]երլուծելով գործի փաստական հանգամանքները՝ այն, որ Արմեն Եղիազարյանը դատավճռով հաստատված արարքները կատարելիս հանդիսացել է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, միևնույն ժամանակ առկա չեն պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, փոխարենն առկա է պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք՝ Արմեն Եղիազարյանը մասնակցել է ռազմական գործողությունների, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր կլինի հասնել Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ (…)» (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Այսպիսով Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատախազի վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ պատժի նպատակները չեն կարող իրացվել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում անհիմն են: Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արմեն Եղիազարյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավոր է, և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Մասնավորապես, սույն որոշման 7-7.2-րդ կետում մեջբերված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերը նշված փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի է առել պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող բոլոր հանգամանքները, հանցագործության վտանգավորության աստիճանը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով պատժի կրման հարցն այլ կերպ լուծելու իրավաչափ հիմքեր տվյալ դեպքում չկան։ Այսինքն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի իրավակարգավորումների հաշվառմամբ համապատասխան խախտում արձանագրելու հիմքեր չկան։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, հետևաբար այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ ներկայացված վերաքննիչ բողոքն անհիմն է և պետք է մերժել։ 9․ Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքից բխող մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխաններն, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61): 10. Ամփոփելով սույն որոշման 6-9-րդ կետերում շարադրված իրավական և փաստական վերլուծությունները և հետևությունները, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքարկված դատական ակտով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ տրված լուծումները հիմնավորված են ու բավարար չափով պատճառաբանված, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել գործի ելքի վրա և կարող է հիմք հանդիսանալ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար: Ուստի, հիմք ընդունելով վերը նշված պատճառաբանությունները, Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ։ 11. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Վերաքննիչ բողոքը մերժել: Արմեն Գագիկի Եղիազարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 05-ի թիվ ԵԴ1/3798/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ: Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա․ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 26-11-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 10-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 131, 88, 122 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 10-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 131, 88, 122 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 11218/26 |